Wyrok I ACa 213f12 fly K

--- STRONA 1 --- . Sygn. akt I ACa 213f12 fly K» .> A ,/A P‘3‘1 1. #1‘= .Z;"'>,\%‘¢‘;$i~‘.?‘\.~3€ . '1' '=E >\ .910 :1 I’? ' 4. @é§et. //T lr=9 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOUTEJ POLSKEJ Dnia 15 czerwca 2012 r. Sqd Apelacyjny w Biakymstoku I Wydziai Cywilny w sk+adzie: Przewodniczapy : SSA Jaroslaw Marek Kaminski (spr.) Sadziowie : SSA Elzbieta Biefikowska A SSO del. Janusz Wyszyfiski po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. w Bialymstoku na rozprawie sprawy z powédztwa A. S. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Aresztowi Qledczemu w B. 0 zadoééuczynienie _ na skutek apelacji powoda od wyroku Sa_du Okre.gowego w Biawmstoku Z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt i C 1930.40 __ I. zmienia zaskariony wyrok w ten sposéb, ie: 1) zasqdza od pozwanego Skarbu Pafistwa  Aresztu Sledczego w B. na rzecz powodaA. S. kwotg 3.200 (trzy tysiqce dwieécie) 2'1 z ustawowymi odsetkami od dnia 26 listopada 2006 r. i oddala powédztwo w pozostalej czgéci; _ _ 2) zasqdza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotg 1.000 zt tytulem zwrotu czgéci kosztéw zastgpstwa procesowego; ' ll. odclala apelacjg w pozostalym zakresie; III. zasqdza ocl powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotg 1.000 21 tytu1em zwrotu czqéci kosztéw zastgpstwa procesowego za drugq instancjrg; IV. odstgpuje od obciqiania powoda kosztami sqdowymi. /~  UZASADNIENIE _ A. S. domagal sing zasqdzenia od Skarbu Pafistwa  Aresztu Sledczego w. B. kwoty 500.000 ziotych zadoééuczynienia oraz 700.000 ziotych na rzecz Domu Dziecka (...), za niehumanitarne i ponizajape traktowanie w okresie od 14 grudnia 2002 r. do 15 listopada 2010 r., podczas odbywania kary dozywotniego pozbawienia wolnoéci. W uzasadnieniu przytoczyi okolicznoéci, na ktérych opari za_dania pozwu, a rnianowicie: 1) niezapewnienie mu odpowiedniej powierzchni cel mieszkalnych, 1 ‘ 2} przeludnienie cel mieszkainych, 3) brak sprawnej wentylacji oraz stary i zniszczony sprzqt stahowiapy wyposazenie cei, 4) brak zabudowy kapikéw sanitarnych, ktéry ograniczal mozliwoéci swobodnego poruszania sig po celi, wymuszajap spedzanie wiekszoéci czasu na Jézku, a jednoczeénie zmusza1 powoda do za1atwiania potrzeb fizjologicznych w obecnosci wspéiosadzonych, 5) niezapewnienie pdpowiedniej intymnoéci poprzez brak warunkéw do utrzymania higieny, albowiem zaplecze sanitarne nie posiadaio odpowiedniej zabudowy, 6) niezapewnienie odpowiedniej iloéci zaigé kulturalnooéwiatowych oraz godziny éwiczefi rekreacyjnosportowych na éwiezym powietrzu, 7) zagrzybienie cel, zawilgocenie podmg, a w niektorych celach obecnoéé insektéw, przy czym; pomimo interwencji powoda, Areszt Sledczynie przeprowadzfl zadnych zabiegbw, by to usuna_¢, -. Sygn. akt l ACa 213ł12 wg' ss _-> - „/- ','-;--,‹ il »K '-_= .Z¿'2,\e“=';-¿Ł'1f'^,.~řš .- 'r -'=E- ›\ .rnb n I”. ` 4. Qêeefl /Ä. lr'=9 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOUTEJ POLSKÍEJ Dnia 15 czerwca 2012 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Jarosław Marek Kamiński (spr.) Sędziowie : SSA Elżbieta Bieńkowska , SSO del. Janusz Wyszyński po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa A. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Ŝłecłczemu w B. o zadośćuczynienie _ na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku Z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt l C 1930.40 __ I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1) zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w B. na rzecz powodaA. S. kwotę 3.200 (trzy tysiące dwieście) zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 listopada 2006 r. i oddala powództwo w pozostałej części; _ _ 2) zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego; ' ll. oddala apelację w pozostałym zakresie; III. zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję; IV. odśtępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi. /'i -- UZASADNIENIE _ A. S. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w, B. kwoty 500.000 złotych zadośćuczynienia oraz 700.000 złotych na rzecz Domu Dziecka (___), za niehumanitarne i poniżające traktowanie w okresie od 14 grudnia 2002 r. do 15 listopada 2010 r., podczas odbywania kary dożywotniego pozbawienia wolności. W uzasadnieniu przytoczył okoliczności, na których oparł żądania pozwu, a mianowicie: áf) niezapewnienie mu odpowiedniej powierzchni cel mieszkalnych, Ą “ 2) przeludnienie cel mieszkalnych, 3) brak sprawnej wentylacji oraz stary i zniszczony sprzęt stanowiący wyposażenie ceł, 4) brak zabudowy kącików sanitarnych, który ograniczał możliwości swobodnego poruszania się po celi, wymuszając spędzanie większości czasu na łóżku, a jednocześnie zmuszał powoda do załatwiania potrzeb fizjologicznych w obecności współosadzonych, 5) niezapewnienie „odpowiedniej intymności poprzez brak warunków do utrzymania higieny, albowiem zaplecze sanitarne nie posiadało odpowiedniej zabudowy, 6) niezapewnienie odpowiedniej ilości zajęć kulturalno-oświatowych oraz godziny ćwiczeń rekreacyjne-sportowych na świeżym powietrzu, 7) zagrzybienie cel, zawilgocenie podłóg, a w niektorych celach obecność insektów, przy czym, pomimo interwencji powoda, Areszt Śledczynie przeprowadził żadnych zabiegów, by to usunąć, --- STRONA 2 --- 2 8) niezapewnienie wystarozajapych érodkow do dbania 0 czystoéo w celi, wobec czego byiy one brudne, 9) nieodpowiedniq kompozycjo posiikow i zanizanie poroji Zywieniowych, 10) niezapewnienie odpowiednich warunkow przy wydawaniu posiikow, poprzez brak wyposazenia osob je wydajapych w fartuchy, czapki i rokawiozki. Zdaniem powoda, wyzej wskazane uohybienia, spowodowaiy naruszenie jego dobr osobistych, w szczegolnoéci prawa do prywatnoéci i intymnoéoi. Pozwany Skarb Paflstwa wniosi o oddalenie powodztwa. Poniosi zarzut czoéoiowego przedawnienia roszczeri powoda. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. Sqd Okrogowy w Biaiymstoku oddalii powodztwo i orzeki 0 kosztaoh zastopstwa procesowego. Sqd Okrogowy podzielii zarzut przedawnienia. Doohodzone pozwem roszczenia wynikajq z czynu niedozwolonego i stosowanie do art. 442 1 § 1 k.o. przedawniajq sio z upiywem trzech {at od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedziai sio 0 szkodzie i 0 osobie obowiqzanej do jej naprawienia. Ocenii, 2e A. S. dowiadywai sio o tym na bieza_co. W tym stanie rzeczy Sqd uznai, ze przedawnieniu ulegiy juz roszozenia powoda za okres od 14 grudnia 2002 r. do 15 iistopada 2007 r., tj. daty wniesienia pozwu w niniejszej sprawie. Wyiqczyio to z kolei potrzebo rozwaiania, czy przed datq 16 listopada 2007 r. doszio do bezprawnego naruszenia dobr osobistych powoda. Wediug ustalefi Sqdu, w okresie odbywania kary od 16 iistopada 2007 r. do 15 listopada 2010 r. powod przebywai w oelach wieloosobowych o numerach (...) w Pawilonie (...). W tym czasie, tj. 3 lat w okresach: 7.12.200710.12.2007; 1.02.200820.02.20008; 20.02.20084.04.2008; 22.04.2008 23.04.2008; 11.06.200819.06.2008; 20.06.200815.07.2008; 18.07.20087.10.2008; 8.10.2008 1?.10.2008; 4.11.20085.11.2008; 9.11.200812.11.2008; 12.11.200813.11.2008; 13.11.2008 12.12.2008; 20.04.200921.04.2009; 16.07.200930.07.2009; 4.08.200917.08.2009; 1.10.2009 2.10.2009; 7.10.20098.10.2009; 17.02.201024.02.2010; 24.02.201027.02.2010; 27.02.2010 1.03.2010 przebywai w oelaoh przeludnionyoh, w ktorych powierzchnia wynosiia ponizej 3 m2 na jednego osadzonego, nie mniej jednak ni2 2,16 m’. O przeludnieniu panujqcym w celach informowany byi co miesia_c sqd penitencjarny. ' Warunki saniiarne i higieniozne w oelaoh mieszkalnych, w ktoryoh powod obywai karo, nie byiy komfoniowe. Byiy skromne, ale zgodne z odpowiednimi przepisami. Odnoszap sio do poszozegolnych zarzutow, Sa_d wskazai, 2e powod, w trakcie odbywania kary, otrzymywai érodki higieny, w tym do utrzymania ozystoéci w oeii, korzystai z iaini, w ktorej dokonywai wymiany przeéoieradei, rooznikow, écierek, poszewek. Przeprowadzone kontrole wykazaiy obeonoééw oelaoh mydia, pasty do zobéw, piynu do myoia naozyfi, proszku, pasty do czyszczenia urzagdzefi sanitarnych, papieru toaietowego. Cele mieszkalne byiy skanaiizowane i caikowicie zabudowane. Wyposazone byiy w wentylaojo i odpowiednie oéwietlenie. Kontrole wentyiacji nie stwierdziiy niesprawnoéoi. Rowniez kontrola stanu sanitarnego oel Aresztu Sledczego nie budziia wiokszych zastrzezefi. Po kazdorazowym zgioszeniu wystapienia insektow byiy przeprowadzane doraine dezynsekoje. Nadmienii, Ze osadzeni przetrzymujqw oelach produkty Zywieniowe zarowno w szafkach Zywieniowych, jak i poza nimi. Brak czystoéci biezapej, za ktorq odpowiadajq osadzeni, rozsypane resztki zywnoéci, mogqéprzyjaé rozprzestrzenianiu sio popuiaoji insektow. Podozas kontroli kompleksowej Pafistwowej Inspekcji Sanitarnej w dniu 10 wrzeénia 2010 r. m. in. oeli nr (...), nie stwierdzono uohybierfi. Wszystkie dotyohczas wydawane przez Paflstwowego Powiatowego lnspektora Sahitarnego w B. deoyzje administraoyjne w zakresie poprawy stanu technioznego pomieszozefi Aresztu Sledczego byiy realizowane. ' Oddziaiowi, peiniqcy siuzbo w oddziaiach penitenojarnyoh, nie wydajq posiikow, a jedynie nadzorujq ich wydawanie, gdyz wydajapymi sqwyznaczeni osadzeni, wyposazeni w odziez oohronnq. Osadzony przy przyjociu posiiku ma prawo zwrocio sio do Oddzialowego, bqdi wyohowawcy  obécnego przy wyciawaniu posiikow, z wnioskiem o zwazanie produktu, co do ktérego istnieje pode}rzenie, 2e jego gramatura jest zanizona. W wyniku przeprowadzonej w sierpniu 2009 r. kontroli bloku zywieniowego Aresztu Siedczego nie stwierdzono, aby ktorykolwiek z posiikow, bodapych przedmiotem badania, byi kwestionowany, a parametry zywienia byiy prawidiowe. Jadiospis byi ustalony i realizowany zgodnie z zasadami racjonalnego Zywienia. Smak, zapach i wyglqd posiiku byi swoisty dia danego rodzaju potrawy. W ocenie Sqdu, powod odbywai Karo w oelach, w ktorych kapiki sanitarne byiy wydziélone w obrobie oel i oaikowioie zabudowane, aw zatem zapewniaiy intymnoéé przebywajqcym w nioh osadzonyoh. Cele miaiy takze odpowiedniq do Iiczby przebywajapych z nich skazanych liozboiozek, byiy wyposazone w stolik, szafki, taboretyjPowy2sze wnioski Sqd wycia_gnaJ majap na uwadze zeznania éwiadkow zawnioskowanych przez powoda (D. M., K. W., J. K., R. M., K. L., P. C.). Zeznania 2 8) niezapewnienie wystarczających środków do dbania o czystość w celi, wobec czego były one brudne, 9) nieodpowiednią kompozycję posiłków i zaniżanie porcji żywieniowych, 10) niezapewnienie odpowiednich warunków przy wydawaniu posiłków, poprzez brak wyposażenia osób je wydających w fartuchy, czapki i rękawiczki. Zdaniem powoda, wyżej wskazane uchybienia, spowodowały naruszenie jego dóbr osobistych, w szczególności prawa do prywatności i intymności. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa. Poniósł zarzut częściowego przedawnienia roszczeń powoda. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił powództwo i orzekł o kosztach zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy podzielił zarzut przedawnienia. Dochodzone pozwern roszczenia wynikają z czynu niedozwolonego i stosowanie do art. 442 1 § 1 k_c. przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Ocenił, że A. S. dowiadywał się o tym na bieżąco. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że przedawnieniu uległy już roszczenia powoda za okres od 14 grudnia 2002 r. do 15 łistopada 2007 r., tj. daty wniesienia pozwu w niniejszej sprawie. Wyłączyło to z kolei potrzebę rozważania, czy przed datą 16 listopada 200? r. doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda. Według ustaleń Sądu, w okresie odbywania kary od 16 listopada 2007 r. do 15 listopada 2010 r. powód przebywał w celach wieioosobowych o numerach (...) w Pawilonie (___). W tym czasie, tj. 3 lat w okresach: 7.12.-2007-10.12.2007; 1.02.2008-20.02.20008; 20.02.2008-4.04.2008; 22.04.2008- 23.04.2008; 11.06.2008-19.06.2008; 20.06.2008-15.07.2008; 18.07.2008-7.10.2008; 8.10.2008- 1?_10.2008; 4.11.2008-5.11.2008; 9.11.2008-12.11.2008; 12.11.2008-13.11.2008; 13.11.2008- 12_12.2008; 20.04.2009-21.04.2009; 16.07.2009-30.07.2009; 4.08.2009-17.08.2009; 1.10.2009- 2.10.2009; 7.10.2009-8.10.2009; 17.02.2010-24.02.2010; 24.02.2010-2?.02.2010; 27.02.2010- 1.03.2010 przebywał w celach przeludnionych, w których powierzchnia wynosiła poniżej 3 m2 na jednego osadzonego, nie mniej jednak niż 2,16 m2. O przeludnieniu panującym w celach informowany był co miesiąc sąd penitencjarny. ' Warunki sanitarne i higieniczne w celach mieszkalnych, w których powód obywał karę, nie były komfortowe. Były skromne, ale zgodne z odpowiednimi przepisami. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów, Sąd wskazał, że powód, w trakcie odbywania kary, otrzymywał środki higieny, w tym do utrzymania czystości w celi, korzystał z łaźni, w której dokonywał wymiany prześcieradeł, ręczników, ścierek, poszewek. Przeprowadzone kontrole -wykazały obecność-w celach mydła, pasty do zębów, płynu do mycia naczyń, proszku, pasty do czyszczenia urządzeń sanitarnych, papieru toaletowego Cele mieszkalne były skanalizowane i całkowicie zabudowane. Wyposażone były w wentylację i odpowiednie oświetlenie. -Kontrole wentyiacji nie stwierdzity niesprawności. Również kontrola stanu sanitarnego cel Aresztu Śledczego nie budziła większych zastrzeżeń. Po każdorazowym zgłoszeniu wystąpienia insektów były przeprowadzane doraźne dezynsekcje. Nadmienił, że osadzeni przetrzymująw celach produkty żywieniowe zarówno w szafkach żywieniowych, jak i poza nimi. Brak czystości bieżącej, za którą odpowiadają osadzeni, rozsypane resztki żywności, mogą~śprzyjać rozprzestrzenianiu się populacji insektów. Podczas kontroli kompleksowej Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dniu 10 .września 2010 r. m. in. celi nr (___), nie stwierdzono uchybień. Wszystkie dotychczas wydawane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. decyzje administracyjne w zakresie poprawy stanu technicznego pomieszczeń Aresztu Śledczego były realizowane. ` Oddziałowi, pełniący służbę w oddziałach penitencjarnych, nie wydają posiłków, a jedynie nadzorują ich wydawanie, gdyż wyclającymi sąwyznaczeni osadzeni, wyposażeni w odzież ochronną. Osadzony przy przyjęciu posiłku ma prawo zwrócic się do Oddziałowego, bądź wychowawcy - obecnego przy wydawaniu posiłków, z wnioskiem o zważanie produktu, co do którego istnieje podejrzenie, że jego gramatura jest zaniżona. W wyniku przeprowadzonej w sierpniu 2009 r. kontroli bloku żywieniowego Aresztu Śledczego nie stwierdzono, aby którykolwiek z posiłków, będących przedmiotem badania, był kwestionowany, a parametry żywienia' były prawidłowe. Jadłospis był ustalony i realizowany zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia. Smak, zapach i wygląd posiłku był swoisty dia danego rodzaju potrawy. W ocenie Sądu, powód odbywał karę w celach, w których kącški sanitarne były wydzielone w obrębie cel i całkowicie zabudowane, ai zatem zapewnialy intymność przebywającym w nich osadzonych. Cele miały takze odpowiednią do liczby przebywających z nich skazanych liczbę łóżek, były wyposażone w stolik, szafki, taborety{,Powyższe wnioski Sąd _ wyciągnął mając na uwadze zeznania świadków zawnioskowanych przez powoda (D. M., K. W., J. K., R. M., K. L., P. C.). Zeznania --- STRONA 3 --- 3 A. P., W. W., J. M., N. G., K. M., M. D. Sap uznai za nieprzydatne, gdy2 éwiadkowie oi odbywali kang z powodem w okresie, za jaki jego roszczenia przedawniiy sirg. Said ustalii, 2e w roku 2007 i 2008 A. S. nie skiadai skarg na warunki odbywania kary. W 2009 r. nie skarzyi sio takie w przedmiooie warunkow soojalnobytowych. Skiadane przez powoda w 2010 r. skargi zostaiy uznane za bezzasadne. W tak ustalonym stanie faktyoznym Sqd doszedi do przekonania, 2e jedynie w odczuoiu powoda  w znaczeniu subiektywnym, doszio do naruszenia jego dobr osobistych. Zdaniem Sa_du natomiast, zdarzenia wskazywane przez powoda, do takiego naruszenia nie doprowadziiy. Dokonujqc ooeny prawnej, Sa_d Okrogowy wskazai, Ze oohrona dobr osobistych (art. 24 § 1 k.c.) przysiuguje przed dziaianiem bezprawnym, a bezprawnoéé dziaiania jest przesiankq koniecznq do udzielenia oohrony o charakterze niemajqtkowym, przewidzianej w tym przepisie. Przepis ten ustanawia domniemanie bezprawnoéci naruszenia dobra osobistego, podlegajqoe obaleniu jedynie przez wykazanie uprawnienia do okreélonego dziaiania. Kto zatem twierdzi, Ze naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywao bezprawnoéci. Nastopnie Sa_d odniosi sio do pojzgcia bezprawnoéoi, jako dziaiania sprzecznego z normami prawnymi, porza_dkiem prawnym, a nawet zasadami wspoizycia spoiecznego. Podkreélii, 2e przy rozpoznawaniu za_dania ochrony naruszonych dobr osobistyoh, w pierwszej kolejnoéci konieczne jest ustalenie i ocena, czy ijakie dobro osobiste zostaio naruszone, nastopnie stwierdzenie bezprawnoéci dziaiania sprawcy lub istnienia okolioznoéci wyiapzajapych bezprawnoéo; w wypadku ustalenia bezprawnego naruszenia dobr osobistych okreélonej osoby ocenie podlega skonkretyzowane, co do sposobu usuniocia skutkownaruszenia, roszczenie. Wskazai na okolicznoéci wyiapzajqoe bezprawnoéo naruszenia dobr osobistych. W ocenie Sa_du, siuszny okazai sie jedynie zarzut 0 odbywaniu przez powoda kary w oelach, w ktoryoh powierzchnia na jedna_ osobo wyniosia mniej ni2 3 m 2. Podkreélii jednak, 2e umieszozenie powoda w oeli o takiej powierzohni nie nosiio cech bezprawnoéoi, leoz byio zgodne z prawem, tj. znajdowaio uzasadnienie w treéci art. 248 § 1 k.k.w., obowiqzujapego w trakcie osadzenia A. S. w okresie od 18 grudnia 2008 r. do 15 lipca 2009 r. Umieszczenie powoda w takiej celi znalazio oparoie w stosownym zarza_dzeniu dyrektora Aresztu Sledczego i powiadomiono o tym sodziego penitenojarnego, ktory podzieiii deoyzje Dyrektora. Sa_d, niejako na marginesie, zwrooii uwago, 2e przeludnienie zakiadow karnych nalezy do najtrudniejszyoh probiemow praktyki wykonywania kary pozbawienia woinoéci, mogqcq prowadzio do naruszenia standardow postopowania z osobami pozbawionymi wolnoéci i do naruszania ich praw i wolnoéci. Jednakze w przedmiotowej sprawie byio ono uzasadnione i znajdowaio oparcie w prawie. Zdaniem Sqdu Okrogowego, takze nie byio podstaw do przyznania zadoééuczynienia, nawet gdyby przyjap, 2e doszio do naruszenia dobr osobistych powoda na skutek umieszozenia go w przeiudnionych celach. Nie miaio ono charakteru oiagiego i byio spowodowane trudnymi warunkami iokalowymi plaoowki, a w konsekwencji nie byio wyrazem jego indywidualnej dyskryminaoji. Rowniez stwierdzenie niekonstytucyjnoéoi art. 248 § 1 k.k.w., w ocenie Sqdu, nie przesa_dza o zasadnoéoi roszczefi powoda, gdyi w okresie objotym Zqdaniem pozwu ariykui ten korzystai z domniemania konstytucyjnoéci, zaé wszelkie dziaiania podjote na jego podstawié mieéci%y sing w granicach obowia_zuja_cego porza_dku prawnego. _V Ewentualne przyjocie, 2e pow6'd dochodzi zadoéouczynienia na podstawie art. 417 § 1 k.c., 445 § 1 k.c. w zw. z art; 444 § 1 k.c. rowniei czyni powodztwo niezasadnym, albowiem powod nie wykazai przesianek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej. O kosztach procesu Sqd orzeki stosowanie do art. 98 k.p.c. Powod zaskartyi ten wyrok nieformalnq apelacja, zarzucajqc bicgdnq ooeno materiaiu dowodowego oraz sprzecznoéo ustalefi Sqdu z treéciq tego materiaiu. Jak wynika z uzasadnienia apelacji, zarzucanych naruszeri skariapy dopatrywal sio w przyjociu: po pierwsze, Ze powod przebywai w oelach, ktorych powierzchnia i panujape winiej warunki byiy zgodne 2 przepisami, podczas gdy: j 1) przez caiy czas przebywai on w celach o powierzchni mniejszej niz 3 m 2 na jednego osadzonego, A 2) ceia(...) w pawiionie (...), w ktorej przebywa od 2010 r., nie speinia wymogowmetrazowych dla dwoch osob, o ozym nie powiadomiono sodziego penitenojarnego‘ a pozwany éwiadomie zawyzyi metraz celi, wliczajap do niego kqoik sanitarny, podczas gdy powierzchni tej nie wlicza sio do metrazu ceii przypadajapego na jednego osadzonego, 3) wentylaoja grawitacyjna w celi byia caikowicie niesprawna. po drugie, ze wydawanie posiikow odbywaio sio przez wyznaczonych osadzonyoh wyposazonych w odziez ochronnq, podozas gdy posiiki byiy wydawane przez oddziaiowych, nie posiadajapych takiej odziezy,  3 A. P., W. W., J. M., N. G., K. M., M. D. Sąd uznał za nieprzydatna, gdyż świadkowie ci odbywali karę z powodem w okresie, za jaki jego roszczenia przedawniiy się. Sąd ustalił, że w roku 2007 i 2008 A. S. nie składał skarg na warunki odbywania kary. W 2009 r. nie skarżył się także w przedmiocie warunków socjalno-bytowych. Składane przez powoda w 2010 r. skargi zostały uznane za bezzasad ne. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd doszedł do przekonania, że jedynie w odczuciu powoda - w znaczeniu subiektywnym, doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Zdaniem Sądu natomiast, zdarzenia wskazywane przez powoda, do takiego naruszenia nie doprowadziły. Dokonując oceny prawnej, Sąd Okręgowy wskazał, że ochrona dóbr osobistych (art. 24 § 1 k.c.) przysługuje przed działaniem bezprawnym, a bezprawność działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianej w tym przepisie. Przepis ten ustanawia domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, podlegające obaleniu jedynie przez wykazania uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności. Następnie Sąd odniósł się do pojęcia bezprawności, jako działania sprzecznego z normami prawnymi, porządkiem prawnym, a nawet zasadami współżycia społecznego. Podkreślił, że przy rozpoznawaniu żądania ochrony naruszonych dóbr osobistych, w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie ś ocena, czy ijakie dobro osobiste zostało naruszone, następnie stwierdzenie bezprawności działania sprawcy lub istnienia okoliczności wyłączających bezprawnośó; w wypadku ustalenia bezprawnego naruszenia dóbr osobistych określonej osoby ocenie podlega skonkretyzowane, co do sposobu usunięcia skutków naruszenia, roszczenie. Wskazał na okoliczności wyłączające bezprawność naruszenia dóbr osobistych. W ocenie Sądu, słuszny okazał się jedynie zarzut o odbywaniu przez powoda kary w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wyniosła mniej niż 3 m “_ Podkreślił jednak, że umieszczenie powoda w celi o takiej powierzchni nie nosiło cech bezprawności, lecz było zgodne z prawem, tj. znajdowało uzasadnienie w treści art. 248 § 1 k.k.w., obowiązującego w trakcie osadzenia A. S. w okresie od 18 grudnia 2008 r. do 15 lipca 2009 r. Umieszczenie powoda w takiej celi znalazło oparcie w stosownym zarządzaniu dyrektora Aresztu Śledczego i powiadomiono o tym sędziego penitencjarnego, który podzielił decyzję Dyrektora. Sąd, niejako na marginesie, zwrócił uwagę, że przeludnienie zakładów karnych należy do najtrudniejszych problemów praktyki wykonywania kary pozbawienia wolności, mogącą prowadzic do naruszenia standardów postępowania z osobami pozbawionymi wolności i do naruszania ich praw i wolności. Jednakże w przedmiotowej sprawie było ono uzasadnione i znajdowało oparcie w prawie. Zdaniem Sądu Okręgowego, także nie było podstaw do przyznania zadośćuczynienia, nawet gdyby przyjąć, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda na skutek umieszczenia go w przeludnionych celach. Nie miało ono charakteru ciągłego i było spowodowane trudnymi warunkami łokalowymi placówki, a w konsekwencji nie było wyrazem jego indywidualnej dyskryminacji. Również stwierdzenie niekonstytucyjności art. 248 § 1 k.k.w., w ocenie Sądu, nie przesądza o zasadności roszczeń powoda, gdyż w okresie objętym żądaniem pozwu artykuł ten korzystał z domniemania konstytucyjności, zaś wszelkie działania podjęte na jego podstawie mieściły się w granicach obowiązującego porządku prawnego. __ Ewentualne przyjęcie, że powód dochodzi zadośćuczynienia na podstawie art. 417 § 1 k.c., 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. również czyni powództwo niezasadnym, albowiem powód nie wykazał przesłanek od powiedzialności odszkodowawczej_ O kosztach procesu Sąd orzekł stosowanie do art. 98 k_p_c_ Powód zaskarżył ten wyrok nieformalną apelacją, zarzucając błędną ocenę materiału dowodowego oraz sprzeczność ustaleń Sądu z treścią tego materiału. Jak wynika z uzasadnienia apelacji, zarzucanych naruszeń skarżący dopatrywał się w przyjęciu: po pierwsze, że powód przebywał w celach, których powierzchnia i panujące wniej warunki były zgodne z przepisami, podczas gdy: j 1) przez cały czas przebywał on w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 na jednego osadzonego, _ 2) ceła(_..) w pawilonie (___), w której przebywa od 2010 r., nie spełnia wymogówmetrażowych dla dwóch osób, o czym nie powiadomiono sędziego penitencjarnego, a pozwany świadomie zawyżył metraż celi, wliczając do niego kącik sanitarny, podczas gdy powierzchni tej nie wlicza się do metrażu celi przypadającego na jednego osadzonego, 3) wentylacja grawitacyjna w celi była całkowicie niesprawna. po drugie, że wydawanie posiłków odbywało się przez wyznaczonych osadzonych wyposażonych w odzież ochronną, podczas gdy posiłki były wydawane przez oddziałowych, nie posiadających takiej odzieży, - --- STRONA 4 --- 4 po trzecie, 2e pozwany zapewnit mozliwoéo korzystania z zajeo kuituralnooéwiatowyoh, poza oelai budynkiem Aresztu, podczas gdy powod nie miai moziiwoéci skorzystania z jakichkolwiek form zajao na swiezym powietrzu, _  po ozwarte, 2e wypadki odcinania pra_du w oelach odbywaiy sie w poraoh, w ktorych nie utrudniaio to funkcjonowania osadzonym, ktorzy wiedzieli w jakioh godzinaoh powyzsze ma miejsce, podczas gdy prad byi odoinany codziennie od godziny 1012. Nadto podnosii, ze byi ponizany przez funkcjonariuszy Aresztu ze wzgledu na to, ze nie choiat ,,donosio" na innych funkojonariuszy. Wskazujap na powyzsze zarzuty, wnosii o zmiane wyroku i zasadzenie na jego rzecz kwoty zadoééuczynienia zgodnie z Zadaniem pozwu, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi Okregowemu. Sqd Apelaoyjny zwaiyi, co nastqpuje: . Apelacja zasiugiwaia na uwzgiednienie jeclynie w niewielkim zakresie. Na wstepie odnotowao nalezy, 2e powoda w swojej apelacji nie podwaia ooeny Sadu Okregowego o zasadnoéci zarzutu pizedawnienia, ktorym objete byiy roszczenia wynikajace ze zdarzefi majaoych miejsce przed dniem 16 listopada 2007 r. Dlatego Sad Apeiacyjny ogranioza sie do stwierdzenia, ze podzieia w caiej rozciagioéci przedstawiona w zwiazku z tyrn w uzasadnieniu zaskarzonego wyroku, zrelaojonowana w czeéci wstepnej niniejszego uzasadnienia, ooene prawna, jako znaidujapa oparcie w treéoi prawidiowo przytoczonych w niej regulacji art. 117 i n. k.c. i art. 442‘ § 1 k.c. Nie ma zatem potrzeby ponownego przytaczania jej w tym miejscu. Odnoszac sie natomiast do apelaoji powoda, naiezy stwierdzié, 2e jest ona uzasadniona tylko w te} czeéci, w ktorej powod kwestionuje odmowe przyznania zadoéouozynienia, w zwiazku z pobytem w Areszcie Sledczym w warunkaoh, w ktorych nie zapewniono mu 3 ma powierzohni w celaoh. Artykui 1 k.k.w. stanowi, 2e kary, érodki karne, zabezpieozajace i zapobiegawcze wykonuje sie w sposob humanitarny, z poszanowaniem godnoéoi iudzkiej skazanego oraz ze zakazuje sie stosowania tortur lub nieludzkiego albo ponizajqoego traktowania i karania skazanego. Podstawowe warunki, w jakioh skazany ma odbywao kare pozbawienia wolnoéci, obejmujape m.in. powierzchnie oeli mieszkalnej przypadajapej na skazanego, okreéla art. 110 k.k.w. Przepis ten, w brzmieniu obowiazujacym od dnia 6 grudnia 2009 r. (na podstawie ustawy z dnia 9 pazdziernika 2009 r. o zmianie ustawy  Kodeks karny wykonawczy, Dz. U. Nr 190, poz. 1475), zprzewiduje, 2e powierzchnia w oeli mieszkalnej, przypadajapa na skazanego, wynosi nie mniej niz 3 m oraz okreéla warunki, jakim musza_ odpowiadaé oele. Stanowi tez, ze dyrektor zaktadu karnego tub aresztu éledozego mote umieécio skazanego na czas okreéiony nie diuiszy niz 90 dni, z zachowaniem pozostaiych wymagafi, w ceii mieszkalnej, w ktorej na jednego skazanego przypada powierzchnia ponizej 3 m2, nie mniej jednak niz 2 m2, oraz precyzuje szczegolne sytuaoje, w ktorych moze to nasta_pic':, przy ozym moze to mieé miejsce w sytuacjach rzeczywisoie wyjatkowych, jak np. wprowadzenie stanu wojennego, wyjatkowego lub kleski zywioiowej. Przepis wprowadza tez mozliwoso umieszozenia skazanego w mniejszej oeli jeszcze w innych wypadkach, na okres nie diuzszy niz 14 dni. Moziiwoéo umieszczenia w takiej oeli zostaia dopuszczona takZé'w éciéle okreélonych, nagiyoh wypadkach,jak np. koniecznoéo natychmiastowego umieszozenia w zakiadzie karnym lub areszoie éledczym, nie majapym wolnyoh miejsce dla skazanych okreélonej kategorii. Zgodnie z § 2o okres ten moze byo przediuzony tylko za zgoda sadziego penitencjarnego. Laczny okres umieszczenia skazanego w tym przypadku nie moze przekroozyf: 28 dni. Omawiany przepis nakazuje éciste okreslenie w deoyzji przyczyn i czasu takiego pobytu, przewiduje skarge na te deoyzje, podlegajaca rozpoznaniu przez sad ‘w terminie 7 dni oraz zawiera inne szczegoiowe regulacje. _ Tak uksztaitowany stan prawny zastapii poprzednia regulacje, w ktorej art. 110 § 2 k.k.w. okreélai, ze powierzchnia celi mieszkalnej, przypadajaca na skazanego wynosi nie mniej niz 3 m2, a jednoczeénie art. 248 § 1 k.k.w. przewidywai, ze w szczegolnie, uzasadnionych wypadkach dyrektor zakiadu karnego tub aresztu éledczego moze umieécio osadzonych na czas okreélony, w warunkach, w ktorych powierzchnia w oeli na jedna osobe wynosi mniej niz 3 m2. W obecnym stanie prawnym wykazanie przez pozwanego écistego wypetnienia wszystkich ustawowyoh przesianek przejsciowego umieszczenia skazanego w ceii 0 mniejszej, niz wymagana, powierzohni mo2e prowadzio do skutecznegowykazania braku bezprawnoéci. _ Kluozem do wiaéoiwego rozstrzygniecia Kwestii wyiapzenia bezprawnoéci w poprzednim stanie prawnym, a wieo na podstawie art. 110 k.|<.w. w zwiqzku obowiazujacym do dnia 6 grudnia 2009 r. art. 248 k.k.w., jest prawidiowa ich wyktadnia. Wykazanie przez pozwanego, Ze ograniozenie powierzohni oeii mieszkalriei nastapiio 2 konkretnej przyczyny 0 charakterzenadzwyczajnym na krotki czas, ozyfi udowodnienie zaistnienia sytuacji tymczasowej o wyjatkowym oharakterze, moze 4 po trzecie, że pozwany zapewnił mozliwość korzystania z zajęć kulturalno-oświatowych, poza celąi budynkiem Aresztu, podczas gdy powód nie miał możliwości skorzystania z jakichkolwiek form zajęć na świeżym powietrzu, _ - po czwarte, ze wypadki odcinania prądu w celach odbywały się w porach, w których nie utrudniało to funkcjonowania osadzonym, którzy wiedzieli w jakich godzinach powyższe ma miejsce, podczas gdy prąd był odcinany codziennie od godziny 10-12. Nadto podnosił, że był poniżany przez funkcjonariuszy Aresztu ze względu nato, że nie chciał ,,donosić" na innych funkcjonariuszy. Wskazując na powyższe zarzuty, wnosił o zmianę wyroku i zasądzenie na jego rzecz kwoty zadośćuczynienia zgodnie z żądaniem pozwu, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: _ Apelacja zasługiwała na uwzględnienie jedynie w niewielkim zakresie. Na wstępie odnotować należy, że powód w swojej apelacji nie podważa oceny Sądu Okręgowego o zasadności zarzutu przedawnienia, którym objęte były roszczenia wynikające ze zdarzeń mających miejsce przed dniem 16 listopada 2007 r. Dlatego Sąd Apelacyjny ogranicza się do stwierdzenia, że podziela w całej rozciągłości przedstawioną w związku z tym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zrelacjonowaną w części wstępnej niniejszego uzasadnienia, ocenę prawną, jako znajdującą oparcie w treści prawidłowo przytoczonych w niej regulacji art. 117 i n. k.c. i art. 442' § 1 k.c. Nie ma zatem potrzeby ponownego przytaczania jej wtym miejscu. Odnosząc się natomiast do apelacji powoda, należy stwierdzić, że jest ona uzasadnione tylko w tej części, w której powód kwestionuje odmowę przyznania zadośćuczynienia, w związku z pobytem w Areszcie Śledczym w warunkach, w których nie zapewniono mu 3 mi powierzchni w celach. Artykuł 1 k.k_w. stanowi, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego oraz że zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Podstawowe warunki, w jakich skazany ma odbywać karę pozbawienia wolności, obejmujące m.in. powierzchnię celi mieszkalnej przypadającej na skazanego, określa art. 110 k_k.w. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 grudnia 2009 r. (na podstawie ustawy z dnia 9 pażdziernika 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy, Dz. U. Nr 190, poz. 1475), przewiduje, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m oraz określa warunki, jakim muszą odpowiadać cele. Stanowi też, że dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony nie dłuższy niż 90 dni, z zachowaniem pozostałych wymagań, w celi mieszkalnej, w której na jednego skazanego przypada powierzchnia poniżej 3 mz, nie mniej jednak niż 2 mz, oraz precyzuje szczególne sytuacje, w których może to nastąpić, przy czym może to mieć miejsce w sytuacjach rzeczywiscie wyjątkowych, jak np. wprowadzenie stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej. Przepis wprowadza też możliwość umieszczenia skazanego w mniejszej celi jeszcze w innych wypadkach, na okres nie dłuższy niż 14 dni. Możliwość umieszczenia w takiej celi została dopuszczone także"'w ściśle określonych, nagłych wypadkach,-jak np. konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, nie mającym wolnych miejsce dla skazanych określonej kategorii. Zgodnie z § 2c okres ten może być przedłużony tylko za zgodą sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w tym przypadku nie może przekroczyć 28 dni. Omawiany przepis nakazuje ścisłe określenie w decyzji przyczyn i czasu takiego pobytu, przewiduje skargę na tę decyzję, podlegającą rozpoznaniu przez sąd iw terminie 7 dni oraz zawiera inne szczegółowe regulacje. _ Tak ukształtowany stan prawny zastąpił poprzednią regulację, w której art. 110 § 2 k_k.w. określał, że powierzchnia celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego wynosi nie mniej niż 3 m2, a jednocześnie art. 248 § 1 k_k.w. przewidywał, że w szczególnie, uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mz. W obecnym stanie prawnym wykazaníe przez pozwanego ścisłego wypełnienia wszystkich ustawowych przesłanek przejsciowego umieszczenia skazanego w celi o mniejszej, niż wymagana, powierzchni może prowadzić do skutecznego .wykazania braku bezprawności. _ Kluczem do właściwego rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia bezprawności w poprzednim stanie prawnym, a więc na podstawie art. 110 k.k.w. w związku obowiązującym do dnia 6 grudnia 2009 r. art. 248 k_k.w., jest prawidłowa ich wykładnia. Wykazanie przez pozwanego, że ograniczenie powierzchni celi mieszkalnej nastąpiło 2 konkretnej przyczyny o charakterzenadzwyczajnym na krótki czas, czyii udowodnienie zaistnienia sytuacji tymczasowej o wyjątkowym charakterze, może --- STRONA 5 --- 5 uzasadniao uwzglednienie zarzutu wyiapzenia bezprawnoéci naruszenia. Scisia. a nawet restrykoyjna i uwzgledniajaca wskazane wzoroe wykiadnia przepisu oraz wnikliwa ocena konkretnyoh okolioznoéci sprawy stwarzaja gwarancje wiaéoiwej kwalifikaoji przesianek wytapzenia bezprawnoéci naruszenia dobr osobistyoh osoby pozbawionej wolnoéci. ' Zgodnie z zapatrywaniem wyrazonym w uchwaie skiadu siedmiu sedziow Sadu Najwyzszego z dnia 18 pazdziernika 2011 r. w sprawie Ill CZP‘ 251'11 (OSNC:‘2012i'2!15) umieszczenie osoby pozbawionej wolnoéci w oeli o powierzohni przypaciajacej na osadzonego, mniejszej niz 3 m 2 moze stanowio wystarczajaca przesianke stwierdzenia naruszenia jej dobr osobistych. Odpowiedzialnoéo Skarbu Pafistwa na podstawie art. 448 k.c. za krzywde wyrzadzonatym naruszeniem nie zalezy od wmy. Powod w swojej apelacji zasadniczo nie podwaza ustalefi i ooeny Sadu Okregowego, ze osadzenie go w oelach, w ktoryoh nie zostaia speiniona norma 3 m’ powierzohni, nastepowaio przy speinieniu formalnych warunkow okreélonych w nieobowiazujacym od 6 grudnia 2009 r. przepisie art. 248 k.k.w., zaé po tej dacie  art. 110 § 2 b k.k.w. Powyzsze podnosiijedynie w stosunku do pobytu w oeli nr (...) w Pawiionie (...), w ktorej jednak, jak dowodzi tego zgromadzony w sprawie material dowodowy, nie pizebywai w warunkaoh przeludnienia, o czym bedzie jeszcze mowa w da|sze§ czesci uzasadnienia. Sad Apelacyjny ogranicza sie zatem do stwierdzenia, ze zarowno to ocene, jak tez poprzedzajape jejdokonanie ustaienia, uznaje za swoje. Wykiadnia tych przepisow, na co wskazuje w uzasadnieniu powoianej uohwaiy z dnia 18 pazdziemika 2011 r. Sad Najwyzszy, powinna byo jednak dokonywana w nawiazaniu do standardow konstytucyjnych okreéionyoh w orzeczeniu Trybunaiu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., SK 25107 oraz wyznaczonyoh umowami miedzynarodowymi, wytozonyoh w orzecznictwie Europejskiego Trybunalu Sprawiedliwoéoi uksztattowanym na tle art. 3 Konwenoji o oohronie praw oziowieka i podstawowych woinoéci sporzadzonej w Rzymie dnia 4 Iistopada 1950 r. (Dz. U. nr 38!77 r., poz. 167, 169). Taka wykiadnia pozwala na nadanie im znaczenia odpowiadajaoego rniedzynarodowym standardom. Wyiaczenie bezprawnoéci naruszenia jest mozliwe w razie wykazania przez pozwanego, ze ograniczenie powierzohni oeli mieszkainej nastapiio z wyjatkowej, skonkretyzowanej przyozyny i na krotki czas, jak to okreéla art. 110 § 2 a i 2 b k.k.w. w brzmieniu obowiazujapym od 6 grudnia 2009 r. Nalezy jednak pamietaé, ze przesianka przyznania zadoééuozynienia, zgodnie z art. 448 k.c., jest doznanie przez osadzonego krzywdy. Jej ustalenie i ooena rozmiaru nalezy do sa_du orzekajacego, uwzgiedniajacego wszystkie okoiicznoéoi konkretnej sprawy. Nie moze takze ujéo z poia widzenia, ze w wyroku Sa_du Najwyzszego z dnia 7 grudnia 2011 r., zapadiym juz po wydaniu uchwaiy z dnia 18 pazdziernika 2011 r., (sprawa V CSK 113111, LEX nr 11016902 stwierdzono, Ze samo tylko umieszozenie w oeli o powierzohni na osadzonego mniejszej niz 3 m nie przesa_dza o zasadnoéci roszczenia o zadoéouozynienie. Jego przyznanie zalezy od wieiu okoiicznoéci, w szozegolnoeci od dtugotrwatosci przebywania w ptzeludnionej oeli, zwiazanyoh z tym uoiazliwoéci oraz pozostatych warunkow odbywania kary, ktore moga_ zwiekszao poczucie krzywdy lub je ostabiao, a nawet sprawiaé, ze w ogole nie powstaio. Ocena, czy w zwiazku z osadzeniem w warunkach przeludnienia powod doznat wymagajacej skompensowania zadoéouozynieniem krzywdy, wymaga zatem analizy nie tylko warunkow zaludnienia panujacych w jednostce penitenojarnéj Aresztu Sledczego w 8., w ktorym powod odbywat kare pozbawienia wolnoéoi  w okresie od dnia 16 Iistopada 2007 r. do dnia wniesienia pozwu, ale tez innyoh okolicznosci z tym zwiqzanych. “ Gdy chodzi o pierwsza z tych kwestii, Sad Apelaoyjny opari sie na dokumentaoji Aresztu Sledozego w B. znajdujacej sie w aktach sprawy (k. 218220). Jakkolwiek powod, odmiennie niz to wynika z przytoczonych w niej danych podnosii, ze przez caiy czas przebywai w warunkaoh przeludnienia, to jednak nie zarzucii, 2e sporzadzona na potrzeby sprawy dokumentaoja w konkretnych przypadkaoh nie odzwieroiedlaia stanu faktyoznego. < Analizujac dane zawarte w przywotanej dokumentaoji, Sad Apelaoyjny, stosowanie do kompetencji przyznanej w art. 382 k.p.c. ustalii, iz w okresie osadzenia objetym pozwem, powod w warunkaoh przeludnienia przebywai: w oeli (...) w okresie od 7 grudnia 2007 r. do 10 grudnia 2007 r. (powierzchnia ceii na jednego osadzonego wynosiia 2,53 mz); w oeli nr (...) w okresie od 1 iutego 2008 r. do 20 iutego 2008 r. (powierzchnia oeli na jednego osadzonego wynosiia 2,31 m’) oraz 20 lutego 2008 r. do 4 kwietnia 2008 r. (powierzchnia oeli naljednego osadzonego wynosiia 2,77 m2), w oeli nr (...) w okresie od 22 kwietnia 2008 r. do 23 kwietnia 2008 r., od 11 czerwoa 2008, r. do 19 czerwoa 2008 r., od 20 czerwoa 2008 r. do 15 lipca 2008 r., od 18 Iipoa 2008 r. do 7 pazdziernika 2008 r., od 8 pazdziernika 2008 r. do 17. pazdziernika 2008 r. (powierzchnia oeli na jednego osadzonego wynosiia 2,52 _m=); w oeli nr (.11) w okresaoh: od 4 Iistopada 2008 r. do 5 Iistopada 2008 r., od 9 Iistopada 2008 r. do 12 listooada 2008 r., od 12 Iistopada 2008 r. do 13 Iistopada 2008 r., od 13 Iistopada 2008 r. do 12 grudnia 2008 r. (powierzchnia oeli na jednego osadzonego wynosiia 2,35  5 uzasadniac uwzględnienie zarzutu wyłączenia bezprawności naruszenia. Ścisła. a nawet restrykcyjna i uwzględniająca wskazane wzorce wykładnia przepisu oraz wnikliwa ocena konkretnych okoliczności sprawy stwarzają gwarancję właściwej kwalifikacji przesłanek wyłączenia bezprawności naruszenia dóbr osobistych osoby pozbawionej wolności. ' Zgodnie z zapatrywaniem wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 pażdziernika 2011 r. w sprawie Ill CZP 25l'11 (OSNCi'2012."2!15) umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego, mniejszej niż 3 m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych. Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 k.c. za krzywdę wyrządzoną tym naruszeniem nie zależy od winy. Powód w swojej apelacji zasadniczo nie podważa ustaleń i oceny Sądu Okręgowego, ze osadzenie go w celach, w których nie została spełniona norma 3 m* powierzchni, następowało przy spełnieniu formalnych warunków określonych w nieobowlązującym od 6 grudnia 2009 r. przepisie art. 248 k.k.w., zaś po tej dacie - art. 110 § 2 b k.k.w. Powyższe podnosíłjedynie w stosunku do pobytu w celi nr (__.) w Pawiionie (___), w ktorej jednak, jak dowodzi tego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie przebywał w warunkach przeludnienia, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia. Sąd Apelacyjny ogranicza się zatem do stwierdzenia, że zarówno tę ocenę, jak też poprzedzające jejdokonanie ustalenia, uznaje za swoje. Wykładnia tych przepisów, na co wskazuje w uzasadnieniu powołanej uchwały z dnia 18 października 2011 r. Sąd Najwyższy, powinna być jednak dokonywana w nawiązaniu do standardów konstytucyjnych okreśionych w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07 oraz wyznaczonych umowami międzynarodowymi, wyłożonych w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ukształtowanym na tle art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. nr 38!77 r., poz. 167, 169). Taka wykładnia pozwala na nadanie im znaczenia odpowiadającego międzynarodowym standardom. Wyłączenie bezprawności naruszenia jest możliwe w razie wykazania przez pozwanego, że ograniczenie powierzchni cell mieszkainej nastąpiło z wyjątkowej, skonkretyzowanej przyczyny i na krótki czas, -jak to określa arł. 110 § 2 a i 2 b k.k.w. w brzmieniu obowiązującym od 6 grudnia 2009 r. Należy jednak pamiętać, że przesłanką przyznania zadośćuczynienia, zgodnie z art. 448 k.c., jest doznania przez osadzonego krzywdy. Jej ustalenie i ocena rozmiaru należy do sądu orzekającego, uwzględniającego wszystkie okoliczności konkretnej sprawy. Nie może także ujśó z pola widzenia, że w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2011 r., zapadłym już po wydaniu uchwały z dnia 18 października 2011 r., (sprawa V CSK 113i11, LEX nr 11016902 stwierdzono, że samo tylko umieszczenie w celi o powierzchni na osadzonego mniejszej niż 3 m nie przesądza o zasadności roszczenia o zadośćuczynienie. Jego przyznanie zależy od wielu okoliczności, w szczególności od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi, związanych z tym uciążliwości oraz pozostałych warunków odbywania kary, które mogą zwiększać poczucie krzywdy lub je osłabiac, a nawet sprawiać, że w ogóle nie powstało. Ocena, czy w związku z osadzeniem w warunkach przeludnienia powód doznał wymagającej skompensowania zadośóuczynieniem krzywdy, wymaga zatem analizy nie tylko warunków zaludnienia panujących w jednostce penitencjarnăj Aresztu Śledczego w B., w którym powód odbywał karę pozbawienia wolności - w okresie od dnia 16 listopada 2007 r. do dnia wniesienia pozwu, ale też innych okoliczności z tym związanych, i Gdy chodzi o pierwszą z tych kwestii, Sąd Apelacyjny oparł się na dokumentacji Aresztu Śledczego w B. znajdującej się w aktach sprawy (k. 218-220). Jakkolwiek powód, odmiennie niż to wynika z przytoczonych w niej danych podnosił, że przez cały czas przebywał __ W warunkach przeludnienia, to jednak nie zarzucił, że sporządzona na potrzeby sprawy dokumentacja w konkretnych przypadkach nie odzwierciedlała stanu faktycznego. ‹ Analizując dane zawarte w przywołanej dokumentacji, Sąd Apelacyjny, stosowanie do kompetencji przyznanej w art. 382 k_p_c_ ustalił, iż w okresie osadzenia objętym pozwem, powód w warunkach przeludnienia przebywał: w celi (__.) w okresie od 7 grudnia 2007 r. do 10 grudnia 2007 r. (powierzchnia ceii na jednego osadzonego wynosiła 2,53 mz); w celi nr (__.) w okresie od 1 lutego 2008 r. do 20 lutego 2008 r. (powierzchnia celi na jednego osadzonego wynosiła 2,31 mz) oraz 20 lutego 2008 r. do 4 kwietnia 2008 r. (powierzchnia celi naljednego osadzonego wynosiła 2,77 m2), w celi nr (__.) w okresie od 22 kwietnia 2008 r. do 23 kwietnia 2008 r., od 11 czerwca 2008, r. do 19 czerwca 2008 r., od 20 czerwca 2008 r. do 1-5 lipca 2008 r., od 18 iipca 2008 r. do 7 pażdziernika 2008 r., od 8 pażdziernika 2008 r. do 17. października 2008 r. (powierzchnia celi na jednego osadzonego wynosiła 2,52 mi); w celi nr (..`_) w okresach: od 4 listopada 2008 r. do 5 listopada 2008 r., od 9 listopada 2008 r. do 12 listopada 2008 r., od 12 listopada 2008 r. do 13 listopada 2008 r., od 13 listopada 2008 r. do 12 grudnia 2008 r. (powierzchnia celi na jednego osadzonego wynosiła 2,35 - --- STRONA 6 --- 6 2,38 mg), ponownie w oeti nr (...) w okresie od 20 kwietnia 2009 r. do 21 kwietnia 2009 r. (powierzchnia oeli na jednego osadzonego wynosiia 2,77 m?), ponownie w oeli nr_ (. ..) w okresie od 16 lipoa 2009 r. do 30 lipca 2009 r., od 4 sierpnia 2009 r. do 17 sierpnia 2009 r., od 1 pazdziernika 2009 r. do 2 pazdziernika 2009 r., od 7 paidziernika 2009 r. do 8 pazdziernika 2009 r., od 17 lutego 2010 r. do 24 iutego 2010 r., od 24 lutego 2010 r. do 27 lutego 2010 r., od 27 lutego 2010 r. do 1 marca 2010 r. (powierzchnia oeli na jednego osadzonego wynosiia od 2,16 do 2,52 mi). W ocenie Sadu Apelacyjnego, kompensaoie winna podlegao krzywda powoda doznana na skutek osadzenia powoda w przeludnionyoh celach: (...) (przeszto 2 miesiape}, (...) (przeszio 4 miesiape), (...) (przeszio 1 miesiac), (...) (przeszto 1 miesiao). W tym ozasie powod przebywat w ceiach, w ktorych na jednego osadzonego przypadaio od 2,16 ma do 2,77 ma, przy czym najdiuzej  tj. ponad 4 miesiace  spedzii w celi o powierzohni 2,52 m’ na jednego osadzonego (o 48 cm’ mniej niz to przewiduje norma). Diugotrwatoso oraz doéé znaczny stopieri odstepstwa od obowiazujacej normy uzasadniaja przyjecie, ze dolegliwoso z tym zwiazana wykraczaia poza zwyczajne uciazliwosci, iakie wia_Za sie z odbywaniem kary pozbawienia wolnoéoi. Wywotana krzywda wymaga zatem kompensaty. Podobnie nalezy ocenie roszczenie zwiazane z nieprzerwanym osadzeniem przez okres przeszio ponad dwoch miesiecy w warunkach przeludnienia w oeli nr 139, gdzie powierzchnia oeli na jednego osadzonego wynosiia od 2,31 § 2,77 m’ przy odpowiednio Iiczbie 6 i 5 osadzonych oraz w celach nr (...) i ponownie nr (...) w okresie przeszto ponad miesiac czasu w przypadku kazdej z nioh. W oeli nr (...) w okresie od 27 iutego 2010 r. do 1 marca 2010 r., powod przebywai w oeli, w ktorej na jednego osadzonego przypadaio zaledwie 2,16 m2 (przy siedmiu wspoiosadzonyoh). Ciasnota przy wiekszej Iiczbie osadzonyoh w celi staje sie bardziej dominujapa, trudniej tez w wiekszej grupie wypraoowao satysfakcjonujape normy wspoizycia. Tak samo zatem i w tych przypadkach krzywda powoda doznana na skutek osadzenia w wiw celach powinna podlegao tozsamej kompensacie.  W pozostaiych przypadkaoh roszozenia zwiazane z przeludnieniem kierowane w stosunku do Aresztu Sledczego w B. sa_  w ocenie Sadu Apelacyjnego  nieuzasadnione. Jeéli ohodzi o oele nr (...), wprawdzie jej powierzchnia byia mniejsza niz wynosiia norma powierzchniowa (2,53 m’), to jednak powod przebywai w tych warunkaoh w stosunkowo krotkim okresie (3 dni). Podobnie nalezy odnieéo sie do pobytu powoda w oeli (...), gdzie w okresie od 4 Iistopada 2008 r. do 13 Iistopada 2008 r. warunkaoh przetudnienia przebywai od 13 dni. Przez diuzszy czas (jednak nie diuzszy niz miesiap) powod przebywai w tej oeli od 13 iistopada 2008 r. do 12 grudnia 2008 r. Dostrzec nalezy takze, ze przypadajapa na jednego osadzonego powierzchnia oeli w tym ozasie wynosiia 2,68 m“, zatem minimalnie mniej (22 om), niz wynosiia norma powierzohniowa. Tego rodzaju niedobor powierzohni, nalezy ocenie jako praktycznie niedoatrzegalny. Podobna sytuacja zachodzi, gdy ohodzi o pobyt powoda w celu (...) w okresie od 20 kwietnia 2009 r. do 21 kwietnia 2009 r., gdzie powierzchnia oeli na jednego osadzonego wynosiia 2,77 m’. Z materiaiu dowodowego wynika, ze dyrektor Aresztu Sledczego w B. w trybie art. 248 k.k.w. informowai sedziego penitencjarnego o umieszozeniu osadzonyoh na czas okreélony w warunkach, W ktorych powierzchnia oeli na jedna_ osobe wyniosia mniej niz 3 m‘. Jednoozeénie sedzia penitenojarny nie zgtaszat zastrzezefi co do umieszozenia osadzonyoh w takich warunkaoh. Powod, zgodnie z przysiugujaoym mu uprawnieniem, nie zaskarzyt decyzji dyrektora Aresztu Sledczego w B. o umieszczeniu go w oeli mieszkalnej o powierzohni ponizej 3 mg. ~"“' Nie znajdujepotwierdzenia zarzut powoda o jego przebywaniu w warunkach zaludnienia w oeli nr (...) Pawilonu (...). Zgodnie bowiem z dokumentacja Aresztu Sledozego w B. w przedmiotowej oeli powod przebywai z jeszcze jednym wspoiosadzonym, przy czym powierzchnia oeli wynosita 7,92 m’, zatem na jednego osadzonego przypadaio 3,96 m’. W takiej sytuacji nie moze byé moze bye mowy o przeiudnieniu. Konsekwenoja tego jest z kolei brak konieoznoéoi powiadamiania sedziego penitencjarnego o przebywaniu powoda w oeli nie speiniajapej wymaganyoh przepisami norm. W swojej apelacji powod zarzucii, Ze pozwany éwiadomie zawyzyt powierzohnie oel, wliozagao do niej tzw. ka_cik sanitarny. Twierdzenia powoda w tej kwestii nie zasiugujajednak na uwzglednienie. Zgodnie 2 art. 2 ust. 1 pkt. 7 ustawy 2 dnia 21 czerwoa 2011 r. o ochronie praw lokatorow, mieszkaniowym zasobie gminy i o zamianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266, z pozn. zm.)  ktorej przepisy poprzez analogie znajduja zastosowanie w powyzszej kwestii  przez powierzohnie uzytkowa lokatu nalezy rozumieo powierzchnie wszystkioh pomieszczeri znajdujapyoh sie w lokaiu, a w szczegolnoéci pokoi, kuchfii, spizami. przedpokoi, alkow, holi, korytarzy, tazienek oraz innyoh pomieszozefi siuzacych mieszkalnym i gospodarczym potrzebom iokatora, bez wzgledu na ich przeznaozenie i sposob uzywania; za powierzchnie uzytkowa_ lokalu nie uwaza sie powierzohni baikonow, tarasow i loggii, antresoli, szaf i schowkow w scianach, pralni, suszarni, wozkowni, stryohow, piwnéo i komorek przeznaczonych do przechowywania opaiu._ _ Powierzchnia tzw.' kapika sanitarnego powinna zostao zaliozona do powierzohni uzytkowej rowniez zgodnie z normami PN  707B02365 i PNISO 9836:1997. Rowniez art. 1.a ust. 1 pkt. 5 6 2,38 mi), ponownie w celi nr (...) w okresie od 20 kwietnia 2009 r. do 21 kwietnia 2009 r. (powierzchnia celi na jednego osadzonego wynosiła 2,77 mi), ponownie w celi nr_ (_ ..) w okresie od 16 lipca 2009 r. do 30 lipca 2009 r., od 4 sierpnia 2009 r. do 17 sierpnia 2009 r., od 1 października 2009 r. do 2 pażdziernika 2009 r., od 7 pażdziernika 2009 r. do 8 pażdziernika 2009 r., od 17 lutego 2010 r. do 24 lutego 2010 r., od 24 lutego 2010 r. do 27 lutego 2010 r., od 27 lutego 2010 r. do 1 marca 2010 r. (powierzchnia celi na jednego osadzonego wynosiła od 2,16 do 2,52 m2). W ocenie Sądu Apelacyjnego, kompensacie winna podlegać krzywda powoda doznana na skutek osadzenia powoda w przeludnionych celach: (...) (przeszło 2 miesiące), (...) (przeszło 4 miesiące), (__.) (przeszło 1 miesiąc), (...) (przeszło 1 miesiąc). W tym czasie powód przebywał w celach, w których na jednego osadzonego przypadało od 2,16 mi do 2,77 mz, przy czym najdłużej - tj. ponad 4 miesiące - spędził w celi o powierzchni 2,52 mi na jednego osadzonego (o 48 cm* mniej niż to przewiduje norma). Długotrwałość oraz dość znaczny stopień odstępstwa od obowiązującej normy uzasadniają przyjęcie, że dolegliwość z tym związana wykraczała poza zwyczajne uciążliwości, jakie wiążą się z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Wywołana krzywda wymaga zatem kompensaty. Podobnie należy ocenić roszczenie związane z nieprzerwanym osadzeniem przez okres przeszło ponad dwóch miesięcy w warunkach przeludnienia w celi nr 139, gdzie powierzchnia celi na jednego osadzonego wynosiła od 2,31 § 2,77 m2 przy odpowiednio liczbie 6 i 5 osadzonych oraz w celach nr (...) i ponownie nr (...) w okresie przeszło ponad miesiąc czasu w przypadku każdej z nich. W celi nr (...) w okresie od 27 iutego 2010 r. do 1 marca 2010 r., powod przebywał w celi, w ktorej na jednego osadzonego przypadało zaledwie 2,16 m2 (przy siedmiu wspóiosadzonych). Ciasnota przy większej liczbie osadzonych w celi staje się bardziej dominująca, trudniej też w większej grupie wypracować satysfakcjonujące normy współżycia. Tak samo zatem i w tych przypadkach krzywda powoda doznana na skutek osadzenia w wiw celach powinna podlegać tożsamej kompensacie. - W pozostałych przypadkach roszczenia związane z przeludnieniem kierowane w stosunku do Aresztu Śledczego w B. są - w ocenie Sądu Apelacyjnego - nieuzasadnione. Jeśli chodzi o celę nr (___), wprawdzie jej powierzchnia była mniejsza niż wynosiła norma powierzchniowe (2,53 mi), to jednak powod przebywał w tych warunkach w stosunkowo krótkim okresie (3 dni). Podobnie należy odnieść się do pobytu powoda w celi (...), gdzie w okresie od 4 listopada 2008 r. do 13 listopada 2008 r. warunkach przeiudnienia przebywał od 1-3 dni. Przez dłuższy czas (jednak nie dluzszy niz miesiąc) powód przebywał w tej celi od 13 listopada 2008 r. do 12 grudnia 2008 r. Dostrzec należy także, że przypadająca na jednego osadzonego powierzchnia celi w tym czasie wynosiła 2,68 mi, zatem minimalnie mniej (22 cm), niż wynosiła norma powierzchniowe. Tego rodzaju niedobór powierzchni, należy ocenić jako praktycznie- niedostrzegalny. Podobna sytuacja zachodzi, gdy chodzi o pobyt powoda w celu (...) w okresie od 20 kwietnia 2009 r. do 21 kwietnia 2009 r., gdzie powierzchnia celi na jednego osadzonego wynosiła 2,77 m2. Z materiału dowodowego wynika, że dyrektor Aresztu Śledczego w B. w trybie art. 248 k.k.w. informował sędziego penitencjarnego o umieszczeniu osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wyniosła mniej niż 3 mz. Jednocześnie sędzia penitencjarny nie zgłaszał zastrzeżeń co do umieszczenia osadzonych w takich warunkach. Powód, zgodnie z przysługującym mu uprawnieniem, nie zaskarżył decyzji dyrektora Aresztu Śledczego w B. o umieszczeniu go w celi mieszkalnej o powierzchni poniżej 3 mz. «'“` Nie znajduje potwierdzenia zarzut powoda o jego przebywaniu w warunkach zaludnienia w celi nr (...) Pawilonu (...). Zgodnie bowiem z dokumentacją Aresztu Śledczego w B. w przedmiotowej celi powód przebywał z jeszcze jednym współosadzonym, przy czym powierzchnia celi wynosiła 7,92 mz, zatem na jednego osadzonego przypadało 3,96 mi. W takiej sytuacji nie może być może być mowy o przeiudnieniu. Konsekwencją tego jest z kolei brak konieczności powiadamiania sędziego penitencjarnego o przebywaniu powoda w celi nie spełniającej wymaganych przepisami norm. W swojej apelacji powód zarzucił, że pozwany świadomie zawyżył powierzchnię cel, wliczając do niej tzw. kącik sanitarny. Twierdzenie powoda w tej kwestii nie zasługująjednak na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2011 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zamianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266, z poźn. zm.) - której przepisy poprzez analogię znajdują zastosowanie w powyższej kwestii - przez powierzchnię użytkową lokalu należy rozumieć powierzchnię wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, a w szczególności pokoi, kuchñi, spiżarni. przedpokoi, alków, holi, korytarzy, łazienek oraz innych pomieszczeń służących mieszkalnym i gospodarczym potrzebom lokatora, bez względu na ich przeznaczenie i sposób używania; za powierzchnię użytkową lokalu nie uwaza się powierzchni balkonów, tarasów i loggii, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek przeznaczonych do przechowywania opału._ _ Powierzchnia tzw." kącika sanitarnego powinna zostać zaliczona do powierzchni użytkowej rownież zgodnie z normami PN - 70iB-02365 ž PN-ISO 9836:1997. Również art. 1.a ust. 1 pkt. 5 --- STRONA 7 --- 7 ustawy z dnia 12 styoznia 1991 r. o podatkaoh i opiatach iokalnych (Dz. U. z 2010 'r. nr 95, poz. 613, z poin. zm.) wskazuje, ze powierzohnia uzytkowa budynku lub jego ozeéoi oznacza powierzohnie mieizonaj po wewnetrznej diugoéoi éoian na wszystkich kondygnaojaoh, z wyjatkiem powierzohni klateksohodowyoh oraz szybow diwigowych; za kondygnaoje uwaza sie rowniez garaze podziemne, piwnioe, sutereny i poddasza uzytkowe. Odnoszac sie do kompensaty za krzywde powoda, doznana w zwiazku z przebywaniem w przeludnionych celach Aresztu Sledczego w B., wskazao nalezy, Ze jej rozmiar powinien byo jednak umiarkowany. Nalezy przy tym podkreélio, Ze niedogodnoéci w zwiazku z przebywaniem w przeludnionej oeli miaiy charakter przejéciowy. Dodatkowo na stopiefi tych niedogodnoéci wpiywat fakt, Ze w okresie od sierpnia 2007 r. do paidziernika 2010 r., powod byt zatrudniony jako sprzatajapy. Z tego tez wzgledu miai mozliwoéo spedzania wiekszej iloéci czasu poza cela. istnienia znaoznego rozmiaru ujemnych nastepstw w sferze psychicznej powoda, w zwiazku z przebywaniem w oeli nie spetniajacej norm metrazowych, nie sposob przyjao chooiazby ze wzgledu na to, ze z roszczeniem przeoiwko pozwanemu wystapii on dopiero po tym, jak zostat pozbawiony moziiwoéci wykonywania pracy. Dlatego  w ocenie Sa_du Apelacyjnego  stosowanym zadosouczynieniem, uwzgledniajacym przytoczone kryteria, bedzie kwota w wysokoéci 400 ztotych za jeden miesiac pozostawania w warunkaoh przeiudnienia. Apelaoje zatem nalezaio uwzglednio w stosunku do Aresztu Sledczego w B. do kwoty 3.200 ziotych (8x400). W tym wieo zakresie Sad Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.o., zmienii wyrok i orzeki zgodnie z kierunkiem apelacji. W pozostatej czesci apelacja, odnoszaca sie do roszczeri sformuiowanych pod ka_tem niezapewnienia wymaganego minimum powierzohni, podlegaia oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.o. _ Apeiacja jest nieuzasadniona w czeaci, w ktorej powod kwestionuje oddalenie roszczen zwiazanyoh z innymi, anizeli przeludnienie, dolegliwosciami, jakie miaty go dotknao w okresie odbywania kary. Oceniajap je, Sa_d Okregowy trafnie wskazai, ze warunki sanitame w celach, serwowanie posiikow czy korzystanie z zajeo na éwiezym powietrzu, nie uchybiaiy zadnym regulacjom prawnym. Z zeznafi éwiadkow D. M., J. K., P. C. wynika wprawdzie, ze wentylaoja w wiekszoaoioel nie byia sprawna, nie mniej twierdzenia te nalezy uznaé za niewiarygodne. Tego rodzaju jednostki, jak pozwany Areszt, maja_ bowiem obowiazek przeprowadzania okresowych kontroli instalaoji i takie kontrola byiy  z wynikiem pozytywnym  przeprowadzane. Wypiywa sta_d domniemanie, 2e instalacja jednak byia sprawna. = Nie potwierdzit sie takze zarzut powoda odnoénie sposobu wydawania posiikow. Jak przyjaj Sad Okregowy oraz jak to wynika z materiaiu dowodowego, peiniaoy siuzbe w oddziaiaoh penitenojarnyoh nie wydaja posiikow, lecz jedynie nadzoruja te czynnoéo. Wydajaoymi posiikami ea zaé osadzeni, wyznaozeni z poszozegolnych oddziaiow i wyposazeni w odziez ochronna. Ponadto powod nie wykazai tez, aby w zwiazku z niewiaéciwym wydawaniem poeitkow, doznat jakiegokoiwiek uszczerbku. Nie sposob tez uznao, aby ewentualne wydawanie posiikow przez osoby nie wyposazone w odziez oohronna, mogio zwiekszao poczucie krzywdy u powoda. Podobnie nalezy odnieéo sie do_zrzutu wyiapzania pradu w oeli. Pozwany przyznawat, ze taki fakt miai miejsce, przy czym odbywaié sie to w okreélonyoh porach, o ktoryoh osadzeni posiadali informacje. Jednoczeénie z twierdzefi obu stron wyptywa zgodny wniosek co do pory, w ktorej powyzsza czynnoéo miaia miejsce (w godzinach przedpoiudniowyoh, tj. od 1012). Nie sposob uznao, aby nawet jeéli, jak twierdzi powod miata ona miejsce oodziennie, powodowata u skarzacego nadmierny dyskomfort. Jednoozeénie nie mozna stawiao pozwanemu zarzutu z czynienia oszczednoéoi, wobeo powszeohnej wiedzy na temat braku wystarozajaoyoh érodkow budzetu parfistwa na finansowanie Siuzby Wieziennej. Nie sposob podzielié tez zarzutu powoda 0 niezapewnieniu przez pozwanego mozliwoéci skorzystania z jakichkolwiek form zajeé na éwiezyrn powietrzu. Wbrew temu oo twierdzi, powod, tak jak inni wspotosadzeni, mogi korzystaé 2 owiczefi na éwiezym powietrzu, co miato miejsce w trakcie odbywania spaceru na placu spacerowym przez jedna godzine dziennie. Przez ten sam czas miai takze mozliwoéo korzystania 2 zajeo kulturalnooéwiatowych. W ocenie Sa_du Apelacyjnego, ppwod nie odozuwai wskazywanyoh przez siebie niedogodnoéoi jako szozegolnego dyskomfortu. Siusznie dostrzegt Sad I instancji, ze w okresie od 2007 do 2009 r. nie zgiaszai on zadnych skarg w zwia_z|<u z warunkami socjalnobytowymiw.Areszoie Siedozym _w B. Tymozasem podkresienia wymaga, ze zgioszenie tego rodzaju skargi powinno spowodowao reakcje adresata, a dopiero jej brak Abadi reakcja negatywna, moze éwiadczyo o iekoewazeniu zgtaszanyoh nieprawidtowoéci Nawet gdyby podnoszone przez powoda sytuacje rzeozywiéoie miaiy miejsce, to samo naruszenie prawa w tym przypadku nie wystarozy do przyjeoia, ze powod byt traktowany w sposob niehumanitarny. Nie kazde bowiem naruszenie prawa moze byé 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach iokalnych (Dz. U. z 2010r. nr 95, poz. 613, z póżn. zm.) wskazuje, że powierzchnia użytkowa budynku lub jego części oznacza powierzchnię mieizoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek-schodowych oraz szybćw dźwigowych; za kondygnacje uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Odnosząc się do kompensaty za krzywdę powoda, doznaną w związku z przebywaniem w przeludnionych celach Aresztu Śledczego w B., wskazać należy, że jej rozmiar powinien być jednak umiarkowany. Należy przy tym podkreślić, że niedogodności w związku z przebywaniem w przeludnionej celi miały charakter przejsciowy. Dodatkowo na stopień tych niedogodności wpływał fakt, że w okresie od sierpnia 2007 r. do pażdziernika 201 O r., powód był zatrudniony jako sprzątający. Z tego też względu miał możliwość spędzania większej ilości czasu poza celą. istnienia znacznego rozmiaru ujemnych następstw w sferze psychicznej powoda, w związku z przebywaniem w celi nie spełniające] norm metrażowych, nie sposób przyjąć chociażby ze względu na to, ze z roszczeniem przeciwko pozwanemu wystąpił on dopiero po tym, jak został pozbawiony możiiwości wykonywania pracy. Dlatego - w ocenie Sądu Apelacyjnego - stosowanym zadośćuczynieniem, uwzględniającym przytoczone kryteria, będzie kwota w wysokości 400 złotych za jeden miesiąc pozostawania w warunkach przeludnienia. Apelację zatem należało uwzględnić w stosunku do Aresztu Śledczego w B. do kwoty 3.200 złotych (8×40t}). W tym więc zakresie Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., zmienił wyrok i orzekł zgodnie z kierunkiem apelacji. W pozostałej części apełacja, odnosząca się do roszczeń sformułowanych pod kątem niezapewnienie wymaganego minimum powierzchni, podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. _ Apelacja jest nieuzasadniona w części, w której powód kwestionuje oddalenie roszczeń związanych z innymi, aniżeli przeludnienie, dolegliwościami, jakie miały go dotknąć w okresie odbywania kary. Oceniając je, Sąd Okręgowy trafnie wskazał, że warunki sanitarne w celach, serwowanie posiłków czy korzystanie z zajęć na świeżym powietrzu, nie uchybíały żadnym regulacjom pfawflym. Z zeznań świadków D. M., J. K., P. C. wynika wprawdzie, że wentylacja w większościcel nie była sprawna, nie mniej twierdzenia te nalezy uznać za niewiarygodne. Tego rodzaju jednostki, jak pozwany Areszt, mają bowiem obowiązek przeprowadzania okresowych kontroli instalacji i takie kontrole były - z wynikiem pozytywnym - przeprowadzane. Wypływa stąd domniernanie, że instalacja jednak była sprawna. = Nie potwierdził się także zarzut powoda odnośnie sposobu wydawania posiłków. Jak przyjął Sąd Okręgowy oraz jak to wynika z materiału dowodowego, pełniący służbę w oddziałach penitencjarnych nie wydają posiłków, lecz jedynie nadzorują tę czynność. Wydającymi posiłkami są zaś osadzeni, wyznaczeni z poszczególnych oddziałów i wyposażeni w odzież ochronną. Ponadto powód nie wykazał też, aby w związku z niewłaściwym wydawaniem posiłków, doznał jakiegokolwiek uszczerbku. Nie sposób też uznać, aby ewentualne wydawanie posiłków przez osoby nie wyposażone w odzież ochronną, mogło zwiększać poczucie krzywdy u powoda. Podobnie należy odnieść się do_zrzutu wyłączania prądu w celi. Pozwany przyznawał, że taki fakt miał miejsce, przy czym odbywaló się to w określonych porach, o których osadzeni posiadali informację. Jednocześnie z twierdzeń obu Stron wypływa zgodny wniosek co do pory, w której powyższa czynność miała miejsce (w godzinach przedpołudniowych, tj. od 10-12). Nie sposób uznać, aby nawet jeśli, jak twierdzi powód miała ona miejsce codziennie, powodowała u skarżącego nadmierny dyskomfort. Jednocześnie nie można stawiać pozwanemu zarzutu z czynienia oszczędności, wobec powszechnej wiedzy na temat braku wystarczających środków budżetu państwa na finansowanie Służby Więziennej. Nie sposób podzielić też zarzutu powoda o niezapewnieniu przez pozwanego możliwości skorzystania z jakichkolwiek form zajęć na świeżym powietrzu. Wbrew temu co twierdzi, powód, tak jak inni współosadzeni, mógł korzystać 2 ćwiczeń na świeżym powietrzu, co miało miejsce w trakcie odbywania spaceru na placu spacerowym przez jedną godzinę dziennie. Przez ten sam czas miał takze możliwość korzystania z zajęć kulturalno-oświatowych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, powód nie odczuwał wskazywanych przez siebie niedogodności jako szczególnego dyskomfortu. Słusznie dostrzegł Sąd I instancji, że w okresie od 2007 do 2009 r. nie zgłaszał on zadnych skarg w związku z warunkami socjalno-bytowymiw.Areszcie Sledczym _w B. Tymczasem podkreślenia wymaga, że zgłoszenie tego rodzaju skargi powinno spowodować reakcję adresata, a dopiero jej brak bądż reakcja negatywna, może świadczyć o iekceważeniu zgłaszanych nieprawidłowośct Nawet gdyby podnoszone przez powoda sytuacje rzeczywiście miały miejsce, to samo naruszenie prawa w tym przypadku nie wystarczy do przyjęcia, że powód był traktowany w sposób niehumanitarny. Nie każde bowiem naruszenie prawa może być --- STRONA 8 --- 8 oceniane w kategoriaoh naruszenia dobra osobistego. W szozegolnoéci nie moze byo potraktowany jako naruszyciel ten, kto w ogole nie wie, ze zaistniaia taka sytuaoja oraz 2e ten stan rzeczy nie odpowiada osobie tym dotknietej. _ ' W okolioznoéoiaoh sprawy podzielié trzeba ocene Sadu Okregowego, ze opisywane dolegtiwoéci, nie wykraczaja poza przecietnie zwiazane 2 odbywaniem kary pozbawienia wolnoéoi. Moga powodowaé subiektywnie odczuwatny dyskomfort. Uksztattowany model oclirony nakazuje jednak dokonywanie ooeny naruszenia dobra osobistego wediug kryteriow obiektywnyoh, nie zaé indywidualnej miary wrazliwoéci dotykanej naruszeniem osoby. Powoduje to, 2e ooeny w tym przecimiooie nie moga odrywao sie od reakcji spotecznej (zob. wyrok SN z dnia 11 marca 1997 r., lll CKN 33:97). Nie kazda dolegliwoéé w postaci odczuwanej przez powoda przykroéci stanowi o naruszeniu dobra osobistego. Nie moze to byo dolegliwoéo male] wagi 5 musi przekraozao prog dozwolonych dzialarfi. W orzecznictwie uksztaitowat sie poglad, (zob. SN w wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89), ze nie kazde pozbawienie czlowieka uprawniefi narusza jego godnoéo i uzasadnia cywilnoprawna ochrone dobr osobistych. Zalezy to od tego, czy w powszechnym odozuoiu stanowi ono naruszenie godnoéci, czy tez opinia publiczna nie wiazez nim takioh konsekwencji. Dla ooeny tego ma istotne znaozenie rodzaj i charakter uprawnieri, ktorych cztowiek zostal pozbawiony, sposob dziaiania sprawcy, a takze stosunek, jaki majqinni ludzie do osoby pozbawionej uprawniefi. Kazda osoba pozbawiona wolnosci musi godzio sie z dolegliwoéciami wynikajapymi i z samego faktu odbywania kary, i z jej warunkow, w tym takze wynikajacego z faktu przebywania w wieloosobowych celach. O ile nie przekroozq one akceptowalnego spoiecznie i wynikajapego 2 przyjetych w wiazapyoh Polske zobowiezaniach miedzynarodowych progu, nie moga bye uznane za ponizajape i nieludzkie traktowanie, godzape w wartoéci chronione w miedzynarodowym porza_dku prawnym art. 3 Konwencji, a w porzadku krajowym Konstytucja (art. 40) i regulacja zawartaw art. 23 i 24 k.c. Na tle materialu dowodowego sprawy nie sposob jest podzielio stanowiska powoda, ze opisywane w apelaoji negatywne doznania osiagnely znaczny stopieri nasilenia i rzeczywiécie w istotny sposob wykroozyly poza zwykly zakres zwia_zanyoh z samym pozbawieniem wolnoéci. Dlatego o tych roszozeniaoh nalezato rozstrzygnaé stosownie do treéci art. 385 k.p.o. Rozstrzygajap o kosztach prooesu Sad Apelacyjny mial na uwadze to, ze pozwany ulegl tylko co do nieznaoznej ozeéoi roszozenia, ponizej 1%. Stosownie do zasady odpowiedzialnoéoi za wynik sprawy, powod powinien zwrooio mu caioéo poniesionych kosztow prooesu (art. 100 zd. 2 k.p.o.). Takie rozstrzygnieoie spowodowaloby jednak, ze nie uzyskaiby w efekoie zadnego, nawet niewysokiego zadoééuozynienia. Zwazywszy na to, ze czeéo roszczenia okazala sie uzasadniona co do zasady, pozbawienie go powoda calkowicie, sprzeciwia sie wzgledom slusznoéoi (art. 102 k.p.o.). Dlatego zostal oboiazony jedynie ozeéoia kosztow prooesu poniesionyoh przez przeciwnika. O kosztaoh sadowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 z pozn. zm.). ,1‘ 8 oceniane w kategoriach naruszenia dobra osobistego. W szczególnosci nie może być potraktowany jako naruszyciel ten, kto w ogóle nie wie, że zaistniała taka sytuacja oraz że ten stan rzeczy nie odpowiada osobie tym dotkniętej. _ ' W okolicznościach sprawy podzielić trzeba ocenę Sądu Okręgowego, że opisywane dolegtiwości, nie wykraczają poza przeciętnie związane z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Mogą powodować subiektyvvnie odczuwainy dyskomfort. Ukształtowany model ochrony nakazuje jednak dokonywanie oceny naruszenia dobra osobistego według kryteriów obiektywnych, nie zaś indywidualnej- miary wrażliwości dotykanej naruszeniem osoby. Powoduje to, że oceny w tym przedmiocie nie mogą odrywać się od reakcji społecznej (zob. wyrok SN z dnia 11 marca 1997 r., lll CKN 33i'97). Nie każda dolegliwość w postaci odczuwanej przez powoda przykrości stanowi o naruszeniu dobra osobistego. Nie może to być dolegliwość małej wagi i musi przekraczać próg dozwolonych działań. W orzecznictwie ukształtował sšę pogląd, (zob. SN w wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89), że nie każde pozbawienie człowieka uprawnień narusza jego godność i uzasadnia cywilnoprawną ochronę dóbr osobistych. Zależy to od tego, czy w powszechnym odczuciu stanowi ono naruszenie godności, czy też opinia publiczna nie wiążez nim takich konsekwencji. Dla oceny tego ma istotne znaczenie rodzaj i charakter uprawnień, których człowiek został pozbawiony, sposób działania sprawcy, a także stosunek, jaki mają inni ludzie do osoby pozbawionej uprawnień. Każda osoba pozbawiona wolności musi godzić się z dolegliwościami wynikającymi i z samego faktu odbywania kary, i z jej warunków, wtym także wynikającego z faktu przebywania w wieloosobowych celach. O ile nie przekrcczą one akceptowalnego społecznie i wynikającego z przyjętych w wiążących Polskę zobowíązaniach międzynarodowych progu, nie mogą być uznane za poniżające i nieludzkie traktowanie, godzące w wartości chronione w międzynarodowym porządku prawnym art. 3 Konwencji, a w porządku krajowym Konstytucją (art. 40) i regulacją zawartąw art. 23 i 24 k.c. Na tle materiału dowodowego sprawy nie sposób jest podzielić stanowiska powoda, że opisywane w apelacji negatywne doznania osiągnęły znaczny stopień nasilenia i rzeczywiście w istotny sposób wykroczyły poza zwykły zakres związanych z samym pozbawieniem wolności. Dlatego o tych roszczeniach należało rozstrzygnąć stosownie do treści art. 385 k.p.c. Rozstrzygając 0 kosztach procesu Sąd Ape|acyj.ny miał na uwadze to, że pozwany uległ tylko co do nžeznacznej części roszczenia, poniżej 1%. Stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik sprawy, powód powinien zwrócić mu całość poniesionych kosztów procesu (art. 100 zd. 2 k.p.c.). Takie rozstrzygnięcie spowodowałoby jednak, że nie uzyskałby w efekcie żadnego, nawet niewysokiego zadośćuczynienia. Zważywszy na to, że część roszczenia okazała się uzasadnione co do zasady, pozbawienie go powoda całkowicie, sprzeciwia się względem słuszności (art. 102 k.p.c.). Dlatego został obciążony jedynie częścią kosztów procesu poniesionych przez przeciwnika. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 z póżn. zm.). ,/`