Wyrok I ACa 1440/16

--- STRONA 1 --- KIRYŁ KIE CHUDzaś * Sygn. akt I ACa 1440/16 'W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lipca 2017 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Dzięciołowska Sędziowie: SA Wiesława Kuberska SO del. Elżbieta Zalewska - Statuch (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Iga Kowalska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa P. O. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w Ł. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt H C 1364/14 L. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten tylko sposób, że zasądza od Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w Ł. na rzecz P. O. kwotę 4.000 (cztery tysiące) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 24 maja 2013 r. do dnia zapłaty; I. oddala apelację w pozostałej części; u. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego należnych pozwanemu Sygn. akt I ACa 1440/16 Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2013 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o sygn. skt IIC 152/13 oddalił powództwo P. O. przeciwko Skarbowi Państwa — Aresztowi Śledczemu w Ł. o zadośćuczynienie w wysokości 100 000 zł za przetrzymywanie go w pozwanej jednostce w warunkach uchybiających jego godności oraz naruszających Prawa Człowieka, przepisy prawa krajowego i międzynarodowego. Uzasadnienie pozwu stanowiły zarzuty dotyczące funkcjonowania pozwanego i warunków osadzenia powoda. Powód wskazał, że: przebywał w celi z osobami palącymi; w dniu przyjęci nie otrzymał regulaminowej odzieży; przebywał w przetudnionych celach, w --- STRONA 2 --- których nie było ciepłej wody, a kącik sanitarny nie był całkowicie zabudowany; w celach było zagrzybienie, okna były przesłonięte pleksą i brak było odpowiedniego ich oświetlenia. Powód zarzucił, że pozwany nie zapewnił mu odpowiedniej temperatury w celach, były ograniczenia możliwości korzystania z kąpieli, skarżył się na brak stałego dostępu do energii elektrycznej, na brak dostępu do zajęć kulturalno-oświatowych i posług religijnych, na brak zapewnienia mu odpowiedniej opieki zdrowotnej, stały nadzór nad rozmowami z adwokatem, przeprowadzanie kontroli osobistych, pozbawienie go możliwości przyjęcia ciepłego posiłku w czasie wyjazdów na czynności procesowe oraz w czasie oczekiwania na wytransportowanie konieczność przebywania w towarzystwie osób palących. Oddalenie powództwa nastąpiło na skutek oddalenia licznych wniosków dowodowych powoda, które Sąd potraktował jako spóźnione i zmierzające do przedłużenia postępowania. Apelację wniósł powód, zaskarżając wyrok w całości, Na skutek rozpoznania apelacji Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 27 czerwca 2014 roku wydanym w sprawie I ACa 129/14, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając sądowi pierwszej instancji rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny uznał, że wnioski nie były spóźnione i polecił Sądowi Okręgowemu by ten rozpoznając sprawę ponownie ustosunkował się do wniosków dowodowych powoda zgodnie z wymogami proceduralnymi i przeprowadził zaoferowane dowody w zakresie jaki uzna za niezbędny do wyjaśnienia sprawy. ” Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 lipca 2016 roku Sąd Okręgowy w Łodzi - po ponownym rozpoznaniu w sprawie II C 1364/14 powództwa P. O. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w Ł. o zapłatę oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami procesu. Rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o następujące ustałenia i wnioski: P. O. został zatrzymany w dniu 24 listopada 2011 roku, a w dniu 25 listopada 2011 roku osadzony w Areszcie Śledczym w Ł. jako osoba tymczasowo aresztowana. W Areszcie przebywał do 5 marca 2013 roku. Powód przebywał w następujących blokach i celach: Alnr5 o pow. 12,02 m” : w dniach od 25 do 28 listopada 201 Ir. - 3 osadzonych w celi; B/3 nr 107 o pow. 12,10 m? w dniach od 29 listopada do 4 grudnia 2011r. - 4 osadzonych w celi, w dniu 5 grudnia 201 Ir. - 3 osadzonych w celi, w dniach od 6 do 3 1 grudnia 201 Ir. - 4 osadzonych w celi, w.dniach od 1 stycznia do 26 lutego 2012r. - 4 osadzonych w celi, w dniach od 27 lutego do 1 marca 2012r. - 2 osadzonych w celi, w dniach od 2 marca do 13 maja 2012r. - 4 osadzonych w celi, w dniach od 14 do 20 maja 2012r. - 3 osadzonych w celi, w dniach od 21 maja do 4 czerwca 2012r. - 4 osadzonych w celi, w dniach od 5 do 26 czerwca 2012r. - 3 osadzonych w celi, w dniach od 27 czerwca do 8 sierpnia 2012r. - 4 osadzonych w celi; B/3 nr 82 o pow. 12,00 m? w dniach od 9 sierpnia do 25 listopada 2012r. - 4 osadzonych w celi, w dniach od 26 do 28 listopada 2012r. - 3 osadzonych w celi, w dniach od 29 listopada do 9 grudnia 2012r. - 2 osadzonych w celi, w dniach od 10 do 26 grudnia 2012r. - 3 osadzonych w celi, w dniach od 27 do 31 grudnia 2012r. - 4 osadzonych w celi, w dniach od 1 do 21 stycznia 2013r. - 4 osadzonych w celi, w dniach od 22 stycznia do 19 lutego 2013r. - 3 osadzonych w celi, w dniu 20 lutego 2013r. - 4 osadzonych w celi, w dniach od 21 do 28 lutego 2013r. - 3 osadzonych w celi, w dniach od 1 do 4 marca 2013r. - 4 osadzonych w celi, w dniu 5 marca 2013r. - 3 osadzonych w celi. Powierzchnia mieszkalna cel wyliczanej jako powierzchnia na jednego osadzonego nie zawiera powierzchni kącika sanitarnego. " Generalny remont w Areszcie Śledczym przeprowadzany był w Jatach 2002 - 2007. Zakres prac polegał na uzupełnieniu ubytków tynku, wymianie instalacji elektrycznej oraz wymianie bądź naprawie sprzętu kwaterunkowego (). stołów, szafek, łóżek, Sprawdzana była drożność instalacji . 0.0. i wymienione zużyte muszle klozetowe oraz umywalki. W celach wydzielono kąciki sanitarne. --- STRONA 3 --- Na oknach cel pawilonów A, B i C zamontowano w 2000 roku przesłony. Blendy te mają na celiu uniemożliwienie nawiązywania nielegalnych kontaktów z osobami z zewnątrz, werbalnie bądź za pomocą języka migowego. Uniemożliwiają także porozumiewania się z celi do celi i przekazywanie nielegalnej korespondencji. | B Przesłony te nie powodują gorszego oświetlenia cel. Ściany boczne tych przesłon mają siatki drobnooczkowe, (...), z których są wykonane mają odpowiednie atesty. Zostały one zbudowane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Są one umiejscowione w odległości ok. 30 cm od okna. Od góry między przesłoną a oknem jest daszek, od dołu wolna przestrzeń, a po bokach drobna siatka. Powietrze ma dostęp do celi od dołu i bokami. Płyta poliwęglanowa jest wymieniana jedynie w przypadku jej uszkodzenia. Nie ma możliwości, aby przesłony były połuzowane, gdyż zagrażałoby to bezpieczeństwu. Nie myje się tych przesłon. Każdy deszcz je spłukuje. Nie można ich tak zabrudzić, aby ograniczało to dostęp światła do celi. Wieczorem cele oświetlają jarzeniówki odpowiednio zabezpieczone przed uszkodzeniem, a emitowane przez nie Światło jest wystarczające doczytania i pisania. Wentylacja jest poddawana corocznie kontrolom okresowym w zakresie przewodów kominowych, spalinowych i wentylacyjnych. Wyniki kontroli są pozytywne. Wszystkie cele posiadają sprawną wentylację grawitacyjną. We wszystkich celach zamontowane są otwierane okna bądź lufciki oraz kratki wentylacyjne, celem zapewnienia przepływu powietrza. Wentylacja w celach więziennych i pomieszczeniach pomocniczych podłączona jest prawidłowo i spełnia wymagania przewidziane prawem budowlanym, a przewody wentylacyjne sądrożne, Kontrola przewodów kominowych wykonywana jest systematycznie raz w roku przez profesjonalną firmę zewnętrzną. "Wyposażenie cel w Areszcie Śledczym w Ł. jest zgodne z rozporządzeniem Ministerstwa Sprawiedliwości z 2003 roku. W każdej celi są łóżka więzienne, stoły, taborety, szafki, wieszak w ilości dostosowanej do ilości osadzonych. Każdy osadzony ma miejsce do spania, wyżywienie, temperaturę odpowiednią, w celi mieszkalnej, dostęp do zajęć kulturalno - oświatowych, środki higieny i czystości. W każdej celi mieszkalnej znajduje się regulaminowy sprzęt kwaterunkowy. W celach z węzłem sanitarnym znajdują się: łóżko typu koszarowego, stolik, szafka, taboret, wieszak, polka na przybory toaletowe i lustro. Ilość sprzętu dostosowana jest do liczby osadzonych w celi. W przypadku zużycia lub uszkodzenia sprzętu osadzeni zgłaszają ten fakt administracji, a sprzęt jest niezwłocznie wymieniany na niewadliwy lub nowy. 'W upalne dni dyrektor, na prośbę osadzonych, wydaje do cel wiatraki. Powód zwracał się do administracji pozwanego o pozwolenie na używanie wiatraka. > Kąciki sanitarne są ze względów bezpieczeństwa oddzielone jedynie częściowo od reszty cel. Kąciki osłonięte konstrukcją stalową pokrytą płytą (...) do wysokości 210 cm. Wysokość drzwi do kącików wynosząca około 150 cm zapewnia możliwość kontroli osadzonych, a jednocześnie pozwala na zachowanie intymności. Zapewniona jest wolna przestrzeń od góry 30 cm i przy podłodze - około 15 cm. Kąciki sanitarne znajdują się zaraz przy wejściu do celi z prawej albo lewej strony. Zastosowanie pełnych drzwi w kąciku sanitarnym przy ich otwarciu powodowałoby zasłonięcie całej celi, która jest kontrolowana poprzez wizjer, Od 2013 r. trwa zabudowa kącików sanitarnych. "Większość kącików ma zabudowę do wysokości 2,15m. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał na konieczność podwyższenia zabudowy kącika i dyrektor generalnej służby więziennej to stanowisko także podzielił. Całkowita zabudowa kącika ma ograniczyć przedostawanie się do celi przykrych zapachów po załatwianiu potrzeb fizjologicznych przez osadzonych. Przeprowadzane Ę są prace zmierzające do podwyższania tej zabudowy i montażu pełnowymiarowych drzwi. W 130 celach kąciki zostały zabudowane do sufitu. W celach mieszkalnych, w okresie kiedy przebywał w nich powód była jedynie zimna woda. Obowiązujące przepisy nic nakładają obowiązku doprowadzania ciepłej wody do cel mieszkalnych. Osadzeni korzystają z kąpieli w łaźni raz w tygodniu. Jest czynnych 12 natrysków. --- STRONA 4 --- W pierwszym rzucie wchodzi pod natrysk 12 osób, a gdy oni się wykąpią wchodzi następna grupa 12 - osobowa. Dopiero po zakończeniu kąpieli przez wszystkie osoby osadzeni są odprowadzani do cel. Wszystkim osadzonym w Areszcie Śledczym w Ł. zapewnia się możliwość dbania o higienę osobistą. Każda cela mieszkalna jest wyposażona w węzeł sanitarny, w skład którego wchodzi miska ustępowa, automat płuczący, umywalka z doprowadzeniem zimnej, bieżącej wody, Osadzeni mają także zapewnioną możliwość dbania o higienę. Przy przyjęciu do jednostki każdy z nich otrzymuje przybory do golenia, mydło, krem, proszek do prania, szczoteczkę i pastę do zębów. Raz w miesiącu wydaje się mydło, proszek do prania, nożyki do golenia, papier toaletowy, środek do czyszczenia urządzeń sanitarnych, proszek do szorowania, płyn do mycia naczyń oraz pastę do podłóg, Wydawanie kolejnych racji środków czystości odbywa się na prośbę osadzonego zgłoszoną do wychowawcy danego oddziału. Ponadto, osadzeni mogą otrzymywać środki higieniczne w paczkach, jak również kupować je w kantynie. Administracja Aresztu od dnia 1 maja 2009r. wprowadziła ograniczenia w dostępie do energii elektrycznej w celach mieszkalnych. Ograniczenia te dotyczą gniazd o mocy (...) znajdujących się w celach mieszkalnych i polegają na wyłączaniu dopływu energii: w porze dziennej w dni robocze (od poniedziałku do piątku) w godzinach od 10:00 do12:00; w porze nocnej w dni robocze i w soboty w godzinach od 1:00 do 5:30; aw święta od godziny 01:00 do godziny 6.30. Jeżeli po dniu świątecznym następuje dzień roboczy to wyłączenie energii elektrycznej trwa do godziny 5:30 dnia roboczego po dniu świątecznym. | Osadzeni otrzymują koce, materace i pościel, które są wydawane z magazynów po wypraniu i zdezynfekowaniu. W przypadku uzasadnionego zakwestionowania tych przedmiotów, są one wymieniane. Tymczasowo aresztowani otrzymują ręcznik, ścierkę, pościel, materac i koc, natomiast nie otrzymują bielizny osobistej, która przysługuje skazanym. Tymczasowo aresztowany może natomiast złożyć wniosek o wydanie mu zestawu dla skazanych. W celach montowane jest oświetlenie jarzeniowe, W zależności od wielkości celi jest to jedna belka o mocy 2 x 40 wat oraz dodatkowo w kąciku sanitarnym 25 wat lub w celi o większej powierzchni dwie o mocy 2 x 2 x 40 wati 25 wat w kąciku sanitarnym. Osadzeni mogą korzystać z dodatkowego oświetlenia do czytania. Każdy osadzony ma zapewniony dostęp do służby zdrowia i stomatologa. Potrzebę odbycia wizyty u lekarza zgłasza się oddziałowemu, który zapisuje to w książce zgłoszeń do lekarza. Przyjęcia do lekarza są realizowane, według kolejności zgłoszeń. Jeśli lekarz pierwszego kontaktu stwierdzi potrzebę konsultacji specjalistycznej, zgłasza osadzonego do specjalisty. Kolejność zgłoszeń do lekarza jest realizowana według zgłoszeń. W nagłych przypadkach osadzeni przyjmowani są poza kolejnością. W sytuacji, gdy na terenie jednostki nie ma lekarza (np. w porze nocnej) wzywane jest pogotowie ratunkowe, W wypadkach uzasadnionych względami porządku i bezpieczeństwa osadzeni są obowiązani poddawać się kontroli osobistej (oględziny ciała, sprawdzenie odzieży, bielizny i obuwia). Dotyczy to sytuacji, gdy osadzony opuszcza jednostkę, a następnie do niej powraca (np. w przypadku czynności procesowych) lub ma bezpośredni kontakt z osobami z zewnątrz (np. odwiedzającymi). Kontrole są dokonywane przez osoby tej samej płci w wyznaczonych do tego pomieszczeniach, podczas nieobecności osób postronnych oraz odmiennej płci. Kontrole są wykonywane zawsze przy zamkniętych drzwiach w wyznaczonym pomieszczeniu. Pomieszczenia przeznaczone do kontroli osobistych są monitorowane za pomocą kamer utrwalających obraz w sposób uniemożliwiający ukazywanie intymnych części ciała. Palenie tytoniu w jednostce jest dozwolone jedynie w miejscach do tego przeznaczonych, tj. w miejscach wykonywania pracy i na polach spacerowych oraz w celach dla osób palących. ' W innych miejscach, np. w poczekalniach lub szatniach obowiązuje zakaz palenia wyrobów tytoniowych. Zdarzają się przypadki palenia tytoniu w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Używanie wyrobów tytoniowych stanowi jedną z przesłanek rozmieszczenia osadzonych | „ w celach. Deklarację co do ich używania osadzony składa w,dniu przyjęcia do jednostki. Powód zawsze był umieszczany w celach zgodnie ze złożoną deklaracją. --- STRONA 5 --- Zajęcia kulturalno-oświatowe i dostęp do posług religijnych odbywają się zgodnie z porządkiem wewnętrznym jednostki. (...) w zakresie korzystania z nich należy do samych osadzonych. Udział w zajęciach kulturalno-oświatowych organizowanych przez radiowęzeł oraz przez wychowawców jest fakultatywny. Na terenie Aresztu znajduje się biblioteka, z której zasobów mogą korzystać osadzeni. Administracja dostarcza do cel także prasę, Osadzeni mogą prenumerować prasę także we własnym zakresie. Osadzeni - tymczasowo aresztowani mają prawo jedynie do indywidualnej posługi religijnej w celi na własną prośbę. Widzenia osadzonych z adwokatami nie odbywają się na sali ogólnej, lecz w osobnym pomieszczeniu bez udziału funkcjonariusza. Funkcjonariusz znajduje się w osobnym pomieszczeniu, gdzie nadzoruje rozmowy telefoniczne osadzonych z rodzinami i ma założone słuchawki. P. O. od 2001 roku leczony jest w Poradni Chirurgicznej z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Na wizyty lekarskie w latach 2002 - 2011 zgłaszał się 2 - 3 razy w roku. Leczony był w sposób typowy: S., okresowo sterydy, A.. Choroba przebiegała z okresami zaostrzeń i remisji. Z powodu zaostrzenia objawów hospitalizowano go w 2011 roku. W 2011r. miał jedną wizytę w Poradni Chirurgicznej (16 listopada 201 1r.), gdzie dostał skierowanie do Kliniki. W Klinice (...) przebywał od 17 listopada 201 Ir. do 23 listopada 2011r. Rozpoznano u niego zaostrzenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Powód leczony był zachowawczo. Wypisany został po uzyskaniu poprawy w stanie dobrym. Udzielono mu 14 dni zwolnienia z pracy, a z leków zalecono stosowanie S. oraz E.. - Powód leczy się również w poradni Alergologii i Chorób Płuc oraz w Poradni Neurologicznej. Powód w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w L. korzystał z opieki medycznej - 70 razy zgłaszał się na wizyty lekarskie. W związku z przebiegiem wrzodziejącego zapalenia jelita grubego powód 14 razy zgłaszał się do lekarza, W trakcie leczenia w Areszcie Śledczym kontynuowano podawanie powodowi $. oraz E.. W czasie pobytu w Areszcie powód trzy razy oddał luźne stolce (14 czerwca 2012r. 4 lipca 2012r., 12 i 11 lipca 2012£.). Z tego powodu dodatkowo zlecano N. lub R.. Poza tym u powoda nie odnotowano innych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Od kwietnia 2012r. odstawiono sterydy. Do końca pobytu w Areszcie Śledczym powód otrzymywał S.3 x 2 tabl. W dniu 5 kwietnia 2012r. był konsultowany przez lekarza pułmonologa. Rozpoznano: „Astma w wywiadzie” - zalecono leki wziewne: O., M. 200 i tabletki Z. na okres 3 miesięcy. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego prowadzone było w Areszcie prawidłowo. Powodowi zlecano takie leki jakie otrzymywał w Poradni Chirurgicznej na wolności. Wykonano USG jamy brzusznej, kolonoskopię, morfologię krwi, OB, (...) aktywność aminotransferaz i (...). Badania te potwierdzały remisję choroby. Powód konsultowany był przez chirurga i onkologa. Powód wielokrotnie zgłaszał się na wizyty lekarskie, "Także leczenie astmy prowadzone wyło w Areszcie w sposób prawidłowy. Powód nie zgłaszał objawów nasilenia astmy, które wymagałyby intensyfikacji leczenia. Powód był wielokrotnie na wizytach lekarskich w ambulatorium, ale na żadnej z nich nie skarżył się na dolegliwości ze strony układu oddechowego. Nie miał napadu duszności, czy potrzeby dodatkowej iniekcji. W początkowym okresie pobytu w Areszcie Śledczym u powoda stosowano w terapii wrzodziejącego zapalenia jelita grubego sterydy doustne tj. B. lub D., które mają działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne i są również stosowane w astmie oskrzelowej w sytuacjach, gdy stosowanie sterydów wziewnych jest niewystarczające, Z punktu widzenia pulmonologicznego u powoda nie było potrzeby stosowania sterydów wziewnych. W następnych okresach powód otrzymywał Jeki wziewne - O. i M., a w dniu 8 sierpnia 2012 r. otrzymał domięśniowo lek sterydowy D. z powodu bólów stawów, który jednocześnie redukuje objawy astmy na okres '6-8 tygodni. Po wyjściu z aresztu powód stosował te same leki astmatyczne i w takich samych dawkach (F. 2x dziennie po 2 wdechy). W ocenie pulmonologicznej stan jego zdrowia nie uległ pogorszeniu --- STRONA 6 --- 'W ocenie Sądu warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł. nie miały wpływu na przebieg wrzodziejącego zapalenie jelita grubego, na które powód leczył się już od 2001 roku. W czasie pobytu w Areszcie Śledczym nie stwierdzano u niego zaostrzenia objawów tej choroby. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego było w tym czasie w okresie remisji. Powód cały czaś'leczony był zachowawczo, nie kwalifikował się do leczenia operacyjnego. Nie wymagał hospitalizacji, która konieczna byłaby w razie zaostrzenia objawów lub ciężkiego rzutu choroby. Sąd uznał też, iż oświetlenie celi nie miało wpływu na stan układu oddechowego. Natomiast zmiany temperatury w celi, zagrzybienie, przebywanie z osobami palącymi wyroby tytoniowe mogło powodować gorsze samopoczucie powoda, ale nigdy nie spowodowało istotnych dolegliwości wymagających wizyt lekarskich i intensyfikacji leczenia astmy. Podczas osadzenia podczas licznych wizyt ambulatoryjnych powód nie zgłaszał nigdy dolegliwości astmatycznych, a badaniem układu oddechowego nigdy nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego. * Warunki panujące w Areszcie Śledczym, w ocenie pulmonologicznej, także nie miały istotnego wpływu na stan zdrowia powoda. Powód był badany przez lekarzy i nie skarżył się na dolegliwości astmatyczne. Powód w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym miał zaleconą dietę lekkostrawną, ale zwracał się do Dyrektora Aresztu Śledczego o przyznanie mu diety bezmlecznej. W sprawie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Ostatecznie w odpowiedzi na skargę powoda Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w L. stwierdził, że zalecenia dietetyczne w związku z leczeniem były uwzględnione przez administrację jednostki, a prawa wynikające z art. 109 k.k.w. były respektowane. Nie stwierdzono nieprawidłowości w sposobie rozpatrzenia prośby o przyznanie diety bezmlecznej. W załączonej do akt sprawy dokumentacji lekarskiej nie znaleziono zapisów, aby powód nie tolerował produktów mlecznych, aby występowały u niego po spożyciu mleka objawy niepożądane, wymagające wprowadzenia diety bezmlecznej. Jeśli powód przyjmował dietę lekkostrawną i nie było zaostrzenia choroby to oznaczało, że dieta była tolerowana przez organizm powoda. Nie było zatem wskazań do diety bezmlecznej. Sąd wyjaśnił, że ścisłe przestrzeganie diety wskazane jest tylko w ostrym rzucie choroby. Wskazane jest wówczas właściwe nawadnianie, uzupełnianie elektrolitów, Eliminuje się podaż mleka, ogranicza się podaż błonnika nierozpuszczalnego. Posiłki podaje się często w małych ilościach, niewskazane są potrawy ciężkostrawne, smażone, W ciężkich przypadkach przez kilka dni stosuje się żywienie pozajelitowe. Natomiast po uzyskaniu remisji choroby dieta nie powinna różnić się od diety osób zdrowych. Unikać uleży jedynie potraw, które nie są dobrze tolerowane. Zalecana jest dieta lekkostrawna, bogatocnergetyczna, podaż białka 80 - 120 g na dobę, Nie jest regułą, że wszyscy chorzy nie tolerują mleka i jego przetworów. Wskazania do podaży mleka należy rozpatrywać indywidualnie. Nie należy eliminować produktów mlecznych u wszystkich chorych. Chorzy mogą pić mleko, maślankę, jeść chudy twarożek, jeśli nie występują po ich spożyciu niekorzystne objawy. Powód P. O. ma 33 lata, jest kawalerem, nie ma dzieci, mieszka z mamą. Od roku prowadzi działalność gospodarczą - doradztwo ubezpieczeniowe. Powód osiąga dochód w wysokości około 2.000 zł miesięcznie. Przez ostatnie 1,5 miesiąca nie wystawił jednak żadnej faktury, a jego firma przynosi straty. Opłaty ZUS przewyższają uzyskane przez niego dochody. Jest alergikiem, bierze leki FE. i Z., leczy się na astmę. Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o złożone do akt sprawy dowody z dokumentów związanych z sadzeniem powoda w Areszcie Śledczym w Ł., opinie biegłych, częściowo zeznania świadków, jak również samego powoda. Dane dotyczące numeru cel, okresu pobytu w nich powoda, metrażu i liczby osadzonych Sąd ustalił w oparciu o notatkę służbową, a także częściowo zeznania świadków, jak i samego powoda. Dane te nie budziły wątpliwości Sądu codo ich wiarygodności. Sądowi z urzędu znana była prawidłowość sporządzania tego rodzaju notatek, a wiarygodność, rzetelność, szczegółowość, a także sposób i metodologia ich sporządzenia na podstawie pomiarów cel nie została, w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, skutecznie zakwestionowana. Nadto wymagane przepisami prawa kontrole dokonywane przez sędziego penitencjarnego w Areszcie Śledczym w Ł., nie wykazywały by dochodziło w nich do przeludnienia, czy też zafałszowania rzeczywistej powierzchni celi. Powód w trakcie pobytu ani razu nie skarżył się na przeludnienie, czy też zbyt małą powierzchnię celi i z tych względów Sąd oddalił, jako zbędny, wniosek o dopuszczenie dowodu z oględzin cel mieszkalnych oraz opinii --- STRONA 7 --- biegłego ds. budownictwa na okoliczność ustalenia wielkości tych cel. Ten ostatni wniosek Sąd oddalił dwukrośnie. W ocenie Sądu przeprowadzenie tych dowodów służyłoby jedynie przedłużeniu postępowania oraz mnożeniu jego kosztów. Sąd pominął tez złożoną przez stronę powodową opinię biegłego z zakresu budownictwa W.P. (1), która została wydana na potrzeby innej sprawy o numerze 11 C 1050/13 (k. 304-327). Opinia datowana jest na 20 listopada 2014 r. i nie mogła być przydatna do ustalenia warunków osadzenia powoda od 201 Ir. Przede wszystkim zaś nie dotyczy ona cel, w których przebywał powód. Sąd wskazał, że oparł się na twierdzeniach powoda jedynie częściowo, albowiem część z nich nie znajduje potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym, w tym zeznaniach świadka W. B. (1), a także dokumentach w postaci historii choroby, notatek służbowych. Sąd uznał, iż zeznania powołanych w sprawie świadków, co do zasady nie są ze sobą sprzeczne i wzajemnie się nie wykluczają w kwestiach najistotniejszych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, z tym, że zeznania P. M., Ł. Ł., J. M, G. C.. W. A. (1), W. B. ©2), jak również powoda, noszą znamiona subiektywnych ocen, formułowanych przez pryzmat osobistego stosunku do opisywanych okoliczności, wyznaczonego przez niezadowolenie z warunków bytowych panujących w miejscu, w którym osoby te przebywały wbrew swojej woli, a przez co odbiegających od oczekiwanych. Z powyższych względów nie w całości zasługiwały na wiarę, zwłaszcza : w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym w postaci dokumentów, jak również zeznań kwatermistrza W, B. (1). Sąd pominął fragmenty, w których świadkowie skarżyli się ogólnie na złe warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł. (m.in. problemy z oknami, wentylacją w celach, zawilgocenie, brak sprzętu kwatermistrzowskiego), nie wskazując żadnych konkretnych okoliczności odnoszących się do osoby samego powoda, a mogących naruszyć jego dobra osobiste. Świadkowie często odnosili się w swoich zeznaniach do okoliczności dotyczących bezpośrednio ich samych, albo nie mających znaczenia dla sprawy. Ponadto osoby pozbawione wolności, przebywając w areszcie wbrew swojej woli, opisują panujące tam warunki i zasady w sposób pejoratywny, roszczeniowy. Co jednak istotne - świadek P. M. zeznał, że nie było z nimi w celi osoby palącej, a powód nie korzystał z ustępu częściej niż inni współosadzeni, Ta ostatnia okoliczność ma potwierdzenie również w dostępnej dokumentacji medycznej z Aresztu Śledczego. Sąd pominął natomiast zeznania świadków G. C., W. A. (2), W. B. (2), ponieważ nie przebywali oni z pozwanym w celach. Ich zeznania nie miały więc znaczenia dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu nie zasługiwały na wiarę także zarzuty powoda odnośnie funkcjonowania służby zdrowia w Areszcie Śledczym W.Ł.. W czasie swego pobytu powód wielokrotnie korzystał z wizyt lekarskich, był konsultowany i leczony przez specjalistów (w tym gastrologicznie). Zeznania powoda w tym zakresie nie znalazły również potwierdzenia w przeprowadzonych dowodach z opinii biegłych lekarzy. Sąd wyjaśnił, że wobec dopuszczenia dowodu z opinii specjalistycznej biegłego gastrologa pominął opinię biegłego internisty R. G.. Biegły internista nie miał dostatecznej wiedzy specjalistycznej z tego zakresu, aby w sposób właściwy ocenić stan zdrowia powoda i prawidłowość leczenia w pozwanej jednostce, Brakami takimi nie była natomiast obarczona opinia biegłego gastrologa, która oparta została na całościowej analizie dokumentacji medycznej powoda oraz jego badaniu. Oceniając ten dowód Sąd uznał, że opinia ta jest konsekwentna, logiczna i wyczerpująca. Sąd oddalił wnioski pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego pulmonologa i innego biegłego gastroenterologa, jako pozbawione podstaw. Biegli wyjaśnili bowiem wszelkie wątpliwości, odpowiedzieli na wszystkie pytania stron oraz sądu. Fakt, Że obydwie opinie były dla powoda niekorzystne nie uzasadnia powoływania kolejnych biegłych, przedłużania i podrażania postępowania. Strona powodowa nie wskazała również jak podnoszone przez nią złe warunki panujące w Areszcie Śledczym w Ł. (problemy z oknami, wentylacją w celach, zagrzybienie cel), odnoszą się do osoby powoda i jak mogą naruszyć jego dobra osobiste, zwłaszcza, że biegli gastroenterolog --- STRONA 8 --- i pulmonolog wykluczyli jakakolwiek zależność pomiędzy pobytem powoda w pozwanej jednostce ajego stanem zdrowia. Sąd podkreślił, że powód - zarówno przed osadzeniem, jak i po wyjściu na wolność - stosuje to samo leczenie, zażywa takie same leki, leczy się u tych samych specjalistów. Sąd za nieudowodnione uznał twierdzenia powoda o konieczności zapewnienia mu w akcie pobytu diety bezmlecznej. Biegły gastroenterolog negatywnie zweryfikował taką konieczność, a potwierdził zasadność stosowania diety lekkostrawnej (a więc takiej jaką zapewniła sirona pozwana). Szczegółowo wyjaśnił też kiedy taka dieta może mieć zastosowanie i dlaczego nie była wymagana przez powoda, Natomiast zaświadczenie o przeciwskazaniu do zażywania mleka, które zostało napisane ex post po 16 Jatach leczenia, należy uznać za niewiarygodne. W żadnej dokumentacji wcześniejszej nie było zaznaczone, że są przeciwskazania do zażywania mleka. Sąd pominął raport przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji (k. 533-549), sporządzony 3 marca 2014 r. po losowym wybraniu cel. Raport nie wskazuje jaka ilość cel została skontrolowana i powołano się w nim na konkretne nieprawidłowości jedynie w kilku celach mieszkalnych (na 390 cel). Powód natomiast przebywał w pozwanej placówce od 2011 do 2013 roku. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd uznał, że powództwo o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych poprzez osadzenie powoda w Areszcie Śledczym w Ł. w warunkach naruszających jego godność i prawo do humanitarnego traktowania nie zasługuje na uwzględnienie w oparciu o omówione przez Sąd w uzasadnieniu przepisy art. 23 i art. 24 k.c. W zw. z art. 448 k.o, oraz art. 417 $ I k.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2004 r. z uwzględnieniem art. 10 ust. I Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. 2. 1977 r. Nr 38. poz. J67 i 169), art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), jak również art. 30, art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Sądu P. O. nie udowodnił żadnego z zarzutów stawianych pozwanemu w związku z funkcjonowaniem Aresztu Śledczego w Ł., w tym zwłaszcza w zakresie niezapewnienia mu odpowiednich warunków osadzenia z którymi miałby wiązać się obowiązek majątkowej rekompensaty. W zakresie zarzutu przebywania w przeludnionych celach powód nie wykazał, że choćby przez krótki okres, łącznie z pobytem w celi przejściowej, przebywał w warunkach przeludnienia. W każdym przypadku powód miał zapewnione 3 m* powierzchni mieszkalnej, mierzonej przez powołaną w tym celu komisję, bez uwzględnienia powierzchni kącika sanitarnego. P. O. nie wykazał również, że pomimo złożenia deklaracji o nieużywaniu wyrobów tytoniowych został osadzony z więźniami palącymi. Postępowanie pozwanego było zatem zgodne 2 $ 2 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 26 listopada 1996 r. w sprawie określenia zasad dopuszczalności używania wyrobów tytoniowych w obiektach zamkniętych, podległych Ministrowi Sprawiedliwości (Dz. U. Nr 140, poz. 658 ze zm.). Nawet jeżeli przyjąć za prawdziwe twierdzenia powoda, że miał styczność z. osobami palącymi w poczekalni dla osadzonych oczekujących na transport, to były to przypadki incydentalne, z których nie sposób wywodzić zarzutu naruszenia dóbr osobistych. Nawet gdyby założyć, że do takiej sytuacji incydentalnie doszło, to nie miało to wpływu na stan zdrowia powoda. Za bezpodstawne Sąd uznał zarzuty związane z niewłaściwym leczeniem w warunkach więziennych. Powód nie udowodnił, że w wyniku działań leczniczych podejmowanych wobec niego w Aroszcie jego stan zdrowia uległ pogorszeniu, w szczególności w aspekcie gastrologicznym, czy pulmonologicznym. Powód był prawidłowo leczony, prawidłowo diagnozowany i wysyłany na wysokospecjalistyczne badania. Brak jest dowodów, że powód potrzebował specjalnej diety, czy też by był niewłaściwie traktowany przez personel jednostki, by miał nieodpowiednie wyposażenie celi. Wszystkie cele miały piętrowe łóżka, stoły i taborety oraz wiszące szafki. Powodowi, tak jak wszystkim osadzonym, przekazywano odpowiednie racje środków higieny . --- STRONA 9 --- i czystości (mydło, proszek do prania, nożyki do golenia, papier toaletowy, proszek do szorowania podłóg, płyn do wc). Ponadto zgodnie z prawem i porządkiem wewnętrznym jednostki, to sami osadzeni mają obowiązek o czystość w celi i higienę osobistą. Za nieusprawiedliwione Sąd uznał zarzuty odnoszące się do częściowej jedynie zabudowy kącików sanitarnych. Taka zabudowa uzasadniona jest bowiem realizacją obowiązku zapewnienia osadzonym bezpieczeństwa. Całkowite odgrodzenie któregokolwiek fragmentu celi mogłoby ułatwiać osadzonym ukrywanie przedmiotów niedozwolonych, próby samobójcze, czy samookaleczenia. Funkcjonariusze sprawdzający cele muszą mieć zapewnioną możliwość kontroli zachowania osadzonych, z wyłączeniem obserwowania intymnych części ciała podczas załatwiania potrzeb fizjologicznych, co uniemożliwia częściowa zabudowa kącików. Z podobnych względów zamontowano w oknach cel przesłony poliwęglanowe, które były niezbędne do wykluczenia możliwości porozumiewania się osadzonych z różnych pawilonów i pięter oraz z osobami z zewnątrz. Jest to podyktowane specyfiką aresztu śledczego, gdzie zachodzi potrzeba odizolowania od siebie poszczególnych kategorii i grup osadzonych, przede wszystkim z uwagi na potrzebę zapewnienia prawidłowego toku postępowania karnego. " W ocenie Sądu we wszystkich celach zapewniona jest cyrkulacja powietrza i odpowiednia temperatura. Osadzeni mogą też otrzymywać dodatkowe koce. Powód nie wykazał, że miały w tym zakresie miejsce jakiekolwiek uchybienia, czy zaniedbania po stronie pozwanego. Oświetlenie zapewniane jest przez świetlówki jarzeniowe i jest wystarczające do czytania i pisania. Przesłony okienne są wykonane w ten sposób, że nie ograniczają ani dostępu światła słonecznego, ani dopływu powietrza, Powód nie przedstawił też żadnych dowodów, obiektywnie i bezsprzecznie potwierdzających zarzuty dotyczące naruszenia jego prawa do kontaktów zadwokatem pod nieobecność osób trzecich, Nie wykazał przy tym, że w trakcie osadzenia korzystał w ogóle z pomocy obrońcy, z którym spotykał się na terenie jednostki, Natomiast z dokumentów złożonych przez pozwanego wynika, że na terenie jednostki istnieje osobne pomieszczenie przeznaczone do widzeń z obrońcami, a funkcjonariusz nie ma możliwości kontrolowania przebiegu rozmowy. Jeżeli chodzi o zarzut poniżającego i nichumanitarnego traktowania powoda w związku z dokonywaniem kontroli osobistych Sąd odwołał się do przepisu art. 116 $ 2 - 4 i art. 209 k-k.w. Zaznaczył, że skazany, jak i tymczasowo aresztowany ma obowiązek poddać się kontroli osobistej w każdym czasie. Kontrole osobiste mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonariuszom Aresztu, ale i samym osadzonym poprzez zapobieganie przemycaniu na teren jednostki niedozwolonych przedmiotów i substancji. Sąd odwołał się także do obowiązującego od 22 października 2009 r. przepisu art. 73a k.k.w., który wprost umożliwia monitorowanie zakładów karnych przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym przez system telewizji przemysłowej. Podał też, iż możliwość stałego monitorowania tymczasowo aresztowanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne lub dla bezpieczeństwa aresztu stwarza ponadto art. 2126 $ 2k.k.w. Działania Aresztu Śledczego w postaci prowadzenia monitoringu określonych pomieszczeń, w tym pomieszczeń, w których dokonywana jest kontrola mają zatem oparcie w przepisach prawa karnego wykonawczego, a P. O. nie wykazał, że prowadzenie monitoringu w tych pomieszczeniach narusza jego dobra osobiste w stopniu niedającym się pogodzić z celem tej czynności. Nie zgłaszał on również żadnych skarg co do sposobu przeprowadzania kontroli osobistych oraz monitoringu pomieszczeń przeznaczonych do kontroli. W ocenie Sądu osadzeni mają zapewniony dostęp do bieżącej zimnej wody, co pozwala im na utrzymywanie higieny osobistej. Mają oni także - zgodnie z $ 32 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania - prawo do odbycia ciepłej kąpieli w łaźni raz w tygodniu, a w uzasadnionych przypadkach również częściej (dotyczy to osadzonych zatrudnionych przy pracach brudzących i tych, co do których istnieją wskazania zdrowotne do odbywania częstszych kąpicli). Brak jest dowodów potwierdzających zarzuty P. O. co do braku zapewnienia mu możliwości odbycia kąpieli zgodnie z powołanym przepisem. Jeżeli chodzi o ograniczenia w dostępie do energii elektrycznej to Sąd wskazał, iż mają one oparcie w decyzji dyrektora jednostki w związku z koniecznością poczynienia oszczędności i zmniejszenia kosztów utrzymania, jednakże dotyczą godzin najmniejszej aktywności osadzonych (głównie pora nocna). Z tych samych względów istnieją ograniczenia w zakresie dostępu do ujęć ciepłej wody w celach. Niemniej jednak okolicznością znaną --- STRONA 10 --- Sądowi urzędowo jest możliwość korzystania przez osadzonych z grzałek do wody, dzięki którym mają oni możliwość jej podgrzania, przygotowania gorącego napoju, itd. Jeżeli chodzi o udział w zajęciach kulturalno-oświatowych, to każdy osadzony ma możliwość korzystania z biblioteki i uczestnictwa w konkursach organizowanych przez radiowęzeł. Brak jest dowodów na to, że został pozbawiony możliwości korzystania z tego rodzaju form wypoczynku oraz organizacji czasu wolnego - i to w stopniu naruszającym jego dobra osobiste. 'W odniesieniu do zasady korzystania przez osadzonych z posług religijnych Sąd wskazał na $lust.1i4 w zw. z $ 6 rozporządzenia MS z dnia 2 września 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 159, poz. 1546), zgodnie z którym tymczasowo aresztowani mają prawo uczestniczyć w nabożeństwach i spotkaniach, także indywidualnych, o charakterze religijnym, które odbywają się w kaplicy lub innym odpowiednio przystosowanym. do tego celu pomieszczeniu zgodnie z ustalonym porządkiem wewnętrznym zakładu. Powód nie wykazał jednak, że zgłaszane przez niego prośby o doprowadzenie na mszę lub indywidualną posługę religijną były odrzucane, Z przytoczonych powyżej względów Sąd orzekł o oddaleniu powództwa. Mając na uwadze sytuację majątkową powoda, którego działalność gospodarcza przynosi straty oraz fakt, iż powód został częściowo zwolniony od kosztów sądowych, które poniósł w tej sprawie w wysokości 900 zł, Sąd uznał, iż zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c. i nie obciążył powoda kosztami procesu. Z rozstrzygnięciem Sądu nie zgodził się powód, wnosząc apelację w zakresie pkt 1 wyroku oddalającego powództwo. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie przepisu art. 386 $ 6 k.p.c. - poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące: a) nadaniem - wbrew odmiennej ocenie prawnej Sądu Apelacyjnego rozpoznającego apelację wniesioną od wyroku w sprawie II C 152/13 - mocy dowodowej dokumentów niepoświadczonym jedynie kopiom : notatki urzędowej z dnia 29.05.2013 r. (k.39) oraz. pisma dyrektora Aresztu Śledczego do Prokuratorii Generalnej z dnia 29.05.2013 r.; b) przeprowadzeniem postępowania dowodowego w zakresie węższym aniżeli wynikało to z wytycznych Sądu Apelacyjnego w Łodzi rozpoznającego apelację wniesioną od wyroku w sprawie II C 152/13, tj. w zakresie niepełnym i niewystarczającym dla wyjaśnienia istoty sporu, w szczególności oddalenie wniosku dowodowego w zakresie opinii biegłego z zakresu budownictwa oraz wniosku dowodowego w zakresie dokumentu urzędowego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji przy (...) z wizytacji w Areszcie; 2) naruszenie przepisu art. 245 k.p.c. i art. 244 k.p.c. w zw. z art. 233 $ 1 k.p.. - poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące wadliwą oceną dowodu z niepoświadczonej kopii notatki z dnia 29.05.2013r. (k. 39), którą sąd uczynił podstawą ustalenia danych dotyczących pobytu powoda (w szczególności odnoszącej się do metrażu cel), wskazując iż „Sądowi z urzędu znana jest prawidłowość sporządzania przedmiotowych notatek służbowych na taką okoliczność" pomimo że: a) strona powodowa wykazała przedkładając opinię biegłego sądowego W. P. z zakresu budownictwa, iż w Areszcie Śledczym w Ł. są cele o metrażu mniejszym aniżeli minimalny - a zarazem mniejszym aniżeli wynika to z owych notatek - całkowicie nierzetelnych; b) strona powodowa zgłosiła wnioski dowodowe dążące do zweryfikowania prawdziwości treści notatki, lecz sąd te dowody oddalił, jednocześnie zarzucając powodowi, że prawdziwości notatki nie obalił, c) Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznając apelację w sprawie H C 152/13 sformułował ocenę prawną iż notatka ta nie ma charakteru dokumentu urzędowego i nie korzysta z domniemania prawdziwości; --- STRONA 11 --- d) z uwagi na brak poświadczenia kopii notatki przez pozwanego, kopia ta nie stanowi dokumentu (vide ocena prawna SA w Ł. rozpoznającego apelację w sprawie II C 152/13); 3) naruszenie przepisu art. 228 $ 2 k.p.c. - poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące dokonaniem znacznej części ustaleń faktycznych w oparciu o okoliczności znane Sądowi z urzędu " (w szczególności co do warunków pobytu w areszcie i innych opisanych w uzasadnieniu wyroku jako znane urzędowo) - pomimo że Sąd nie zakomunikował stronom, które okoliczności są Sądowi urzędowo znane, czym Sąd naruszył możność obrony swych praw i dowodzenia racji przez powoda; 4) naruszenie przepisu art. 286 k.p.c. w zw. z art. 233 $ 1 k.p.c. - poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące oddaleniem wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego pulmonologa aniżeli biegły, który wydał opinię w sprawie pomimo zgłoszenia i umotywowania przez powoda uzasadnionych zastrzeżeń do opinii, w szczególności: - niezgodnego z zasadami doświadczenia życiowego ustalenia przez biegłego pulmonologa, że pomimo istniejących złych warunków w celi i narażenia powoda (astmatyka) na bezpośrednie działanie dymu papierosowego w celi, nie skutkowało to żadnymi negatywnymi następstwami dla powoda, - sprzecznego z dokumentacją lekarską powoda (wynikami badań spirometrycznych) ustalenia przez biegłego braku pogorszenia stanu narządów oddechowych powoda pomimo jednoczesnego przytoczenia w opinii biegłego wyniku badania z dnia 29.06.2011 r. (przed osadzeniem) - "upośledzenie wentylacji płuc o charakterze obturacyjnym stopnia lekkiego”, a także wyniku badania z dnia 16.03.2013 r. (po opuszczeniu) - "cechy obturacji oskrzeli stopnia umiarkowanego”; 5) naruszenie przepisu art. 286 k.p.c. w zw. z art. 233 $ 1 k.p.c. - poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące oddaleniem wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego gastroenterologa aniżeli biegły, który wydał opinię w sprawie pomimo zgłoszenia i umotywowania przez powoda uzasadnionych zastrzeżeń do opinii, w szczególności: - niezgodnego z zasadami doświadczenia życiowego ustalenia przez biegłego gastroenterologa, że podczas pobytu w AŚ w Ł. utrzymywała się remisja choroby wrzodziejącego zapalenia jelita grubego - gdy tymczasem powód został osadzony w dniu 25.11.2011 r., zaś niespełna 2 dni wcześniej (23.11.2011 r.) przebywał jeszcze w Klinice G.) z rozpoznaniem zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego; nie było więc możliwe całkowite ustąpienie zaostrzenia w tak krótkim czasie, a w takiej sytuacji powód powinien mieć ustalony indywidualny program leczenia i odżywiania (dieta bezmleczna); - sprzecznego ze złożonym do akt sprawy zaświadczeniem lekarskim ustalenia, iż powód nie musiał mieć diety bezmlecznej, w sytuacji gdy lekarz prowadzący leczenie bezwzględnie taką dietę zalecał; 6) naruszenie przepisu art. 278 k.p.c. w zw. z art. 217 $ 3 k.pc. oraz art. 6 k.e. - poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące oddaleniem wniosków dowodowych powoda jako „zbędne”, „służące jedynie przedłużeniu postępowania oraz mnożeniu jego kosztów”, przy jednoczesnym zarzuceniu powodowi nieudowodnienia okoliczności objętych oddalonymi wnioskami dowodowymi, a także w sytuacji gdy ocena przeludnienia cel i ich stanu wymagała ogłędzin i opinii biegłego z zakresu budownictwa; 7) naruszenie przepisu art. 233 $ 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące: a) pominięciem w całości złożonej opinii biegłego z zakresu budownictwa W. P., pomimo że zawierała ona ustalenia przydatne dla niniejszej sprawy, albowiem zawierała analizy elementów konstrukcyjnych i instalacji całego budynku aresztu (niczmiennych od dziesięcioleci), a nie tylko jednej wydzielonej celi; . b) pominięciem całości raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji przy (...) z wizytacji w Areszcie Śledczym wŁ. z dnia 03.03.2014 r. (K..571.17.2014.WS), tyłko dlatego, że nie obejmował on konkretnie celi w której osadzony był powód- w sytuacji, gdy z raportu tego wynikały istotne okoliczności (nieprawidłowości) wspólne dla wszystkich pomieszczeń i elementów konstrukcyjnych budynku; « --- STRONA 12 --- c) zupełnie dowolną oceną zeznań świadków i powoda oraz arbitralnym wykluczeniem wiarygodności części zeznań (oraz pominięciem całych fragmentów zeznań) tylko z tego względu, że formułowane są przez pryzmat osobistego stosunku do opisywanych okoliczności w sytuacji gdy z zasad doświadczenia życiowego wynika iż każdy człowiek (a tym bardziej naoczny świadek danego faktu) w odróżnieniu do nośników technicznych ma wypracowany osobisty stosunek do opisywanych okoliczności, innymi słowy - przy takim rozumowaniu sądu zeznania żadne świadka nie mogłyby stanowić dowodu; d) całkowitym pominięciem zeznań świadków C., A. i B., jako „niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia” tylko dlatego że osoby te nie były osadzone w jednej celi z powodem - w sytuacji, gdy z zeznań tych wynikały okoliczności wspólne dla wszystkich osadzonych bez względu na to w której celi mieszkalnej byli osadzeni, t. np. wspólne kąpiele, dostęp do zajęć kulturalnych, warunki w łaźniach, palenie papierosów w miejscach wyznaczonych > na oczekiwanie osadzonych, dostęp do lekarza, sposób załatwiania skarg i wniosków osadzonych, itp. 8.) błędy w ustaleniach faktycznych poprzez: a) wadliwe ustalenie, że wszystkie cele posiadają sprawną wentylację grawitacyjną - pomimo, że z opinii biegłego sądowego W. P. z zakresu budownictwa, złożonej do akt sprawy niniejszej . i uznanej przez Sąd orzekający za znaną urzędowo, wynika wprost, że w celach jest: nieefektywność istniejących kanałów (wadliwość przekroju), zła konstrukcja przewodów odprowadzających "zużyte" powietrze z celi, zbyt mała kratka wentylacyjna - 12x16 cm zamiast wymaganych 14x21 cm (a ponadto faktyczna powierzchnia kratki jest zmniejszona poprzez częściowe zamalowanie prześwitu), złe umiejscowienie grzejnika powodujące niecfektywność cyrkulacji powietrza, brak kanału nawiewnego bezpośrednio na grzejnik, brak zamontowania Koniecznego wentylatora wywiewnego o wydajności c.n. 80 m3/h; b) wadliwe ustalenie, że osadzeni mają zapewnioną możliwość dbania o higienę podczas gdy z zeznań wszystkich świadków strony powodowej, przesłuchania powoda oraz. złożonego do akt sprawy dokumentu raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji przy (..) z wizytacji w Areszcie Śledczym w Ł. z dnia 03.03.2014r. (K..571.17.2014.WS), wynikało wprost że w areszcie panują skandaliczne warunki higieniczno-sanitarne; ©) wadliwe ustalenie, że powód nie przebywał z osobami palącymi, podczas gdy z zeznań świadków strony powodowej oraz przesłuchania powoda wynikała okoliczność przeciwna; d) wadliwe ustalenie, że każdy osadzony ma zapewniony dostęp do służby zdrowia podczas gdy z zeznań wszystkich świadków strony powodowej, przesłuchania powoda oraz złożonego do akt sprawy dokumentu raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji przy (..) z wizytacji w Areszcie Śledczym w Ł. z dnia 03.03.2014 r. (K..571.17.2014.WS), wynikało wprost, że oczekiwanie na uzyskanie świadczeń zdrowotnych często było zbyt długie, wielotygodniowe i nie zapewniało należytego dostępu do lekarza; 9) naruszenie przepisu art. 23 i 24 k.o. w zw. z art. 448 k.e. poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące : a) brakiem dostrzeżenia przez Sąd naruszenia dóbr osobistych powoda, przy jednoczesnym ustaleniu, iż „w ocenie pulmunologicznej (...) zmiany temperatury celi, zagrzybienie, przebywanie z osobami palącymi wyroby tytoniowe mogło powodować gorsze samopoczucie powoda (...)'; b) brakiem dostrzeżenia przez Sąd naruszenia dóbr osobistych powoda, przy jednoczesnym ustaleniu bezspornego faktu braku zabudowania kącików sanitarnych oraz nie odgrodzenia stanowisk natryskowych w łaźni - w sytuacji gdy obie te okoliczności uznawane są przez Rzecznika Praw Obywatelskich za urągające godności ludzkiej; " c) dokonaniem oceny naruszenia dóbr osobistych w sposób abstrakcyjny, a nie konkretny, tj. bez uwzględnienia indywidualnej sytuacji i stanu zdrowia powoda oraz jego zwiększonych potrzeb, uzasadnionych astmą i wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego; k --- STRONA 13 --- d) zrównaniem statusu osoby tymczasowo aresztowanej i dotąd nieskazanej wyrokiem sądu ze statusem osoby pozbawionej wolności mocą wyroku sądowego, a w konsekwencji dopuszczeniem do konieczności liczenia się z represyjnymi i skandalicznymi warunkami pozbawienia wolności przez osoby, którym kary nie wymierzono. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku w całości co do pkt. I poprzez uwzględnienie powództwa zgodnie z żądaniem pozwu oraz rozstrzygnięcie o kosztach procesu stosownie do wyniku sprawy zweryfikowanego w toku instancji, a także o rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.o. postanowień Sądu I instancji oddalających wnioski dowodowe powoda o dopuszczenie dowodów z opinii biegłego z zakresu budownictwa, z opinii innego biegłego z zakresu pulmonologii, z opinii innego biegłego z zakresu gastroenterologii, a w rezultacie uwzględnienie i przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez powoda, co do których oddalenia strona powodowa zgłosiła zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c. Skarżący wniósł również o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Strona pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny rozpoznając apelację oparł się na ustaleniach faktycznych Sądu Okręgowego, a ponadto dodatkowo i częściowo odmiennie ustalił, że w celach w których przebywał powód były co najmniej złe warunki bytowe, gdyż ściany były uszkodzone z ubytkami farby, występowało zagrzybienie i zawilgocenie cel, stwarzając poważne zagrożenie zdrowia, była zużyta i nieszczelna stolarka okienna, w złym stanie pozostawał sprzęt kwaterunkowego - stare, brudne, porwane materace, poduszki i zniszczone łóżka; Kąciki sanitarne były niezabudowane od podłogi do sufitu. Ponadto w łaźni brak było ścianek między prysznicami. W Areszcie w stosunku do osób tymczasowo aresztowanych nie organizowano zajęć kulturalno — oświatowych. Rozważając całość tak poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest uzasadniona, ale w niewielkim zakresie. Za usprawiedliwiony Sąd Apelacyjny uznaje jedynie zarzut naruszenia art. 233 $ 1 k.pc, art. 228 $ 2 k.p.c art. 278 k.p.e. w związku zart. 217 $ 3 kpci art. 6K.e. w części wskazującej na dokonanie wadliwych, sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego ustaleń co do warunków w jakich przebywał powód w czasie tymczasowego aresztowania, wykonywanego w pozwanej jednostoe oraz odmowy przeprowadzenia dowodu z dokumentu urzędowego raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji przy Rzeczniku Praw Obywatelskich z wizytacji w Areszcie Śledczym w Ł. z dnia 3 marca 2014 roku (k. 533-547). Sąd pierwszej instancji uznał, że raport jest nieprzydatny, gdyż nie wskazuje jaka ilość cel została skontrolowana, nieprawidłowości dotyczyły jedynie kilku wybranych cel z 390 znajdujących się w płacówe, a ponadto powód przebywał w kontrolowanej jednostce od 2011 roku do 2013 roku. "Taka argumentacja jest ieprzekonająca, gdyż losowy wybór cel nie dostarczył materiału pozwalającego zasadnie podnosić, iż w były cele w których warunki bytowe były dobre - poza oddziałem mieszkalnym (...), w którym powód nie przebywał, Pracownicy zespołu oceniali warunki bytowe w oelach jako złe albo bardzo złe i podkreślali konieczność pilnego przeprowadzenia kompleksowego remontu cel mieszkalnych, gdyż brak zdecydowanych działań skutkować będzie dalszym pogarszaniem sytuacji bytowej i w efekcie kwaterowaniem skazanych i tymczasowo aresztowanych w warunkach stanowiących nieludzkie traktowanie, zwłaszcza w sytuacji, w której potrzebę przeprowadzenia remontu Aresztu zaznaczali już raporcie z wizytacji przeprowadzonej w 2008 roku ( (...-VII-706/08/3V/K.). Brak jest podstaw do podważania wniosków tego raportu i uznawania go Za nierzetelny:czy stronniczy. W tym też zakresie należało dać wiarę zeznaniom powoda oraz świadków G. C., W. A. (1) i W. B. 3). Opisywane przez nich warunki bytowe odpowiadały rzeczywistemu stanowi, który znajdował odzwierciedlenie w treści obiektywnego raportu. Nie było natomiast podstaw do uzupełniania postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. budownictwa w celu ustalenia rzeczywistej wielkości pomieszczeń w których powód przebywał, gdyż na rozprawie apelacyjnej w --- STRONA 14 --- dniu 10 maja 2017 roku jego pełnomocnik przyznał, że różnica pomiędzy rzeczywistą powierzchnią cel a powierzchnią podawaną przez stronę pozwaną jest mniejsza niż 1 m. Powyższą okoliczność Sąd Apelacyjny rozważył w swym rozstrzygnięciu. Wydając zaskarżony wyrok Sąd Okręgowy ocenił, że warunki stworzone przez administrację pozwanego dla powoda w tym zakresie nie były niegodziwe i nie naruszały dóbr osobistych powoda, gdyż były zgodne z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości przywołanym w uzasadnieniu sądu. Z ustaleniami takimi Sąd Apelacyjny nie może się zgodzić w świetle treści powołanego raportu z dnia 3 marca 2014 roku, obejmującego wizytację przeprowadzoną przez pracowników Zespołu w dniach 13-15 stycznia 2014 roku. Treść raportu dawała podstawę do ustalenia, że powód przebywał w celach w których były co najmniej złe warunki bytowe, gdyż ściany były uszkodzone z ubytkami farby, występowało zagrzybienie i zawilgocenie cel stwarzając poważne zagrożenie zdrowia, była zużyta i nieszczelna stolarka okienna, w złym stanie pozostawał sprzęt kwaterunkowego — stare, brudne, porwane materace, poduszki i zniszczone łóżka; kąciki sanitarne były niezabudowane od podłogi do sufitu. W Areszcie w stosunku do osób tymczasowo aresztowanych nie organizowano zajęć kulturalno - oświatowych, skazując tymczasowo aresztowanych na bezczynność w zamkniętej celi. Także fakt częściowego wyizolowania kąciku sanitarne nie zapewniał intymności z ich korzystania. "Trudności finansowe i organizacyjne z przeprowadzeniem remontu cel ukierunkowanego na poprawę stanu technicznego cel, czy wyposażenia ich w kąciki sanitarne zapewniające nieskrępowane korzystanie z sanitariatów w ocenie Sądu Apelacyjnego nie ekskulpują pozwanego : z odpowiedzialności w związku ze stwierdzonymi uchybieniami skoro - jak wyjaśnione to zostało w uchwale składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011r. sygn. akt III CZP 25/11 - poszanowanie i ochrona godności osoby pozbawionej wolności jest obowiązkiem władzy publicznej, wypełniającej represyjne zadania Państwa, a ponadto odpowiedzialność pozwanego na podstawie art. 417 nie jest ukształtowana na zasadzie winy. Prawidłowo ocenił Sąd Okręgowy, że godność skazanego nie jest naruszona jeżeli warunki w jakich odbywa karę pozbawienia wolności odpowiadają uznanym normom poszanowania człowieczeństwa, jednakże w okolicznościach sprawy nie można było uznać, że wymogom tym odpowiadały warunki odbywania tymczasowego aresztowania przez powoda. Jak to podkreślone zostało powołanym raporcie sporządzonym na zlecenie Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, z powołaniem się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19 kwietnia 2001r. ( (...), zmuszanie osadzonych do korzystania z otwartego kącika sanitarnego w celi gdzie przebywa więcej niż jedna osoba należy uznać za poniżające traktowanie, Normy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Z, prezentowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądów wynika, że oparte o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 233 $ 1 k.p.c.) własne przekonanie sądu nie może naruszać zasady logicznego powiązania wniosków z zebranym w sprawie materiałem oraz zasad doświadczenia życiowego. Sąd może swobodnie oceniać zeznania - dawać wiarę świadkom lub jej odmówić - nie może jednak na tle tych zeznań budować wniosków, które z nich nie wynikają (np. orz. SN: z 29 sierpnia 1974 r., I CR. 338/74, LexPolonica nr 325871, Biul. SN 1974, nr 12, poz. 227; z 20 marca 1980 r., II 'URN 175/79, OSNCP 1980, nr 10, poz. 200; z 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, LexPolonica nr 346095 ,OSNAPiUS 2000, nr 17, poz. 655). Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Apelacyjny stwierdził, że sprzeczność jaka występuje pomiędzy treścią dowodów wskazujących na stan techniczny cel i ich wyposażenia oraz kącików sanitarnych w celach w których przebywał powód w Areszcie Śledczym w Ł. w okresie od 25 listopada 2011 roku do 5 marca 2013 roku, a ustaleniami Sądu Okręgowego i oceną, . że warunków tych nie można było uznać jako niegodziwe i naruszające dobra osobiste - godność powoda - dawały podstawę do uznania apelacji powoda jako częściowo uzasadnionej, co do zarzutu naruszenia art. 233 $ I k.p.c. w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. "Wynikające z przeprowadzonych dowodów okoliczności faktyczne uzasadniały w ocenie Sądu Apelacyjnego bezprawność działania pozwanego i jego odpowiedzialność na podstawie art. 417 k.c. --- STRONA 15 --- w związku z 448 k.c. i art. 23 k.c. oraz art. 24 k.c. Żądanie zadośćuczynienia w wysokości wynikającej z pozwu należało jednak ocenić jako rażąco wygórowane, ponieważ bezprawność zaniechania pozwanego nie była zamierzona i nie była nakierowana na poniżenie powoda. Brak było woli naruszyciela w doprowadzeniu do naruszenia dobra osobistego. Zaniedbania ze strony pozwanego jakie spowodowały naruszenie dóbr osobistych powoda wynikały z wieloletnich nieprawidłowych praktyk z powodu ograniczania przez Państwo środków przeznaczanych na stworzenie właściwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności czy tymczasowego aresztowania. Administracja Aresztu Śledczego miała ograniczone możliwości przeciwdziałaniu tym nieprawidłowościom. Należało zatem uwzględnić tę okoliczność przy miarkowaniu krzywdy powoda i odpowiedniego zadośćuczynienia. Również rodzaj naruszanego dobra jak i sposób jego naruszenia przez pozwanego nie uzasadniały przyznania powodowi rekompensaty finansowej we wskazanej przez powoda wysokości. Do naruszenia dobra osobistego powoda doszło w warunkach aresztu śledczego. Już z tego względu prawa podmiotowe powoda były znacznie ograniczone. Dlatego skutki stwierdzonego przez Sąd Apelacyjny naruszenia dóbr osobistych miały ograniczony charakter. Kierując się tymi względami Sąd Apelacyjny ocenił, że do naprawienia krzywdy powoda odpowiednia będzie kwota zadośćuczynienia w wysokości 4 000 zł, Orzekając o ustawowych odsetkach od uwzgłędnionej części roszczenia, Sąd Apelacyjny zauważa, że w judykaturze istnieje rozbieżność stanowisk co do określenia daty wymagalności roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia. Zostały one omówione w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 18 lutego 2011 r. w sprawie sygn. akt I CSK 243/10, w którym jednocześnie wyrażono pogląd, że terminem od którego należą się odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę może być w zależności od okoliczności sprawy, zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie o zadośćuczynienie, jak i dzień tego wyrokowania. W uzasadnieniu przywołanego wyroku zwrócono uwagę na ugruntowane w judykaturze stanowisko, że odsetki według stopy ustawowej należą się za samo opóźnienie w spełnieniu świadczenia i stanowią rodzaj rekompensaty typowego uszczerbku majątkowego doznanego przez wierzyciela wynikającego z pozbawienia go możliwości czerpania korzyści z należnego mu świadczenia pieniężnego. Odsetki na podstawie art. 481 k.c. należą się jeżeli zobowiązany nie płaci należnego zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub art. 455 k.e. Nie sprzeciwia się temu okoliczność, że zasądzenie zadośćuczynienia jest fakultatywne, a jego wysokość zależy od oceny sądu oraz że do zadośćuczynienia stosuje się art. 363 $ 2 k.c. Dlatego w sytuacji gdy powód żąda od pozwanego zapłaty określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od danego dnia, poprzedzającego dzień wyrokowania, odsetki należą się zgodnie z żądaniem o ile zostanie wykazane, że dochodzona suma rzeczywiście należała się powodowi z tego tytułu od wskazanego przez niego dnia. W okolicznościach niniejszej sprawy należało ocenić, że w dacie doręczenia pozwanemu odpisu pozwu (23 maja 2013 roku k. 30) istniały okoliczności uzasadniające częściowe uwzględnienie roszczeń powoda oraz ocenę zakresu krzywdy doznanej przez powoda, które nie uległy zmianie na datę orzekania o roszczeniu powoda. Ze wskazanych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 $ 1 k.p.c. uwzględnił częściowo apelacje powoda, uwzględniając w omówionym zakresie jego żądanie. W pozostałej części apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. 'W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 386 $ 6 k.p.c. oraz art. 245 k.p.c. i art. 244 k.p.c. w związku z art. 233 $ 1 k.pc. polegającego na niedopuszczalnym nadaniu mocy dowodowej dokumentów niepoświadczonym kopiom w postaci notatki urzędowej z dnia 29 maja 2013 roku oraz pismu Dyrektora Aresztu Śledczego z 29 maja 2013 roku wskazać należy za stroną pozwaną, iż z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 czerwca 2014 roku I ACa 129/14 nie wynika zakaz traktowania tych pism jako dowodów w postaci dokumentów prywatnych o mocy dowodowej określonej w art. 245 k.p.c., podlegających ocenie według zasad określonych wart. 233 $ I k.p.e. Kwestionowana notatka dotyczyła czasu zakwaterowania powoda w trzech celach (A/1 nr 5, B/3 nr 107 i B/3 nr 82) o powierzchni odpowiednio.12,02 ni”, 12,10 m? 12,00 m? i liczby osób w nich przebywających (od 2 do 4 osadzonych). Składając zarzut formalny --- STRONA 16 --- powód nie odniósł się natomiast w jaki sposób zaniżenie powierzchni cel w stosunku do wielkości przywołanych w notatce o mniej niż 1 m? (tj. maksymalnie o 25 cm? na jego osobę), w sytuacji w której nie towarzyszyły temu inne dolegliwości, przekładało się na treść rozstrzygnięcia sprawy, stanowiąc o naruszeniu jego prawa do odbywania tymczasowego aresztowania w warunkach humanitarnych, prowadząc tym samym do naruszenia jego godności. Nie jest także usprawiedliwionym zarzut naruszenia _art, 233 $ | kpc w części odnoszącej się do opinii biegłych oraz art. 286 k.p.c. Odwołując się do wykładni tej normy wynikającej z podzielanego orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazać należy, że skuteczne postawienie tego zarzutu wymaga od strony wykazania, że Sąd dopuścił się nieprawidłowości w zakresie oceny opinii biegłych, a co za tym idzie także ustaleń na niej opartych przez to, że ocena ta nie da się pogodzić czy to z zasadami doświadczenia życiowego, czy regułami logicznego rozumowania. Nie jest przy tym wystarczającym dla uznania tego zarzutu za zasadny, by negacja oceny i ustaleń opierała się na polemice z nimi, wyczerpującej się w przeciwstawieniu przez autora zarzutu faktom skonstatowanym przez Sąd ich wersji własnej, odmiennej, zdaniem strony prawdziwej, opartej na innej ocenie. Zważywszy na to, że swobodna ocena dowodów jest jednym z podstawowych uprawnień Sądu, w ramach jego jurysdykcyjnej kompetencji, zarzut ten nie jest uzasadniony nawet wówczas, gdy na podstawie dowodów równie uprawnioną jest taka wersja wydarzeń do, której odwołuje się skarżący, jeżeli tylko ocena Sądu nie wykracza poza kryteria oceny swobodnej, wskazane w tej normie procesowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2005r, sygn.. III CK 3/05 , powołany za zbiorem Lex nr 180925) 'W kontekście powyższego brak było podstaw do zmiany pozostałych ustaleń Sądu pierwszej instancji, a w szczególności do stwierdzenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniami lub ewentualnymi zaniechaniami obowiązków funkcjonariuszy strony pozwanej w zakresie ochrony zdrowia, a ewentualną krzywdą powoda. Podniesione przez powoda zarzuty do opinii biegłego pulmonologa czy gastroenterologa, jakie zgłoszone zostały w pismach procesowych w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jak również treść zarzutów do opinii powtórzona w apełacji powoda, jako zarzutów apelacyjnych, miały charakter wyłącznie polemiczny, nie znajdujący oparcia w okolicznościach sprawy. Prawidłowo zatem Sąd Okręgowy uznał, że brak sprzeczności w opiniach oraz kategoryczność wynikających z nich wniosków nie uzasadniały uwzględnienia wniosku o dopuszczenie kolejnych opinii. Biegła pulmonolog - przed sądem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu apelacyjnym - stanowczo i kategorycznie wykluczała istnienie powiązania między warunkami bytowymi w celi, czy narażeniem powoda jako asmatyka na bezpośrednie działanie dymu papierosowego, a pogorszeniem stanu jego narządów oddechowych. Biegła wskazała, że poza tym postępowaniem badała powoda w dniu 18 listopada 2013 roku oraz 8 listopada 2015 roku - także w związku z innymi prowadzonymi przez niego postępowaniami - w celu ustalenia czy można go zaliczyć do osób niepełnosprawnych. Biegła nie stwierdziła pogorszenia stanu zdrowia powoda. Podniosła, że powód po opuszczeniu Aresztu do chwili obecnej nie wykonał innego badania spirometrycznego niż to z 16 marca 2013 roku, a zatem nie można zasadnie wywodzić o pogorszenia jego stanu zdrowia. Brak takiego badania świadczy o tym, że nie występowała konieczność intensyfikacji jego leczenia, Biegła podała, że astmę rozpoznano u powoda w 2011 roku przed tymczasowym aresztowaniem. Wcześniej na wolności powód skarżył się na katar całoroczny z nasileniem w okresach wiosennych. Po osadzeniu w Areszcie u powoda nie stwierdzono zmian osłuchowych, Z uwagi na to, że powód otrzymywał doustny lek sterydowy związany z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego nie podawano mu dodatkowo leków wziewnych, jako osłonowych na astmę, bo podawany steryd wystarczająco go zabezpieczał. . W dokumentacji medycznej powoda prowadzonej przez pozwaną jednostkę brak jest jakichkolwiek zapisów o zgłaszaniu dolegliwości asmatycznych. Powodowi, w okresie w którym nie przyjmował sterydów na wrzodziejące zapalenie jelita grubego (tj. od kwietnia 2012 roku), podawano te same leki co na wolności. Leków tych w czasie pobytu powoda w pozwanej placówce nie zmieniano, więc nie było u niego nasilenia objawów astmy, wywołanych czynnikami zewnętrznymi. Powód przechodził konsultacje pulmonologiczne, ponieważ podał w wywiadzie, że na wolności leczył się na astmę. Powód chodził do lekarza w pozwanej jednostce, Jecz nie z powodów oskrzelowych. Wyjaśniając etiologię choroby biegła wskazywała, że astma to odwracalny stan oskrzeli. Nie ma stałego --- STRONA 17 --- przykurczu oskrzeli, gdyż reagują one na leki wziewne, Astma ma remisje i stany zaostrzone nazywane obturacją. Z tego względu jednorazowe badanie spirometryczne na które powołuje się powód, przeprowadzone 16 marca 3013 roku nie może stanowić o pogorszeniu jego stanu zdrowia, ponieważ spirometria jest badaniem związanym z wieloma czynnikami, również nieobiektywnymi, psychogennymi. Jest to badanie uzależnione od chęci i umiejętności jego wykonania przez pacjenta, który decyduje o ilości wydmuchiwanego powietrza z płuc, od aparatury, od umiejętności osoby wykonującej to badanie. Innych dowodów powód natomiast nie przedstawił a okolicznością istotną jest także to, że po opuszczeniu Aresztu nie leczył się na astmę przez następne 2 lata. Z dokumentacji medycznej powoda wynika, że na wolności lek wziewny włączono mu do leczenia dopiero od 13 sierpnia 2015 roku. Brak jest zatem związku przyczynowego pomiędzy zachowaniami funkcjonariuszy pozwanej jednostki o stanem oskrzeli powoda. Prawidłowo Sąd Okręgowy ustalił również brak załeceń do stosowania u powoda diety bezmlecznej. Biegły gastroenterolog nie stwierdził zaniedbań diagnostycznych, czy leczniczych w zakresie rozpoznanego na wolności wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Biegły odpowiedział negatywnie na pytanie Sądu czy schorzenie to wymagało ordynowania powodowi diety bezmlecznej przez służby medyczne strony pozwanej. Wskazał, że każdą dietę należy rozważać indywidualnie i powinna być ona stosowana tylko przy zaostrzeniu objawów a takiego u powoda nie było, gdyż przeprowadzone w trakcie pobytu w Areszcie badania, w tym kolonoskopia nie potwierdziły aktywnego zapalenia. Wystarczającym było więc w przypadku powoda stosowanie diety lekkostrawnej, ponieważ nie miał objawów zaostrzonego zapalenia jelita, ani nie doświadczał skutków nietolerancji mleka. W czasie pobytu w pozwanej placówce jego choroba była w trakcie remisji. Opinia biegłego, jak każdy inny dowód, podlega swobodnej ocenie sądu zgodnie z regułami określonymi w art. 233 $ 1 k.p.o, Sąd rozważa jej wiarygodność i moc dowodową na podstawie własnego przekonania, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, przy wszechstronnym uwzględnieniu pozostałego materiału dowodowego. Sąd jako nieposiadający wiadomości specjalnych jest władny podważać wnioski biegłego tylko w takiej sytuacji, w której lektura opinii wykazuje, że sposób przeprowadzenia opinii i wnioskowania zawiera braki, wady logiczne bądź inne nieprawidłowości wychwytywane przez osobę niebędącą specjalistą w danej dziedzinie. Zarzuty apelacji takiej argumentacji nie zawierają. Należy więc zgodzić się z Sądem Okręgowym, że w sytuacji braku zapisów w dokumentacji leczenia powoda z okresu pobytu w Areszcie o tym, że nie tolerował on produktów mlecznych oraz o występowaniu niepożądanych objawów należało uznać, iż nie było wskazań medycznych do jej stosowania. Tej oceny nie może więc zmienić wydane 27 października 2015 roku (k. 415) zaświadczenie o przeciwskazaniu do przyjmowania produktów mlecznych (mleka, lodów, budyniu), ponieważ powód nie wykazał istnienia niekorzystnych objawów jego spożywania, ani tego, że przyczyniło się ono do zaostrzenia choroby. W zakresie zarzutów odnoszących się do wadliwego ustalenia, że wszystkie cele mają sprawną wentylację grawitacyjną wskazać należy, iż nawet przy negatywnym ustaleniu tego faktu pozostawałby on neutralnym dła rozstrzygnięcia, ponieważ skarżący uchylił się od wskazania na jaki rodzaj dolegliwości okoliczność ta miałaby przełożenie. Jeżeli brak sprawnej wentylacji grawitacyjnej miałby stanowić przyczynę zagrzybienia ścian to zagrzybienie zostało już przez Sąd drugiej instancji uwzględnione w kwocie przyznanego zadośćuczynienia. Jeżeli natomiast miałaby usprawniać cyrkulację powietrza w celi to jej niesprawność także nie świadczy o poniżeniu lub upokorzeniu skarżącego. Fakt wyposażenia każdej celi w okno, pozwala przyjąć, iż w celi istniała możliwość cyrkulacji powietrza przy regulamym jej wietrzeniu. W wymiarze obiektywnym niedogodność związana z pobytem nawet w słabo przewietrzonym pomieszczeniu nie stanowi uwłaczającego traktowania albowiem nie jest skutkiem celowym, lecz tylko pochodną stanu technicznego budynku . i zachowania samych osadzonych. Oceny naruszenia godności nie można oderwać od przeciętnej wraźliwości, a ta nie pozwala przyjąć, że następuje naruszenie godności poprzez pobyt w pomieszczeniu, które dla prawidłowego przewietrzenia wymaga aktywności samego osadzonego. Powód nie wykazał by inni osadzeni uniemożliwili mu przewietrzenie celi. ' Powód nie wskazywał też by skarżył się funkcjonariuszom pozwanej jednostki --- STRONA 18 --- na umieszczenie go w celi z osobami palącymi, czy na przebywaniu w towarzystwie takich osób w miejscach przeznaczonych na oczekiwanie osadzonych i by funkcjonariusze jego skargi ignorowali. Podobnie bez znaczenia dla sprawy pozostawał ogólny zarzut zbyt długiego oczekiwania na uzyskanie świadczenia zdrowotnego, czy oczekiwania na dostęp do lekarza. Normy do których odwołuje się powód nie gwarantują prawa do otrzymania pomocy lekarskiej, która przewyższałaby standardowy poziom leczenia dostępny dla ogółu społeczeństwa. Nie polega natomiast na prawdzie zarzut dotyczący skandalicznych warunków higieniczno -sanitarnych, wspierany treścią raporiu Krajowego Mechanizmu Prewencji. Poza zaleceniem wykonania w łaźniach ścianek między prysznicami stan łaźni został określony w raporcie jako dobry (k. 536). Ze wskazanych względów Sąd Apelacyjny na podstawie 385 k.p.c. oddalił apelację : w pozostałej części jako nieuzasadnioną. Na podstawie art. 102 k.p.e. Sąd Apelacyjny nie obciążył powoda kosztami postępowania na rzecz strony przeciwnej, pomimo, że żądania powoda zostały oddalone w znacznej części. Powód wygrał apelację co do zasady, a jedynie Sąd drugiej instancji nie podzielił jego ceny co do wysokości należnego mu zadośćuczynienia. Sytuacja osobista i materialna powoda oraz charakter dochodzonego roszczenia wymagały więc aby w realiach tej sprawy na zasadzie słuszności odstąpić od obowiązku zwrotu pozwanemu przez powoda kosztów postępowania apelacyjnego.