Wyrok I ACa 141/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny we Wrocła

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 141/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Dariusz Kłodnicki Sędziowie: SSA Walter Komorek SSA Edwarda Siemiginowska (spr.) Protokolant: Teresa Wróbel po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2009 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa K. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu nr (...) w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt I C 401/08 1. oddala apelację; 2. nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu na rzecz adwokata P. M. kwotę 3.294 zł (w tym 594 zł z tytułu podatku VAT) tytułem nieopłaconej pomocy udzielonej powodowi z urzędu . UZASADNIENIE Powód K. C. pozwem z dnia 28 października 2008r. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa- Zakładu Karnego nr (...) w S. kwoty 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia za brak zapewnienia mu warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo w całości. --- STRONA 2 --- Rozstrzygnięcie powyższe zapadło na gruncie ustaleń faktycznych w oparciu o które powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym nr 1 w S. w trzech okresach tj. od 22 lutego 2000r. do 7 czerwca 2000r., od 4 sierpnia 2000r. do 6 lutego 2002r., a następnie od 23 października 2002 r. do 10 czerwca 2003r. Powód odbywał karę pozbawienia wolności w 10 różnych celach, w których w każdej było dostawione jedno łóżko ponad normę. Powód przebywając w Zakładzie Karnym był przez okres od 1 grudnia 2000r. do 5 lutego 2002r. zatrudniony. W okresie od 25-27 marca 2003 r. w Zakładzie Karnym nr (...) w S. została przeprowadzona wizytacja przez sędziego wizytatora do spraw penitencjarnych Sądu Okręgowego w Opolu. Ze sporządzonego z wizytacji protokołu wynikało, iż warunki bytowe skazanych w wizytowanym zakładzie zostały ocenione jako zadowalające. Stan opieki zdrowotnej nie budził wątpliwości, a stan sanitarny był zadowalający. Na gruncie powyższych okoliczności faktycznych Sąd Okręgowy uznał, iż powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na upływ terminu przedawnienia roszczenia. Wskazując na treść art. 442¹ § 1 k.c., przewidującego trzyletni okres przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym liczony od daty kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, Sąd Okręgowy podkreślił, iż od opuszczenia przez powoda Zakładu Karnego minęło ponad 3 lata (opuszczenie ZK miało miejsce 10 czerwca 2003r.). Z uwagi na brak wykazania przez powoda innej daty dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia jego roszczeń z uwagi na podniesiony skutecznie zarzut przedawnienia. W konsekwencji Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda o przesłuchanie wskazanych przez niego świadków z uwagi na niecelowość. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł powód zaskarżając je w całości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Apelujący zarzucił obrazę przepisów postępowania tj. art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, tj. ustalenia faktów uznanych za udowodnione na których oparł się Sąd, a ponadto obrazę art. 379 § 1 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 212 k.p.c. poprzez brak wysłuchania informacyjnego powoda na okoliczność uzyskania przez powoda wiedzy o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty koncentrowały się wyłącznie na nieprawidłowościach w zakresie zastosowania norm prawa procesowego oraz wadliwych ustaleń faktycznych. W istocie sprowadzały się one do kwestionowania poczynionego przez sąd ustalenia faktycznego odnośnie ustalenia momentu powzięcia przez poszkodowanego informacji, co do szkody i osoby zobowiązanej do jej naprawienia, którego skutkiem było uwzględnienie podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia. Na wstępie stwierdzić należy, iż wszelkie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji były prawidłowe i znajdowały pełne oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Dlatego też Sąd Apelacyjny przyjął je za podstawę swojego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Apelacyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do kwestionowania poprawności poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń, w szczególności faktu, iż najpóźniej z chwilą opuszczenia przez powoda Zakładu Karnego w S. powziął on informację co do powstałej u niego szkody oraz odnośnie podmiotów zobowiązanych do jej naprawienia. Przedstawione przez apelującego zarzuty natury procesowej zadają się być w tym kontekście wyłącznie polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu. Bezzasadny był w szczególności zarzut naruszenia art. 212 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje on informacyjne wysłuchanie stron, którego głównym celem- z punktu widzenia sądu –jest zweryfikowanie lub ustalenie które z okoliczności są istotne i sporne między stronami, co umożliwia znacznie szybszą ocenę zasadności wniosków dowodowych i ograniczenie postępowania dowodowego do minimum. Procedujący w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji w żaden sposób nie naruszył normy przytoczonego --- STRONA 3 --- przepisu skoro okoliczności sporne pomiędzy stronami były jednoznaczne, a nadto podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia nie budziła wątpliwości. W kontekście prawidłowych i niesprzecznych ustaleń faktycznych słuszna była zatem konstatacja Sądu I instancji w zakresie uznania roszczenia powoda o zadośćuczynienie za wyrządzoną mu poprzez naruszenie dóbr osobistych krzywdę za przedawnione. Sąd I instancji nie dopuszczając się naruszenia normy prawa materialnego tj. art. 442¹ § 1 k.c. uznał, iż powód dowiedział się ona o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia z chwilą opuszczenia Zakładu Karnego w S., a więc od tego momentu rozpoczynał się bieg przewidzianego w powołanym przepisie trzyletniego terminu przedawnienia. Należy zauważyć, że w świetle twierdzeń samego powoda określonych w pozwie wynika, iż najpóźniej z tą datą miał on świadomość naruszenia w jego mniemaniu dóbr osobistych. Dowodzenie przez powoda daty odmiennej było przy tym bezcelowe skoro z chwilą opuszczenia Zakładu Karnego miał on wiedzę zarówno powstałej krzywdzie jak i podmiocie obowiązanym do jej naprawienia, którym jest Skarb Państwa reprezentowany w procesie przez jednostkę więziennictwa jaką jest Zakład Karny w S.. Wskazać również należy, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było podstaw do rozważenia ewentualnego naruszenia art. 5 k.c. przez przyjęcie, że do przedawnienia doszło w okolicznościach, które nie pozwalają uznać podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, że sąd może jedynie na zasadzie wyjątku nie uwzględnić upływu przedawnienia dochodzonego roszczenia, jeżeli podniesienie przez dłużnika zarzutu przedawnienia nastąpiło w okolicznościach objętych hipotezą art. 5 k.c., tj. gdy nosi znamiona nadużycia prawa (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r., III CZP 8/93, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153 oraz z dnia 11 października 1996 r., III CZP 76/96, OSNC 1997, nr 2, poz. 16). Podniesienie zarzutu przedawnienia może być uznane za nadużycie prawa zupełnie wyjątkowo, a istotne znaczenie dla oceny tego zarzutu z punktu widzenia zasad współżycia społecznego może mieć czas opóźnienia w dochodzeniu roszczenia. Sąd Najwyższy przyjął również, że przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa, rozstrzygające znaczenie mają okoliczności konkretnego wypadku, zachodzące po stronie poszkodowanego oraz osoby zobowiązanej do naprawienia szkody. W szczególności znaczenie ma charakter uszczerbku, jakiego doznał poszkodowany, przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia i czas jego trwania. Mając na względzie powyższą wykładnię brak jest podstaw do uznania na gruncie rozpoznawanej sprawy, iż stopień oraz okoliczności naruszenia dóbr osobistych powoda przemawiają do uznania zarzutu przedawnienia za naruszający art. 5 k.c. Wobec powyższego uznać należało, iż apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie (art. 385 k.p.c.). Z przyczyn wskazanych przez Sąd Apelacyjny, wyrok Sądu I instancji odpowiadał bowiem prawu. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 19 , § 6 pkt 6 oraz § 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm).