Postanowienie I ACa 168/12 .

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I ACa 168/12 .. , ‘M \ Q? I 1 ),‘. 72 ?i%#4:1'2‘§r "34 ‘\ "341 ,’$»:\f\\\ @\= r \\\\\ §£§§\!‘ ca if //m _ Q WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2012 r Sqd Apelacyjny w Gdafisku I Wydzial Cywilny w sldadziez Przewodniczqcy: SSA Zbigniew Merchel Se;dzi0wie: SA B0gus1awa Sieruga SA Marek Machnij (spr.) Protokolantz st. sekr. sqd. po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012 r. w Gdafisku na rozprawie sprawy z powédztwa N ‘ S przeciwko Skarbowi Pafistwa — Zak1ad0wi Karnemu w Sz i Zakladowi Karnemu w B 0 zaplatx; na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sqdu Okrggowego w Gda1'1sku z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt I C 1199/08 1) zmienia zaskarzony vvyrok w punkcie I (pierwszym) 0 tyle tylko, Ze kwote; 8.000 (osiem tysic;cy) zl zasa,dza na rzecz powoda M £1 od pozwanego Skarbu Pafistwa — Zakladu Kamego w S 2) oddala ape1acj¢ w pozosta1ym zakresie, 3) oddala wniosek pozwanego 0 zasqdzenie od powoda zwrotu kosztéw postqpowania apelacyjnego. Sygn. akt: I ACa 168/12 .'. , W-1 \ -Ł? I 1 ),`.- 72 *Ê %"‹š'_:l'ä\š==' '5›'?‹ |\ `*3=”'„~ _'$„:~j\l\ «\= r \\\`\ ŜÅßå\!` aa 'jf ///ß _ â WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2012 r Sąd Apelacyjny w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Zbigniew Merchel Sędziowie: SA Bogusława Sieruga SA Marek Machnij (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. po rozpoznaniu W dniu 8 maja 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa IV' ' S przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w Sz' i Zakładowi Karnemu w B 0 zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt I C 1199/08 1) zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I (pierwszym) o tyle tylko, że kwotę 8.000 (osiem tysięcy) zł zasądza na rzecz powoda M ši od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Kamego w S 2) oddala apelację w pozostałym zakresie, 3) oddala wniosek pozwanego o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt: I ACa 168/12 Uzasadnienie: Powod M ‘S wnio'sl 0 zasqdzenie odpozwanego Skarbu Pafistwa — Zakladu Karnego w Sz kwoty 100.000 zl na podstawie art. 77 ust. I Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 448 w zw. z art. 23 i art. 24 k.c. lytuiem zadofiéuczynienia za naruszenie do'br osobistych wskutek niezapewnienia mu humanirarnych 1' prawidlowych warunkow odbwania kary pozbawienia wolnofici, w szczego'ln0s'ci przez przeludnienie w celi. brak nalezytego wyposazenia cel, wlaéciwych warunkow zdrowotnych, socjalnych 1' bezpieczerisrwa osobistego, przez co byl poddany w okresie osadzenia ponizojqceniu i nieludzkiemu traktowaniu. Twierdzii, z'e wskutek niezapewnienia nalezytej opieki zdrowotnej, braku odpowiednich warunkow higienicznych i stosowonia uzywanych butow 1' innego sprzgtu kwaterunkowego zostal zarazony grzybicq oraz wskutek stres0'w dostal nerwicy. Pozwany wnio'sl 0 oddalenie powodztwa. Zaprzeczyi lwierdzeniom powoda, dotyczqcym warunkow odbywania kary pozbawienia wolnos'ci, wyjas'niajqc, 1'2 w warunkach utrzymujqcego siz; przeludnienia jego zachowanie bylo zgodne z treficiq art. 248 k.k.w., a wyposaienie cel 1' warunki odbywania kary pozbawienia wolnos'c1' przez powoda byly zgodne z obowiqzujqcymi przepisami, a powo'd nie udowodnil podstawyfaktycznej zgioszonego zqdania. W toku procesu na wniosek powoda dodatkowo wezwany zostal do udzialu w sprawie Zaklad Karny w B1 1 kto'ry wniosl 0 oddalenie powodztwa, kwestionujqc swojq odpowiedzialnoié wobec powoda tak co do zasady, jak i co do wysokos'ci. Sqd Okrggowy w G. 1 wyrokiem z dnia 1 7l1'stopada 2011 r. zasqdzil odpozwanego Skarbu Paristwa — Zakladu Karnego w Sz i Zakladu Karnego w B : no rzecz powoda kwotg 8. 000 21, oddalilpowédztwo w pozostalym zakresie i odstqpil od obciqzenia powoda kosztamipostgpowania. Z dokonanych w sprawie ustalefi wynika, z'e powod odbywal karg pozbawienia wolnoéci w Zakladzie Karnym w Sz od dnia 7 lzpca 2006 r. do dnia 3 kwietnia 2008 r. i od dnia 16 lipca 2008 r. do 27 listopada 2009 r. W blizej wskazanych okresach przebywal zarowno w celach, w ktorych powierzchnia przypadajqca no jednego osadzonego przekraczala 3 m2, jak w celach, ktorych ta powierzchnia byla mniejsza n1'z' 3 m2. Zaklad Karny w S; zawiadamial Sqd Okrggowy w G ' 1 o umieszczaniu osadzonych w celach, w ktorych powierzchnia na osobg byla mniejsza niz' 3 m2. Cele mieszkalne, w kto'rych przebywal powod, byly prawidlowo wyposazone w sprzegt kwaterunkowy, ich stan techniczny i sanitarny byi dobry, a wyposazenie byio dostosowane do ilos'ci osadzonych. W okresie od dnia 3 kwietnia 2008 r. do dnia 8 lipca 2008 r. powo'd przebywal w Zakladzie Karnym w B r. Nie jest moz'liwe ustalenie, w jakich celach powdd w0'wczas by! osadzony i ile osob w nich przebywalo razem z nim. Sqd penitencjarny byljednak zawiadamiany o przeludnieniach w celach. Takz'e w tym Zakladzie Karnym cele byly prawidlowo wyposazone w standardowy sprzgt 2 Sygn. akt: I ACa 168/12 Uzasadnienie: Powód M 'S wniósł 0 zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w Sz kwoty 100.000 zł na podstawie art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 448 w zw. z art. 23 i art. 24 k.c. tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wskutek niezapewnienia mu humanitarnych i prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, w szczególności przez przeludníenie w celi, brak należytego wyposażenia cel, właściwych warunków zdrowotnych, socjalnych i bezpieczeństwa osobistego, przez co był poddany w okresie osadzenia poniżającemu i nieludzkiemu traktowaniu. Twierdził, że wskutek niezapewnienia należytej opieki zdrowotnej, braku odpowiednich warunków higienicznych i stosowania używanych butów i innego sprzętu kwaterunkowego został zarażony grzybica oraz wskutek stresów dostal nerwicy. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Zaprzeczył twierdzeniom powoda, dotyczącym warunków odbywania kary pozbawienia wolności, wyjaśniając, iż w warunkach utrzymującego się przeludnienia jego zachowanie było zgodne z treścią art. 248 k.k.w., a wyposażenie cel i warunki odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda były zgodne z obowiązującymi przepisami, a powód nie udowodnił podstawyfaktycznej zgłoszonego żądania. W toku procesu na wniosek powoda dodatkowo wezwany został do udziału w sprawie Zakład Karny w Bi . który wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując swoją odpowiedzialność wobec powoda tak co do zasady, jak i co do wysokości. Sąd Okręgowy w G. t wyrokiem z dnia 1 7 listopada 2011 r. zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w Sz i Zakładu Karnego w B 1 na rzecz powoda kwotę 8.000 zł, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i odstąpił od obciążenia powoda kosztami postępowania. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Sz od dnia 7 lipca 2006 r. do dnia 3 kwietnia 2008 r. i od dnia 16 lipca 2008 r. do 27 listopada 2009 r. W bliżej wskazanych okresach przebywał zarówno w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego przekraczała 3 mz, jak w celach, których ta powierzchnia była mniejsza niż 3 mz. Zakład Karny w S; zawiadamiał Sąd Okręgowy w G ` 1 o umieszczaniu osadzonych w celach, w których powierzchnia na osobę była mniejsza niż 3 mz. Cele mieszkalne, w których przebywał powód, były prawidłowo wyposażone w sprzet kwaterunkowy, ich stan techniczny i sanitarny był dobry, a wyposażenie było dostosowane do ilości osadzonych. W okresie od dnia 3 kwietnia 2008 r. do dnia 8 lipca 2008 r. powód przebywał w Zakładzie Karnym w B .'. Nie jest możliwe ustalenie, w jakich celach powód wówczas był osadzony i ile osób w nich przebywało razem z nim. Sąd penitencjarny był jednak zawiadamiany o przeludnieniach w celach. Także w tym Zakładzie Karnym cele były prawidłowo wyposażone w standardowy sprzęt --- STRONA 3 --- 3 kwaterunkowy wynikajqcy z obowiqzujqcych przepisow. Srodki czystosci byly dostorczane zgodnie 2 przepisami. Osadzeni raz w tygodniu brali kqpiel, no co dzieri mieli w celi d0Sl¢p do umywalki z zimnq wodq, a na prosbg mieli dostgp do cieplej wody. Swojq bielizm; prali we wiasnym zakresie, a p0s'c1'el, rgcznilg koce i ubrania wigzienne sq prane przez administracjr; w pralni no terenie jednostki. Powo'd otrzymal odziez' wigziennq ziozonq ze spodni i bluzy. Nie otrzymal obuwia wizgziennego. Buty uzywane sq zawsze dezynfekowane przed ich wydaniem kolejnemu osadzonemu. Podczas pobytu w Zakladzie Karnym w B1 wykryto u powoda w dniu 30 maja 2008 r. grzybicg paznokci stop. Grzybica mogia powstaé u niego w wyniku uzywania starego obuwia lub zagrzybionych kocow. Powo'd byl leczony w zakladach karnych z grzybicy. Zostala ona u niego wyleczona i obecnie nie wystgzpujq u niegojej objawy. Aktualnie nie jest zmuszony przyj'mowaé zodnych lekow. Nie jest moz'liwe ustalenie okresu, jaki uplynql od zakazenia plytki paznokciowej do pojawienia sig objawo'w klinicznych, poniewaz w dokumentacji medycznej nie ma dokiadnego opisu stanu miejscowego w chwili wykrycia grzybicy. Zmiany organiczne w centralnym ukladzie nerwowym powoda powstaly prawdopodobnie wskutek wieloletniego alkoholizmu i majq nieodwracalny charakter. Leczenie powoda w trakcie odbywania kary pozbawienia wolnosci nie wiqzalo sic; z bolem i cierpieniem, przyczyniio si¢ do poprawy komfortu jego Zycia i dawalo moZliw0s'c' zaniechania spozywania alkoholu. Nie mozna stwierdzié, Ze przyczynq powstania objawéw choroby byly tylko stresogenne warunki pobytu w zakladzie karnym. Ustalone okolicznosci wynikaly ze zlozonych przez pozwanego dokumentow, a takz'e z opinii sqdowo  lekarskiej oraz zeznafi swiadkow i powoda. Dowody z dokumentow i zeznafi funkcjonariuszy pozwanego zostaly uznane za wiarygodne, natomiast zeznania powodajedynie czegsciowo co do tego, w jakich celach on przebywal oraz z'e w trakcie odbywania kary pozbawienia wolnos'ci zachorowat no grzybice; paznokci stop i przebiegujej leczenia. Na podstawie zeznari powoda ustalono, iz' w czasie pobytu w Zakladzie Karnym w S' korzystal on czgsciowo z wlasnej odziez'y 1' obuwia, a przed wyjazdem do Zaklodu Karnego w E otrzymal paczkg z ubraniem i obuwiem, w kto'rym pojechal do tego Zakladu, w zwiqzku z czym nie pobieral w nim obuwia. W Zakladzie Karnym w S zgiaszai dolegliwosci nogi, sinienie palca oraz powstawanie przebarwieri skory i paznokcia, ale lekarz powiedzial, z'e nic mu nie jest. Dopiero w B1 lekarz stwierdzil, i2 ma on grzybicg. Otrzyma! tabletki oraz plyny i masé do smarowania nogi. Leczenie bylo kontynuowane w S W paédzierniku 2008 r. lekarz stwierdzil, z'e leczenie jest zakoficzone, to znaczy, iz grzybicajest zaleczona, bo nie do sigjej usunqé na stale. Sod Okrcggowy odmowil wiarygodnosci zeznaniom powoda i s'wiadkom, kt0'rzy byli osadzeni razem z nim, co do zlych warunkéw odbywania kary (oprocz okolicznosci dotyczqcych przeludnienia w 3 kwaterunkowy wynikający z obowiązujących przepisów. Środki czystości były dostarczane zgodnie z przepisami. Osadzeni raz w tygodniu brali kąpiel, na co dzień mieli w celi dostęp do umywalki z zimną wodą, a na prośbę mieli dostęp do ciepłej wody. Swoją bieliznę prali we własnym zakresie, a pościel, ręcznik, koce i ubrania więzienne są prane przez administrację w pralni na terenie jednostki. Powód otrzymał odzież więzienną złożoną ze spodni i bluzy. Nie otrzymał obuwia więziennego. Buty używane są zawsze dezynƒekowane przed ich wydaniem kolejnemu osadzonemu. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w B. wykryto u powoda w dniu 30 maja 2008 r. grzybicę paznokci stóp. Grzybica mogła powstać u niego w wyniku używania starego obuwia lub zagrzybionych koców. Powód był leczony w zakładach karnych z grzybicy. Została ona u niego wyleczona i obecnie nie występują u niego jej objawy. Aktualnie niejest zmuszony przyjmować żadnych leków. Nie jest możliwe ustalenie okresu, jaki upłynął od zakażenia płytki paznokciowej do pojawienia się objawów klinicznych, ponieważ w dokumentacji medycznej nie ma dokładnego opisu stanu miejscowego w chwili wykrycia grzybicy. Zmiany organiczne w centralnym układzie nerwowym powoda powstały prawdopodobnie wskutek wieloletniego alkoholizmu i mają nieodwracalny charakter. Leczenie powoda w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności nie wiązało się z bólem i cierpieniem, przyczyniło się do poprawy komfortu jego życia i dawało możliwość zaniechania spożywania alkoholu. Nie można stwierdzić, że przyczyną powstania objawów choroby były tylko stresogenne warunki pobytu w zakładzie karnym. Ustalone okoliczności wynikały ze złożonych przez pozwanego dokumentów, a także z opinii sądowa - lekarskiej oraz zeznań świadków i powoda. Dowody z dokumentów i zeznań funkcjonariuszy pozwanego zostały uznane za wiarygodne, natomiast zeznania powoda jedynie częściowo co do tego, w jakich celach on przebywał oraz że w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności zachorował na grzybicę paznokci stóp i przebiegujej leczenia. Na podstawie zeznań powoda ustalono, iż w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w S' korzystał on częściowo z własnej odzieży i obuwia, a przed wyjazdem do Zakładu Karnego w E otrzymał paczkę z ubraniem i obuwiem, w którym pojechał do tego Zakładu, w związku z czym nie pobierał w nim obuwia. W Zakładzie Karnym w S zgłaszał dolegliwości nogi, sinienie palca oraz powstawanie przebarwień skóry i paznokcia, ale lekarz powiedział, że nic mu nie jest. Dopiero w Bi lekarz stwierdził, iż ma on grzybicę. Otrzymał tabletki oraz płyny i maść do smarowania nogi. Leczenie było kontynuowane w S W październiku 2008 r. lekarz stwierdził, że leczenie jest zakończone, to znaczy, iż grzybicajest zaleczona, bo nie da sięjej usunąć na stale. Sąd Okręgowy odmówił wiarygodności zeznaniom powoda i świadkom, którzy byli osadzeni razem z nim, co do złych warunków odbywania kary (oprócz okoliczności dotyczących przeludnienia w --- STRONA 4 --- 4 celach), poniewaz' te zeznania byly nieobiektywne i wyrazaly jedynie wlasne oceny tych osob na temat warunkow panujqcych w zakladach karnych. Opinia bieglych z Gdariskiego Uniwersytetu Medycznego zostala uznana za wiarygodnq. Wynika z niej, Ze grzybica mogla powstaé u powoda wskutek uz'ywania starego obuwia lub zagrzybionych kocow. Grzybica paznokci stop najczesbiej przebiega bezobjawowo i nie jest przyczynq dolegliwosci. Nie powinna utrudniaé powodowi normalnego funkcjonowania, ale ze wzgledow estetycznych moz'e powodowao obnizeniejakosci zycia. Aktualnie nie wystepujq u niego objawy grzybicy paznokci stop. Leczenie przeciwgrzybicze moz'e wiqzaé sie z ryzykiem wystapienia niepoz'qdanych objawow, takich jak: lagodne zaburzenia Zolqdkowo ~ jelitowe, odchylenia w parametrach wqtroby. Biegli wskazali, 2e skoro grzybice rozpoznano u powoda w dniu 30 maja 2008 r., to do zakazenia doszlo przed to datq, ale nie moz'na wypowiedzieé sie, jak dlugo trwalyjej objawy, zanim trafil do lekarza i nie mozna ustalié okresu, ktory up!)/not od zakazenia plytki paznokciowej do pojawienia sie objawow klinicznych. Okres ten jest indywidualnie zmienny i zalezy od wielu czynnikow. Zaawansowanie jej objawow moz'e wskazywaé no dlugosé okresu od zakazenia, jednak w dokumentacji medycznej brakjest dokladnego opisu stanu miejscowego, wobec czego trudno ocenio stopieo klinicznego zaawansowania zmian w chwili rozpoznania grzybicy u powoda. Pozostale schorzenia zglaszane przez powoda nie majq zwiqzku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolnosci, lecz wynikajq przede wszystkim zjego wieloletniego alkoholizmu. Roszczenie powoda zostalo uznane przez Sad Okregowy za czesciowo uzasadnione w oparciu 0 przepisy art. 23 i art. 24 w zw. z art. 448 k.c. Sqd ten stwierdzil, z'e wykazana zostala bezprawnosé zachowania pozwanego jedynie w odniesieniu do zakaz'enia powoda grzybicq paznokci stop. Doszio do niego bowiem niewatpliwie podczas odbywania przez powoda kary pozbawienia wolnos'ci, skoro zaczqi on zglaszao dolegliwosci niemal po uplywie dwoch lat od osadzenia go w zakladzie karnym. Wczesniej, tj. przy przyjeciu i w czasie odbywania kary, nie stwierdzono zas u niego zmian grzybiczych. Pozwany jest wiec odpowiedzialny za zakazienie powoda. Do zakazenia doszlo w wyniku bezprawnego zachowania pozwanego. Powinien on bowiem zapewnié osadzonemu odpowiednie warunki bytowe podczas odbywania kary pozbawienia wolnosci, w tym odpowiedni stan sanitarny i nalezyte warunki higieny. Zaklad karny ma obowiazek zapewnié osadzonemu odziez, obuwie, a takz'e koce o odpowiedniej jakosci, przede wszystkim czyste i niezagrzybione. Skoro do zakazenia powoda doszlo w czasie odbywania kary pozbawienia w0lnos'ci, to nalezy przjyoé, iz nastqpilo to w wyniku bezprawnego zachowania pozwanego, ktory wbrew swojemu obowiqzkowi nie zapewnii mu wlasciwych warunkow higienicznych. Nie jest moz'liwe ustalenie, w ktorym Zakladzie Karnym doszlo do zakazenia powoda grzybicq. Powod zglosil wprawdzie dolegliwosci w Zakladzie Karnym w E 1, ale nie wiadomo, jak diugo wystepowaly u niego objawy grzybicy, zanim trafii do lekarza. Z uwagi na brak dokladnego opisu zmian 4 celach), ponieważ te zeznania byly nieobiektywne i wyrażaly jedynie własne oceny tych osób na temat warunków panujących w zakładach karnych. Opinia biegłych z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego została uznana za wiarygodną. Wynika z niej, że grzybica mogła powstać u powoda wskutek używania starego obuwia lub zagrzybionych koców. Grzybica paznokci stóp najczęściej przebiega bezobjawowo i nie jest przyczyną dolegliwości. Nie powinna utrudniać powodowi normalnego funkcjonowania, ale ze względów estetycznych może powodować obniżenie jakości życia. Aktualnie nie występują u niego objawy grzybicy paznokci stóp. Leczenie przeciwgrzybicze może wiązać się z ryzykiem wystąpienia niepożądanych objawów, takich jak.' łagodne zaburzenia żołądkowa ~ jelitowe, odchylenia w parametrach wątroby. Biegli wskazalí, że skoro grzybicę rozpoznano u powoda w dniu 30 maja 2008 r., to do zakażenia doszło przed tą datą, ale nie można wypowiedzieć się, jak długo trwałyjej objawy, zanim trafił do lekarza i nie można ustalić okresu, który upłynął od zakażenia płytki paznokciowej do pojawienia się objawów klinicznych. Okres ten jest indywidualnie zmienny i zależy od wielu czynników. Zaawansowanie jej objawów może wskazywać na długość okresu od zakażenia, jednak w dokumentacji medycznej brakjest dokładnego opisu stanu miejscowego, wobec czego trudno ocenić stopień klinicznego zaawansowania zmian w chwili rozpoznania grzybicy u powoda. Pozostałe schorzenia zgłaszane przez powoda nie mają związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności, lecz wynikają przede wszystkim zjego wieloletniego alkoholizmu. Roszczenie powoda zostało uznane przez Sąd Okręgowy za częściowo uzasadnione w oparciu o przepisy art. 23 i art. 24 w zw. z art. 448 k.c. Sąd ten stwierdził, że wykazana została bezprawność zachowania pozwanego jedynie W odniesieniu do zakażenia powoda grzybicą paznokci stóp. Doszło do niego bowiem niewątpliwie podczas odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności, skoro zaczął on zgłaszać dolegliwości niemal po upływie dwóch lat od osadzenia go w zakładzie karnym. Wcześniej, tj. przy przyjęciu i w czasie odbywania kary, nie stwierdzono zaś u niego zmian grzybiczych. Pozwany jest więc odpowiedzialny za zakażenie powoda. Do zakażenia doszło w wyniku bezprawnego zachowania pozwanego. Powinien on bowiem zapewnić osadzonemu odpowiednie warunki bytowe podczas odbywania kary pozbawienia wolności, w tym odpowiedni stan sanitarny i należyte warunki higieny. Zakład karny ma obowiązek zapewnić osadzonemu odzież, obuwie, a także koce o odpowiedniej jakości, przede wszystkim czyste i niezagrzybione. Skoro do zakażenia powoda doszło w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, to należy przjjąć, iż nastąpiło to w wyniku bezprawnego zachowania pozwanego, który wbrew swojemu obowiązkowi nie zapewnił mu właściwych warunków higienicznych. Nie jest możliwe ustalenie, w którym Zakładzie Karnym doszło do zakażenia powoda grzybicą. Powód zgłosił wprawdzie dolegliwości w Zakładzie Karnym w E 1, ale nie wiadomo, jak długo występowały u niego objawy grzybicy, zanim trafił do lekarza. Z uwagi na brak dokładnego opisu zmian --- STRONA 5 --- 5 chorobowych w chwili rozpoznania grzybicy nie mozna ocenié stopnia ich klinicznego zaawansowania. Nalez'y wiec przyjao, z'e do zakazenia moglo dojso zarowno w Zakladzie Karnym w S jak i w B Powod nie otrzymai wprawdzie w tym ostatnim Zakladzie obuwia wieziennego i uz'ywal wlasnego obuwia, ale bylo to zgodne z przepisami i nastapilo za akceptocja administracji obujednostek penitencjarnych, wobec czego przyjely one na siebie odpowiedzialnosé za ten stan rzeczy. Brak moz'Iiwosci ustalenia, w ktorym Zakladzie Karnym doszlo do zakazenia powoda, nie ma znaczenia dla ustalenia odpowiedzialnosci pozwanego z uwagi no zasade jednolitosci Skarbu Panstwa. Dochodzone roszczenie wiqze sie z dziaialnosciq Skarbu Panstwa reprezentowanego przez roz'ne jednostki organizacyjne, wiec nawet gdyby nie moz'na bylo ustalio, w jakim stopniu kazida z nich przyczyniia sie do powstania szkody, moz'liwe jest zasadzenie zadoséuczynienia od Skarbu Panstwa. Biorqc pod uwage fakt naruszenia dobr osobistych powoda w postaci prawa do ochrony zdrowia, Sad Okregowy uznal, z'e adekwatnym zadoséuczynieniem jest w sprawie kwota 8. 000 zl. Odpowiada ona rodz¢y'owi naruszonego dobra i ustalonym okolicznosciom, w tym rozmiarowi krzywdy. Stanowi odczuwalnq rekompensate krzywdy niemajqtkowej, zwiqzanej z uciqzliwosciq leczenia, szykanami ze strony wspolosadzonych i dyskomfortem wynikajqcym ze zmian estetycznych plytek paznokciowych. Leczenie powoda nie byio jednak dlugotrwaie i nie wiazalo sie 2 dolegliwosciami, wynikcyocymi z zazywania lekow. Stan zdrowia powoda jest obecnie taki sam przed chorobq. Zqdane zadosouczynienie w kwocie 100.000 zl bylo wiec razaco wygorowane, ajej uwzglednienie prowadziloby do nieuzasadnionego wzbogacenia powoda. Niezasadny jest zarzut przedawnienia, zgloszony przez Zaklad Karny w B Niezaleznie od terminu zgloszenia zadania wobec tego Zakladu, pozwany Skarb Panstwa, zgodnie z zasada jednolitosci, odpoczqtku byl reprezentowany prawidtowo, wiec nie ma znaczenia poz'niejsze oznaczenie drugiejjednostki organizaeyjnej. W pozostatym zakresie powod nie wykazal bezprawnosci zachowania pozwanego w odniesieniu do odpowiedzialnosci odszkodowawczej z tytulu przeludnienia w celach i ich nienalezytego wyposazenia. Nie wykazal takze, 1'2" do pogorszenia jego stanu psychicznego doszlo z powodu zlych warunkow odbywania kary pozbawienia wolnosci. Ponadto postepowanie pozwanego wobec powoda bylo zgodne z obowiqzajqcymi przepisami, w tym art. 110 § 2 i art. 248 § 1 k.k. w. Jako podstawa prawna rozstrzygniecia wskazane zostaly przepisy art. 23, art. 24 i art. 448 k.c., a orzeczenia 0 kosztach procesu — art. 102 k.p.c. Powyzszy wyrok zostai zaskarzony apelacjq przez obie jednostki organizacyjne pozwanego Skarbu Panstwa. Zaklad Karny w B ' :askarz'yl wyrok w czes'ci uwzgledniajacej powodztwo i orzekajacej o kosztach procesu. Skarzacy zarzucil." 1) naruszenie przepisow postepowania, ktore mialo wplyw na wynik sprawy: 5 chorobowych w chwili rozpoznania grzybicy nie można ocenić stopnia ich klinicznego zaawansowania. Należy więc przyjąć, że do zakażenia mogło dojść zarówno w Zakładzie Karnym w S jak i w B Powód nie otrzymał wprawdzie w tym ostatnim Zakładzie obuwia więziennego i używał własnego obuwia, ale było to zgodne z przepisami i nastąpiło za akceptacją administracji obujednostek penitencjarnych, wobec czego przyjęły one na siebie odpowiedzialność za ten stan rzeczy. Brak możliwości ustalenia, w którym Zakładzie Karnym doszło do zakażenia powoda, nie ma znaczenia dla ustalenia odpowiedzialności pozwanego z uwagi na zasadę jednolitości Skarbu Państwa. Dochodzone roszczenie wiąże się z działalnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez różne jednostki organizacyjne, więc nawet gdyby nie można było ustalić, w jakim stopniu każda z nich przyczyniła się do powstania szkody, możliwe jest zasądzenie zadośćuczynienia od Skarbu Państwa. Biorąc pod uwagę fakt naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci prawa do ochrony zdrowia, Sąd Okręgowy uznał, że adekwatnym zadośćuczynieniem jest w sprawie kwota 8. 000 zł. Odpowiada ona rodzcýowi naruszonego dobra i ustalonym okolicznościom, w tym rozmiarowi krzywdy. Stanowi odczuwalną rekompensatę krzywdy niemajątkowej, związanej z uciążliwością leczenia, szykanami ze strony współosadzonych i dyskomfortem wynikającym ze zmian estetycznych płytek paznokciowych. Leczenie powoda nie było jednak długotrwałe i nie wiązało się z dolegliwościami, wynikcýącymi z zażywania leków. Stan zdrowia powoda jest obecnie taki sam przed chorobą. Żądane zadośćuczynienie w kwocie 100.000 zł było więc rażąco wygórowane, ajej uwzględnienie prowadziłoby do nieuzasadnionego wzbogacenia powoda. Niezasadny jest zarzut przedawnienia, zgłoszony przez Zakład Karny w B Niezależnie od terminu zgłoszenia żądania wobec tego Zakładu, pozwany Skarb Państwa, zgodnie z zasadą jednolitości, od początku był reprezentowany prawidłowo, więc nie ma znaczenia późniejsze oznaczenie drugiejjednostki organizacyjnej. W pozostałym zakresie powód nie wykazał bezprawności zachowania pozwanego w odniesieniu do odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu przeludnienia w celach i ich nienależytego wyposażenia. Nie wykazał także, iż do pogorszenia jego stanu psychicznego doszło z powodu złych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Ponadto postępowanie pozwanego wobec powoda było zgodne z obowiązującymi przepisami, w tym art. 110 § 2 i art. 248 § 1 k.k. w. Jako podstawa prawna rozstrzygnięcia wskazane zostały przepisy art. 23, art. 24 i art. 448 k. c., a orzeczenia 0 kosztach procesu - art. 102 k.p.c. Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją przez obie jednostki organizacyjne pozwanego Skarbu Państwa. Zakład Karny w B ` :askarżył wyrok w części uwzględniąjącej powództwo i orzekającej o kosztach procesu. Skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: --- STRONA 6 --- 6 a) art. 233 § 1 i art. 328 § 2 kp.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodow i ich wybiorczq ocene wskutek pominiecia twierdzen samego powoda, z ktorych wynikalo, z'e zglaszal dolegliwosci zwiqzane z sinieniem palca oraz wystepowaniem przebarwien skory i paznokcia (tj. objawow grzybicy) jeszcze przed przybyciem do tego Zakladu, w zwiqzku z czym wadliwie ustalono, iz' do zakazenia powoda grzybicq moglo dojsé takze w tym Zakladzie, b) art. 67 § 2 k.p.c. przez uznanie, 2'e zgodnie z zasada jednolitosci Skarbu Pafistwa jego odpowiedzialnosci wobec powoda, pomimo iz' w sprawie w ogole nie moze on ponosié tej odpowiedzialnosci, 2) naruszenie prawa materialnego: a) art. 23 k.c. przez przyjecie, 2e naruszyl on dobro osobiste powoda bezprawnym dzialaniem w postaci zakazenia go grzybica, podczas gdy taka okolicznosé nie zostala udowodniona, b) art. 448 k.c. przez blednq wykladnie, polegajacq na przyznaniu powodowi zadosouczynienia za doznanq krzywde pomimo nieudowodnienia, z'e do jego zakazenia faktycznie doszlo podczas odbywania kary pozbawienia wolnosei i wskutek niezbadania przeslanek przyznania zadosouczynienia w postaci bezprawnego i zawinionego zachowania pozwanego oraz nieuwzglednienia charakteru odpowiedzialnosci za wyrzqdzenie szkody no osobie, a ponadto przez przyznanie powodowi zadosc'uczynienia pomimo nieznacznego rozmiarujego krzywdy. Skarzacy Zaklad Karny w B. domagal sie zmiany zaskarzonego wyroku przez oddalenie powodztwa w calosci i zasqdzenie od powoda na jego rzecz kosztow procesu wediug norm przepisanych, ewentualnie uchylenia zaskarzonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygniecia o kosztach postepowania odwolawczego. Pozwany Zaklad Karny w S; zarzucil." 1) blqd w ustaleniach faktycznych, przyjetych za podstawe rozstrzygniecia, polegajqcy no biednym zalozeniu, Ze doszlo do zaraz'enia powoda grzybicq stop w tym Zakladzie i z'e istnieje zwiqzek przyczynowy miedzy zaniechaniem pozwanego a powstaniem tego schorzenia u powoda, wskutek czego wadliwie przyjetojego odpowiedzialnoso w sprawie, 2) niewlasciwa ocene zebranego w sprawie materialu dowodowego, prowadzqcq do uznania, z'e pozwany nie zapewnil powodowi wlasciwych warunkow do prowadzenia higieny, co skutkowaio wystapieniem u niego grzybicy stop, pomimo iz' nie wynika to z materialu dowodowego, 3) sprzecznoso istotnych ustalen Sadu pierwszej instancji z trescia zebranego materialu dowodowego przez przyjecie, z'e opinia bieglych jest niekorzystna dla pozwanego i potwierdza zadanie powoda co do terminu zarazenia grzybicq, 4) blednq analize prawnq co do odpowiedzialnosci solidarnej stationes fisci przez przyjecie, z'e wine ponosi takz'e Zaklad Karny w S chociaz jego wina nie zostala wykazana w jakiejkolwiek czes'ci. 6 a) art. 233 § 1 i art. 328 § 2 kp.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i ich wybiórczą ocenę wskutek pominięcia twi`erdzeń samego powoda, z których wynikało, że zgłaszał dolegliwości związane z sinieniem palca oraz występowaniem przebarwień skóry i paznokcia (tj. objawów grzybicy) jeszcze przed przybyciem do tego Zakładu, w związku z czym wadliwie ustalono, iż do zakażenia powoda grzybicą mogło dojść także w tym Zakładzie, b) art. 67 § 2 k.p.c. przez uznanie, że zgodnie z zasadą jednolitości Skarbu Państwa jego odpowiedzialności wobec powoda, pomimo iż w sprawie w ogóle nie może on ponosić tej odpowiedzialności, 2) naruszenie prawa materialnego.' a) art. 23 k.c. przez przyjęcie, że naruszył on dobro osobiste powoda bezprawnym działaniem w postaci zakażenia go grzybicą, podczas gdy taka okoliczność nie została udowodniona, b) art. 448 k.c. przez błędną wykładnię, polegającą na przyznaniu powodowi zadośćuczynienia za doznaną krzywdę pomimo nieudowodnienia, że do jego zakażenia faktycznie doszło podczas odbywania kary pozbawienia wolności i wskutek niezbadania przesłanek przyznania zadośćuczynienia w postaci bezprawnego i zawinionego zachowania pozwanego oraz nieuwzględnienia charakteru odpowiedzialności za wyrządzenie szkody na osobie, a ponadto przez przyznanie powodowi zadośćuczynienia pomimo nieznacznego rozmiarujego krzywdy. Skarżący Zakład Karny w B. domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego. Pozwany Zakład Karny w S; zarzucił: 1) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym założeniu, że doszło do zarażenia powoda grzybicą stóp w tym Zakładzie i że istnieje związek przyczynowy między zaniechaniem pozwanego a powstaniem tego schorzenia u powoda, wskutek czego wadliwie przyjętojego odpowiedzialność w sprawie, 2) niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącą do uznania, że pozwany nie zapewnił powodowi właściwych warunków do prowadzenia higieny, co skutkowało wystąpieniem u niego grzybicy stóp, pomimo iż nie wynika to z materiału dowodowego, 3) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu pierwszej instancji z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie, że opinia biegłych jest niekorzystna dla pozwanego i potwierdza żądanie powoda co do terminu zarażenia grzybicą, 4) błędną analizę prawną co do odpowiedzialności solidarnej stationes fisci przez przyjęcie, że winę ponosi także Zakład Karny w S chociaż jego wina nie została wykazano w jakiejkolwiek części. --- STRONA 7 --- 7 Skarzqcy Zaklad Karny w S takze wniosl o zmiane zaskarzonego wyroku przez oddalenie powodztwa w calosci, ewentualnie 0 uchylenie zaskarzonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powod wniosl o oddalenie apelacji. Sad Apelacyjny zwazyl, co nastepije: Apelacjajestjedynie czesciowo uzasadniona. Pozwany byl reprezentowany w sprawie ostatecznie przez dwie jednostki organizacyjne: Zaklad Karny w S ' ' i Zaklad Karny w B . Nie spowodowalo to rozbicia pozwanego na dwa podmioty, w zwiqzku z czym zarowno zaskarzone orzeczenie 0 dochodzonym zqdaniu, jak i rozstrzygniecie wydane w postepowaniu apelacyjnym odnosi siejednolicie do obu stationes fisci. Wobec tego, pomimo ze wyrok zostal zaskarzony odrebnie przez kazda zjednostek organizacyjnych pozwanego, w sprawie chodzi w istocie ojednq apelacje w imieniu i na rzecz tego samego podmiotu. Powoduje to, z'e niezaleznie od zasadnosci zarzutow i argumentacji przytoczonych przez poszczegolnych skarzacych Sad Apelacyjny nie orzekal oddzielnie w stosunku do kazdego z nich, w szczegolnosci nie mogl orzec o oddaleniu apelacji jednej z tych jednostek i jednoczesnie o uwzglednieniu apelacji drugiej z nich (por. postanowienie Sqdu Najwyzszego z dnia 28 stycznia 1970 r. sygn. akta II CR 445/68, OSNC I 970, nr I0, poz. I 90). Nie oznacza to jednak z'e w sprawie, w ktorej wystepujejednoczesnie dwa lub wiecejjednostek organizacyjnych Skarbu Panstwa, w ogole nie ma znaczenia, z dzialalnoscia ktorej z nich wiaze sie dochodzone roszczenie. Zgodnie 2 powszechnie przyjmowanym pogladem doktryny i orzecznictwa z art. 67 § 2 k.p.c. wynika bowiem, z'e sad ma obowiqzek dbaé 0 zapewnienie wlasciwej reprezentacji procesowej Skarbu Panstwa, czyli powinien dazyé do tego, aby w procesie dzialala za Skarb Paristwa taka jednostka organizac)y'na, z ktorej dzialalnosciq wiaze sie dochodzone w sprawie roszczenie. Z jednej strony polega to na koniecznosci wezwania do udzialu w sprawie wlasciwej stationem fisci, a z drugiej strony na uwzglednieniu powodztwa na rzecz lub przeciwko tylko takiej jednostce, z ktorej dziaialnosciq wiaze sie roszczenie bez wzgledu no to, ile stationes fisci wystepowalo w sprawie. Jezeli jednak zqdanie wiaze sie z dzialalnoscia kilku jednostek Skarbu Panstwa, sad nie ustala zakresu odpowiedzialnosci kazdej z nich, lecz zasqdza lqcznie zadanie od Skarbu Panstwa reprezentowanego przez wszystkiejednostki ponoszqce w sprawie odpowiedzialnosé (por. wyroki Sqdu Najwyzszego z dnia 29 lipca 1970 r. sygn. akt II CR 301/70, OSNC I971, nr 2, poz. 55 iz dnia I3 kwietnia 1983 r. sygn. akt IV CR 66/83, OSNC 1984, nr 1, poz. 5). Powyzsza zasada ma zastosowanie w wypadku, gdy odpowiedzialnosé ponosi jednoczesnie dwa lub wiecejjednostek organizacyjnych Skarbu Panstwa wystepujqcych w procesie. Nie oznacza to, z'e w razie wystepowania w procesie kilku stationes fisci sad nie ma obowiqzkujednoznacznie ustalié, ktora z nich ponosi odpowiedzialnosé oraz ze tejednostki nie moga kwestionowaé swojej odpowiedzialnosci. Ta 7 Skarżący Zakład Karny w S także wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powód wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacjajestjedynie częściowo uzasadniona. Pozwany był reprezentowany w sprawie ostatecznie przez dwie jednostki organizacyjne: Zakład Karny w S ' ' i Zakład Karny w B . Nie spowodowało to rozbicia pozwanego na dwa podmioty, w związku z czym zarówno zaskarzone orzeczenie o dochodzonym żądaniu, jak i rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu apelacyjnym odnosi się jednolicie do obu stationes fisci. Wobec tego, pomimo że wyrok został zaskarżony odrębnie przez każdą zjednostek organizacyjnych pozwanego, w sprawie chodzi w istocie o jedną apelację w imieniu i na rzecz tego samego podmiotu. Powoduje to, że niezależnie od zasadności zarzutów i argumentacji przytoczonych przez poszczególnych skarżących Sąd Apelacyjny nie orzekał oddzielnie w stosunku do każdego z nich, w szczególności nie mógł orzec o oddaleniu apelacji jednej z tych jednostek i jednocześnie o uwzględnieniu apelacji drugiej z nich (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1970 r. sygn. akta II CR 445/68, OSNC 1970, nr 10, poz. 190). Nie oznacza to jednak że w sprawie, w której występuje jednocześnie dwa lub więcej jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, w ogóle nie ma znaczenia, z działalnością której z nich wiąże się dochodzone roszczenie. Zgodnie z powszechnie przyjmowanym poglądem doktryny i orzecznictwa z art. 67 § 2 k.p.c. wynika bowiem, że sąd ma obowiązek dbać o zapewnienie właściwej reprezentacji procesowej Skarbu Państwa, czyli powinien dążyć do tego, aby w procesie działała za Skarb Państwa taka jednostka organizacjjna, z której działalnością wiąże się dochodzone w sprawie roszczenie. Z jednej strony polega to na konieczności wezwania do udziału w sprawie właściwej stationem fisci, a z drugiej strony na uwzględnieniu powództwa na rzecz lub przeciwko tylko takiej jednostce, z której działalnością wiąże się roszczenie bez względu na to, ile stationes fisci występowała w sprawie. Jeżeli jednak żądanie wiąże się z działalnością kilku jednostek Skarbu Państwa, sąd nie ustala zakresu odpowiedzialności każdej z nich, lecz zasądza łącznie żądanie od Skarbu Państwa reprezentowanego przez wszystkie jednostki ponoszące w sprawie odpowiedzialność (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1970 r. sygn. akt 11 CR 301/70, OSNC 1971, nr 2, poz. 55 iz dnia 13 kwietnia 1983 r. sygn. akt IV CR 66/83, OSNC 1984, nr 1, poz. 5). Powyższa zasada ma zastosowanie w wypadku, gdy odpowiedzialność ponosi jednocześnie dwa lub więcej jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa występujących w procesie. Nie oznacza to, że w razie występowania w procesie kilku stationes fisci sąd nie ma obowiązkujednoznacznie ustalić, która z nich ponosi odpowiedzialność oraz że te jednostki nie mogą kwestionowac' swojej odpowiedzialności. Ta --- STRONA 8 --- 8 ostatnia kwestia nie majednak wplywu no odpowiedzialnosé Skarbu Poristwajoko takiego. Nie skutkuje zwloszcza oddoleniem powodztwo wobec tej stationem fisci, ktora nie ponosi odpowiedziolnosci. W niniejszej sprowie dopuszczalne bylo zotem podniesienie przez Zokiod Karny w B I zarzutow kwestionujqcychjego odpowiedziolnosé wobec powoda za zorazenie go grzybicq. Zorzuly te so uzosodnione. Skarzocy Zaklad Karny w B. ' l7‘d_fi'li€ zarzucil Sadowi pierwszej instancji wyprowadzenie z dokononych ustalefi foktycznych wadliwych wnioskow co do niemozliwosci ustalenio, ktora statio fisci ponosi w sprowie przypisana przez Sod Okregowy odpowiedziolnoso wobec powoda za zokazenie go grzybicq. Skarzqcy zasadnie wskazai no pominiecie przez ten Sad wlasnych ustoleri, dokonanych no podstowie zeznan powoda. 2 ktorych wynikalo, ze juz przed przekwoterowaniem go do Zakladu Kornego w B , istnialy u niego takie objowy (zasinienie palca stopy, przebarwienia skory i plytki paznokcio), kto're swiadczo 0 tym, iz' by! on wtedy zokazony grzybica. Mozna zotem uznoé, ze ze znocznie wyzszym prawdopodobienstwem zosta! on zakazony grzybico podczas kilkuletniego pobytu w Zaklodzie Karnym w S 1, o w Zokladzie Karnym w B nastqpilo jedynie jej wykrycie oraz przede wszystkim poafieto jej leczenie. Z twierdzeri powoda wynika bowiem, ze w zasadzie istniala mozliwosé wykrycia tej choroby juz w Zakladzie Karnym w S , poniewaz zglaszal w/w objowy lekarzowi, ktoryjednakje zignorowol. Nie mozna zotem odmowié racji zarzutom naruszenio art. 233 § 1, art. 328§2 i art. 67§2 k.p.c. Toki poglad nie stoi w sprzecznosci ze sporzadzono w sprowie opinia bieglych. Wyniko z niej, z'e biegli nie mogq wypowiedzieé sie stonowczo co do chwili zakozenia powoda grzybicq z uwagi no brak wystarczajocych informocji wjego dokurnentocji medycznej. Jednak z ich wypowiedzi no temat przyczyn i przebiegu grzybicy mozna przyjaé, ze istnienie przed przybyciem powoda do Zokladu Kornego w B. . objawow tej choroby przemowio za uznaniem, ze prawdopodobieristwo zakozenia go w Zokladzie Karnym w .5 jest wysokie w tak duzym stopniu, ktory pozwala calkowicie wykluczyé, aby moglo do niego dojsé takz'e ewentuolnie w drugim Zakladzie Karnym, w ktorym powod przebywai stosunkowo krotko przed chwilq stwierdzenia choroby. Prawdopodobienstwo zakozenia go w Zakladzie Karnym w B jest bowiem znikome przy uwzglednieniu z jednej strony okresu niezbednego do rozwoju zewnetrznych objawow grzybicy, a z drugiej strony istnienio tych objawow juz podczas wczesniejszego pobytu w Zakladzie Karnym w S I Te okolicznosci przemawiajq za stwierdzeniem, ze do zakozenia powoda grzybica doszlo podczas pobytu w Zaklodzie Karnym w S ‘ przed przeniesieniem go do Zokladu Kornego w B1 Skutkowolo to zmianq zoskorzonego wyroku polegojqca no nadaniu mu brzmienia wskazujqcego, ze odpowiedzialnosé wobec powoda ponosijedynie Zaklad Karny w S Pozostale zarzuty opelocyjne Zoklodu Kornego w B1 ~ so wiec bezprzedmiotowe. Skoro bowiem w tym Zokladzie nie doszlo do zakozenia powoda grzybicq, to nie ma znaczenia prowidlowosé szczegolowych ustalen i wnioskow Sodu Okregowego, dotyczqcych worunkow pobytu powoda w tym 8 ostatnia kwestia nie ma jednak wpływu na odpowiedzialność Skarbu Państwa jako takiego. Nie skutkuje zwłaszcza oddaleniem powództwa wobec tej stationem fisci, która nie ponosi odpowiedzialności. W niniejszej sprawie dopuszczalne było zatem podniesienie przez Zakład Karny w B Z zarzutów kwestionującychjego odpowiedzialność wobec powoda za zarażenie go grzybicą. Zarzuty te są uzasadnione. Skarżący Zakład Karny w B. ' trafiiie zarzucił Sądowi pierwszej instancji wyprowadzenie z dokonanych ustaleń faktycznych wadliwych wniosków co do niemożliwości ustalenia, która statio fisci ponosi w sprawie przypisaną przez Sąd Okręgowy odpowiedzialność wobec powoda za zakażenie go grzybicą. Skarżący zasadnie wskazał na pominięcie przez ten Sąd własnych ustaleń, dokonanych na podstawie zeznań powoda, z których wynikało, że już przed przekwaterowaniem go do Zakładu Karnego w B , istniały u niego takie objawy (zasinienie palca stopy, przebarwienia skóry i plytki paznokcia), które świadczą o tym, iż był on wtedy zakażony grzybicą. Można zatem uznać, że ze znacznie wyższym prawdopodobieństwem został on zakażony grzybicą podczas kilkuletniego pobytu w Zakładzie Karnym w S ', a w Zakładzie Karnym w B nastąpiło jedynie jej wykrycie oraz przede wszystkim poaýęto jej leczenie. Z twierdzeń powoda wynika bowiem, że w zasadzie istniała możliwość wykrycia tej choroby już w Zakładzie Karnym w S , ponieważ zgłaszał w/w objawy lekarzowi, któryjednakje zignorował. Nie można zatem odmówić racji zarzutom naruszenia art. 233 § 1, art. 328§2 i art. 67§2 k.p.c. Taki pogląd nie stoi w sprzeczności ze sporządzona w sprawie opinią biegłych. Wynika z niej, że biegli nie mogą wypowiedzieć się stanowczo co do chwili zakażenia powoda grzybicą z uwagi na brak wystarczających informacji wjego dokumentacji medycznej. Jednak z ich wypowiedzi na temat przyczyn i przebiegu grzybicy można przyjąć, że istnienie przed przybyciem powoda do Zakładu Karnego w B. . objawów tej choroby przemawia za uznaniem, że prawdopodobieństwo zakażenia go w Zakładzie Karnym w .S jest wysokie w tak dużym stopniu, który pozwala całkowicie wykluczyć, aby mogło do niego dojść także ewentualnie w drugim Zakładzie Karnym, w którym powód przebywał stosunkowo krótko przed chwilą stwierdzenia choroby. Prawdopodobieństwo zakażenia go w Zakładzie Karnym w B jest bowiem znikome przy uwzględnieniu z jednej strony okresu niezbędnego do rozwoju zewnętrznych objawów grzybicy, a z drugiej strony istnienia tych objawów już podczas wcześniejszego pobytu w Zakładzie Karnym w S Z Te okoliczności przemawiają za stwierdzeniem, że do zakażenia powoda grzybicą doszło podczas pobytu w Zakładzie Karnym w S 3 przed przeniesieniem go do Zakładu Karnego w Bi Skutkawało to zmianą zaskarżonego wyroku polegającą na nadaniu mu brzmienia wskazującego, że odpowiedzialność wobec powoda ponosijedynie Zakład Karny w S Pozostałe zarzuty apelacyjne Zakładu Karnego w B. ' są więc bezprzedmiotowe. Skoro bowiem w tym Zakładzie nie doszło do zakażenia powoda grzybicą, to nie ma znaczenia prawidłowość szczegółowych ustaleń i wniosków Sądu Okręgowego, dotyczących warunków pobytu powoda w tym --- STRONA 9 --- 9 Zokladzie Karnym i wywiozonia sie jego funkcjonariuszy z obowiazkow zapewnienia powodowi nalezytych worunkow sanitornych i higienicznych. Zarzuty apelac}y'ne Zaklodu Kornego w S. so natomiast bezpodstawne. Sod Okregowy trofnie ocenil, z'e z uwagi no dlugosé okresu pobytu powoda w tym Zakladzie oraz brakjokichkolwiek informacji w dokumentocji powoda o istnieniu u niego grzybicy w chwilijego przybycia do Zoklodu lub w czasie jego pobytu wskazuje no to, z'e powod nie przybyi do tego Zokladu zokozony grzybicq. Odmienne twierdzenia skarzacego, odwolujace sie do I13/bu zycio powoda, so calkowicie hipotetyczne i niepoporte dowodomi. Nie mogo zotem podwozyé poglodu Sqdu pierwszej instoncji, ktory w tych okolicznosciochjest logiczny i przekonujqcy. Chybiona jest argumentocjo skarzqcego odwolujaco sie do niemozliwosci przypisania mu odpowiedziolnosci zo zachorowonie powoda no grzybice. Bezpodstowne jest powolywonie sie no zapewnienie powodowi odpowiednich srodkow czystosci i higieny osobistej oraz odpowiedniej odziezy i obuwio. Pozwany pornijo bowiem okolicznosé, z'e przyczyno zakozenia grzybico nie jest somoistnie niezachowywanie odpowiedniej higieny lub niekorzystanie z dostorczonych skazonemu przez zoklad karny srodkow czystosci, lecz wioze sie to z wystepowaniem w srodowisku zorazkow chorobotworczych (np. zarodnikow grzybow). Dotyczylo to zwioszezo stosowania uzywonych butow, w tym obuwia uzywanego wczesniej przez inne osoby, a takze brudnych, uzywanych kocow. Istotne jest ponadto, ze w worunkoch odbywonio kary pozbawienio wolnos'ci powod, jako osadzony, pozbowiony byl nie tylko mozliwosci wyboru miejsco pobytu i osob, z ktorymi przebywal, ole takze wyboru noszonego odziezy i obuwia, obstrahujqc od ewentuolnych poczek odziezowych otrzymywonych od osob bliskich. No pozwonym spoczywoi wiec obowiazek dofozenio nalezytej storannosci, oby pomieszczenia, w ktorych przebywal powod i rzeczy, ktore pozwony wydawai mu do uzywonio, byly wolne od drobnoustrojow chorobotworczych. Odnosi sie to m. in. do grzybicy, ktoro z jednej strony — jok wskazywali w toku procesu przedstawiciele somego pozwonego —jest bardzo powszechnie wystepujocym schorzeniem, o z drugiej strony mo stosunkowo ciezki chorokter, o zwloszcza jest trudno do caikowitego wyleczenio. Sod Apelacyjny krytycznie ocenio praktyke wydowania osodzonym obuwio uzywanego wczesniej przez innych wiezniow. Wqtpliwosci budzi bowiem, czy stosowano przez pozwonego dezynfekcjo jest wystarczojoco skuteczno do zniszczenia zorozkow grzybicy. Jest to tym bordziej istolne, ze w worunkach wieziennych ryzyko zachorowonia no grzybice moze byé nowet wyzsze niz no wolnosci, skoro osadzeni przebywajo w specyficznych warunkach zyciowych i zdrowotnych, a pozwony som zauwaza, z'e mogq oni nie zochowywoé niezbednej dbalosci 0 wlasciwo higiene osobistq. Okolicznosci te przemowio/'o w zasadzie przeciwko powtornemu wykorzystoniu uzywanej przez innych skozanych odziezy lub obuwio. Jezeli zos' 2 powodu ich uzywonia dojdzie do norazenio wiez'nio no zachorowonie, to tokie zachowanie 9 Zakładzie Karnym i wywiązania się jego funkcjonariuszy z obowiązków zapewnienia powodowi należytych warunków sanitarnych i higienicznych. Zarzuty apelacyjne Zakładu Karnego w S. są natomiast bezpodstawne. Sąd Okręgowy trafnie ocenił, że z uwagi na długość okresu pobytu powoda w tym Zakładzie oraz brak jakichkolwiek informacji w dokumentacji powoda o istnieniu u niego grzybicy w chwili jego przybycia do Zakładu lub w czasie jego pobytu wskazuje na to, że powód nie przybył do tego Zakładu zakażony grzybicą. Odmienne twierdzenia skarżącego, odwołujące się do trybu życia powoda, są całkowicie hipotetyczne i niepoparte dowodami. Nie mogą zatem podwazyć poglądu Sądu pierwszej instancji, który w tych okolicznościachjest logiczny i przekonujący. Chybiona jest argumentacja skarżącego odwołująca się do niemożliwości przypisania mu odpowiedzialności za zachorowanie powoda na grzybicę. Bezpodstawne _jest powoływanie się na zapewnienie powodowi odpowiednich środków czystości i higieny osobistej oraz odpowiedniej odzieży i obuwia. Pozwany pomija bowiem okoliczność, że przyczyną zakażenia grzybicą nie jest samoistnie niezachowywanie odpowiedniej higieny lub niekorzystanie z dostarczonych skazanemu przez zakład karny środków czystości, lecz wiąże się to z występowaniem w środowisku zarazków chorobotwórczych (np. zarodników grzybów). Dotyczyło to zwłaszcza stosowania używanych butów, w tym obuwia używanego wcześniej przez inne osoby, a także brudnych, używanych koców. Istotne jest ponadto, że w warunkach odbywania kary pozbawienia wolności powód, jako osadzony, pozbawiony był nie tylko możliwości wyboru miejsca pobytu i osób, z którymi przebywał, ale także wyboru noszonego odzieży i obuwia, abstrahując od ewentualnych paczek odzieżowych otrzymywanych od osób bliskich. Na pozwanym spoczywał więc obowiązek dołożenia należytej staranności, aby pomieszczenia, w których przebywał powód i rzeczy, które pozwany wydawał mu do używania, były wolne od drobnoustrojów charobotwórczych. Odnosi się to m. in. do grzybicy, która z jednej strony - jak wskazywali w toku procesu przedstawiciele samego pozwanego -jest bardzo powszechnie występującym schorzeniem, a z drugiej strony ma stosunkowo ciężki charakter, a zwłaszcza jest trudna do całkowitego wyleczenia. Sąd Apelacyjny krytycznie ocenia praktykę wydawania osadzonym obuwia używanego wcześniej przez innych więźniów. Wątpliwości budzi bowiem, czy stosowana przez pozwanego dezynfekcja jest wystarczająco skuteczna do zniszczenia zarazków grzybicy. Jest to tym bardziej istotne, że w warunkach więziennych ryzyko zachorowania na grzybicę może być nawet wyższe niż na wolności, skoro osadzeni przebywają w specyficznych warunkach życiowych i zdrowotnych, a pozwany sam zauważa, że mogą oni nie zachowywać niezbędnej dbałości o właściwą higienę osobistą. Okoliczności te przemawiają w zasadzie przeciwko powtórnemu wykorzystaniu używanej przez innych skazanych odzieży lub obuwia. Jeżeli zaś 2 powodu ich używania dojdzie do narażenia więźnia na zachorowanie, to takie zachowanie --- STRONA 10 --- 10 pozwonego nolezy ocenié joko bezprawne. Spowodowonie takiego zakozenia nie mies'ci sie bowiem w granicach dolegliwosci zwiozonych immanentnie 2 odbywaniem kary pozbawienio wolnosci. Bezpodstowne so tokz'e zarzuty kwestionujoce rozmior krzywdy powoda, o tym samym wysokosé przyznonego zodosouczynienia. Poza samym spowodowaniem rozstroju zdrowio, wynikojocego z zakozenia grzybico oraz dolegliwosci zwiozonych z co nojmniej kilkumiesiecznym leczeniem, no zwielcszenie rozmioru tej krzywdy wplywo tokze wzglqd no negotywne zochowonie funkcjonoriuszy Zoklodu Kornego wobec powoda. Kiedy bowiem zgloszol on lekorzowi wieziennemu swoj'e dolegliwosci, zwiozone z grzybico, nie uzyskol od niego pomocy, lecz zostol odeslony ze stwierdzeniem, z'e nic zlego sie nie dzieje. Zreszto, w dokumentocji medycznej nowet tego nie odnotowono, co mialo istotny wplyw no mozliwos'c' ustolenio, od jak downo powod zochorowal. Nie moze to jednak dzioloé no niekorzysé powoda, ktory nie moze odpowiodoo zo zoniedbonio i nieprowidlowosci pozwonego w prowodzeniujego dokumentacji medycznej. Podkres'lic' nolezy, ze powod, joko osodzony, nie miol moz'liwos'ci wyboru lekorzo oni skorzystonia z porody innego lekorzo. Byi eolkowicie zdany no decyzje pozwonego. Wiozolo sie to nie tylko z poczuciem bezrodnosci i lekcewazenia, ole tokze w foktycznym opo'z'nieniem prowidlowego leczenia, do ktorego doszlo dopiero dzieki temu, z'e powod zostol przetronsportowony do innego Zaklodu Kornego, w ktorym w zasadzie niezwlocznie rozpoznono Ll niego grzybice i rozpoczetojej leczenie. W Zokladzie Karnym w S; bylo ono jedynie kontynuowone po powrocie z Zokiodu Kornego w B. . Cierpienia fizyczne i psychiczne powoda, zwiazone z zokozeniem go grzybicq i pozniejszym zochowoniem Zoklodu Kornego w S nie bylo wiec nieznoczne, o przyznone mu zodosouczynienie w zodnym razie nie rnoze zostoo uznane zo rozoco wygorowone. W konsekwencji Sod Apelocyjny doszedl do przekononia, ze dokonane przez Sod Okregowy ustoleniafoktyczne i wnioski prowne so zgodne z tresciq zebronego w sprowie moterioiu dowodowego i powolonymi przez ten Sod przepisomi prawa moterialnego. Pozwany Skorb Panstwo, reprezentowany przez Zaklod Karny w S noruszyl bowiem bezprownie dobro osobiste powoda w postaci zdrowio, wywolujac u niego krzywde, podlegojqco noprowieniu w drodze zosodzonego no jego rzecz zodoséuczynienio. Sod Apelocyjny przyjol zotem te ustolenio i wnioski zo wlosne, uznojac, z'e pozwony nie zdolol slcutecznie podwozyo ich prowidlowosci. Majac powyzsze no uwodze, Sod Apelocyjny no mocy ort. 386 § 1 k.p.c. dokonol czes'ciowej zmiony zoskorzonego wyroku, wynikojocej z uznonio, ze jedynie Zaklad Karny w S ' ponosi odpowiedziolnosé wobec powoda. W pozostalym zokresie apelocjo pozwonego zostoia oddolono no moey art. 385 k.p.c. Ponodto no podstowie art. 98 § 1 k.p. c. a contrario oddolono wniosek pozwonego 0 zwrot kosztow postepowonio opelocyjnego, poniewaz co do zosady przegrol on sprawe w tej instoncji, gdyz zmiono wyroku nie spowodowola istotnej zmiony zokresujego odpowiedzialnosci wobec powoda. 10 pozwanego należy ocenić jako bezprawne. Spowodowanie takiego zakażenia nie mieści się bowiem w granicach dolegliwości związanych immanentnie z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Bezpodstawne są także zarzuty kwestionujące rozmiar krzywdy powoda, a tym samym wysokość przyznanego zadośćuczynienia. Poza samym spowodowaniem rozstroju zdrowia, wynikającego z zakażenia grzybicą oraz dolegliwości związanych z co najmniej kilkumiesięcznym leczeniem, na zwiększenie rozmiaru tej krzywdy wpływa także wzgląd na negatywne zachowanie funkcjonariuszy Zakładu Karnego wobec powoda. Kiedy bowiem zgłaszał on lekarzowi więziennemu swoje doleglz`woścí, związane z grzybicą, nie uzyskał od niego pomocy, lecz został odesłany ze stwierdzeniem, że nic złego się nie dzieje. Zresztą, w dokumentacji medycznej nawet tego nie odnotowano, co miało istotny wpływ na możliwość ustalenia, od jak dawna powód zachorował. Nie może to jednak działać na niekorzyść powoda, który nie może odpowiadać za zaniedbania i nieprawidłowości pozwanego w prowadzeniujego dokumentacji medycznej. Podkreślić należy, że powód, jako osadzony, nie miał możliwości wyboru lekarza ani skorzystania z porady innego lekarza. Był całkowicie zdany na decyzje pozwanego. Wiązało się to nie tylko z poczuciem bezradności i lekceważenia, ale także w faktycznym opóźnieniem prawidłowego leczenia, do którego doszło dopiero dzięki temu, że powód został przetransportowany do innego Zakładu Karnego, w którym w zasadzie niezwłocznie rozpoznano u niego grzybicę i rozpoczętojej leczenie. W Zakładzie Karnym w S; było ono jedynie kontynuowane po powrocie z Zakładu Karnego w B. . Cierpienia fizyczne i psychiczne powoda, związane z zakażeniem go grzybicą i późniejszym zachowaniem Zakładu Karnego w S nie było więc nieznaczne, a przyznane mu zadośćuczynienie w żadnym razie nie może zostać uznane za rażąco wygórowane. W konsekwencji Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że dokonane przez Sąd Okręgowy ustaleniafaktyczne i wnioski prawne są zgodne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i powołanymi przez ten Sąd przepisami prawa materialnego. Pozwany Skarb Państwa, reprezentowany przez Zakład Karny w S naruszył bowiem bezprawnie dobra osobiste powoda w postaci zdrowia, wywołując u niego krzywdę, podlegającą naprawieniu w drodze zasądzonego na jego rzecz zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny przyjął zatem te ustalenia i wnioski za własne, uznając, że pozwany nie zdołał skutecznie podważyć ich prawidłowości. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 1 k.p.c. dokonał częściowej zmiany zaskarżonego wyroku, wynikającej z uznania, że jedynie Zakład Karny w S ' ponosi odpowiedzialność wobec powoda. W pozostałym zakresie apelacja pozwanego została oddalona na mocy art. 385 k.p.c. Ponadto na podstawie art. 98 § 1 k.p. c. a contrario oddalona wniosek pozwanego o zwrot kosztów postępowania apelacyjnego, ponieważ co do zasady przegrał on sprawę w tej instancji, gdyż zmiana wyroku nie spowodowała istotnej zmiany zakresujego odpowiedzialności wobec powoda.