Wyrok I ACa 194/13

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 194/13 ^iprś* WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 sierpnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku - I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Arina Perkowska (spr.) Sędziowie: SA Dorota Gierczak SA Monika Koba Protokolant: staż. po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa D < i G przeciwko Skarbowi Państwa - A Ś w S o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w G z dnia 2012 r. sygn. akt I C 1/ oddala apelację; II/ nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz pozwanego; III/ zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gdańsku na rzecz adwokat “ ~"1 - • t > - 1 kwotę 5400 (pięc tysięcy czieip^u, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy Sygn. akt I ACa 194/13 *A W %%%ŠŠ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 sierpnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku - I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Arina Perkowska (spr.) SA Dorota Gierczak SA Monika Koba Sędziowie: Protokolant: staż. po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa DL 1 3 przeciwko Skarbowi Państwa - A Ś w S o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w G z dnia 2012 r. sygn. akt I C I/ oddala apelację; II/ nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz pozwanego; III/ zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gdańsku na rzecz adwokat 1 " “:^* - 1f““^""“*^* kwotę 5400 (pięc tysięcy powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. CZLüLyocu, _ _ Na oryginale właściwe podpisy --- STRONA 2 --- 2 U Z A S A D N I E N I E Powód D G pozwem z dnia 13 grudnia 2010r. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - A Ś. ^ ' i w S _ kwoty 800.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dobra osobistego godności na skutek bezprawnego działania pozwanego, polegającego na niezapewnieniu powodowi właściwych warunków życiowych podczas osadzenia w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności lub aresztu. Powód naprowadzał, że od około 20 lat przebywa w zakładach karnych i aresztach. W okresie tym był umieszczany w nadmiernie przeludnionych celach, w których brak było należytego wyposażenia, oświetlenia i wentylacji. Twierdził, iż nie mógł zachować prywatności oraz intymności przy wykonywaniu czynności związanych z higieną i potrzebami fizjologicznymi. Pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy w S w odpowiedzi na pozew złożonej przez Prokuraturę Generalną Skarbu Państwa wnosił o oddalenie powództwa, podnosząc, iż zarzuty powoda mają charakter ogólnikowy, powód nie doprecyzował jednostek penitencjarnych, z których działaniami wiąże dochodzone roszczenie. Przede wszystkim zaś pozwany zgłosił zarzut przedawnienia roszczeń powoda za okres przed dniem 17 stycznia 2008 roku. Wyrokiem z dnia i _ _. r. Sąd Okręgowy w G ' i oddalił powództwo D G przeciwko Skarbowi Państwa - A Ś w S o zapłatę kwoty 800.000 zł oraz orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy ustalił, na podstawie zeznań D G słuchanego w charakterze strony, iż odbywał on karę pozbawienia wolności w A Ś w S w okresie od 1990 do 1993 r., od 1994 do 1997 r. i 2 UZASADNIENIE Powód D G pozwem z dnia 13 grudnia 2010r. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - A Ś- dv w S _ kwoty 800.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dobra osobistego - godności na skutek bezprawnego działania pozwanego, polegającego na niezapewnieniu powodowi właściwych warunków życiowych podczas osadzenia w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności lub aresztu. Powód naprowadzał, że od około 20 lat przebywa w" zakładach karnych j. aresztach. W okresie tym był umieszczany w nadmiernie przeludnionych celach, w których brak było należytego wyposażenia, oświetlenia i wentylacji. Twierdził, iż nie mógł zachować prywatności oraz intymności przy wykonywaniu czynności związanych z higieną i potrzebami fizjologicznymi. Pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy w S w odpowiedzi na pozew złożonej przez Prokuraturę Generalną Skarbu Państwa wnosił o oddalenie powództwa, podnosząc, iż zarzuty powoda mają charakter ogólnikowy, powód nie doprecyzował jednostek penitencjarnych, z których działaniami wiąże dochodzone roszczenie. Przede wszystkim zaś pozwany zgłosił zarzut przedawnienia roszczeń powoda za okres przed dniem 17 stycznia 2008 roku. Wyrokiem z dnia L _ . r. Sąd Okręgowy w G' 1 oddalił powództwo D G przeciwko Skarbowi Państwa - A Ś w S o zapłatę kwoty 800.000 zł oraz orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy ustalił, na podstawie zeznań D G słuchanego w charakterze strony, iż odbywał on karę pozbawienia wolności w A Ś w S ` w okresie od 1990 do 1993 r., od 1994 do 1997 r. i --- STRONA 3 --- 3 od 2007 r. do chwili obecnej. W pozostałym zakresie, t j . co do warunków odbywania kary Sąd I instancji uznał zeznania powoda za niewiarygodne, bowiem nie zostały one potwierdzone przez żaden inny dowód, stanowiąc jedynie formę obrony wywiedzionego roszczenia. Sąd Okręgowy, mając na uwadze zgłoszony przez pozwanego zarzut, zważył, iż część roszczenia powoda, dotycząca jego pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej przed dniem 13 grudnia 2007 r., to jest na ponad trzy lata przed wytoczeniem powództwa, uległa przedawnieniu na podstawie art. 4421 kc i odpowiednio 442 kc w starym stanie prawnym. D G . był bowiem od początku świadomy warunków bytowych i socjalnych istniejących w areszcie śledczym, a jednocześnie nie istniała żadna okoliczność uniemożliwiająca mu wcześniejsze wytoczenie powództwa. Sąd I instancji dokonał również wykładni i analizy art. 24 kc i 448 kc i stwierdził, iż odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie tego ostatniego przepisu uzależniona została od obiektywnej bezprawności zachowania. SądOkręgowy skonstatował, że roszczenie powoda, w części nieprzedawnionej, nie zasługuje na uwzględnienie z powodu nieudowodnienia zasadności dochodzonego żądania (art. 6 kc). Powód nie przedstawił bowiem żadnych dowodów (art. 3 kpc), poza własnymi zeznaniami, które Sąd ten uznał za niewiarygodne, na poparcie okoliczności wskazanych w pozwie. Sąd meriti podkreślił, iż nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia postępowania z urzędu, tym bardziej jeśli zważyć na fakt, iż powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji zauważył również, że D G ograniczył się jedynie do złożenia wniosku o zwrócenie się do A. . Ś. w S o wskazanie, w jakich okresach przebywał on u pozwanego i na jakich 3 od 2007 r. do chwili obecnej. W pozostałym zakresie, tj. co do warunków odbywania kary Sąd I instancji uznał zeznania powoda za niewiarygodne, bowiem nie zostały one potwierdzone przez żaden inny dowód, stanowiąc jedynie formę obrony wywiedzionego roszczenia. Sąd Okręgowy, mając na uwadze zgłoszony przez pozwanego zarzut, zważył, iż część roszczenia powoda, dotycząca jego pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej przed dniem 13 grudnia 2007 r., to jest na ponad trzy lata przed wytoczeniem powództwa, uległa przedawnieniu na podstawie art. 4421 kc i odpowiednio 442 kc w starym stanie prawnym. D G. był bowiem od początku świadomy warunków bytowych i socjalnych istniejących w areszcie śledczym, a jednocześnie nie istniała żadna okoliczność uniemożliwiająca mu wcześniejsze wytoczenie powództwa. Sąd I instancji dokonał również wykładni i analizy art. 24 kc i 448 kc i stwierdził, iż odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie tego ostatniego przepisu uzależniona została od obiektywnej bezprawności zachowania. Sąd Okręgowy skonstatował, że roszczenie powoda, w części nieprzedawnionej, nie zasługuje na uwzględnienie z powodu nieudowodnienia zasadności dochodzonego żądania (art. 6 kc). Powód nie przedstawił bowiem żadnych dowodów (art. 3 kpc), poza własnymi zeznaniami, które Sąd ten uznał za niewiarygodne, na poparcie okoliczności wskazanych w pozwie. Sąd meriti podkreślił, iż nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia postępowania z urzędu, tym bardziej jeśli zważyć na fakt, iż powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji zauważył również, że D G ograniczył się jedynie do złożenia wniosku o zwrócenie się do A. . Ś- w S o wskazanie, w jakich okresach przebywał on u pozwanego i na jakich --- STRONA 4 --- 4 warunkach. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że oddalił ten wniosek, bowiem w obecnym kontradyktoryjnym modelu procedury cywilnej to na stronach spoczął ciężar gromadzenia dowodów na poparcie własnych twierdzeń i nie mogą być one wyręczane przez organ procesowy czy drugą stronę postępowania. Zważając na powyższe, na podstawie art. 417 kc, art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc, wobec niewykazania naruszenia dóbr osobistych, Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu, zasądzając na rzecz pozwanego kwotę 500 zł tytułem części kosztów zastępstwa procesowego oraz przyznając pełnomocnikowi powoda wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną, udzieloną z urzędu. Powyższy wyrok zaskarżył apelacją powód, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku, tj . art. 217 § 2 kpc w zw. z art. 227 kpc poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego o zwrócenie się do A Ś . w S o wskazanie, w jakich okresach czasu powód przebywał u pozwanego i w jakich warunkach, co uniemożliwiło potwierdzenie faktu naruszenia dóbr osobistych, 2) naruszenie prawa materialnego, tj . art. 5 kc poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, 3) naruszenie prawa materialnego - art. 4421 § 1 kc poprzez jego błędne zastosowanie do całości roszczenia powoda. W oparciu o te zarzuty powód wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. 4 warunkach. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że oddalił ten wniosek, bowiem w obecnym kontradyktoryjnym modelu procedury cywilnej to na stronach spoczął ciężar gromadzenia dowodów na poparcie własnych twierdzeń i nie mogą być one wyręczane przez organ procesowy czy drugą stronę postępowania. Zważając na powyższe, na podstawie art. 417 kc, art. 448 kc w zw. Z art. 23 i 24 kc, wobec niewykazania naruszenia dóbr osobistych, Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu, zasądzajac na rzecz pozwanego kwotę 500 zł tytułem części kosztów zastępstwa procesowego oraz przyznając pełnomocnikowi powoda wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną, udzieloną z urzędu. Powyższy wyrok zaskarżył apelacją powód, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku, tj. art. 217 § 2 kpc w zw. z art. 227 kpc poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku dowodowego o zwrócenie się do A Ś w S 4 o wskazanie, w jakich okresach czasu powód przebywał u pozwanego i w jakich warunkach, co uniemożliwiło potwierdzenie faktu naruszenia dóbr osobistych, 2) naruszenie prawa nmterialnego, tj. art. 5 kc poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, \ 3) naruszenie prawa materialnego - art. 4421 § 1 kc poprzez jego błędne zastosowanie do całości roszczenia powoda. W oparciu o te zarzuty powód wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. --- STRONA 5 --- 5 W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż Sąd Apelacyjny akceptuje i przyjmuje za własny stan faktyczny ustalony przez Sąd Okręgowy uzupełniając go o ustalenie, że w okresie od 13 grudnia 2007r. do 13 grudnia 2010r. na D G w A. Ś ' w S przypadały co najmniej 3 metry kwadratowe powierzchni mieszkalnej, za wyjątkiem okresów: 9-31 lipca 2008r. (2,40 metra kwadratowego), 7 kwietnia - 5 maja 2009r. (2,93 metra kwadratowego) i 8-16 czerwca 2009r. (2,93 metra kwadratowego). (dowód: pismo Dyrektora A Ś > w S _ ___ _ dnia 07.06.2013r. k. ) Dokonanie dodatkowych ustaleń nastąpiło w postępowaniu apelacyjnym w związku z podzieleniem stanowiska apelacji, iż Sąd I instancji uchybił przepisom prawa procesowego przy rozpoznaniu niniejszej sprawy. Odnosząc się do zarzutu apelacji sformułowanego w punkcie 1 (pierwszym) zauważyć bowiem należy, że słusznie powód wskazywał na niezasadne oddalenie przez Sąd Okręgowy jego wniosku dowodowego dotyczącego zwrócenia się do Dyrektora A ś w S o podanie informacji na temat warunków zakwaterowania w przedmiotowej jednostce penitencjarnej. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie może bowiem budzić wątpliwości, że Dariusz Glica - tak w czasie procesu, jak i obecnie pozbawiony wolności - nie ma faktycznych możliwości, nawet pomimo działania po jego stronie fachowego pełnomocnika, 5 W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż Sąd Apelacyjny akceptuje i przyjmuje za własny stan faktyczny ustalony przez Sąd Okręgowy uzupełniając go o ustalenie, że w okresie od 13 grudnia 2007r. do 13 grudnia 2010r. na D G w A_ Ś` _ w S przypadały co najmniej 3 metry kwadratowe powierzchni mieszkalnej, za wyjątkiem okresów: 9-31 lipca 2008r. (2,40 metra kwadratowego), 7 kwietnia - 5 maja 2009r. (2,93 metra kwadratowego) i 8-16 czerwca 2009r. (2,93 metra kwadratowego). (dowód: pismo Dyrektora A Ś › w S _ .--V V. dnia 07.06.2013r. k. ) Dokonanie dodatkowych ustaleń nastąpiło w postępowaniu apelacyjnym w związku z podzieleniem stanowiska apelacji, iż Sąd I instancji uchybił przepisonl prawa procesowego przy rozpoznaniu niniejszej sprawy. Odnosząc się do zarzutu apelacji sformułowanego w punkcie 1 (pierwszym) zauważyć bowiem należy, że słusznie powód wskazywał na niezasadne oddalenie przez Sąd Okręgowy jego wniosku dowodowego dotyczącego zwrócenia się do Dyrektora A ś w S ` "` ' " o podanie informacji na temat warunków zakwaterowania w przedmiotowej jednostce penitencjarnej. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie może bowiem budzić wątpliwości, że Dariusz Glica - tak w czasie procesu, jak i obecnie pozbawiony wolności - nie ma faktycznych możliwości, nawet pomimo działania po jego stronie fachowego pełnomocnika, --- STRONA 6 --- 6 samodzielnego uzyskania tych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia dokumentów. Należy natomiast mieć na uwadze art. 250 § 1 kpc. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dokument znajduje się w aktach organu, o którym mowa w art. 244 § 1 kpc (tj. u organu władzy publicznej bądź innego organu państwowego - przyp. Sądu), wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu. Sąd zażąda udzielenia odpisu lub wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać go nie może. Dyspozycja wskazanej normy prawnej (zdania drugiego), jakkolwiek nie w pełni odnosząca się do okoliczności niniejszej sprawy, wskazuje jednakże na intencję ustawodawcy, przejawiającą się w konieczności zapewnienia swoistej „pomocy" osobie, która wskutek obiektywnych okoliczności nie jest w stanie samodzielnie dokonać pewnych czynności procesowych. Równocześnie zaś opisywana dyrektywa, z mocy wyraźnej woli prawodawcy, nie może zostać uznana za naruszającą zasady kontradyktoryjności i równości stron procesu. Za chybione uznać trzeba zarzuty strony pozwanej, podzielone co do zasady przez Sąd I instancji, jakoby zwrócenie się przez Sąd w realizacji wniosku dowodowego zgłoszonego przez stronę procesu (art. 6 kc w zw. z art. 3 kpc i 232 kpc), o informację dotyczącą istotnych dla rozstrzygania sprawy okoliczności stanowiło zaprzeczenie idei ciężaru dowodu i wynikających z niego skutków. Należy podkreślić, iż pojęcie „ciężaru dowodu" w znaczeniu formalnym (procesowym), wskazuje jedynie na podmioty, które winny przejawiać inicjatywę w zbieraniu dowodów i wykazywaniu twierdzeń "(por. Z. Radwański, „Prawo cywilne. Część ogólna", Warszawa 2005, s. 64). W realiach niniejszego postępowania nie może zaś budzić wątpliwości, że tak rozumiana aktywność została przez powoda przedsięwzięta, wszakże to on złożył wnioseK o zwrócenie się do aresztu 6 samodzielnego uzyskania tych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia dokumentów. Należy natomiast mieć na uwadze art. 250 § 1 kpc. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dokument znajduje się w aktach organu, o którym mowa w art. 244 § 1 kpc (tj. u organu władzy publicznej bądź innego organu państwowego - przyp. Sądu), wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu. Sąd zażąda udzielenia odpisu lub wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać go nie może. Dyspozycja wskazanej normy prawnej (zdania drugiego), jakkolwiek nie w pełni odnosząca się do okoliczności niniejszej sprawy, wskazuje jednakże na intencję ustawodawcy, przejawiającą się w konieczności zapewnienia swoistej „pomocy” osobie, która wskutek obiektywnych okoliczności nie jest w stanie samodzielnie dokonać pewnych czynności procesowych. Równocześnie zaś opisywana dyrektywa, z nwcy wyraźnej woli prawodawcy, nie może zostać uznana za naruszającą zasady kontradyktoryjności i równości stron procesu. Za chybione uznać trzeba zarzuty strony pozwanej, podzielone co do zasady przez Sąd I instancji, jakoby zwrócenie się przez Sąd w realizacji wniosku dowodowego zgłoszonego przez stronę procesu (art. 6 kc w zw. z art. 3 kpc i 232 kpc), o informację dotyczącą istotnych dla rozstrzygania sprawy okoliczności stanowiło zaprzeczenie idei ciężaru dowodu i wynikających z niego skutków. Należy podkreślić, iż pojęcie „ciężaru dowodu" w znaczeniu formalnym (procesowym), wskazuje jedynie na podmioty, które winny przejawiać inicjatywę w zbieraniu dowodów i wykazywaniu twierdzeń ”(por. Z. Radwański, „Prawo cywilne. Część ogólna”, Warszawa 2005, s. 64). W realiach niniejszego postępowania nie może zaś budzić wątpliwości, że tak rozumiana aktywność została przez powoda przedsięwzięta, wszakże to on złożył wniosek o zwrócenie się do aresztu --- STRONA 7 --- 7 celem uzyskania informacji o stanie jego zakwaterowania (rozprawa w dniu 26 lipca 2012r. - k. 122-123) . Dokonane dodatkowe ustalenie faktyczne nie wpływa jednak na zmianę zapadłego rozstrzygnięcia, które odpowiada prawu. Należy zauważyć bowiem, iż w realiach sprawy jedynym dowodem, jaki miał wykazywać fakt naruszenia dóbr osobistych powoda, były jego własne zeznania (pomijając kwestię powierzchni mieszkalnej przypadającej na jednego więźnia, o czym dalej). Podnieść trzeba, iż D , G nie potrafił w żaden sposób sprecyzować, kiedy i w jaki sposób dochodziło do negatywnych zachowań względem jego osoby ze strony funkcjonariuszy pozwanego Skarbu Państwa, posługując się jedynie ogólnikowymi sformułowaniami w rodzaju „wszędzie", „zawsze". W świetle niespornego faktu przebywania przez powoda w jednostkach penitencjarnych, z przerwami, od 1990r., tego rodzaju stwierdzenia budzą wątpliwości, są nieprecyzyjne i niewiarygodne. Powód słuchany jako strona nie potrafił umiejscowić pewnych zdarzeń w czasie (na przykład co do nieszczelności okien, niedostatecznego oświetlenia, złej wentylacji). Powód podawał, iż w okresie pozbawienia wolności był wielokrotnie pobity, nie przedstawił jednak żadnych dowodów na poparcie swojej tezy, pomimo rzekomego istnienia obdukcji lekarskich. Podobne uwagi odnoszą się do zeznań D . G o związku stwierdzonej choroby psychicznej z osadzeniem w areszcie śledczym. Całkowicie niewiarygodne w świetle zasad doświadczenia życiowego jest twierdzenie D G jakoby zmuszony był przebywać całą dobę w celi bez okien i zlewu. Niezależnie od powyższego, ogół podanych przez powoda informacji nie zasługuje na uwzględnienie oraz danie im wiary również i z tego względu, że - jak sam wskazał - przez znaczną część czasu przebywał on w celach z innymi 7 celem uzyskania informacji o stanie jego zakwaterowania (rozprawa w dniu 26 lipca 2012r. - k. 122-123). Dokonane dodatkowe ustalenie faktyczne nie wpływa jednak na zmianę zapadłego rozstrzygnięcia, które odpowiada prawu. Należy zauważyć bowiem, iż w realiach sprawy jedynym dowodem, jaki miał wykazywać fakt naruszenia dóbr osobistych powoda, były jego własne zeznania (pomijając kwestię powierzchni mieszkalnej przypadającej na jednego więźnia, o czym dalej). Podnieść trzeba, iż D. G nie potrafił w żaden sposób sprecyzować, kiedy i w jaki sposób dochodziło do negatywnych zachowań względem jego osoby ze strony funkcjonariuszy pozwanego Skarbu Państwa, posługując się jedynie ogólnikowymi sformułowaniami w rodzaju „wszędzie”, „zawsze”. W świetle niespornego faktu przebywania przez powoda w jednostkach penitencjarnych, z przerwami, od 1990r., tego rodzaju stwierdzenia budzą wątpliwości, są nieprecyzyjne i niewiarygodne. Powód słuchany jako strona nie potrafił umiejscowić pewnych zdarzeń w czasie (na przykład co do nieszczelności okien, niedostatecznego oświetlenia, złej wentylacji). Powód podawał, iż w okresie pozbawienia wolności był wielokrotnie pobity, nie przedstawił jednak żadnych dowodów na poparcie swojej tezy, pomimo rzekomego istnienia obdukcji lekarskich. Podobne uwagi odnoszą się do zeznań D. G o związku stwierdzonej choroby psychicznej z osadzeniem w areszcie śledczym. Całkowicie niewiarygodne w świetle zasad doświadczenia życiowego jest twierdzenie D G . jakoby zmuszony był przebywać całą dobę w celi bez okien i zlewu. Niezależnie od powyższego, ogół podanych przez powoda informacji nie zasługuje na uwzględnienie oraz danie im wiary również i z tego względu, że - jak sam wskazał - przez znaczną część czasu przebywał on w celach z innymi --- STRONA 8 --- 8 więźniami, których jednakże nie zawnioskował do przesłuchania w charakterze świadków. Taka bierność procesowa (niezależnie od jej przyczyn) nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wiarygodności zeznań samego powoda. W świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego stwierdzić zatem należy, iż jedyną okolicznością mogącą uzasadniać odpowiedzialność strony pozwanej jest niezapewnienie D . G przez czas odbywania kary pozbawienia wolności - w okresie po 13.12.2007r. powierzchni mieszkalnej cel w wymiarze co najmniej trzech metrów kwadratowych (art. 110 § 2 kkw). Trzeba jednak zauważyć, że w świetle orzecznictwa tak Sądu Najwyższego (por. zwłaszcza uchwałę składu siedmiu sędziów z 18 października 2011r., III CZP 25/11), jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (m.in. sprawy 17885/04 Orchowski przeciwko Polsce i 17599/05 Sikorski przeciwko Polsce), a które to poglądy Sąd Apelacyjny w całości podziela, przedmiotowa okoliczność może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych (w szczególności godności lub (i) prawa do prywatności i intymności) ale nie jest przesłanką wyłączną i jedyną. Wniosek taki potwierdza również okoliczność, iż ingerowanie w cudzą sferę dóbr osobistych, z natury rzeczy zawiera w sobie pewien pierwiastek nieokreśloności, uniemożliwiający tym samym stosowanie prostych, wręcz matematycznych reguł dla ukazania i zmierzenia stopnia naruszenia. W konsekwencji, przy zastosowaniu rozumowania o charakterze reductio ad absurdum, w ocenie Sądu Apelacyjnego nie do zaakceptowania byłoby stanowisko, zgodnie z którym przyznanie więźniowi 2,99 metra kwadratowego powierzchni zawsze uzasadniałoby naruszenie dobra osobistego (i odpowiedzialność Skarbu Państwa), zaś trzech metrów już nie, 8 więźniami, których jednakże nie zawnioskował do przesłuchania w charakterze świadków. Taka bierność procesowa (niezależnie od jej przyczyn) nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wiarygodności zeznań samego powoda. W świetle całokształtu zebranego nßteriału dowodowego stwierdzić zatem należy, iż jedyną okolicznością mogącą uzasadniać odpowiedzialność strony pozwanej jest niezapewnienie D. G przez czas odbywania kary pozbawienia wolności - w okresie po 13.12.2007r. - powierzchni mieszkalnej cel w wymiarze co najmniej trzech metrów kwadratowych (art. 110 § 2 kkw). Trzeba jednak zauważyć, że w świetle orzecznictwa tak Sądu Najwyższego (por. zwłaszcza uchwałę składu siedmiu sędziów z 18 października 2011r., III CZP 25/11), jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (m.in. sprawy 17885/04 Orchowski przeciwko Polsce i 17599/05 Sikorski przeciwko Polsce), a które to poglądy Sąd Apelacyjny w całości podziela, przedmiotowa okoliczność może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych (w szczególności godności lub (i) prawa do prywatności i intymności) ale nie jest przesłanką wyłączną i jedyną. Wniosek taki potwierdza również okoliczność, iż ingerowanie w cudzą sferę dóbr osobistych, z natury rzeczy zawiera w sobie pewien pierwiastek nieokreśloności, uniemożliwiający tym samym stosowanie prostych, wręcz matematycznych reguł dla ukazania i zmierzenia stopnia naruszenia. W konsekwencji, przy zastosowaniu rozumowania o charakterze reductio ad absurdum, w ocenie Sądu Apelacyjnego nie ch) zaakceptowania byłoby stanowisko, zgodnie z którym przyznanie więźniowi 2,99 metra kwadratowego powierzchni zawsze uzasadniałoby naruszenie dobra osobistego (i odpowiedzialność Skarbu Państwa), zaś trzech metrów już nie, --- STRONA 9 --- 9 gdyż analizy wymagają wszystkie niepowtarzalne okoliczności każdej sprawy. Powód powoływał się w sprawie niniejszej na naruszenie jego godności na skutek osadzenia go w pozwanym Areszcie Śledczym w przeludnionych celach. Tytułem uwagi natury ogólnej stwierdzić trzeba, że godność człowieka (jego cześć) jest dobrem osobistym wprost wykazanym w art. 23 kc jako chronione prawem cywilnym. Godność osobista człowieka jest tą sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to stanowi istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg różnych okoliczności zewnętrznych (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 I CR 143/89 OSNP 1990 nr 9 poz. 330). Z orzeczeń Sądu Najwyższego z dnia 28.02.2007r. V CSK 431/06 oraz 2.10.2007r. II CSK 261/07, w szczególności z uzasadnienia wskazanych wyroków, a także uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r. SK 25/07 wynika wniosek, iż zagęszczenie celi może stanowić naruszenie dóbr osobistych - godności i prawa do intymności jednakże nie poprzez sam przez siebie fakt wykazania przeludnienia celi. Ocenie czy przeludnienie w celi stanowiło naruszenie dóbr osobistych skazanego musi zawierać analizę i innych okoliczności przydatnych do oceny obiektywnej, takich jak pozostałe warunki odbywania kary, stopień przeludnienia, czasokres umieszczenia w celach, w którym przypadała na osadzonego powierzchnia mniejsza niż 3 m2, wymaga to oceny danego stanu faktycznego in concreto. Odnosząc powyższe do realiów niniejszego postępowania, w działaniu pozwanego Aresztu Śledczego w S‘ Gd nie sposób dopatrzyć się znacznego stopnia dolegliwości dla skarżącego. Jak bowiem wynika z uzyskanej 9 gdyż analizy wymagają wszystkie niepowtarzalne okoliczności każdej sprawy. Powód powoływał się w sprawie niniejszej na naruszenie jego godności na skutek osadzenia go w pozwanynl Areszcie Śledczym w przeludnionych celach. Tytułem uwagi natury ogólnej stwierdzić trzeba, że godność człowieka (jego cześć) jest dobrem osobistym wprost wykazanym w art. 23 kc jako chronione prawem cywilnym. Godność osobista człowieka jest tą sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to stanowi istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg różnych okoliczności zewnętrznych (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 I CR 143/89 OSNP 1990 nr 9 poz. 330). Z orzeczeń Sądu Najwyższego z dnia 28.02.2007r. V CSK 431/06 oraz 2.10.2007r. II CSK 261/07, w szczególności z uzasadnienia wskazanych wyroków, a także uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r. SK 25/07 wynika wniosek, iż zagęszczenie celi może stanowić naruszenie dóbr osobistych - godności i prawa do intymności - jednakże nie poprzez sam przez siebie fakt wykazania przeludnienia celi. Ocenie czy przeludnienie w celi stanowiło naruszenie dóbr osobistych skazanego musi zawierać analizę i innych okoliczności przydatnych do oceny obiektywnej, takich jak pozostałe warunki odbywania kary, stopień przeludnienia, czasokres umieszczenia w celach, w którym przypadała na osadzonego powierzchnia mniejsza niż 3 m2, wymaga to oceny danego stanu faktycznego in concreto. Odnosząc powyższe do realiów niniejszego postępowania, w działaniu pozwanego Aresztu Śledczego w St Gd nie sposób dopatrzyć się znacznego stopnia dolegliwości dla skarżącego. Jak bowiem wynika z uzyskanej 1 --- STRONA 10 --- 10 od pozwanego informacji z dnia 07.03.2013r. norma z art. 110 § 2 kkw w okresie od 13.12.2007r. tj . (w okresie nieprzedawnionym), nie była w stosunku do powoda dochowana łącznie tylko przez niecałe dwa miesiące, dodatkowo podzielone na trzy nienastępujące bezpośrednio po sobie okresy, a mianowicie: 9-31 lipca 2008r., 7 kwietnia - 5 maja 2009r. i 8-16 czerwca 2009r. Nadto, przypadająca Dariuszowi Glicy do użytku powierzchnia (kolejno 2,40; 2,93 i 2,93 metra kwadratowego) nieznacznie odbiegała in minus od przewidzianej ustawowo (o 40 cm2 przez trzy tygodnie i o 7 cm2 w pozostałych dwóch okresach) przy czym podkreślić należy, iż w przedmiotowych okresach czasu powód był osadzony tylko z jeszcze jedną osobą w celi o powierzchni 5,86 m2 (k. 203) . Powód nie wykazał dowodowo (art. 6 kc) , że przez samo przebywanie w nieznacznie odbiegających od normatywnej powierzchni celi na 1 osobę osadzonego naruszona została jego godność. Powód nie wskazywał w pozwie, czy też słuchany jako strona w jakich swoich odczuciach dotyczących własnej wartości i oczekiwania szacunku został poniżony przez samo umieszczenie w celi, w której przypadała na niego nieznacznie niższa od normatywnej powierzchnia. Ogólnikowe stwierdzenia powoda w toku zeznań, że warunki osadzenia były niedobre jest niewystarczające dla ustalenia faktu naruszenia godności i prawa do intymności powoda przez pozwanego. Zważyć bowiem należy, że każdemu osadzonemu towarzyszy odczucie dyskomfortu psychicznego związane z izolacją i warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Powód nie udowodnił braku należytego wyposażenia cel, w których był osadzony po 13.12.2007r. , braku intymności w czynnościach higienicznych i fizjologicznych, niedostatecznego oświetlenia i wentylacji cel. 10 od pozwanego informacji z dnia 07.03.2013r. norma z art. 110 § 2 kkw w okresie od 13.12.2007r. tj. (w okresie nieprzedawnionym), nie była w stosunku do powoda dochowana łącznie tylko przez niecałe dwa miesiące, dodatkowo podzielone na trzy nienastępujące bezpośrednio po sobie okresy, a mianowicie: 9-31 lipca 2008r., 7 kwietnia - 5 maja 2009r. i 8-16 czerwca 2009r. Nadto, przypadająca Dariuszowi Glicy do użytku powierzchnia (kolejno 2,40; 2,93 i 2,93 metra kwadratowego) nieznacznie odbiegała in minus od przewidzianej ustawowo (o 40 cmz przez trzy tygodnie i o 7 cmz w pozostałych dwóch okresach) przy czym podkreślić należy, iż w przedmiotowych okresach czasu powód był osadzony tylko z jeszcze jedną osobą w celi o powierzchni 5,86 m2 <1<. 203). Powód nie wykazał dowodowo (art. 6 kc), że przez samo przebywanie w nieznacznie odbiegających od normatywnej powierzchni celi na 1 osobę osadzonego naruszona została jego godność. Powód nie wskazywał w pozwie, czy też słuchany jako strona w jakich swoich odczuciach dotyczących własnej wartości i oczekiwania szacunku został poniżony przez samo umieszczenie w celi, w której przypadała na niego nieznacznie niższa od normatywnej powierzchnia. Ogólnikowe stwierdzenia powoda w toku zeznań, że warunki osadzenia. były niedobre jest niewystarczające dla ustalenia faktu naruszenia godności i prawa do intymności powoda przez pozwanego. Zważyć bowiem należy, że każdemu osadzonemu towarzyszy odczucie dyskomfcrtu psychicznego związane z izolacją i warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Powód nie udowodnił braku należytego wyposażenia cel, w których. był osadzony po 13.12.2007r., braku intymności w czynnościach higienicznych i fizjologicznych, niedostatecznego oświetlenia i wentylacji cel. --- STRONA 11 --- 11 Mając powyższe na względzie roszczenie powoda o zasądzenie 800.000 zł zadośćuczynienia uznać należy za nieuzasadnione, zaś wyrok Sądu I instancji wbrew odmiennemu stanowisku apelacji nie narusza prawa materialnego. Nie ma racji skarżący zarzucając, iż Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia art. 5 kc poprzez zaniechanie analizy zgodności podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia z zasadami współżycia społecznego. Należy zauważyć na wstępie, iż w toku postępowania pierwszoinstancyjnego powód w ogóle nie powoływał się na przedmiotową okoliczność (nawet w sposób dorozumiany). Niezależnie od powyższego Sąd Apelacyjny nie znajduje żadnych ekstraordynaryjnych okoliczności mogących w realiach niniejszej sprawy uzasadniać skuteczność omawianego zarzutu apelacji, ponieważ nie sposób uznać w realiach politycznych Rzeczypospolitej występujących po 1989r. oraz w świetle zasad doświadczenia życiowego, aby wcześniejsze wystąpienie przez D i G! ze stosownym żądaniem mogło negatywnie wpłynąć na warunki odbywanej przez niego kary pozbawienia wolności. Podzielenie zawartej w środku odwoławczym supozycji prowadziłoby bowiem w prostej linii do przyjęcia tezy, jakoby organy państwowe mimo przemiany ustrojowej - nadal podejmowały działania mające na celu „pognębienie" osadzonych zbyt aktywnie upominających się o swoje prawa, który to pogląd - z przyczyn oczywistych i przy braku jakichkolwiek dowodów na jego poparcie - musi zostać odrzucony. Nietrafny jest zarzut apelującego, jakoby Sąd Okręgowy zarzut przedawnienia odniósł również do zdarzeń mających miejsce po 12 grudnia 2007r. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem w sposób wyraźny, iż podstawą nieuwzględnienia roszczenia- za czas następujący po wskazanym 11 Mając powyższe na względzie roszczenie powoda o zasądzenie 800.000 zł zadośćuczynienia uznać należy za nieuzasadnione, zaś wyrok Sądu I instancji wbrew odmiennemu stanowisku apelacji nie narusza prawa materialnego. Nie ma racji skarżący zarzucając, iż Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia art. 5 kc poprzez zaniechanie analizy zgodności podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia z zasadami współżycia społecznego. Należy zauważyć na wstępie, iż w toku postępowania pierwszoinstancyjnego powód \v ogóle nie powoływał się na przedmiotowa okoliczność (nawet w sposób dorozumiany). Niezależnie od powyższego Sąd Apelacyjny nie znajduje żadnych ekstraordynaryjnych okoliczności mogących w realiach niniejszej sprawy uzasadniać skuteczność omawianego zarzutu apelacji, ponieważ nie sposób uznać w realiach politycznych Rzeczypospolitej występujących po 1989r. oraz w świetle zasad doświadczenia życiowego, aby wcześniejsze wystąpienie przez D¿ GL ze stosownym żądaniem mogło negatywnie wpłynąć na warunki odbywanej przez niego kary pozbawienia wolności. Podzielenie zawartej w środku odwoławczym supozycji prowadziłoby bowiem w prostej linii do przyjęcia tezy, jakoby organy państwowe mimo przemiany ustrojowej - nadal podejmowały działania mające na celu „pognębienie” osadzonych zbyt aktywnie upominających się o swoje prawa, który to pogląd - z przyczyn oczywistych i przy braku jakichkolwiek dowodów na jego poparcie - musi zostać odrzucony. Nietrafny jest zarzut apelującego, jakoby Sąd Okręgowy zarzut przedawnienia odniósł również do zdarzeń mających miejsce po 12 grudnia 2007r. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem w sposób wyraźny, iż podstawą nieuwzględnienia roszczenia za czas następujący po wskazanym --- STRONA 12 --- 12 dniu było wyłącznie nieudowodnienie przez powoda okoliczności mających stanowić podstawę faktyczną żądania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 385 kpc apelację jako bezzasadną oddalono. 0 kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 kpc odstępując od obciążania powoda kosztami na rzecz pozwanego. Za takim rozstrzygnięciem przemawia po pierwsze jego trudna sytuacja materialna, po drugie natomiast - subiektywne, ale częściowo usprawiedliwione okolicznościami przekonanie o słuszności dochodzonego roszczenia. Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze w zw. z § 6 pkt. 7 w zw. z § 13 ust. 1 pkt. 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, przyznano od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w G na rzecz pełnomocnika powoda kwotę 5.400 zł powiększoną o stawkę od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu odwoławczym. 12 dniu było wyłącznie r eudowodnienie przez powoda okoliczności mających stanowi‹ podstawę faktyczną żądania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 385 kpc apelację jako bezzasadną oddalono. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 kpc _istępując od obciążania powoda kosztami na rzecz pozwanego. Za takim rozstrzygnięciem przemawia po pierwsze jegc trudna sytuacja nmterialna, po drugie natomiast - subiektywne, ale częściowo usprawiedliwione okolicznos:iami przekonanie o słuszności dochodzonego roszczenia. Na podstawie art. 29 ist. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze w zw. Z § 6 pkt. 7 w zw. z § 13 ust. 1 pkt. 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 wrzesnia 200; r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomofv prawnej udzielonej z urzędu, przyznano od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w G na rzecz pełnomocnika powoda kwotę 5.400 zł powiększoną o stawkę od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu odwoławczym.