Wyrok I ACa 180/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 180/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Monika Dembińska Sędziowie : SA Ewa Jastrzębska (spr.) SA Barbara Owczarek Protokolant : Iwona Posyniak po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa A. S. przeciwko R. S. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt I C 309/07 1) zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1, 2, 4 i 5 w ten sposób, że powództwo w całości oddala i zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3159,55 (trzy tysiące sto pięćdziesiąt dziewięć 55/100) złotych tytułem kosztów procesu oraz nakazuje pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Częstochowie kwotę 1750 (jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt) złotych tytułem opłaty od pozwu; 2) zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3420 (trzy tysiące czterysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt ACa 180/10 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powódka A. S. domagała się zobowiązania pozwanego R. S. do przeproszenia jej w „(...)” za naruszenie jej dóbr osobistych oraz zasądzenia na jej rzecz kwoty 25.000zł oraz kwoty 10.000zł na cel społeczny , a także zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu podniosła, iż pozwany, jej były mąż będący w posiadaniu zdjęć przedstawiających ją w sytuacjach intymnych upublicznił je w Internecie czym naruszył jej dobra osobiste. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Zarzucił, iż wprawdzie wykonywał takie zdjęcia za zgodą powódki ale po rozstaniu przekazał jej kopie tych zdjęć i zaprzeczył aby opublikował je w Internecie. Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2009r zobowiązał pozwanego do przeproszenia powódki w „(...)” za naruszenie jej dóbr osobistych poprzez dopuszczenie do upublicznienia prywatnych zdjęć z życia narzeczeńskiego i małżeńskiego powódki bez jej zgody, zasądził od pozwanego na rzecz powódki 15.000zł, w pozostałej części powództwo oddalił oraz orzekł o kosztach procesu. W uzasadnieniu ustalił , iż powódka poznała pozwanego w 2000r , miała już za sobą sesję zdjęciową o charakterze erotycznym, która bez jej zgody została rozpowszechniona w jednej ze stacji telewizyjnych. Strony zawarły związek małżeński w 2002r. Początkowo małżeństwo układało się dobrze. Powódka zaakceptowała fakt ,że pozwany nierzadko robił jej zdjęcia w krępujących sytuacjach. Domagała się aby te zdjęcia zniszczył ale on obiecał tylko , że nikomu ich nie pokaże. Pozwany zapewniał powódkę , że zabezpieczył te zdjęcia przed niepowołanymi osobami, lecz tego nie zrobił. Po urodzeniu córki M. sytuacja w małżeństwie stron zaczęła się psuć, ostatecznie powódka wyprowadziła się od pozwanego . Powódka zawarła znajomość zA. P. , wniosła sprawę o rozwód. W 2007r urodziła dziecko ze związku z A. P. , stosunki pomiędzy były złe. Krótko po urodzeniu dziecka ze związku z A. P., A. P. dowiedział się od kolegi, że na stronach internetowych zawierających treści pornograficzne umieszczono zdjęcia powódki. Zdaniem sądu pierwszej instancji żądanie powódki jest częściowo zasadne. Sąd pierwszej instancji dał wiarę zeznaniom powódki , że jedynym posiadaczem tych zdjęć poza powódką był pozwany i to on pozostawiając je bez stosownego zabezpieczenia doprowadził do ich upublicznienia bez zgody powódki. Motywem działania była chęć odwetu za złożenie przez powódkę pozwu rozwodowego. Wpłynęła na takie ustalenie przez sąd pierwszej instancji także postawa pozwanego w niniejszym procesie , gdyż pozwany nie ograniczył się do merytorycznej obrony ale chciał zdyskredytować powódkę w sądzie. Bez znaczenia dla oceny wiarygodności powódki są zdaniem sadu pierwszej instancji nieścisłości w wypowiedziach powódki. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków: J. G. , E. G., A. P. (1) , J. H. , A. P. i W. G.. Dał też wiarę zeznaniom świadków T. C. i M. M.. Zeznaniom pozwanego sąd nie dał wiary. Opinia biegłego nic nie wniosła do sprawy, gdyż biegły nie mógł niczego ustalić bez dodatkowych informacji od administratora systemu, a wniosek o jego przesłuchanie powódka cofnęła. W ocenie sądu pierwszej instancji mimo niepowodzenia starań powódki o wykazanie dopuszczenia się przez pozwanego sprzedaży jej zdjęć administratorom portali internetowych przyjąć należało za udowodniony fakt pojawienia się tych zdjęć jako skutek zachowanie się pozwanego. Sposób w jaki pozwany tego dokonał nie został ustalony , jednakże nie jest to konieczne. Wprawdzie brak jest dowodów, iż zdjęcia te zostały wysłane z komputera pozwanego to mogły pochodzić tylko od pozwanego. Bo tylko pozwany je posiadał i ich nie zabezpieczył, i nawet gdyby inna osoba je udostępniła w Internecie, to i tak pozwany jest za to odpowiedzialny, bo ich nie zabezpieczył. Pozwany w ocenie sądu nie zdołał skutecznie zakwestionować zasadności wniosków wysnutych przez powódkę. Zatem sąd pierwszej instancji powództwo częściowo uwzględnił przyjmując , że pozwany naruszył dobra osobiste powódki , a nie dowiódł, że jego działanie nie było bezprawne. Na mocy art. 23 i 24 kc i art. 448kc sąd nakazał pozwanemu przeprosić powódkę i zapłacić jej zadośćuczynienie w kwocie 15.000zł. W pozostałej części żądanie oddalił jako wygórowane. O kosztach sąd orzekł na mocy art. 100 kpc. --- STRONA 3 --- Od wyroku tego wniósł apelacje pozwany. Wyrok zaskarżył w punktach 1,2,4 i 5 domagał się zmiany wyroku w zaskarżonej części i oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 328§2kpc poprzez wewnętrzne sprzeczności w uzasadnieniu wyroku; naruszenie art. 217 §2 i art. 233§1 kpc w zw. z art. 24kc przez nierozpoznanie istoty sprawy wynikające z zaniechania ustalenia osoby odpowiedzialniej za umieszczenie zdjęć powódki w Internecie , w sytuacji gdy taka możliwość istniała i pominięcie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadkówA. i H. G. oraz poprzestanie na jednej, nieskutecznej próbie uzyskania od administratora serwisu informacji , o którą wnosił biegły B. oraz pominięcie dopuszczonego dowodu z zeznań Ł. S. – administratora systemu; zarzucił także naruszenie art. 233§1 kpc poprzez błędne ustalenia faktyczne ,iż pozwany był jedynym dysponentem zdjęć; pominięcie wniosków pozwanego złożonych dla oceny wiarygodności zeznań powódki i zgłoszonych przez nią świadków; dania wiary zeznaniom świadków zgłoszonych przez powódkę, podczas , gdy świadkowie ci są w konflikcie z pozwanym; wreszcie naruszenie art. 415kc w zw. z art. 24 kc przez błędne przyjęcie , że to pozwany ma wykazywać brak swojej winy, podczas gdy obowiązek wykazania winy pozwanego ciążył na powódce. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja pozwanego jest zasadna. Racje ma skarżący , iż wyrok sądu pierwszej instancji jest błędny , sąd pierwszej instancji dokonał bowiem błędnych ustaleń faktycznych w kwestii , iż to pozwany jest odpowiedzialny za umieszczenie zdjęć powódki w Internecie, dokonując takich ustaleń przekroczył sąd pierwszej instancji zasadę swobodnej oceny dowodów; naruszył także sąd pierwszej instancji prawo materialne tj. art. 6kc ustalając, iż pozwany nie zakwestionował skutecznie wniosków wysnutych przez powódkę, podczas gdy ciężar dowodu spoczywał w tym stanie rzeczy na powódce. Podkreślić należy , iż wprawdzie art. 24 kc przerzuca ciężar udowodnienia , że działanie naruszające dobra osobiste nie było bezprawne na osobę dopuszczającą się naruszenia dobra osobistego drugiej osoby ,to jednakże sam fakt dopuszczenia się działania naruszającego dobra osobiste musi udowodnić zgodnie z dyspozycją art. 6k osoba , która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z uwagi na fakt, że pozwany zaprzeczał ,że ponosi odpowiedzialność za umieszczenie zdjęć powódki w Internecie - to powódka miała obowiązek udowodnić , iż to pozwany jest istotnie odpowiedzialny za umieszczenie jej zdjęć w Internecie. Natomiast obrona pozwanego mogła się ograniczyć do zaprzeczania faktom podawanym przez powódkę . Wbrew ustaleniom sądu pierwszej instancji, w ocenie Sadu Apelacyjnego powódka faktu, iż pozwany jest odpowiedzialny za umieszczenie jej zdjęć w Internecie nie wykazała , a dokonując takich ustaleń przekroczył sąd pierwszej instancji zasadę swobodnej oceny dowodów, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do takich ustaleń. Powódka domagała się przeproszenia jej za to , że pozwany „upublicznił zdjęcia przedstawiające powódkę w sytuacjach intymnych , które wykonał w większości za zgodą powódki obwarowaną zastrzeżeniem , że nie zostaną nikomu pokazane” Pozwany przyznał , że zdjęcia takie za zgodą powódki robił, zaprzeczał jednakże aby umieścił je w Internecie , twierdził , że kopie tych zdjęć oddał powódce po rozstaniu. W tym stanie rzeczy fakt wykazania , że pozwany jest odpowiedzialny za umieszczenie tych zdjęć w Internecie obciążał z mocy art. 6kc powódkę . W ocenie Sądu Apelacyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do --- STRONA 4 --- ustalenia , że to istotnie pozwany jest odpowiedzialny za umieszczenie zdjęci powódki w Internecie , dokonując takich ustaleń przekroczył sąd pierwszej instancji zasadę swobodnej oceny dowodów. Wniosku , iż to pozwany jest odpowiedzialny za umieszczenie zdjęć powódki w Internecie nie sposób, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji wysnuć z zeznań świadków. Podnieść należy, iż strony jak wynika z zebranego materiału dowodowego , co zresztą potwierdzały obie strony są w ostrym konflikcie , zatem do zeznań świadków wskazanych przez powódkę należy podchodzić z ostrożnością, gdyż są to świadkowie z kręgu jej rodziny i przyjaciół będący w konflikcie z pozwanym. Jednakże podkreślić należy , że nawet żaden z tych świadków nie miał bezpośrednich wiadomości o faktach , które pozwoliłyby ustalić , że to pozwany jest odpowiedzialny za umieszczenie zdjęć powódki w Internecie . Świadkowie ci wyrażają po prostu swoje stanowisko w sprawie wynikające z faktu , że są w konflikcie z pozwanym i w sporze stron wzięli stronę powódki . Nie mają jednak żadnych konkretnych wiadomości na okoliczność faktu umieszczenia zdjęć powódki w Internecie. I tak św. W. G. słyszał wprawdzie , że zdjęcia te umieścił pozwany , jednakże słyszał to od A. P., ówczesnego konkubenta powódki . Świadek J. H. , twierdzi ,że słyszała o tym od córki, lecz nie potrafiła wyjaśnić na czym córka opierała to przekonanie. Świadek A. P. (1), skłócony z pozwanym zeznaje, że jest o tym przekonany bo pozwany kiedyś jemu zrobił zdjęcie, gdy świadek był pijany, lecz nie żadnych konkretnych wiadomości na okoliczność faktycznego umieszczenia zdjęć powódki przez pozwanego w Internecie . Podobne zeznania złożyły osoby bliskie powódce , a to J. G.- ojciec powódki , A. P. -konkubent , E. G. – matka powódki, którzy również, jak wynika z ich zeznań wnioski takie wyciągają z faktu , że strony są w konflikcie , a zdjęcia kompromitują powódkę . Zatem na podstawie zeznań tych świadków nie sposób , wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji poczynić ustaleń , że to faktycznie pozwany umieścił zdjęcia powódki w Internecie. Takich ustaleń nie można poczynić także na podstawie zeznań świadków: S. K., M. M., T. C. , czy P. B. , świadkowie ci nawet nie wskazywali na pozwanego jako osobę , która umieściła zdjęcia powódki w Internecie. Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji z samego tylko faktu , że zdjęcia są dla powódki kompromitujące nie można wyciągnąć wniosku , że pozwany jest za ich umieszczenie w Internecie odpowiedzialny. Dokonując takich ustaleń przekroczył sąd zasadę swobodnej oceny dowodów. Błędne są także założenia sądu , iż pozwany był jedynym dysponentem zdjęć powódki , skoro sąd sam ustala w uzasadnieniu, że pozwany kopie tych zdjęć oddał powódce. W tym stanie rzeczy same tylko zeznania powódki wyrażającej przekonanie, że to pozwany jest odpowiedzialny za umieszczenie jej zdjęć w Internecie nie mogą być podstawą poczynienia takich ustaleń , gdyż pozwany temu zaprzeczał, a to na powódce spoczywał ciężar udowodnienia tego faktu. Podkreślić należy, iż wprawdzie udowodnienie ,że to pozwany umieścił zdjęcia powódki w Internecie nie było łatwe , nie mniej jednakże powódka zastępowania przez fachowego pełnomocnika nie wykorzystała istniejących możliwości wykazania tego faktu i ograniczyła się do powołania dowodów w postaci zeznań świadków z kręgu rodziny i znajomych wyrażających tylko swoje przekonania i swoich zeznań. Nie próbowała nawet złożyć wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego celem próby ustalenia łącza internetowego oraz tożsamości osoby użytkującej komputer, z którego wysłano zdjęcia powódki , to pozwany wnosił o jej dopuszczenie. Istotnie opinia biegłego nie dała odpowiedzi na pytanie , kto umieścił zdjęcia powódki w Internecie , jednakże biegły ustalił , że numer IP (...)komputera, z którego wysłano zdjęcia był przydzielany dynamicznie, udostępniony był przez dostawcę usług internetowych i telefonicznych (...) spółka z o.o. należącego do (...) sp. z oo. , a abonentami numeru IP (...) w czasie gdy wysłano z niego zdjęcia powódki byli A. G. i H. G. i podał ich adresy. Administratorem systemu (...) był Ł. S., którego adres również był znany. Powódka posiadając takie wiadomości miała zatem możliwość wykazywania , kto faktycznie zdjęcia te w Internecie umieścił . Tymczasem takiej próby , mimo , że była zastępowana przez fachowego pełnomocnika nie podjęła. Wprawdzie początkowo domagała się dopuszczenia dowodu z zeznań tych świadków, jednakże wniosek o przesłuchania L. S. cofnęła jeszcze przed sądem pierwszej instancji , a wniosek o przesłuchanie świadków A. G. i H. G. cofnęła przed Sądem Apelacyjnym na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010r. W tym stanie rzeczy , skoro powódka była zastępowania przez pełnomocnika będącego adwokatem nie było podstaw do dopuszczania jakichkolwiek dowodów przez sąd z urzędu. --- STRONA 5 --- Rację ma także skarżący ,że skoro ciężar dowodu spoczywa na powódce , nie musi on podejmować działań zmierzających do wykazania ,iż nie jest odpowiedzialny za umieszczenie zdjęć powódki w Internecie. Wobec faktu , że nie ustalono, kto i w jakich okolicznościach umieścił zdjęcia powódki w Internecie nie sposób, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji przypisywać pozwanemu winy za to, że niewłaściwie zdjęcia zabezpieczył. Reasumując to na powódce spoczywał ciężar wykazania , że pozwany ponosi odpowiedzialność za umieszczenie jej zdjęć w Internecie z mocy art. 6 kc, a w ocenie Sądu Apelacyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia , że istotnie pozwany jest za umieszczenie zdjęć powódki w Internecie odpowiedzialny. Skoro więc powódka mimo , że istniały możliwości wykazania tego faktu nie wykazała go – powództwo na uwzględnienie nie zasługiwało . Bezprzedmiotowe są natomiast w tym stanie rzeczy czynione przez sąd pierwszej instancji rozważania czy pojawienie się zdjęć powódki w Internecie naruszało dobra osobiste powódki i w jakim zakresie. Zatem z mocy art. 386§ 1kpc zaskarżony wyrok należało zmienić i powództwo oddalić. Konsekwencją zmiany wyroku jest zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu za pierwszą instancję . Powódka jako przegrywająca sprawę z mocy art. 98 kpc ma obowiązek zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty, w tym koszty zastępstwa procesowego oraz koszty opinii biegłego. Powódka ma też obowiązek uiścić na rzecz Skarbu Państwa opłatę od pozwu albowiem przyznane jej zwolnienie od kosztów zostało cofnięte z powodu podania przez nią nieprawdziwych danych, co do stanu majątkowego - na mocy art. 110 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na mocy art. 98kpc . Powódka ma obowiązek zwrócić pozwanemu koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę od apelacji.