Wyrok I ACa 232/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Lubli

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 232/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Bożena Oworuszko Sędzia: Sędzia: SA Zbigniew Grzywaczewski SA Alicja Surdy (spr.) Protokolant st. prot. sądowy Agnieszka Pawlikowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2011 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa K. S. przeciwko A. Ś. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I C 347/10 I. oddala apelację; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Zamościu na rzecz adwokat B. K. kwotę 2.546,10 (dwa tysiące pięćset czterdzieści sześć 10/100) zł brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Sygn. akt I ACa 232/11 UZASADNIENIE W sprawie z powództwa K. S. przeciwko A. Ś. o ochronę dóbr osobistych Sąd Okręgowy w Zamościu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r. oddalił powództwo. W pozwie z dnia 22 lutego 2010 r. powódka K. S. wnosiła o zasądzenie od pozwanej A. Ś. kwoty 15.000 zł na rzecz Hospicjum (...) w L. oraz o zobowiązanie pozwanej do zamieszczenia w Tygodniku (...) oświadczenia o bliżej określonej treści. W uzasadnieniu pozwu wskazała, iż przedmiotowych roszczeń dochodzi z tytułu naruszenia przez pozwaną dobra osobistego jakim jest godność powódki. Początkowo poprzez przesyłanie na numer telefonu powódki wiadomości tekstowych sms zawierających obraźliwe, wulgarne treści. Następnie wiadomości multimedialnych mms - zdjęć przedstawiających w różnych ujęciach nagie kobiece ciało. Pozwana A. Ś. powództwa nie uznawała i wnosiła o jego oddalenie. Zaprzeczyła by przesyłała powódce wiadomości tekstowe o obraźliwej treści. Przyznała, że część okazanych przez powódkę zdjęć zostało przesłanych --- STRONA 2 --- przez nią. Jednak wysyłając przedmiotowe zdjęcia była przekonana, że kontaktuje się z młodym mężczyzną o imieniu D., a nie z powódką. W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia faktyczne i prawne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia: 1. Pozwana A. Ś. oraz jej siostra bliźniaczka M. Ś., pochodzące z A., poznały powódkę jesienią 2007 r. w L.. Charakter znajomości sióstr z powódką jest trudny do zdefiniowania. Powódka ma 56 lat a pozwana i jej siostra po 25 lat. Początkowo pozwana prowadziła z powódką rozmowy, osobiście oraz telefoniczne, kierując się współczuciem dla powódki, ale też dlatego, że uznała powódkę za barwną i ciekawą osobowość. Następnie powódka zaczęła zabierać pozwaną w podróże pociągami do różnych miast w Polsce. W miejscach docelowych nocowały na dworcach. W części tych podróży uczestniczyła siostra pozwanej M. Ś.. Po pewnym okresie znajomości z powódką siostry Ś. nawiązały kontakt telefoniczny, wyłącznie poprzez wiadomości tekstowe, z mężczyznami o imieniu A. (M.) i D. (A.). Mężczyźni ci mieli być krewnymi powódki. Pozwana i jej siostra bardzo zaangażowały się emocjonalnie w te korespondencyjne znajomości, które wkrótce przybrały bardzo intymny charakter. Obie siostry zaczęły otrzymywać od swoich korespondentów zdjęcia ukazujące ich nagie ciała i w odpowiedzi, jako dowód swoich uczuć przesyłały im swoje nagie zdjęcia, także w ujęciu genitalnym. Po pewnym czasie, w czasie jednej ze wspólnych podróży, obie siostry zorientowały się, że przesyłane przez nie zdjęcia znajdują się w posiadaniu powódki. Zrozumiały też, że adresatem ich korespondencji była powódka, która podawała się za idealizowanych przez nie mężczyzn. Zerwały wówczas, na przełomie stycznia i lutego 2008 r., wszelkie kontakty z powódką, ale obawiały się gróźb i szantażu ze strony powódki, która nadal poszukiwała kontaktu z nimi. W tym celu przyjechała do rodzinnej miejscowości sióstr, a także wielokrotnie dzwoniła na numer telefonu stacjonarnego w ich rodzinnym domu. 2. W ustalonym stanie faktycznym żądanie pozwu nie jest uzasadnione. Powódka nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń o otrzymywaniu od pozwanej wulgarnych i obrażających jej godność wiadomości tekstowych sms. Przedstawiła jedynie zdjęcia przedstawiające nagość kobiety, w tym niektóre o charakterze pornograficznym. Jednak nadawca tych zdjęć nie został zindywidualizowany w sytuacji, gdy w tej szczególnej korespondencji, niewątpliwie mającej cechy wulgarności, uczestniczyły także niebędące stroną procesu siostry pozwanej, tj. M. Ś. oraz E. Ś., mająca obecnie 21 lat. Przy czym fakt nie wykazania kto jest nadawcą poszczególnych fotografii ma wtórne znaczenie, skoro wymiana tej szczególnej korespondencji następowała za zgodą powódki, co więcej została przez powódkę zainicjowana i powódka w niej w pełni aktywnie uczestniczyła. Wprawdzie powódka twierdziła, że ma syna A. i kuzyna D., ale te twierdzenia powódki są nieweryfikowalne, a kontekście całości wypowiedzi powódki jawią się jako nieprawdziwe. Nie zasługują również na wiarę zeznania powódki co do braku jej zaangażowania i braku wiedzy w przedmiocie wysyłanych zdjęć. Zeznania powódki nie są spójne i brak w nich ciągu przyczynowo – skutkowego. Zawierają też nieprawdziwe twierdzenia, m.in. o tym, że pozwaną znała tylko z widzenia, z którego to twierdzenia wycofała się po zeznaniach pozwanej i jej sióstr, opisujących spójnie i szczerze przebieg znajomości stron. 3. Zebrany materiał uzasadnia przyjęcie, iż partnerem korespondencyjnym sióstr A. Ś. i M. Ś. była powódka, która sprowokowała siostry do tego rodzaju korespondencji, namawiając do przesyłania bardzo intymnych zdjęć jako dowodu uczuć. Wykorzystała przy tym naiwność pozwanej i jej siostry bliźniaczki. Motywy, którymi kierowała się powódka prowadząc z bardzo młodymi kobietami, pozwaną i jej siostrą, taką swoistą grę, zabawę, pozostają jej --- STRONA 3 --- wewnętrzną sprawą. Jednakże w sytuacji kiedy powódka sama była inicjatorką tej szczególnej korespondencji i sama w niej aktywnie uczestniczyła, nie można konstruować twierdzeń o naruszeniu dobra osobistego w postaci godności powódki. Zgoda powódki na tego rodzaju specyficzną korespondencję wyklucza bowiem bezprawność działania pozwanej, co skutkuje oddaleniem powództwa jako bezzasadnego. W apelacji powódka K. S. , zaskarżając wyrok w całości, wnosiła o jego zmianę i uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W apelacji nie zostały sformułowane zarzuty apelacyjne. Polemizując z ustaleniami i wnioskami Sądu, apelacja podkreśla, iż pozwana miała świadomość tego, że powódka, jako osoba z cechami żeńsko - męskimi poczuje się upokorzona tego rodzaju zdjęciami. Pozwana nie była też osobą naiwną i niedoświadczoną, a także przyznała fakt wysyłania zdjęć, które naruszały dobro osobiste powódki jakim jest jej płeć. Apelująca podkreśliła, że treści sms-ów o obraźliwej treści nie była w stanie odtworzyć z uwagi na upływ czasu. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: apelacja na uwzględnienie nie zasługuje. Apelująca nie przedstawia żadnych zarzutów naruszenia prawa procesowego, które miałoby wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W szczególności w ogóle nie odnosi się do dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny dowodów, zwłaszcza w części, w której Sąd ten odmówił wiarygodności zeznaniom powódki, wskazując na liczne sprzeczności, zaprzeczenia, wycofywanie się w związku z wyjaśnieniami pozwanej z niektórych wcześniejszych twierdzeń i powoływanie nowych faktów i zarzutów, nie popartych żadnymi dowodami. Apelująca nie podjęła w ogóle próby wykazania czy, i w jakim zakresie, dokonana przez Sąd Okręgowy ocena konkretnych dowodów narusza zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c. reguły swobodnej oceny dowodów, np. wskutek nieuwzględnienia całokształtu zebranego materiału czy też reguł logicznego rozumowania bądź zasad doświadczenia życiowego. Przedstawiając własną ocenę zachowania pozwanej apelująca nie wskazuje również, poprzez doniesienie się do konkretnych ustaleń, na ewentualny brak logiki w wiązaniu przez Sąd wniosków z zebranymi dowodami, nieuwzględnienie wbrew zasadom doświadczenia życiowego jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych bądź wykraczanie przeprowadzonego przez Sąd wnioskowania poza schematy logiki formalnej. Nie formułuje również w ogóle jakichkolwiek zarzutów naruszenia prawa materialnego. Zatem z uwagi na treść apelacji Sąd odwoławczy obowiązany był jedynie do oceny prawidłowości zastosowania w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd Okręgowy przepisów prawa materialnego, którego naruszenie winien brać pod uwagę niezależnie od tego czy zostało zarzucone w apelacji. Dokonując takiej oceny Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne ustalenia Sądu Okręgowego i miał na uwadze, że: ⚫ Pozwana zdecydowanie i konsekwentnie zaprzeczyła aby wysyłała do powódki wiadomości tekstowe zawierające obrażające powódkę i wulgarne treści. Powódka nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających fakt otrzymywania wiadomości o takiej treści, a tym bardziej wskazujących na ich pochodzenie od pozwanej. Dodatkowo należy przy tym zauważyć, że także w tym przedmiocie twierdzenia powódki nie były konsekwentne, skoro zeznała, iż podczas pobytu w miejscu zamieszkania rodziny pozwanej, od jej brata dowiedziała się, że to on wysyłał te wiadomości. --- STRONA 4 --- ⚫ Powódka w toku postępowania dwukrotnie złożyła do akt sprawy zdjęcia przedstawiające w różnych ujęciach ciało kobiece, zdjęcia o różnym charakterze, w części także pornograficznym. Jak wynika z protokołów, zdjęcia takie pokazywała również Sądowi podczas rozprawy w swoim telefonie, choć jednocześnie twierdziła, iż posiadany przez nią aparat nie miał funkcji odbioru wiadomości multimedialnych. Składając po raz drugi do akt sprawy plik zdjęć o znaczniejszym natężeniu wulgarności, sama powódka podzieliła je na dwie grupy, oznaczając jako pochodzące od M. Ś. i od E. Ś., a nie od pozwanej. Nie przedstawiła przy tym dowodów pozwalających na stwierdzenie z jakich faktycznie źródeł pochodziły poszczególne zdjęcia i wskazywała tylko jeden numer telefonu, za pośrednictwem którego miała otrzymywać przedmiotowe zdjęcia. Pozwana przyznała jedynie, że w pierwszym pliku zdjęć złożonych przez powódkę około 70% zdjęć pochodzi od niej oraz, że zdjęcia te wysyłała nie do powódki tylko do młodego mężczyzny. Nie potwierdziła aby wskazywany przez powódkę numer telefonu był numerem jej telefonu z okresu, kiedy kontaktowała się z powódką. Wyjaśniła też, iż po odkryciu, iż wysyłane przez nie zdjęcia otrzymywała powódka, a nie osoby do których były wysyłane, i po zerwaniu kontaktów z powódką, obie z siostrą wyrzuciły posiadane wówczas aparaty telefoniczne. W ustalonym przez Sąd Okręgowy stanie faktycznym uprawnione było tym samym przyjęcie, iż powódka nie udowodniła aby na skutek określonego przez nią działania pozwanej doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki. Przedmiotem dokonanej w tym zakresie oceny była przy tym godność osobista powódki, której ochrony powódka dochodziła w postępowaniu przed Sądem Okręgowym. Jak wskazano w orzecznictwie, właściwe określenie dobra osobistego, które jest przedmiotem ochrony sądowej, jest niezbędne dla prawidłowej oceny, czy określone działanie naruszyło konkretne dobro osobiste, a następnie czy działanie to było bezprawne, a jeżeli tak, to czy treść i forma żądanego w pozwie oświadczenia, jest odpowiednia, według art. 24 § 1 k.c., dla usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2011 r. II CSK 431/10; LEX nr 784917 ). Skoro zatem przedmiotem postępowania dowodowego i rozważań Sądu Okręgowego było naruszenie bliżej wskazanymi działaniami pozwanej godności osobistej powódki, zarzut apelacji nieustalenia, iż doszło do naruszenia innego dobra osobistego powódki (płeć) nie odnosi się do zaskarżonego orzeczenia, i pozostaje poza zakresem oceny apelacyjnej. Odnosząc się do prawidłowości zastosowania w przyjętej podstawie faktycznej prawa materialnego przypomnieć należy, iż według zgodnych poglądów doktryny i orzecznictwa godność osobista, określana mianem czci wewnętrznej, obejmuje wyobrażenie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi i z reguły polega na ubliżeniu komuś lub obraźliwym zachowaniu wobec niego. Zgodnie z ogólną regułą art. 6 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. na powódce spoczywał ciężar przedstawiania dowodów dla wykazania, iż określone działanie pozwanej naruszyło jej godność osobistą. Skutkiem udowodnienia tej okoliczności, wynikającym z ustawy, byłoby domniemanie bezprawności działania pozwanej naruszającego godność osobistą powódki i obowiązek pozwanej przedstawienia dowodów dla jego obalenia. W okolicznościach sprawy uprawnione, zgodne z zebranym materiałem, było przyjęcie przez Sąd Okręgowy, iż powódka nie udowodniła aby otrzymywała ubliżające wiadomości tekstowe – sms ani aby wiadomości te wysyłała powódce pozwana. Nie udowodniła tym samym aby tak określone działanie pozwanej naruszyło jej godność osobistą. --- STRONA 5 --- W przyjętej podstawie faktycznej uzasadnione było ustalenie, iż wśród przedłożonych Sądowi przez powódkę zdjęć, część pochodziła z wiadomości multimedialnych wysyłanych przez pozwaną, choć brak było wystarczających podstaw do przyjęcia aby były to najbardziej wulgarne spośród nich. Jednocześnie ze zgodnych z zebranym materiałem ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że nie było intencją pozwanej wysyłanie wiadomości multimedialnych ze zdjęciami swojego nagiego ciała powódce. W swoim przeświadczeniu pozwana wysyłała przedmiotowe wiadomości młodemu mężczyźnie, z którym kontaktowała się za pośrednictwem wiadomości tekstowych i multimedialnych. W rzeczywistości zaś wiadomości te odbierała powódka. Zatem choć co do zasady wysyłanie wiadomości multimedialnych ze zdjęciami o charakterze pornograficznym może być uznane za wyraz braku szacunku i obraźliwe zachowanie wobec adresata, a zatem za działanie naruszające jego godność osobistą, to w okolicznościach sprawy nie było uprawnione przyjęcie, iż pozwana naruszyła w ten sposób godność osobistą powódki. Po pierwsze ustalenie takie wyklucza fakt przejęcia przez powódkę przedmiotowych wiadomości ze zdjęciami z własnej inicjatywy, wbrew woli i wiedzy pozwanej. Co oznacza, iż powódka również nie udowodniła aby pozwana podejmowała wobec niej działania naruszające jej godność osobistą, polegające na wysyłaniu powódce obraźliwych wiadomości multimedialnych. Po drugie, jak trafnie przyjął Sąd Okręgowy ustalenie, że powódka zainicjowała i sprowokowała wysyłanie sobie takich wiadomości i sama wysyłała pozwanej wiadomości o podobnym charakterze, wyczerpuje pojecie zgody podmiotu uprawnionego do dysponowania dobrem osobistym, na działanie naruszające w omawiany sposób godność osobistą powódki. Zachowanie powódki w sposób wyraźny uzewnętrzniało jej wolę, która w sposób dorozumiany, ale wyraźny, wskazywała na dobro i zakres jego naruszenia. Zachowania pozwanej w ramach przedmiotowej zgody nie mogłoby prowadzić do naruszenia godności osobistej powódki bowiem zgoda uprawnionego wyłącza bezprawność (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2006 r. II CSK 280/06; LEX nr 232817 ). Prawidłowo zatem Sąd Okręgowy uznał, iż hipotezy art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c. nie mają zastosowania w ustalonym stanie faktycznym i oddalił powództwo jako bezzasadne. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji.