Wyrok I ACa 1652/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lipca 2003 r. Sąd Apelacyjny w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 1652/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lipca 2003 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : Prezes SA Bogumiła Ustjanicz (spr.) Sędziowie : SA Lucjan Nowak SO del. Rafał Dzyr Protokolant : Monika Skrobol po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2003 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa E. B. przeciwko P. H. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 26 lipca 2002 r. sygn. akt. II C 409/01 1) o d d a l a apelację i zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.500 ( jeden tysiąc pięćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję ; 2) zasądza na rzecz adwokata R. S. od Skarbu Państwa ( Sąd Okręgowy w Gliwicach ) kwotę 1.500 ( jeden tysiąc pięćset ) złotych tytułem zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. sygn. I ACa 1652/02 UZASADNIENIE Powódka E. B. domagała się zasądzenia na jej rzecz od P. H. kwoty 28.800zł z ustawowymi odsetkami od wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia (18.000zł) i skapitalizowanej renty za okres od lutego 1998 do stycznia 2001 r. (10.800zł) oraz tytułem bieżącej renty po 300 zł miesięcznie. Na uzasadnienie podała, że została napadnięta i pobita przez pozwanego. --- STRONA 2 --- Doznane obrażenia wymagały poddania się kilku zabiegom operacyjnym. W toku leczenia doszło do obumarcia płodu i ślepoty lewego oka. Następstwem obrażeń jest całkowita niezdolność do pracy zarobkowej. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że nie jest w stanie płacić żadnych należności, bo przebywa w zakładzie karnym. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Gliwicach uwzględnił powództwo. Rozstrzygnięcie to oparł na następujących ustaleniach: Prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z 8 stycznia 1998 roku w sprawie sygn. VK 224/97 pozwany uznany został winnym popełnienia zbrodni polegającej na tym, że w dniu 28 października 1996r. w J. S. z zamiarem pozbawienia życia E. B. uderzył ją wielokrotnie drewnianą pałką po głowie, dłoniach i innych częściach ciała powodując u niej uszkodzenie ciała w postaci licznych ran tłuczono-rąbanych prawej połowy głowy z licznymi złamaniami kości skroniowej i ciemieniowej prawej z wgnieceniem fragmentu łuski kości skroniowej średnicy około 8x5cm, stłuczenie mózgu i obrzęk prawego płata skroniowego i czołowego, złamania prawej kości łokciowej oraz piątej kości śródręcza ręki lewej, a następnie doprowadzonej do nieprzytomności zabrał celem przywłaszczenia kwotę 100 zł. W czasie popełnienia tego czynu 2 pozwany miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność zarówno rozpoznania znaczenia czynu, jak i pokierowania swoim zachowaniem. Skazany został na 10 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych na okres 7 lat. Szybkie udzielenie właściwej pomocy lekarskiej było przyczyną uratowania powódce życia. Przez wiele miesięcy przebywała w Szpitalu, przede wszystkim na Oddziale (...) w J., poddano ją także operacji plastycznej w T. z powodu martwicy kości czaszki i ubytku skóry głowy. Biegły stwierdził u niej zespół psychoorganiczny, ślepotę oka lewego, trwałe zeszpecenie czaszki i twarzy z dysfunkcją mimiczną. Trwały uszczerbek na zdrowiu określił na 100%. Stan zdrowia nie ulegnie poprawie. Powódka posiada zawód technika odzieżowego, ale jest niezdolna do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej, otrzymuje rentę w kwocie 553 zł netto miesięcznie. Na jej utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci, które alimentuje mąż powódki. Przed wypadkiem utraciła pracę, poszukiwała innej. Pozostaje pod stałą opieką neurologa, skarży się na nadpobudliwość i utratę powonienia. Pozwany odbywa karę pozbawienia wolności, jest rolnikiem i właścicielem 9 hektarowego gospodarstwa rolnego, budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych. W czasie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności uległ wypadkowi samochodowemu, jest inwalidą poruszającym się na wózku inwalidzkim. Zarzut przekazania powódce części gospodarstwa rolnego uznał Sąd za bezzasadny, bo faktu dokonania tego pozwany nie wykazał. 3 --- STRONA 3 --- Pozwany ponosi na podstawie art. 415 k.c. odpowiedzialność za skutki doznanych przez powódkę obrażeń ciała. Nie było podstaw do zastosowania miarkowania przewidzianego art. 440 k.c. w odniesieniu do umiarkowanego i wyważonego roszczenia powódki. Na podstawie art. 445 § 1 k.c. Sąd uwzględnił żądanie zasądzenia kwoty 18.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Roszczenie o zasądzenie renty w kwocie po 300 zł miesięcznie było uzasadnione, bo powódka utraciła możliwość wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Spełniła zatem przesłanki przewidziane art. 444 § 1 k.c. Orzeczenie o kosztach procesu wynika z zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1 k.p.c.). W apelacji pozwany domagał się zmiany wyroku i oddalenia powództwa zarzucając, że bezzasadnie ustalił Sąd pierwszej instancji, że sytuacja materialna pozwanego jest dobra i nie było podstaw do ograniczenia obowiązku naprawienia szkody. Powódka wniosła o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżony wyrok jest trafny. Dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia Sąd Apelacyjny podzielił i uznał za własne jako prawidłowe i wyczerpujące. Skutki popełnionego przez pozwanego czynu niedozwolonego zostały właściwie określone. Nie było podstaw do kwestionowania odpowiedzialności pozwanego. Wynikająca z ustaleń prawomocnego wyroku wydanego w sprawie karnej ograniczona w znacznym stopniu zdolność pozwanego rozpoznania znaczenia 4 czynu, jak i pokierowania swoim zachowaniem nie ma wpływu na jego odpowiedzialność za skutki popełnionego przestępstwa. Wiążąca moc dowodowa tego wyroku przewidziana art. 11 k.p.c. odnosi się do znamion ustawowych przestępstwa, którego popełnienie przypisane zostało pozwanemu. Ograniczenie zdolności rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim zachowaniem było przyczyną nadzwyczajnego złagodzenia kary. Nie wyłącza natomiast odpowiedzialności (art. 425 k.c.). Wykazane zostały przesłanki do zastosowania art. 415 k.c. Trafnie za uzasadnione uznał Sąd Okręgowy tak żądanie renty (art. 444 § 2 k.c.), jak i zadośćuczynienia (art. 444 § 1 w związku z art. 445 § 1 k.c.) podkreślając umiarkowaną wysokość tych żądań. Nie zasługiwał na podzielenie zarzut niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji miarkowania wysokości odszkodowania (art. 440 k.c). --- STRONA 4 --- Niezależnie od tego, że sam zły stan majątkowy pozwanego nie mógłby być podstawą do ograniczenia zakresu obowiązku naprawienia szkody, bo nie znajduje to usprawiedliwienia w zasobach współżycia społecznego, to nie było podstaw do przyjęcia, że jest on gorszy od sytuacji majątkowo-rodzinnej powódki. Pozwany jest właścicielem nieruchomości wraz z zabudowaniami, z której może i powinien czerpać dochody. Charakter popełnionego czynu oceniony być może jedynie negatywnie, a jego sprawca, nie powinien zasługiwać na ochronę w świetle zasad współżycia społecznego. Spowodowanie z niskich pobudek trwałego uszczerbku na zdrowiu, pozbawienie powódki możliwości samodzielnego życia i funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie, narażenie na utratę życia i wielomiesięczne cierpienia, jak też życie w niedostatku nie może znajdować 5 usprawiedliwienia w zasadach współżycia społecznego. W odniesieniu do sprawców tego rodzaju przestępstw za słuszne uznane być może jedynie zobowiązanie do poniesienia pełnej odpowiedzialności, tym samym stosowanie miarkowania jest wyłączone. Podkreślić trzeba, że rozmiar przyznanych powódce świadczeń wskazuje na bardzo umiarkowane dążenie do rekompensaty, które uwzględnia położenie pozwanego. Z powyższych względów apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu (art. 385 k.p.c.). Orzeczenie o kosztach procesu oparte zostało na zasadzie odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.) i § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348).