Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt I ACa 221/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Ewa Jastrzębska Sędziowie : SA Joanna Kurpierz (spr.) SA Anna Bohdziewicz Protokolant : Justyna Wnuk po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa K. O. przeciwko T. M., P. W. i Wydawnictwu "(...)" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I C 408/08 1) oddala apelację; 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanej T. M. 2970 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 3) zasądza od powoda na rzecz pozwanego P. W. 2970 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 4)
--- STRONA 2 ---
zasądza od powoda na rzecz pozwanego Wydawnictwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. 2970 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. I ACa 221/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo K. O. skierowane przeciwko pozwanym T. M., P. W. i Wydawnictwu „(...)” Spółce z o.o. w B. o ochronę dóbr osobistych. Powód wywodził , że w artykule pod tytułem „(...)” z 17 kwietnia 2008 r. , który ukazał się na łamach (...), zamieszczono nieprawdziwe i godzące w jego dobre imię informacje, że jest on redaktorem naczelnym nieistniejącego dziennika ukazującego się bez rejestracji. Bezzasadnie nazwano go uzurpatorem nieistniejącej redakcji i sugerowano opinii publicznej , że bierze udział w nielegalnym wydawaniu gazety. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wydawnictwo (...) sp. z o.o. w B. jest wydawcą czasopisma (...) wpisanego do rejestru prasowego Sądu Okręgowego w B. pod nr (...) . Redaktorem Naczelnym tegoż czasopisma był i jest pozwany P. W. , a pozwana T. M. autorką artykułu „(...)”. Postanowieniem z dnia 12.10.2003r. Sąd Okręgowy w W. dokonał wpisu do sądowego rejestru dzienników i czasopism tytułu – (...) z siedzibą redakcji w W. i z wpisem w rubryce (...) - redaktor naczelny K. O., rubryce (...) - wydawca D. M. . W kwietniu 2005r. kolejny wydawca - (...) SA z siedzibą w W. złożyła wniosek o wpisanie informacji, że z dniem 1.04.2005r. wydawca przerwał aż do odwołania działalność w zakresie wydawania (...) . Wniosek ten postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 23.05.2005r. został oddalony z pouczeniem, że w przypadku gdy wydawca zaprzestał wydawania tytułu i chce zachować rejestrację czasopisma powinien zwrócić się do sądu rejestrowego zgodnie z art. 23 Prawa prasowego z wnioskiem o zachowanie rejestracji. W ocenie Sądu Okręgowego takiego wniosku o zachowanie rejestracji wydawca nie złożył. Wznowienie wydawania tytułu (...) nastąpiło w grudniu 2006r. W marcu 2007r. spółka (...) SA z siedzibą w Ł. rozpoczęła wydawanie gazety drukowanej (...) w ilości 5000 egzemplarzy . Gazeta ukazująca się drukiem Nr (...) oznaczona jest jako (...) . Nr (...) ma już oznaczenie "(...)" i z takim oznaczeniem ukazuje się w 2007r. do nr(...) i w 2008r. od nr (...) do nr(...) . Na ostatniej stronie wszystkich gazet znajduje się informacja dotycząca adresu redakcji - w 2007r. (...) ul. (...), (...)-(...) B. a w 2008r.(...) ul. (...) oraz zarówno w 2007r. jak i 2008r. informacja (...) (uwaga - błąd literowy - powinno być (...)). W 2007r. i 2008r. powód K. O. wysyłając pisma o uzyskanie informacji posługuje się firmowymi nadrukami "(...)” pieczątką (...) K. O., a także pieczątką (...). W internecie w latach 2007-2008 ukazuje się „(...)" z identycznym logo jak gazeta ukazująca się drukiem "(...)". Sąd Okręgowy zaznaczył , że w żadnym miejscu - ani w wydaniu drukowanym ani w wydaniu internetowym, w latach 2007 do kwietnia 2008r nie pojawia się nazwa (...) . W dniu 25.03.2008r. wpłynął do Sądu Okręgowego w S. wniosek o rejestrację tytułu (...)" i postanowieniem z dnia 16.04.2008r. Sąd Okręgowy w S. dokonał wpisu do rejestru dzienników i czasopism pod nr (...) księgi rejestrowej rejestru sądowego IV Ns-Rej. Pr. 14/08 czasopisma (...) z wpisaniem w rubryce trzeciej siedziby redakcji, w rubryce czwartej -redaktor naczelny - K. O. ,w rubryce piątej - wydawca (...) SA z siedzibą w Ł.. W dniu 17.04.2008r. w (...) ukazał się artykuł autorstwa pozwanej T. M. pt "(...)" w którym autora w podtytule "(...)" i "(...)" podaje, że (...) w wersji drukowanej ukazuje się od marca ubiegłego roku. Gazeta internetowa rozpoczęła działalność jeszcze wcześniej, natomiast nie wiadomo od kiedy widzowie mogą śledzić w Internecie (...) . Autorka zamieściła również informację jaką uzyskała od rzecznika prasowego Sądu Okręgowego w S. ( właściwego z uwagi na siedzibę wydawcy, która znajduje się w Ł.), że spółka (...) w dniu 25.03.2008r. złożyła wniosek o rejestracje 6-ciu
--- STRONA 3 ---
tytułów, stwierdzając wobec powyższych informacji, że prasa i telewizja (...) ciągle wychodzą nielegalnie. Dalej autorka artykułu opisała między innymi fakt złożenia w dniu 27.03.2008r. zawiadomienia do (...) prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez prezydenta miasta B. J. K. mającego polegać najogólniej rzecz ujmując na utrudnieniu krytyki prasowej. W dalszej części artykułu autorka pisze: „Prokurator, gdyby chciał zbadać zasadność doniesienia opieczętowanego pieczątkami redakcji (...) i redaktora naczelnego K. O., szybko doszedłby do tego, że nie ma takiej redakcji i takiego naczelnego którego nazwisko podlega też sądowej rejestracji - i w najlepszym wypadku wyrzucił całe to doniesienie do koszta. Ciągle może tak zrobić, bo mimo gorączkowej próby zalegalizowania, ciągle tej redakcji nie ma w świetle przepisów prawa a naczelny jest uzurpatorem" . Dalej ustalił Sąd Okręgowy , że pozwana T. M. przed napisaniem i opublikowaniem artykułu "(...)" przez dłuższy czas gromadziła materiały i w tym celu śledziła w Internecie ukazującą się gazetę. Nigdzie nie natrafiła na dziennik o nazwie "(...)" czy to w wersji elektronicznej , czy w wersji drukowanej . Pozwana ta ustaliła, że w Internecie i w wersji drukowanej ukazuje się z identycznym logo strony tytułowej oraz stopką redakcyjną czasopismo o nazwie „(...)". W stopce redakcyjnej podany był adres redakcji i redaktor naczelny K. O. oraz wydawca (...) SA ul. (...) - Ł. . Żadna z wersji tej gazety w latach 2007 i do kwietnia 2008r. a nawet poza ten okres czasu nie zawiera dodatkowego tytułu (...) lecz tytuł „(...)". Pozwana zwróciła się do rzecznika prasowego Sądu Okręgowego w S. o udzielenie informacji czy ukazujące się czasopismo (...) w wersji drukowanej i internetowej zostało zarejestrowane w rozumieniu przepisu art. 20 prawa prasowego podając, że wydawca gazety ma siedzibę w Ł. ul. (...). Pozwana T. M. dokonała również sprawdzenia w rejestrze sądowym ustalając, że był zarejestrowany ale tytuł (...) , a nie tytuł „(...)". Od rzecznika prasowego Sądu Okręgowego w S. pozwana otrzymała informacje z dnia 11.04.2008r., że w dniu 25.03.2008r. (...) SA w Ł. złożyła wniosek o rejestracje sześciu tytułów prasowych, ale na dzień udzielania informacji tytułów nie zarejestrowano. Po ukazaniu się przedmiotowego artykułu autorstwa pozwanej T. M. powód w dniu 28.04.2008r. złożył w redakcji (...) wezwanie do opublikowania sprostowania. W tym wezwaniu figurował nadruk (...) oraz pieczęć (...) i podpis z pieczęcią (...) . W treści wezwania powód w żadnym miejscu nie powołuje się na zarejestrowany tytuł (...) lecz wskazuje tylko na tytuł (...) "cyt." Z uwagi na fakt, że stwierdzenia o braku rejestracji sadowej tytułu (...) są oczywistym kłamstwem ... Stan faktyczny , łącznie z zeznaniami powoda , w ocenie Sądu Okręgowego nie był sporny. Przechodząc do zważeń prawnych , Sąd I Instancji analizując przepisy art. 23, 24 kc i 448 kc uznał , że działanie pozwanych nie wyczerpuje przesłanki bezprawności. Sąd Okręgowy także wziął pod uwagę przepis art. 1 ustawy z dnia 28.01.1984r. Prawo prasowe ( Dz. U. Nr 5 poz. 24 z późno zm. ) stanowiący, iż zadaniem prasy jest urzeczywistnienie prawa obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego i krytyki społecznej . Pod kątem tych zadań, a także mając na uwadze fakt, że powód również był i jest dziennikarzem, pełnił funkcje redaktora naczelnego Sąd Okręgowy stwierdził, że działanie pozwanych nie było bezprawne. Zauważył Sąd , że artykuł "(...)" w żadnej swojej treści nie dotyczy czasopisma zarejestrowanego przez Sąd Okręgowy w W. a następnie Sąd Okręgowy w S. pod tytułem "(...) ". Jak wynika z treści tego artykułu autorka pozwana T. M. ujawnia, że ukazująca się w formie drukowanej gazeta (...) i w formie internetowej gazeta "(...)" nie zostały zarejestrowane zgodnie z wymogiem art. 20 Prawa prasowego , a powód K. O. nie jest wpisany do rejestru sadowego jako redaktor naczelny gazety (...) . Na marginesie Sąd Okręgowy zaznaczył, że z mocy samego prawa dokonana w 2003r. rejestracja czasopisma (...) wygasła, albowiem czasopismo to nie ukazywało się ponad rok do 1.04.2005r.
--- STRONA 4 ---
W 2007r. i do kwietnia 2008r. ukazywało się czasopismo w wersji drukowanej i internetowej pt. "(...)" . Czasopismo to jednak , ani w wersji internetowej, ani drukowanej nie zostało zarejestrowane zgodnie z wymogiem art. 20 Prawa prasowego . Powód posługiwał się drukami o treści (...)i pieczęcią "(...)". Jak sam podał uważał , że jest redaktorem naczelnym gazety (...) i żadne bardziej dokładne określenia go nie interesowały. Podkreślił Sąd Okręgowy , że przepis art. 20 prawa prasowego wyraźnie określa dane, które musi zawierać wniosek o dokonanie rejestracji dziennika lub czasopisma w sądzie i o każdej zmianie tych danych należy niezwłocznie powiadomić organ rejestrujący (art. 20 ust 5 prawa prasowego) . Zgodnie z przepisem art. 20 ust 2 pkt 1 i 2 prawa prasowego wniosek o rejestracje czasopisma winien zawierać tytuł dziennika lub czasopisma oraz siedzibę dokładny adres redakcji, dane osobowe redaktora naczelnego . Tytuł prasowy podlega rejestracji i wydawanie dziennika lub czasopisma pod innym, niezgłoszonym w rejestrze tytule stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z ust 5 art. 20 prawa prasowego i jest typowym wydawaniem czasopisma lub dziennika bez rejestracji, o którym mowa wart. 45 prawa prasowego . Redakcja konkretnego tytułu prasowego i redaktor naczelny podlegają rejestracji również w ścisłym związku z danym zarejestrowanym tytułem prasowym i wszystkie zmiany w tym zakresie również podlegają natychmiastowemu zgłoszeniu do rejestru. Nie może funkcjonować w zgodzie z prawem ani redakcja, ani redaktor naczelny innego tytułu prasowego, niż wpisane zostało to do rejestru. Poza sporem w nin. sprawie pozostaje fakt, że do rejestru sądu okręgowego wpisane było czasopismo (...) , którego naczelnym redaktorem był powód K. O. (pomijając fakt wygaśnięcia rejestracji) , a faktycznie w latach 2007 do kwietnia 2008r. tj. do czasu ukazania się przedmiotowego artykułu w (...) nr (...) z dnia 17.04.2008r. ukazywało się czasopismo o identycznym "logo" pod tytułem "(...)" i obu tych tytułów redaktorem naczelnym był powód K. O.. Nie zgodził się też Sąd Okręgowy z powodem, aby wydanie internetowe czasopisma było jednym i tym samym tytułem prasowym co wydanie drukowane i nie wymagało oddzielnej rejestracji i odwołał się do literatury w tym zakresie. Zdaniem Sądu Okręgowego , wydawanie w formie pisemnej czasopisma (...) wymagało oddzielnej rejestracji tytułu jako gazety drukowanej , co zresztą wydawca uczynił , ale dopiero w kwietniu 2008r. W tej sytuacji uznał Sąd Okręgowy , że opublikowany w (...)nr (...) z dnia 17.04.2008r. artykuł w zakresie objętym żądaniem pozwu nie zawierał informacji nieprawdziwych. Faktycznie ukazujące się dwa tytułu prasowe "(...)" w wydaniu drukowanym i w formie elektronicznej, których redaktorem naczelnym był powód K. O. ukazywały się bez dokonanej rejestracji wymaganej przepisem art. 20 prawa prasowego, a zatem ukazywały się nielegalnie, a pełniona przez powoda funkcja redaktora naczelnego podlegająca rejestracji łącznie z tytułem prasowym była pełniona również bez zgody z prawem . W ocenie Sądu Okręgowego , skoro podane w artykule informacje polegały na prawdzie, a przedmiotowy artykuł prasowy opublikowany był w celu urzeczywistnienia prawa obywateli do ich rzetelnego informowania oraz kontroli i krytyki społecznej (art.1 prawa prasowego), to działaniu pozwanych nie można przypisać przesłanki bezprawności, co skutkuje oddaleniem powództwa. O kosztach sądowych orzekł Sąd I Instancji w oparciu o przepis art. 130 3 §2 kpc w związku z art. 98 kpc albowiem przy wniesieniu pozwu została uiszczona przez powoda opłata sądowa w kwocie ogólnej 11.800zł , obejmująca jedynie dwa żądania pozwu tj. żądanie niemajątkowe opłata sądowa 3 razy 600zł oraz jedno żądanie majątkowe zapłaty kwoty 200.000zł na rzecz (...) - opłata sądowa 10.000zł. Uwadze Sądu uszedł fakt, że pełnomocnik powoda podając wartość przedmiotu sporu na kwotę 200.000zł nie objął drugiego żądania majątkowego tj. pkt (...) żądania pozwu zapłaty na rzecz powoda zadośćuczynienia w kwocie 100.000zł - opłata sądowa 5.000zł . O kosztach procesu orzekł Sąd Okręgowy w oparciu o przepis art. 98 kpc. Apelację od tego orzeczenia wniósł powód. Zarzucił mu naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, to jest:
--- STRONA 5 ---
1) przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie wybiórczej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj. nieprzeprowadzenie dowodu z umowy o prace powoda, z której jednoznacznie wynikałoby czy powód jest uzurpatorem, czy posiada umowę o pracę, czy jakąkolwiek inną na stanowisko Redaktora Naczelnego, zaniechanie dokonania oceny publikacji jako całości, jak również niewskazaniu jakim dowodom sąd orzekający dał wiarę i wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku czy sąd wziął pod uwagę, czy oceniał i czy dał wiarę bądź też odmówił wiary i dlaczego konkretnym dowodom; 2) przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przyjęcie, że inkryminowany materiał prasowy nie dotyczy dziennika "(...)" , na błędnym przyjęciu, że rejestracja tytułu prasowego wygasła, gdzie zarówno z pisma wydawcy z dnia 5.04.2005 r. wyraźnie wynika, że intencją wydawcy było zachowanie rejestracji tytułu prasowego, ewentualnie nie wzięcie pod uwagę że dokumenty wnoszone do sądu rejestrowego de facto zawierały wszystkie dane wynikające z art. 20 ustawy Prawo prasowe, a dotyczące rejestracji czasopisma i faktycznie stanowiły rejestrację dziennika, a brak stanowiska sądu w tym zakresie można było potraktować jedynie w kategorii zwłoki w kwestii rozstrzygnięcia wniosku o rejestrację, którego to brak nie stanowi po upływie 30 dniowego terminu przeszkody w wydawaniu tytułu prasowego , 3) przepisu art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 217 § 1 k.p.c. popełnione na skutek oddalenia wniosku dowodowego powoda o przesłuchanie świadków wskazanych w uzasadnieniu pozwu, co doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie okoliczności jak odebrała przedmiotową publikację w części dotyczącą powoda opinia publiczna, przy jednoczesnym dopuszczeniu dowodów w postaci akt sprawo sygn. akt 2Ds. 75/09 oraz IX K 1955/08 z urzędu co ze względu na brak tezy dowodowej uniemożliwiło powodowi odniesienie się do okoliczności na jakie dowody te zostały dopuszczone. 4) przepisu art. 91 k.p.c. poprzez ograniczenie możliwości działania ustanowionych w sprawie przez powoda pełnomocników, poprzez nakaz sądu o obowiązku uzgadniania stanowisk pełnomocników i decyzji sądu, że ten będzie odbierał wnioski, w tym wnioski dowodowe tylko od jednego pełnomocnika, co ograniczyło prawo powoda do obrony swoich praw, 5) naruszenie przepisu art. 217 § 2 kpc w zw. z art. 227 kpc oraz art. 278 kpc poprzez pominięcie wnioskowanego przez powoda dowodu z opinii biegłego z zakresu językoznawstwa i dziennikarstwa na okoliczność ustalenia sposobu w jaki przez przeciętnego czytelnika została odebrana dotycząca powoda część publikacji (...) co miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, w sytuacji oddalenia wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, 6) naruszenie przepisu art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 328 §2 kpc polegające na braku wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego oraz ocenie dowodów w sposób niezgodny z zasadami wiedzy, logiki i przede wszystkim doświadczenia życiowego w zakresie wskazanym w uzasadnieniu apelacji, skutkujące m.in. naruszeniami przepisów prawa materialnego, tj. • art. 23 i art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 41 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku - Prawo prasowe, poprzez wadliwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że o bezprawności publikacji można mówić wyłącznie w sytuacji podania na łamach prasy informacji nieprawdziwych, podczas gdy przy ocenie bezprawności należy uwzględnić także rzetelność przekazu, na którą składają się takie elementy jak: wszechstronne, a nie selektywne przekazanie informacji, przedstawienie wszystkich istotnych okoliczności, niedziałanie "pod z góry założoną tezę", rozważenie
--- STRONA 6 ---
powagi zarzutu i znaczenia informacji z punktu widzenia usprawiedliwionego zainteresowania społeczeństwa oraz potrzebę (pilność) publikacji, • art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, poprzez wadliwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie można mówić o braku należytej staranności po stronie pozwanej T. M., pomimo że z treści zebranego materiału dowodowego wynikało, że zarówno sposób zbierania materiałów, przeglądu akt rejestrowych, niesprawdzenie jawnego rejestru dzienników i czasopism, nie sprawdzenie jakich tytułów prasowych dotyczy informacja udzielona przez Rzecznika Prasowego Sądu Okręgowego w S. i sposób sformułowania zapytań do rzeczników prasowych sądów okręgowych w S. i W. z uwagi na redakcję jaką one zawierały (posłużenie się w nich innym oznaczeniem tytułu), czy niezwrócenie się do powoda przed publikacją wskazywały, że mają one na celu markowanie staranności, niż są jej przejawami, • art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe w zw. z art. 23 k.c., poprzez wadliwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że podawanie bez zgody powoda do wiadomości publicznej faktów o rzekomym uzurpowaniu sobie prawa do bycia redaktorem naczelnym gazety, nie narusza dobra osobistego powoda w postaci czci i prawa do prywatności; • art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku - Prawo prasowe poprzez błędną jego wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że pismo nie zwierające w swym tytule, zwrotu "o zachowanie rejestracji", ale z treści którego wprost wynika, że taką niesie ono treść, nie stanowi podstawy do zachowania rejestracji, ewentualnie że rejestracja nie może nastąpić w sposób dorozumiany, tj. przez złożenie wniosku o zmianę danych, o jakim mowa wart. 20 ust. 5 tejże ustawy, tj. błędną wykładnię - art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku - Prawo prasowe poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o zmianę danych w Rejestrze Dzienników i Czasopism z dnia 22 września 2006 roku (uzupełniony pismami z dnia 20 października 2006 roku i z dnia 21 grudnia 2006 roku) zawierał wszystkie elementy, o jakich mowa wart. 20 ust. 2 tej ustawy, i jako taki winien być oceniony, tj. jako wniosek o rejestrację tytułu "(...)". Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie wskazanym i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie roszczeń niemajątkowych powoda, jak również uwzględnienie roszczeń majątkowych powoda w kwocie 100 000 zł. wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia i zasądzenia kwoty 100.000,00 zł na rzecz (...) wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty solidarnie od pozwanych T. M., P. W. i Wydawnictwa "(...)" Spółka z o.o. i zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, za obie instancje wedle norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji. Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest bezzasadna i jako taka skutku odnieść nie może. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenia faktyczne zostały oparte w całości na okolicznościach bezspornych pomiędzy stronami, co słusznie podkreślił Sąd Okręgowy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, zaś informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, a jako takie są w pełni wiarygodne. Ustalony stan faktyczny Sąd Apelacyjny przyjmuje za własny.
--- STRONA 7 ---
Nie stanowi o naruszeniu art. 233 § 1 kpc zaniechanie oceny całości artykułu pod kątem naruszenia dóbr osobistych powoda , bowiem po pierwsze, powód sam podał które fragmenty opublikowanego artykułu pod tytułem „(...)” naruszają jego dobra osobiste i tym samym wyznaczył zakres, jaki miał być poddany ocenie, a po drugie, tekst wymienionego materiału prasowego był bezsporny. Tymczasem przedmiotem postępowania dowodowego są fakty ( art. 227 kpc). Nie doszło też do wybiórczej oceny materiału dowodowego przez to , że nie przeprowadzono dowodu z umowy o pracę powoda. Fakt , że powód jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w charakterze redaktora naczelnego jest bez znaczenia, skoro w omawianym artykule nie poruszano kwestii pracy powoda, lecz badano , czy powód jest redaktorem naczelnym redakcji legalnej gazety. Chybione są też zarzuty naruszenia art. 233 § 1 kpc przez to , że nie wskazano jakim dowodom sąd orzekający dał wiarę i wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku czy sąd wziął pod uwagę, czy oceniał i czy dał wiarę bądź też odmówił wiary dowodom i dlaczego, skoro w istocie ustalenia faktyczne dokonane zostały w oparciu o okoliczności niesporne, a takie nie wymagają oceny wiarygodności . Zarzut ten nie może zostać uwzględniony także w powiązaniu z naruszeniem art. 328 § 2 kpc , bowiem Sąd Okręgowy wskazał , na podstawie jakich dowodów dokonał ustaleń. Ten ostatni przepis nie wymaga zresztą, by w pisemnych motywach wyroku wyjaśniać dlaczego dany dowód zasługiwał na wiarę. Wystarczy wskazanie dowodów , na których Sąd się oparł. Wymieniony przepis wymaga natomiast wyjaśnienia przyczyn, z powodu których innym dowodom Sąd odmówił wiarygodności bądź mocy dowodowej , a takich nie było. Nie naruszono też art. 227 , 217 § 1 i 2 oraz 278 kpc. Nie zachodziła potrzeba przesłuchiwania świadków na okoliczność „ilości i rodzaju mediów posiadanych przez spółkę (...)” ( pozew – k. 9) , bowiem okoliczności te wynikały z dokumentów znajdujących się w aktach , natomiast zeznania świadków na okoliczność „ sposobu , w jaki odebrali treść publikacji (...) , a w szczególności , czy publikacja wywołała u odbiorców negatywną ocenę postępowania powoda i poderwała zaufanie do niego jako do dziennikarza” ( pozew - k. 11 ) były zbędne , skoro trafnie ustalono , że publikacja nie zawierała nieprawdziwych informacji i brak było bezprawności działania pozwanych. Z tych samych powodów nie zachodziła potrzeba dopuszczania dowodu z opinii biegłego językoznawcy. Nie miało też wpływu na treść rozstrzygnięcia dopuszczenie dowodu z urzędu akt o sygn. 2 Ds. 75/09 i IX K 1955/08 , jak też brak tezy dowodowej w postanowieniu dowodowym Sądu. Wskazać należy ,że reakcja na omawiany artykuł spowodowała zainicjowanie kilku postępowań – nie tylko cywilnych , ale i karnych. Sprawa I C 394/08 prowadzona w Sądzie Okręgowy w B. z powództwa D. M. przeciwko tym samym pozwanym zakończyła się umorzeniem postępowania na skutek cofnięcia pozwu. Z protokołu rozprawy z 4 czerwca ( w niniejszej sprawie – k. 210 ) wynika , że Sąd przeglądnął te akta , jak i akta 2 Ds. 75/09 ( w których postępowanie zainicjowane zostało przez redaktora Redakcji (...) ) , a w szczególności znajdujące się w tych aktach kserokopie dokumentów z akt rejestrowych gazety. Sprawa IX K 1955/08 pozostawała w toku podczas postępowania przed Sądem I Instancji , obecnie nosi sygnaturę IX K 114/10, zakończyła się prawomocnym umorzeniem postępowania przeciwko T. M. i P. W. oskarżonym m.in. o pomówienie Spółki (...) S.A. o nielegalne wydawanie gazety ( postanowienie Sądu Okręgowego w B. z 26 marca 2010 r. sygn. VII Kz 52/10 ). Jak wynika z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku , z akt tych wykorzystano dowód w postaci kserokopii ze strony internetowej z tytułem (...) , na karcie 97. Okoliczność , że takie wydawnictwo ukazywało się nie jest w istocie sporna . Brak zatem podstaw , by przyjąć , że dopuszczenie w tym zakresie dowodu z urzędu miało jakikolwiek negatywny dla powoda wpływ na treść rozstrzygnięcia. Odnotować też wypada, że w sprawie nielegalnego wydawania gazety (...) wszczęte zostało przez Prokuratora Rejonowego w B. postępowanie , które toczyło się pod sygn. 2Ds 134/08 , zakończone wniesieniem aktu oskarżenia , następnie pod sygn. III K 194/10 zarejestrowane w Sądzie Rejonowym w B. . W dniu zamykania rozprawy w Sądzie odwoławczym , sprawa nie była prawomocnie zakończona ( oświadczenia stron – protokół k.408, pismo Prokuratora Rejonowego w B. z 1 czerwca 2010 r. k.381 , kserokopia akt 2 Ds. 134/08 – załączona do nin. akt). Nie można nadto uwzględnić zarzutu , że dowolne było uznanie przez Sąd Okręgowy , że omawiany artykuł prasowy nie dotyczył tytułu (...) . Bezspornym jest , że w dniu 17 kwietnia 2008 r. w rejestrze sądowym figurował niewykreślony
--- STRONA 8 ---
wpis tego tytułu. Pozwana T. M. użyła w artykule następujących nazw: „(...)” , „(...)” i (...). Bezsprzecznie żadne z tych określeń nie odzwierciedla tytułu (...) . Zaznaczyć jednak trzeba , że pozwana odnosiła się w artykule do tytułów ukazujących się w 2007 i 2008 r. Tymczasem w 2007 r. ukazały się drukiem tytuły : (...) – nr (...) , a od nr (...) do(...) „(...)” , która ukazywała się także w 2008 r. od nr (...) do (...). W Internecie w tych latach ukazały się „ (...)” . W latach 2007-2008 ani w wydaniu drukowanym , ani w wydaniu internetowym nie pojawia się tytuł (...). Nie ulega wątpliwości , że ( co trafnie ujął Sąd Okręgowy ) wydawca ma obowiązek zamieszczania w wydawanej gazecie lub czasopiśmie zarejestrowanej nazwy .Tymczasem dopiero w dniu 25 marca 2008 roku wydawca wniósł o zarejestrowanie sześciu tytułów ( dziennika „(...), dziennika (...) , dziennika „(...)”, czasopisma „(...)” , dziennika (...) , (...) ). Postanowienie w sprawie rejestracji tych tytułów ( zresztą nieprawomocne ) wydano 16 kwietnia 2008 r. , a więc dzień przed publikacją. Pozwana T. M. w pytaniu do rzecznika prasowego Sądu Okręgowego w S. ( właściwego ze względu na siedzibę wydawcy ) , pytała o rejestrację tych tytułów , które ukazywały się w wersji drukowanej lub internetowej w 2007 i 2008 roku i wbrew zarzutowi apelującego , nie można jej postawić zarzutu tendencyjności, niestaranności czy braku rzetelności w zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów do publikacji . Należy podzielić stanowisko Sądu Okręgowego , że wydawanie dziennika lub czasopisma w wersji drukowanej , czy też internetowej , pod tytułami , które nie zostały zarejestrowane świadczą o wydawaniu ich niezgodnie z prawem , czyli nielegalnie. Nie może też funkcjonować w zgodzie z prawem redaktor naczelny takiego niezarejestrowanego tytułu. Obowiązek rejestracji wynika z art. 20 ust. 5 i 45 prawa prasowego. Tytuł musi odpowiadać temu zarejestrowanemu . Nie wystarczy , że jest podobny , czy blisko brzmiący. Sam powód stwierdził wręcz , że nie interesowało go jaki tytuł gazety ( której był wszak redaktorem naczelnym ) faktycznie ukazywał się. Wystarczającym było dla niego , że w tytule było (...) ( zeznania powoda k. 270-276) . Takie stanowisko powoda świadczy o jego niefrasobliwości. Nie może go jednak tłumaczyć . Nie może się on zatem powoływać na rejestrację tytułu prasowego o innej nazwie i uważać się za redaktora naczelnego jeszcze innego tytułu. W tym kontekście informacje podane przez autorkę artykułu o powodzie , jakoby był redaktorem naczelnym nielegalnego dziennika, ukazującego się bez wymaganej prawem rejestracji polegały na prawdzie , a nazwanie go „uzurpatorem ” nieistniejącej redakcji było dopuszczalną wypowiedzią w ramach krytyki, mającej przecież uzasadnienie w faktach. Nie sposób zatem uznać za bezprawne naruszenia dóbr osobistych przez powoda . W żadnym wypadku nie naruszono też prawa powoda do prywatności, jak wywodzi powód w apelacji , bowiem informacje , które ukazały się w omawianym artykule dotyczyły funkcji powoda i pozostawały w związku z jego działalnością zawodową. Skoro powód jest dziennikarzem i redaktorem naczelnym ,to nie trzeba bliżej wyjaśniać , że jako przedstawiciel mediów bierze udział w życiu publicznym i sam też wystawia się na ocenę , która często może być krytyczna. Reasumując powyższe, naruszenie wymienionych w apelacji przepisów prawa materialnego nie miało miejsca. Nie zachodziła przy tym konieczność odnoszenia się do zagadnienia wygaśnięcia rejestracji tytułu (...) , skoro artykuł nie opisywał dziennika wychodzących pod tym tytułem. Rozważając zarzut naruszenia art. 91 kpc uznać należy , że jest on chybiony. Nie doszło do ograniczenia powoda w dochodzeniu jego praw tylko dlatego , że Sąd I Instancji upomniał pełnomocników powoda, by uzgadniali między sobą i z powodem swe stanowiska. Powód przedstawiał swe stanowisko procesowe w pismach procesowych w nieograniczonym zakresie , składał wnioski dowodowe i miał możliwość wypowiadania się na rozprawie. Wbrew wywodom apelacji , nie można też uznać , że Sąd Okręgowy wadliwie zastosował art. 130 3 § 2 kpc. Powód w pozwie zgłosił dwa żądania majątkowe – zasądzenia 100 000 zł ( wpisując słownie sto tysięcy) na rzecz powoda i 200 000 zł ( wpisując słownie dwieście tysięcy ) na rzecz (...). Zgodnie z art. 19 § 1 kpc w sprawach o roszczenia pieniężne , podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu. Bez znaczenia jest zatem błędne oznaczenie wartości przedmiotu sporu przez powoda , skoro oznaczenie takie
--- STRONA 9 ---
powód obowiązany jest podać w innych sprawach majątkowych ( art. 19 § 2 kpc). Wysokość żądanych w pozwie kwot pieniężnych , podana słownie , wyznacza zatem wysokość należnej opłaty od pozwu. Skoro zarzuty apelacji okazały się nieuzasadnione , apelacja podlegała oddaleniu w oparciu o art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1i 3 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty te złożyły się koszty zastępstwa procesowego , należne według stawek przewidzianych dla roszczeń majątkowych i niemajątkowych.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Katowicach#I ACa 221/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2010 r. Sąd Apelacyjny w Kato#art. 23 Prawa#art. 20 prawa#art. 1 ustawy#art. 20 Prawa#art. 20 ust#art.1 prawa#art. 98 kpc#art. 98 kpc.#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 20 ustawy#art. 227 Kodeksu#art. 217 § 1 k.p.c.#art. 91 k.p.c.#art. 217 § 2 kpc#art. 227 kpc#art. 278 kpc#art. 233 § 1 kpc#art. 328 §2 kpc#art. 24 § 1 k.c.#art. 10 ust.#art. 41 ustawy#art. 12 ust. 1 pkt#art. 14 ust. 6 ustawy#art. 23 k.c.#art. 23 ustawy#art. 20 ust. 1 ustawy