Wyrok I ACa 228/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2011 r. Sąd Apelacyjny w Kato

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 228/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2011 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Lucyna Świderska - Pilis Sędziowie : SA Joanna Kurpierz (spr.) SA Elżbieta Karpeta Protokolant : Małgorzata Korszun po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J.B. i W. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (…), Ministrowi Finansów o zapłatę na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 28 grudnia 2010 r., sygn. akt II C 262/08 1) oddala apelację; 2) nie obciąża powodów kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony przeciwnej. _ßwšš fiş __, _ Uuv/W „Ę _ --- STRONA 2 --- I ACa 228/11 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo , nie obciążając powodów kosztami postępowania. Powodowie J. B. i W.B. wnieśli o zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 121.005 złotych, z ustawowymi odsetkami od dnia 13 grudnia 2007 r. do dnia zapłaty, stanowiącej rzeczywistą, obecną wartość przedwojennych akcji Zakładu (…) S.A. K. K. w B., przejętego na własność Państwa na podstawie przepisów nacjonalizacyjnych. Podnosili, że przedsiębiorstwo przeszło na własność Państwa bez odszkodowania, w całości w 1948r. W związku z powyższym zostali pozbawieni możliwości sprzedaży posiadanych akcji i odzyskania zainwestowanych środków. Z uwagi na przejęcie Przedsiębiorstwa przez Państwo jedynym jego właścicielem stało się Państwo. Powodowie nie otrzymali nigdy żadnego świadczenia, które rekompensowałoby dokonanie przejęcia przez Państwo Przedsiębiorstwa. Powodowie wskazali, iż z powodu upływu czasu zachodzi konieczność dokonania waloryzacji świadczenia. Powodowie dokonali waloryzacji w oparciu o przelicznik wartości złota. Sąd Okręgowy podkreślił, że bezspornym w sprawie był fakt, iż powodowie J. B. i W. B. są posiadaczami 8 pakietów po 25 przedwojennych akcji z dnia 30 czerwca 1927 r. o wartości nominalnej każdej akcji 50 zł o nr (…) oraz 24 przedwojennych akcji pojedynczych z dnia 30 czerwca I927r. o wartości nominalnej 50 zł o nr (…) Zakładu (…) S.A. K. K. w B.. Łączna nominalna wartość posiadanych przez wnioskodawców przedwojennych akcji Zakładu (…) S.A. K. K. w B. wynosi 11.200 złotych przedwojennych. Strony nie kwestionowały również faktu, że orzeczeniem Ministra Odbudowy z dnia 1 grudnia 1948 r. na postawie art. 2 ust. 1 i 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (dz. U. R.P. nr 3, poz. 17 ze zm.) oraz na podstawie § 65 ust. 1 pkt c i d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa ( dz. U. R.P. Nr 16, poz. 62) przejęto na własność Państwa Zakłady (…) S.A. K. z siedzibą w B. przy ul. S., wraz z Oddziałami K.K., B. Sp. Akc. w B. przy ul. M. (…), oraz I. H. z siedzibą w K. ul. M. (…). Przedsiębiorstwo przeszło na własność Państwa bez odszkodowania, w całości, wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami, wolne od obciążeń i zobowiązań za wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno - prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań mających swe źródło w stosunku najmu, pracy, lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone. Przejęcie Przedsiębiorstwa wraz z całym majątkiem stwierdzone zostało protokołem zdawczo - odbiorczym. Przejęte na własność Państwa przedsiębiorstwo w 1951 r. zostało zlikwidowane. Powodowie w dniu 16.10.2007r. złożyli w Sądzie Rejonowym Katowice - Wschód zawezwanie do próby ugodowej. Rozprawa wyznaczona na dzień 13.12.2007 r., sygn.akt I Co 2782/07/2 nie doprowadziła do zawarcia ugody. Powołany przez Sąd Okręgowy biegły sądowy W. D. w opinii stwierdził, iż nie ma możliwości ustalenia wartości przedmiotowych pakietów akcji. W opinii uzupełniającej biegły wskazał, iż koniecznym jest przeprowadzenie dodatkowej opinii przez rzeczoznawcę majątkowego, który określiłby wartość środków w dacie przejęcia przedsiębiorstwa przez Państwo. 2 --- STRONA 3 --- W kontekście podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia, Sąd I Instancji oddalił wniosek powodów o sporządzenie dodatkowej opinii uznając, iż opinia ta nie będzie miała wpływu na wydane orzeczenie. Sąd Okręgowy wskazał , że zgodnie z przepisem art. 117 §1 k.c, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Przepis art. 118 k.c. stanowi, natomiast, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie (art. 120 k.c). Instytucja przedawnienia charakteryzuje się tym, że po upływie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia powołując się na upływ czasu. Skutek przedawnienia polega na prawie dłużnika do zgłoszenia zarzutu wyłączającego możliwość dochodzenia roszczenia. Roszczenie nie może być zasądzone i przymusowo wyegzekwowane. Zarzut przedawnienia jest prawem podmiotowym dłużnika, lecz w konkretnych okolicznościach może on zostać uznany za jego nadużycie. Nadużycie ma miejsce wtedy, gdy powołanie się na przedawnienie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Powodowie powołując się na nadużycie prawa wskazywali, iż nie otrzymali żadnej rekompensaty za akcje przejętego, a następnie zlikwidowanego przedsiębiorstwa. Powodowie ponieśli szkodę, nie mogli w żaden sposób korzystać z posiadanych przez siebie akcji oraz uprawnień, które z nich wynikały. Powodowie nie mogli także odzyskać zainwestowanych przez siebie środków finansowych. Z uwagi na ustrój polityczny oraz stosunki społeczne, niemożliwym było wcześniejsze dochodzenie przez nich roszczeń. Wskazali, że obowiązująca za czasów PRL zasada nominalizmu została utrzymana, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 358 l § 3 k.c, który uprawniał do odstąpienia od niej w drodze wyjątku. Taki wyjątek nie dotyczył jednak zobowiązań powstałych przed 30.10.1950 r. Możliwość waloryzacji, została dopuszczona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.04.2007r. SK 49/05, OTK - A 2007/4/39 i powstała z dniem 11.05.2008 r. tj. datą wejścia w życie ww. wyroku. W ocenie Sądu Okręgowego argumentacja ta nie pozwala na ocenę wyjątkowości sytuacji, która nie pozwoliła na wcześniejsze zgłoszenie roszczenia. Zdaniem powodów termin przedawnienia ich roszczenia, upływał dnia 16 października 2007 r., to jest 10 lat po dniu wejścia w życie obowiązującej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Zdaniem Sądu I Instancji brak jest jednak jakichkolwiek okoliczności tłumaczących bezczynność powodów po 1989 r. Sąd ten uznał, że w przedmiotowej sprawie, powodowie mogli po 1989 r. dokonać przerwania biegu przedawnienia m.in. poprzez zawezwanie pozwanego do próby ugodowej (co uczynili dopiero 16.10.2007 r. Działań takich powodowie nie podjęli. Powołanie przez powodów daty wejścia w życie obowiązującej Konstytucji, jako momentu, od którego winien biec termin przedawnienia, nie znajduje uzasadnienia w żadnym stopniu. Komunistyczny system, w którego okresie powodowie- jak wskazali - nie mogli domagać się dochodzenia swych roszczeń, upadł w 1989 r. wraz z pierwszymi wolnymi wyborami. Zatem dziesięcioletni termin przedawnienia dochodzenia na drodze sądowej roszczeń powodów winien być liczony od 1989 r. Zdaniem Sądu Okręgowego nie znajduje również uzasadnienia twierdzenie powodów, że powoływanie się przez pozwanego na zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa. Nie znajduje uzasadnienia fakt, że powodowie nie wystąpili z żądaniem również po 1989 r., a czekali z ujawnieniem swojego żądania aż do 16.10.2007 r. Sąd powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 12.09.2007 r., w sprawie o sygn. akt I CSK 3 --- STRONA 4 --- 213/07, iż nawet najbardziej uzasadnione roszczenia muszą zostać oddalone, jeśli strona znacznie uchybiła terminowi do wszczęcia postępowania mającego na celu ich realizację. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd Okręgowy uznał, iż roszczenie powodów przedawniło się i jako takie nie zasługiwało na uwzględnienie. Rozważając kwestię czy skorzystanie przez pozwanego z uprawnienia do uchylenia się od zaspokojenia zgłoszonego roszczenia z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie pozostaje w sprzeczności z treścią art. 5 k.c, zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego, Sąd Okręgowy nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie, by zasady współżycia społecznego sprzeciwiały się podniesieniu zarzutu przedawnienia roszczenia powódki. Zdaniem Sądu, by potraktować zarzut przedawnienia za nadużycie prawa, musi być to uzasadnione indywidualnymi okolicznościami, które pozwalałyby skorzystać z art. 5 kodeksu cywilnego. Aby można było potraktować podnoszenie zarzutu przedawnienia jako nadużycie prawa, trzeba wykazać, że w indywidualnym przypadku państwo wprowadziło wierzyciela w błąd, dając mu nadzieję na pozytywne załatwienie jego sprawy. Przepis art. 5 k.c. powinien być stosowany rygorystycznie i nie może, wyłączywszy sytuacje wyjątkowe, stanowić podstawy do korygowania skutków zaniedbań, których dopuściła się strona, prowadzących do przedawnienia roszczenia, (por. I ACa 495/09, wyrok s.apel.2009.11.25 w Białymstoku, publ. OSAB 2009/4/9). W świetle powyższego podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia jest w pełni uzasadniony. Z tych też względów powództwo okazało się w całości nieuzasadnione, a roszczenie na skutek uwzględnienia zarzutu przedawnienia na mocy art. 117 k.c. zostało oddalone. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2 wyroku, odstępując od obciążania powodów tymi kosztami, na zasadzie wyrażonej w art. 102 k.p.c. Przepis ten przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu (art. 98 § 1 k.p.c). Apelację od wyroku w części oddalającej powództwo wnieśli powodowie, zarzucając mu nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez: zaniechanie jakichkolwiek ustaleń związanych z Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 kwietnia 2007 roku, w którym Trybunał orzekł o tym, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny w zakresie, w jakim ogranicza dostęp do waloryzacji sądowej, zagwarantowanej w art. 358 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), w odniesieniu do zobowiązań pieniężnych powstałych przed dniem 30 października 1950 r jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz zaniechanie jakichkolwiek ustaleń związanych z podnoszoną przez powodów okolicznością braku uprawnień Krajowej Rady Narodowej w zakresie legislacyjnym, a co za tym idzie braku uprawnień do uchwalenia ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ( Dz. U. R.P. nr 3 poz. 17 ze zm.), naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to: art. 328 § 2 kpc przez brak wskazania w uzasadnieniu przez Sąd przyczyn, dla których powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, a przede wszystkim niepodanie odpowiednich przepisów prawa, które doprowadziły Sąd do ustalenia, że termin przedawnienia roszczenie powodów rozpoczął bieg w 1989 roku oraz brak wskazania przez Sąd, dlaczego właśnie rok 1989 stanowił początek biegu przedawnienia przedmiotowych roszczeń powodów; art. 386 § 4 k.p.c. poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy, a to kwestii, czy roszczenie powodów o zapłatę kwoty 121005,00 zł złotych od Skarbu Państwa stanowiącą rzeczywistą obecną wartość przedwojennych akcji Zakładu (…) S.A. K. K. w B. przejętego na własność państwa na podstawie przepisów nacjonalizacyjnych było zasadne i ograniczenie rozstrzygnięcia jedynie do uznania, iż roszczenie powodów uległo przedawnieniu, bez wyjaśnienia podstawy 4 --- STRONA 5 --- prawnej rozstrzygnięcia oraz bez przytoczenia odpowiednich przepisów prawa, co wskazuje na okoliczność, iż postępowanie Sądu w niniejszej sprawie było prowadzone nierzetelnie oraz pobieżnie bez wnikliwej oceny przedmiotu sprawy - zasadności roszczenia powodów. Zarzucili nadto naruszenie art. 217 w zw. 227 w zw. 232 w zw. z 233 § 1 w zw. z 278 § 1 w zw. z 286 kpc poprzez niedopuszczenie dowodu z kompleksowej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego oraz biegłego z zakresu rachunkowości i finansów, której celem miało być ustalenia wartości majątku Zakładu (…) S.A. K.K. w B. w dacie przejęcia przez Państwo oraz wyliczenia wartości akcji Przedsiębiorstwa (…) K. K. S.A. a co za tym idzie wykazanie wartości szkody poniesionej przez powodów. W związku z tym konieczne jest według powodów zbadanie przez Sąd II Instancji zasadności oddalenia niniejszego wniosku dowodowego. Wreszcie powodowie zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 5 k.c. w związku z art. 117 k.c. poprzez przyjęcie, że zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie był nadużyciem prawa podmiotowego, podczas gdy powodowie nie otrzymali żadnej rekompensaty za posiadane akcje, a wskutek zaniechania ustawodawczego państwa nie byli wstanie dochodzić swoich roszczeń. Biorąc powyższe pod uwagę wnieśli o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę orzeczenia i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu, oraz o zasądzenie na rzecz powodów od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za obie instancje, według norm przepisanych. Reprezentanci Skarbu Państwa wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelayjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja jest bezzasadna. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wbrew zarzutom apelacji , nie mogą być uznane jako naruszenie prawa procesowego zarzuty dotyczące nieustalenia „okoliczności faktycznych związanych z Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 kwietnia 2007 roku, w którym Trybunał orzekł o tym, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny w zakresie, w jakim ogranicza dostęp do waloryzacji sądowej, zagwarantowanej w art. 358 1 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ...w odniesieniu do zobowiązań pieniężnych powstałych przed dniem 30 października 1950 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji" oraz „zaniechanie jakichkolwiek ustaleń związanych z podnoszoną przez powodów okolicznością braku uprawnień Krajowej Rady Narodowej w zakresie legislacyjnym, a co za tym idzie braku uprawnień do uchwalenia ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej" bowiem nie dotyczyły one sfery okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, które wymagały ustaleń, a jedynie zważeń prawnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia prawa procesowego jak również błędu w ustaleniach faktycznych nie stanowią uzasadnionego zarzutu, który mógłby skutkować uwzględnieniem wniosków apelacji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. stwierdzić należy, iż obraza art. 328 § 2 k.p.c. może być skutecznym zarzutem apelacji tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada wszystkich koniecznych elementów, bądź zawiera tak kardynalne braki, które uniemożliwiają kontrolę instancyjną. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 7 lutego 2001r. naruszenie przepisu, określającego wymagania, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu (art. 328 § 2 k.p.c), może być ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej (sygn. akt V CKN 606/00, Lex nr 53116). Sytuacja taka w 5 --- STRONA 6 --- sprawie nie zachodzi, gdyż treść uzasadnienia pozwala na odczytanie sfery motywacyjnej orzeczenia i poddanie go kontroli instancyjnej. Zbędne było przeprowadzenie w niniejszej sprawie dowodu z dodatkowej opinii biegłego , skoro roszczenie powodów okazało się przedawnione. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 217 w zw. z art. 227 ,232 278 § 1 i 286 kpc. Powołanie w tym kontekście art. 233 § 1 kpc było błędne, bowiem przepis ten dotyczy oceny przez Sąd zebranego w sprawie materiału dowodowego. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 386 § 4 kpc. Sąd I Instancji nie mógł się dopuścić naruszenia tego przepisu, bowiem jest to przepis procesowy skierowany do sądu odwoławczego. Wbrew zarzutom apelujących , Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy, bowiem na skutek zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwanego w wystarczający sposób wyjaśnił podstawę faktyczną i prawną swego rozstrzygnięcia. Zbadał zarzut przedawnienia , jak i ocenił czy zgłaszając ten zarzut pozwany nie nadużył swego prawa i zasad współżycia społecznego. Badanie zasadności roszczenia przysługującego powodom było zatem w tych okolicznościach zbędne. Trzeba wskazać , że sama waloryzacja roszczenia na podstawie art. 358 § 3 kc nie stanowi wystarczającej podstawy prawnej dochodzonego roszczenia, bowiem waloryzować można roszczenie, które istnieje. Podkreślić należy , że stron niniejszego postępowania nie łączyły stosunki umowne, bowiem roszczenie swoje powodowie wywodzą z posiadania akcji przedsiębiorstwa, które zostało następnie przejęte na rzecz Państwa , a następnie zlikwidowane. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie były więc obligacje emitowane przez Skarb Państwa, a taki stan faktyczny objęty był postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym, które zakończyło się wyrokiem powoływanym przez skarżących w apelacji. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 kwietnia 2007 r. sygn. SK 49/05 dotyczy zobowiązań pieniężnych powstałych przed 30 października 1950 r. wynikających z obligacji emitowanych przez Skarb Państwa, natomiast nie ma zastosowania do zobowiązań wynikających z dokumentów akcji. Rozważając z kolei odpowiedzialność Skarbu Państwa pozakontraktową, to nie można uznać tej odpowiedzialności na podstawie deliktu. Powodowie zarzucają bowiem, że przejęcie przedsiębiorstwa nastąpiło na podstawie ustawy wydanej przez niekonstytucyjny organ. Założenie przyświecające zarzutom powodów nie ma jednak uzasadnionych podstaw. Kompetencję do kontroli zgodności z Konstytucją norm zawartych w aktach o mocy ustawy zarówno wydanych po, jak i przed wejściem w życie Konstytucji, ma - zgodnie z art. 188 w związku z art. 7 Konstytucji - jedynie Trybunał Konstytucyjny (zob. w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2004 r., I CK 291/03, OSNC 2005, nr 5, poz. 71, oraz z dnia 8 stycznia 2009 r., I CSK 482/08). Nie można też uznać, że odpowiedzialność pozwanego zasadza się na zaniechaniu legislacyjnym. Powodowie zarzucają bowiem, że Państwo nie podjęło żadnych działań, które umożliwiłyby dawnym właścicielom możliwość dochodzenia roszczeń, celem uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie z ich własności . Trzeba jednak zauważyć, że przepis przewidujący odpowiedzialność za tak zwany delikt legislacyjny ( art 417 1 kc) wprowadzony został do kodeksu cywilnego nowelą z dnia 17 czerwca 2004 r., z dniem 1 września 2004 r., lecz dla zaistnienia takiej odpowiedzialności niezbędne jest, by ustawodawca obowiązany był do wydania aktu prawnego. Zobowiązanie wynikać powinno bądź to z Konstytucji, bądź umowy międzynarodowej , bądź to z prawa Unii Europejskiej. Żaden z tych aktów nie zawiera takiego obowiązku. Wbrew twierdzeniom skarżących nie zawiera takiego obowiązku art. 77 ust.l Konstytucji. Nie stanowi też podstawy odpowiedzialności pozwanego ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych (Dz. U. nr 54 poz. 243 ze zm ). Odpowiedzialność ta dotyczyła tylko działań bezprawnych i zawinionych, dlatego bezprzedmiotowe są wywody zawarte w uzasadnieniu apelacji, że ze względu na szczególną sytuację polityczną roczny termin do dochodzenia roszczeń uległ zawieszeniu, a zawieszenie to mogło trwać także po 4 czerwca 1989 r. Roszczenie z tytułu czynów niedozwolonych , w oparciu o art. 442 kc, a w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 sierpnia 2007 r. - art. 442 kc, przedawnia się z upływem trzech lat 6 --- STRONA 7 --- od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Gdyby więc odpowiedzialność z czynu niedozwolonego istniała, to nawet licząc termin przedawnienia tak , jak chcieliby skarżący, od dnia wejścia w życie Konstytucji (16 października 1997 roku ), to termin ten upłynął z dniem 16 października 2000 r. W apelacji powodowie nie powołują się na bezpodstawne wzbogacenie , jednakże należy wykluczyć i taką podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa. Przejęcie Zakładu (…) SA K. K. nastąpiło na podstawie stosownych przepisów, a to ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ( Dz, U. RP nr 3 poz. 17 ze zm.) i wydanego na jej podstawie orzeczenia Ministra Odbudowy z dnia 1 grudnia 1948 r. Jak wyżej wskazano , wymieniony akt prawny nie został uznany za sprzeczny z Konstytucją i wywołał określone w nim skutki prawne. Nawet jednak w przypadku, gdyby istniała podstawa odpowiedzialności z bezpodstawnego wzbogacenia, to roszczenie z tego tytułu uległo przedawnieniu , stosownie do art. 118 kc. Nie można podzielić argumentów powodów , że dopiero od daty wejścia w życie Konstytucji można liczyć początek biegu przedawnienia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Obawa związana z kierowaniem roszczeń przeciwko Państwu przestała istnieć z chwilą zmiany systemu politycznego tego Państwa . Nastąpiło to po pierwszych demokratycznych wyborach 4 czerwca 1989 r., co słusznie stwierdził Sąd Okręgowy, a najpóźniej z początkiem 1990 r. , gdy świadomość faktu tej zmiany stała się powszechna. Upływ biegu terminu przedawnienia z tego tytułu (10 lat) nastąpił więc także w 2000 r. Pozwany zgłaszając zarzut przedawnienia nie nadużył prawa. Nie doszło do naruszenia art. 5 kc. Przedawnienie jest przewidziane w przepisach prawa i jest uprawnieniem osoby, przeciwko której kierowane jest roszczenie. Art. 5 kc może więc być stosowany jedynie wyjątkowo. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I Instancji, jak i prezentowane przez ten Sąd w motywach zaskarżonego wyroku orzecznictwo w tym zakresie. Argumenty zawarte przez skarżących w uzasadnieniu apelacji stanowią w istocie powtórzenie tez dla uzasadnienia roszczenia powodów, a dotyczą pozbawienia ich przez Państwo możliwości uzyskania odszkodowania , partycypowania w zyskach , czy innej rekompensaty i brak stosownej regulacji w tym zakresie i jako takie nie może zostać uwzględnione. Podkreślić należy , że powodowie pozostawali w bezczynności przez wiele lat, aż do 2007 roku , kiedy to dopiero zawezwali pozwanego do próby ugodowej. Nie wykazując zatem należytej dbałości o własne interesy i nie interesując się możliwością uzyskania wcześniej rekompensaty związanej z posiadanymi akcjami doprowadzili do przedawnienia roszczenia, a przekroczenie terminu przedawnienia jest w tym przypadku znaczne. Z powyższych przyczyn apelacja powodów nie mogła odnieść zamierzonego skutku, dlatego została oddalona w oparciu o art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 kpc, uwzględniając sytuację materialną powodów, jak i ich subiektywne poczucie krzywdy. 7