Wyrok I ACa 232/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 232/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Alicja Surdy Sędzia: Sędzia: SA Ewa Lauber-Drzazga SA Bożena Oworuszko (spr.) Protokolant st.sekr.sądowy Anna Gąsiorowska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2010 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa E. L. przeciwko Spółdzielni (...) w B. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie pieniężne na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt I C 614/09 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda E. L. na rzecz pozwanej Spółdzielni Inwalidów (...) w B. kwotę 2.070 (dwa tysiące siedemdziesiąt) zł tytułem kosztów procesu za drugą instancję. I A Ca 232/10 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił powództwo E. L., który domagał się nakazania przeproszenia go przez radę nadzorcza pozwanej Spółdzielni (...) w B., byłą przewodnicząca tej rady i prezesa zarządu pozwanej za naruszenie dóbr osobistych powoda przez kłamstwa, pomówienia i manipulacje faktami, dyskryminację i poświadczanie nieprawdy w latach 2004 – 2006, w sposób bliżej wskazany w pozwie, zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 14000 zł. i kwoty 6 000 zł. na cel społeczny. Nadto zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu. Sąd I instancji ustalił, że powód był wieloletnim prezesem zarządu pozwanej Spółdzielni, który zakończył sprawowanie swej funkcji i stosunek pracy z pozwanym z dniem 30 września 2004 r. Pod koniec jego działalności dochodziło do nieporozumień między powodem a radą nadzorczą, która zgłaszała zastrzeżenia, co do realizacji części zadań przez zarząd. Ogólna ocena pracy powoda i zarządu była jednak pozytywna. Za 2004 r. powód nie otrzymał nagrody przyznawanej przez radę nadzorczą pozwanej spółdzielni, mimo, że dostali ją inni członkowie zarządu pozwanej. Stąd też wystąpił on przeciwko spółdzielni o zapłatę odszkodowania z tytułu naruszenia zasad równego traktowania zatrudnieniu u pozwanej. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2007 r. oddalona została apelacja powoda od wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo w tej sprawie. W tym stanie faktycznym Sąd I instancji uznał, że powództwo oparte na dyspozycji art. 23 i 24 kc jest bezzasadne, gdyż do naruszenia dóbr osobistych w postaci godności, dobrego imienia i czci powoda nie doszło. Niewystarczającym dla uznania, że takie naruszenia nastąpiło, jest, bowiem samo poczucie się urażonym czy obrażonym przez powoda. Koniecznym jest ustalenie, czy były to działania obiektywnie naruszające dobra osobiste powoda. Takiego charakteru natomiast nie mają stwierdzenia o ponoszeniu strat przez spółdzielnię, gdyż nie była to personalnie do powoda --- STRONA 2 --- skierowana krytyka, a ocena sytuacji finansowej spółdzielni. Nie jest to obciążenie powoda odpowiedzialnością za ten stan rzeczy, mające na celu podważenie jego autorytetu. Podobnie też nie przyznanie powodowi nagrody nie stanowi o naruszeniu jego dóbr osobistych, tym bardziej, że kwestia ta została przesądzona prawomocnymi rozstrzygnięciami sądowymi. Niezależnie od powyższego uprawnieniem rady nadzorczej jest krytyczna ocena postępowania zarządu a w tym i powoda jako prezesa. Apelację od tego wyroku wniósł powód E. L., zaskarżając wyrok w czci oddalającej powództwo w zakresie nakazania przeproszenia i zasądzenia zadośćuczynienia na jego rzecz. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji przez nierówne traktowanie stron postępowania, naruszenie przepisów prawa materialnego przez wydanie orzeczenia sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, uchybienie przepisowi art. 5 kpc, sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazując na powyższe skarżący domagał się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa w zaskarżonej części. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna, a zarzuty skarżącego – chybione, co nie pozwala na uwzględnienie zawartych w niej wniosków. Chybione są też zarzuty odnoszące się do obrazy prawa procesowego, która miała wpływ na treść wyroku i sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranych dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów określona przepisem art. 233 1 kpc wyraża się w jej ocenie  według własnego przekonania Sądu, opartego na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Jej istotną cechą jest bezstronność, brak arbitralności i dowolności, przestrzeganie zasad logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego w wyciąganiu wniosków. Wszechstronne rozważenie zebranego materiału oznacza natomiast uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, a mających znaczenie dla ich mocy dowodowej i wiarygodności. Wszystkim wskazanym wyżej kryteriom odpowiada - zdaniem Sądu Apelacyjnego - ocena dokonana przez Sąd I instancji. Zarówno ocena dowodów osobowych, jak i dokumentów prywatnych dokonana została w sposób obiektywny, rzetelny i wszechstronny. Wszystkie przeprowadzone dowody zostały przez Sąd Okręgowy przywołane i omówione. Ich ocena nie ogranicza się do tylko niektórych przesłanek, lecz opiera się na zestawieniu treści ich zeznań z pozostałymi, przeciwnymi dowodami naświetlającymi okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny. Zwraca też uwagę na wszystkie okoliczności towarzyszące przeprowadzaniu poszczególnych dowodów, a mające znaczenie dla ich mocy i wiarygodności. W oparciu o rozważenie wynikłych sprzeczności oraz zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego doprowadziła ona Sąd Okręgowy do dokonania prawidłowego wyboru. Nie można też zarzucić, by Sąd I instancji na tle przeprowadzonych dowodów budował wnioski, które z nich nie wynikają. Nie ma zdaniem Sądu Apelacyjnego żadnych podstaw, by podzielić zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 328 2 kpc. Przepis powyższy nakazuje Sądowi wskazać w uzasadnieniu wyroku podstawę faktyczną  rozstrzygnięcia, a --- STRONA 3 --- mianowicie fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł i przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a nadto wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Wszystkim powyższym wymogom odpowiada uzasadnienie Sądu Okręgowego, a szerokim wywodom w szczególności w zakresie wskazania, które z dowodów Sąd przyjął za wiarygodne, które zaś nie, i z jakich przyczyn, nie można niczego zarzucić w kontekście powyższego przepisu. Sąd Apelacyjny podziela również w pełni tak ustalony przez ten Sąd stan faktyczny, który przyjmuje za własny, jak i ocenę dowodów, co, do której nie dopatrzył się zarzucanych uchybień. Nie można zgodzić się ze skarżącym, który zarzuca Sądowi I instancji wyciągnięcie błędnych i nielogicznych wniosków z zebranego w sprawie materiału dowodowego, bez bliższego określenia, na czym wadliwości te konkretnie miały polegać. Skuteczne zgłoszenie zarzutu uchybienia art. 233 § 1 kpc wymaga, bowiem wykazania, że Sąd uchybił tym zasadom, a nie jedynie przytoczenia treści przepisu i zaprezentowania własnego stanowiska w danej kwestii oraz dowodów za nim przemawiających. Niewystarczające jest samo przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu. Jeżeli zaś z danego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne, a skarżący nie wykazał, na czym zarzucany brak logiki miałby polegać, to taka ocena dowodów musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego dawałoby się wysnuć wnioski odmienne. Uwagi powyższe mają pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, gdy się zważy, że za wersją powoda o przebiegu zdarzeń naruszających jego dobra osobiste świadczą włącznie jego twierdzenia, nie mające żadnego potwierdzenia w zgromadzonych dowodach. Żaden ze świadków zeznających w sprawie nie odebrał zachowań pozwanego, jakie skierowanego osobiście do powoda. Nie wskazują też na takie naruszenie dowody z dokumentów. Zgodzić się też należy z motywami Sądu I instancji, jakimi się kierował odmawiając dopuszczenia dowodów zgłoszonych przez powoda. Motywy te, ze szczególnym uwzględnieniem braku znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, na jakie miały być one przeprowadzone, nie budzą zastrzeżeń. Chybione jest też stanowisko powoda, który zarzuca wadliwości w zakresie przeprowadzenia dowodu z akt postępowania IV P 22/06 Sądu rejonowego w Białej Podlaskiej. Wbrew twierdzeniom apelującego Sąd I instancji dopuścił dowód z dokumentów znajdujących się w tych aktach zgodnie z wnioskiem powoda (por. k. 131 i 131v). Niczego, więc nie mógł pominąć czy nie zauważyć. Przypomnieć należy, że akta innej sprawy (karnej, cywilnej lub administracyjnej), nie stanowią dowodu, natomiast może być wykorzystany materiał dowodowy zebrany w innej sprawie pod warunkiem wskazania, o jakie konkretnie dowody z tej sprawy chodzi. Niedopuszczalna jest praktyka, aby na żądanie strony sąd sprowadzał akta sprawy toczącej się przed innym organem lub sądem w celu zapoznania się z tymi aktami przez stronę i wskazania konkretnych dowodów, które miałyby być ujawnione w procesie cywilnym. Strona ma, bowiem wskazać we wniosku dowodowym konkretne środki dowodowe (por. wyrok z dnia 20 grudnia 2006 r. Sądu Apelacyjnego w Warszawie VI ACa 567/06). --- STRONA 4 --- Tak, więc zarzucane uchybienia przepisom prawa procesowego nie zachodzą, niezależnie od tego, że powód nie zgłosił w tym zakresie stosownych zastrzeżeń w trybie art. 162 kpc. Nie ma też podstaw dla uznanie, ze w sprawie naruszone zostały przepisy prawa materialnego. Powództwo zaś oddalone zostało z tej przyczyny, że fakty i okoliczności, na jakie wskazuje powód, nie naruszyły jego dóbr osobistych. Zaakcentować należy, że prawidłowe są wywody Sądu I instancji, gdzie wskazuje, iż ocena czy doszło do naruszenia dóbr osobistych oceniana jest nie z punktu osobistego i indywidualnego odbioru (oceny) dokonywanej przez powoda. Ustalenia wymaga, by naruszenie takie miało charakter obiektywny, oceniany tak przez każdego, z punktu widzenia powszechnego odbiorcy takich naruszeń. Takich cech nie mają działania i zachowania pozwanej. Przede wszystkim nie ma podstaw do przyjęcia, by naruszone zostały dobra osobiste powoda (jego cześć i godność) poprzez nieprzyznanie mu nagrody za 2004 r. Ta kwestia była już przedmiotem badania i oceny Sądu pracy, który nie znalazł podstaw do przyjęcia, by zaniechanie pozwanej spółdzielni i miało charakter bezprawny i dowodziło dyskryminacji. Ponownej oceny prawidłowości prawomocnych wyroków w tym przedmiocie Sąd rozpoznający niniejszy spór pomiędzy stronami dokonywać nie może, niezależnie od oczekiwań powoda w tym względzie. Nie podziela też Sąd odwoławczy twierdzeń i argumentów powoda, jakoby wskazywane przez niego dokumenty w postaci protokołów zebrań poszczególnych organów spółdzielni, czy też treść podejmowanych uchwał w jakikolwiek sposób uchybiła godności, czci i dobremu imieniu apelującego. Zważyć należy, że rada nadzorcza każdej spółdzielni jest organem powołanym do kontroli i nadzoru nad działalnością spółdzielni (art. 44 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo Spółdzielcze, tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 188 poz. 1848 z późn. zm.), zaś zarząd – do reprezentacji i kierowania działalnością spółdzielni (art. 48 cyt. wyżej ustawy). Zatem kompetencje rady nadzorczej (por. art. 46 cyt. wyżej ustawy) powodują, że kontroluje i ocenia ona niejako poczynania zarządu. Kontrola i ocena w wykonaniu rady nadzorczej pozwanej Spółdzielni była jednak wykonywana w sposób nie budzący zastrzeżeń, przynajmniej, co do jej zewnętrznego wymiaru. Ocena ta dokonywana była na podstawie i w granicach wyznaczonych przez prawo (spółdzielcze i statut) kompetencji. Krytyka zawsze dotyczyła poczynań organu, a nie poszczególnych jej członków, w tym powoda, nie miała charakteru osobistego ani personalnego. Była wyrażana rzeczowo, oględnie, przy użyciu neutralnych sformułowań i w sposób wyważony. Nie sposób, bowiem inaczej ocenić takich wyrażeń: „jak pozytywna ocena wykonania zadań za wyjątkiem”, „ocena realizacji poniżej oczekiwań”, „nie wykazano wystarczającej staranności i determinacji w dążeniu do skutecznego wykonania” (k. 112). Pozostałe dokumenty przywoływane przez powoda albo w ogóle się do niego nie odnoszą, albo zawierają uchwały podjęte w jego sprawie, albo stwierdzają, że pomiędzy nim a radą nadzorczą pozwanej istnieje konflikt, bez wskazywania jego źródeł i przebiegu. Również zarzucane przez powoda pomówienie go o straty spółdzielni przez niego kierowanej nie miało w istocie takiego znaczenia, jakie subiektywnie nadaje mu skarżący. Chodziło tu nie tyle o ujemny wynik finansowy, a o --- STRONA 5 --- nieosiągnięcie spodziewanego zysku, czy też o stratę w pewnych, niektórych tylko dziedzinach działalności, a nie globalny zły wynik. Zatem prawidłowo za dozwoloną i nie mająca cech bezprawności zakwalifikował ją Sąd I instancji. Stanowisko to jest prawidłowe i znajduje oparcie w utrwalonym już orzecznictwie Sądu Najwyższego i poglądach doktryny, które Sąd ten również trafnie przywołuje. Bezpodstawne są też zarzuty sprowadzające się do naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez złożenie fałszywych zeznań m. in. przez U. S.. Wobec faktu, że nigdy nie doszło do stwierdzenia takiego faktu przez orzeczenie sądu karnego, dywagacje czy naruszyły one dobra osobiste powoda nie podlegają badaniu przez sąd. Reasumując, nie wykazane zostało przez powoda, by doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych, a zatem bezpodstawne też okazały się formułowane alternatywnie w apelacji jego wnioski o dopuszczenie dowodu z opinii lekarskich na okoliczność utraty przez niego zdrowia na skutek bezprawnych działań pozwanej. Te względy skutkowały oddaleniem apelacji jako pozbawionej uzasadnionych podstaw na mocy art. 385 kpc i rozstrzygnięciem w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego na zasadzie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc. __