Wyrok i ACa 140112 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPULITEJ POLSKIEJ

--- STRONA 1 --- "\ »< Sygn. akt i ACa 140112 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPULITEJ POLSKIEJ _ Dnia 11 maja 2012 r. Sa_d Apelacyjny w Biaiymstoku 1 Wydziai Cywilny w skiadzie: Przewodniczapy : SSA Bogusiaw Dobrowolski ' Sedziowie : SA Elzbieta Biefikowska SO del. Marek Szymanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. w Biaiymstoku na rozprawie _ sprawy z powodztwa A. Z. przeciwko Skarbowi Paristwa  Zakiadowi Karnemu w K. o zapiate na skutek apelacji powoda od wyroku Sa_du Okregowego w Olsztynie 2 dnia 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I C 409111 I. oddala apeiacjg; ll. odstepuje od obciajania powoda kosztami procesu za drugq instancjq. Uzasadnienie Powod A. Z. wniosi 0 zasqdzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Pafistwa (Zakiadu Karnego w K.) kwoty 300.000 zi jako zadoééuczynienie za doznanq krzywde. W uzasadnieniu powyiszego powod wskazai m. in., 2e Zakiad Karny w K. bezprawnie naruszyi jego dobra osobiste okreélone w art. 3 i 8 Europejskiej Karty Praw Cziowieka {dalejz EKPCz). Nadto administracja wyzej wskazanego zakiadu karnego pogarszaia jego warunki pobytu poprzez: dopuszczenie do zarobaczenia oel (w celi byiy karaluchy), brak jakichkoiwiek za§e¢ sportowych i kulturalno  oéwiatowyoh, brak szkoiezfi zawodowych i programow resocjaiizacji, ziq organizacje spacerow _(spacer byi jeden i trwai,tyiko godzine), brak wydawania prasy do celi, zapewnienia wiaéciwego jedzenia (posiiki  zdaniem powoda  byiy niesmaczne i zbyt tiuste). Dodatkowo powod uskarzai sie na zie warunki higieniczno  sanitarne zajmowanych przez niego ceii oraz umieszczenie go w celi z osobami palapymi, mimo, Ze on sam jest osoba_ niepalqcq. Zgodnie z tresciq pozwu, powierzchnia celi przypadajqca na jednego osadzonego byia nizsza od minimainych gwarancji ustawowych zapisanych w art. 110 § 2 k.k.w. Nadto w ocenie powoda niedopuszczalnym jest bezprawne zachowanie pozwanego poiegajape na bezpodstawnym kontrolowaniu i czytaniu jego korespondencji oraz permanentnym naruszaniu nietykalnoéci cielesnej (osobista kontroia). Powod podai przy tym, ze podstawe prawnqjego Za_dania stanowi przepis art. 23 k.c., art. 24 k.c., art. 448 k.c. i art. 41 EKPCZ. Jak podai powod, w Zakiadzie Karnym w K. byi osadzony {z przerwami) w okresie od 20 marca 2001 r. do 1 czerwca 2006 r. ' Pozwany Skarb Pafistwa  Zakiad Kamy w K. wniosi o oddalenie powodztwa i 0 zasqdzenie na jego rzecz od pozwanego kosztow postepowania wediug norm przepisanych, w tym kosztow zastepstwa procesowego. I Uzasadniajap swoje stanowisko pozwany podniosi przede wszystkim zarzut przedawnienia za okres powyzej trzech lat pI'ZEd wniesieniem pozwu. Pozwany podai przy tym, 2e rozpoczecie biegu przedawnienia jest niezalezne od swiaciomosci uprawnionego co do przysiugujqcego mu roszczenia i rozpoczyna bieg od chwili, w ktorej przy zachowaniu nalezytej starannoéci powod mogi uzyskaé informacje o szkodzie i osobie zobowiqzanej do jej naprawienia. Oczywistym jest natomiast, zdaniem pozwanego, 2e przebywajap w Zakiadzie Karnym w K. powod byi na biezapo swiadomy, w jakioh "\ »‹ sygn. akt i Aca 14on2 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ _ Dnia 11 maja 2012 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku 1 Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Bogusław Dobrowolski ' Sędziowie : SA Elżbieta Bieńkowska S0 del. Marek Szymanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. w Białymstoku na rozprawie _ sprawy z powództwa A. Z. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie 2 dnia 9 grudnia 2011 r. sygn. akt IC 409i1'l l. oddala apelację; ll. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu za drugą instancję. Uzasadnienie Powód A. Z. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa (Zakładu Karnego w K.) kwoty 300.000 zł jako zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. W uzasadnieniu powyższego powód wskazał m. in., że Zakład Karny w K. bezprawnie naruszył jego dobra osobiste określone w art. 3 i 8 Europejskiej Karty Praw Człowieka (dalej: EKPCz). Nadto administracja wyżej wskazanego zakładu karnego pogarszała jego warunki pobytu poprzez: dopuszczenie do zarobaczenia cel (w celi były karaluchy), brak jakichkolwiek zajęć sportowych i kulturalno - oświatowych, brak szkoleń zawodowych i programów resocjalizacji, złą organizację spacerów _(spacer był jeden i trwał „tylko godzinę), brak wydawania prasy do celi, zapewnienia właściwego jedzenia (posiłki - zdaniem powoda - były niesmaczne i zbyt tłuste). Dodatkowo powód uskarżał się na złe warunki higieniczno - sanitarne zajmowanych przez niego celi oraz umieszczenie go w celi z osobami palącymi, mimo, że on sam jest osobą niepalącą. Zgodnie z treścią pozwu, powierzchnia celi przypadająca na jednego osadzonego była niższa od minimalnych gwarancji ustawowych zapisanych w art. 110 § 2 k.k.w. Nadto w ocenie powoda niedopuszczalnym jest bezprawne zachowanie pozwanego polegające na bezpodstawnym kontrolowaniu i czytaniu jego korespondencji oraz permanentnym naruszaniu nietykalności cielesnej (osobista kontroła). Powód podał przy tym, że podstawę prawnąjego żądania stanowi przepis art. 23 k.c., art. 24 k.c., art. 448 k.c. i art. 41 EKPCZ. Jak podał powód, w Zakładzie Karnym w K. był osadzony (z przerwami) w okresie od 20 marca 2001 r. do 1 czerwca 2006 r. ' Pozwany Skarb Państwa - Zakład Karny w K. wniósł o oddaie nie powództwa i o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. ' Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podniósł przede wszystkim zarzut przedawnienia za okres powyżej trzech lat przed wniesieniem pozwu. Pozwany podał przy tym, że rozpoczęcie biegu przedawnienia jest niezależne od świadomości uprawnionego co do przysługującego mu roszczenia i rozpoczyna bieg od chwili-, w której przy zachowaniu należytej staranności powód mógł uzyskac informację o szkodzie i osobie zobowiązane] do jej naprawienia. Oczywistym jest natomiast, zdaniem pozwanego, że przebywając w Zakładzie Karnym w K. powód był na bieżąco świadomy, w jakich --- STRONA 2 --- 2 warunkach przebywa. Niezaieznie od powyzszego pozwany zakwestionowai twierdzenia strony powodowej. w szozegolnosci podniosi, Ze powod nie udowodnii powstania szkody po jego stronie oraz nie wykazai zawinienia po stronie pozwanego, co jest niezbedne z punktu widzenia przepisu art. 448 k.c. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2011 r. Sad Okregowy w Oisztynie powodztwo oddalii i zasadzié od pozwanego na rzeoz Prokuratorii Generalnej w W. tytuiem zwrotu kosztow zastepstwa prooesowego kwote 7.200 ziotych U podstaw tego wyroku iegty nastepujape ustalenia faktyczne : Powod A. Z. byt osadzony w Zakiadzie Karnym w K. W okresach: od 20 marca 2001 r. do 12 czerwca 2001 r., od 23 lipca 2001 r. do 18 czenivca 2004 r., od 30 lipca 2004 r. do 1 GZ8|’WC8 2006 r. Cele mieszkalne w Zakiadzie Karnym w K. sqwyposazone w kacik sanitarny zabudowany parawanem wykonanym ze stelazu z kqtownika metalowego wypeinionego piyta pilsniowa. Nadto osoby pozbawione wolnosci sq zaopatrywane w srodki higieny zgodnie z obowiazujapymi przepisami prawa, zas w chwili przyjecia do jednostki wydawane im kooe sa_ caie i czyste. Osadzony w Zakiadzie Karnym w K. jest poddawany kontroli osobistej zgodnie z okresionymi w przepisach prawnych przypadkami. w tym przed opuszczeniem oddziaiu mieszkalnego tub miejsca zatrudnienia i po powrocie do nich. Powod mogt uozeszczaé w dostepnych formach zajeé kutturalno  oéwiatowych i sportowych. w tym uczeszczaé na zajeoia éwietlicowe, gdzie znajduje sie mozliwoéé grania w tenisa stoiowego oraz korzystania z punktu bibliotecznego. Przebywajap w Zakiadzie Karnym w K. powod nie skiadai zadnych skarg zwiazanych z warunkami odbywania kary pozbawienia wolnoéci. Rozwazajac powyzsze ustalenia faktyczne Sad Okregowy wskazai, iz podstawa_ prawna roszczenia powoda stanowia przepisy dotyczqce ochrony dobr osobistych, ktore — w ocenie powoda  zostaiy naruszone przez bezprawne dziaianie jednostki organizacyjnej Skarbu Pafistwa polegajape na niezapewnieniu powodowi odpowiednich warunkow pobytu w Zakiadzie Karnym w K.. Zdaniem Sadu Okregowego zasadnym okazai sie zarzut przedawnienia roszczefi powoda zgioszony przez pozwanego. W Swietle obowiqzujacego w okresie objetym Zadaniami pozwu przepisu art. 442 § 1 k.c. (uohyionego mocq ustawy z dnia 16 Iutego 2007 r. 0 zmianie ustawy — Kodeks cywiiny, Dz. U. z 2007 r., Nr 80, poz. 538) roszczenie o naprawienie szkody wyrzadzonej czynem niedozwoionym, w tym o zapiate zadoééuczynienia w zwiazku z naruszeniem dobr osobistych opartego na art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c., ulegaio przedawnieniu z upiywem lat 3 od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedziai sie o szkodzie i osobie obowiazanej do jej naprawienia. W obecnej reguiacji art. 4421 § 3 k.c. roszczenie powoda ulega przedawnieniu po okresie 3 lat od dnia, w ktérym to dowiedziai sie o szkodzie i o osobie zobowiazanej do jej naprawienia. Odnoszac powyzsze do powoda Sad Okregowy wskazai, iz przebywai w Zaktadzie Karnym w K. z przerwami w okresie od 20 marca 2001 r. do 1 czeiwoa 2006 r. a o nieodpowiednich warunkach pobytu oraz o tym, Ze odpowiedziainoso za to ponosi Skarb Pafistwa, powod dowiedziai sie najpozniej z data_ opuszczenia tego zakiadu. Bez znaczenia wtym zakresie jest podnoszona przez powoda okolicznoéé, w éwietie ktorej o mozliwosci clochodzenia roszczefi dowiedziai sie od innego osadzonego  A. K.. Okolicznosé, Ze"powod byt nieéwiadomy przystugujapych mu roszczefl nie ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia, gdyl wspomniany 3.— letni termin biegnie od daty, gdy ktos dowiedziai sie, iz dane okolicznoéci mogq stanowié podstawe domagania sie od konkretnego podmiotu zapiaty zadoséuczynienia lub odszkodowania. Nieznajomosé prawa nie stanowi zatem okoiicznosci powodujapej przervvanie lub zawieszenie biegu przedawnienia (art. 121 k.c. i art. 123 k.c.). W tym stanie rzeczy uznaé nalezaio, Ze rzekoma nieswiadomoéé powoda, iz moze dochodzié roszczen odszkodowawczych za osadzenie go w nieodpowiednich warunkach w jednostce penitencjarnej Skarbu Parfistwa nie ma zadnego znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. Stusznie zatem wskazuje pozwany, ze rozpoczecie biegu przedawnienia jest uzaieznione jedynie od swiadomosci uprawnionego co do istnienia szkody i osoby zobowiazane} do jej naprawienia. nie zaé od swiadomoéci uprawnionego co do przysiugujacego mu roszczenia ( tak tez SN w wyroku z dnia 17 maja 2006 r., I CSK 176105, Lex nr 191138). Zdaniem Sa_du Okregowego nic nie staio na przeszkodzie dochodzenia zacloécuczynienia jui w dacie opuszczania Zakiadu Karnego w K., zas wiedze 0 tym powod mogi powziap bez Zadnych problemow i przy zachowaniu minimum starannosci rowniez w tej dacie. Twierdzenia powoda , jakoby nie wiedziai o mozliwoéci zainicjonowana postepowania sadowego zwiqzariego z ochronajego dobr osobistych wydaja sie przy tym maio wiarygodne. Biora_c bowiern pod uwage powszechnoso skiadania takioh pozwow przez osadzonych, w tym przebywajqcych w Zakiadzie Kamym w K.. przy uwzglednieniu diugiego okresu pozbawienia powoda (w samym K. przebywai ponad 5 lat), trudrio daé 2 warunkach przebywa. Niezależnie od powyższego pozwany zakwestionował twierdzenia strony powodowej, w szczególnosci podniósł, że powód nie udowodnił powstania szkody po jego stronie oraz nie wykazał zawinienia po stronie pozwanego, co jest niezbędne z punktu widzenia przepisu art. 448 k.c. wyrokiem z dnia 9 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Oisztynie powództwo oddalił i zasądzii od pozwanego na rzecz Prokuratorii Generalnej w W. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 7.200 złotych U podstaw tego wyroku legły następujące ustalenia faktyczne : Powód A, Z. był osadzony w Zakładzie Karnym w K. w okresach: od 20 marca 2001 r. do 12 czerwca 2001 r., od 23 lipca 2001 r. do 18 czenivca 2004 r., od 30 lipca 2004 r. do 1 czerwca 2006 r. Cele mieszkalne w Zakładzie Karnym w K. sąwyposażone w kącik sanitarny zabudowany parawanem wykonanym ze stelażu z kątownika metalowego wypełnionego płytą pilśnicwą. Nadto osoby pozbawione wolności są zaopatrywane w srodki higieny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaś w chwili przyjęcia do jednostki wydawane im koce są całe i czyste. Osadzony w Zakładzie Karnym w K. jest poddawany kontroli osobistej zgodnie z określonymi w przepisach prawnych przypadkami, w tym przed opuszczeniem oddziału mieszkalnego iub miejsca zatrudnienia i po powrocie do nich. Powód mógł uczęszczać w dostępnych formach zajęć kulturalno - oświatowych i sportowych, w tym uczęszczać na zajęcia swietlicowe, gdzie znajduje się możliwość grania w tenisa stołowego oraz korzystania z punktu bibliotecznego. Przebywając w Zakładzie Karnym w K. powód nie składał żadnych skarg związanych z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Rozważając powyższe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy wskazał, iż podstawą prawną roszczenia powoda stanowią przepisy dotyczące ochrony dóbr osobistych, które - w ocenie powoda - zostaly naruszone przez bezprawne działanie jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa polegające na niezapewnieniu powodowi odpowiednich warunków pobytu w Zakładzie Karnym w K.. Zdaniem Sądu Okręgowego zasadnym okazał się zarzut przedawnienia roszczeń powoda zgłoszony przez pozwanego. W świetle obowiązującego w okresie objętym żądaniami pozwu przepisu art. 442 § 1 k.c. (uchylonego mocą ustawy z dnia 16 iutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywi'."ny, Dz. U. z 2007 r., Nr 80, poz. 538) roszczenie o naprawienie szkody wyrządzone] czynem niedożwoionym, w tym o zapłatę zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych opartego na art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c., ulegało przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W obecnej regulacji art. 4421 § 3 k.c. roszczenie powoda ulega przedawnieniu po okresie 3 lat od dnia, w którym to dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązane] do jej naprawienia. Odnosząc powyższe do powoda Sąd Okręgowy wskazał, iż przebywał w Zakładzie Karnym w K. z przerwami w okresie od 20 marca 2001 r. do 1 czerwca 2006 r. a o nieodpowiednich warunkach pobytu oraz o tym, że odpowiedzialność za to ponosi Skarb Państwa, powód dowiedział się najpóźniej z datą opuszczenia tego zakładu. Bez znaczenia wtym zakresie jest podnoszona przez powoda okoliczność, w świetle której o możliwości dochodzenia roszczeń dowiedział się od innego osadzonego - A. K.. Okoliczność, zefpowód był nieświadomy przysługujących mu roszczeń nie ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia, gdyz wspomniany 3.- letni termin biegnie od daty, gdy ktoś dowiedział się, iż dane okoliczności mogą stanowić podstawę domagania się od konkretnego podmiotu zapłaty zadośćuczynienia lub odszkodowania. Nieznajomość prawa nie stanowi zatem okoliczności powodujące] przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia (art. 121 k.c. i art. 123 k.c.). W tym stanie rzeczy uznać należało, że rzekoma nieświadomcść powoda, iż może dochodzić roszczeń odszkodowawczych za osadzenie go w nieodpowiednich warunkach w jednostce penitencjarnej Skarbu Panstwa nie ma żadnego znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. Słusznie zatem wskazuje pozwany, że rozpoczęcie biegu przedawnienia jest uzależnione jedynie od świadomości uprawnionego co do istnienia szkody i osoby zobowiązanej do jej naprawienia, nie zaś od świadomości uprawnionego co do przysługującego mu roszczenia ( tak też SN w wyroku z dnia 17 maja 2006 r., I CSK 1?6."05, Lex nr 191138). Zdaniem Sądu Okręgowego nic nie śtało na przeszkodzie dochodzenia zadośćuczynienia już w dacie opuszczania Zakładu Karnego w K., zaś wiedzę 0 tym powód mógł powziąć bez żadnych problemów i przy zachowaniu minimum staranności również w tej dacie. Twierdzenia powoda , jakoby nie wiedział o możliwości zainicjonowana postępowania sądowego związanego z ochronąjego dóbr osobistych wydają się przy tym mało wiarygodne. Biorąc bowiem pod uwagę powszechnosó składania takich pozwów przez osadzonych, w tym przebywających w Zakładzie Karnym w K., przy uwzględnieniu długiego okresu pozbawienia powoda (w samym K. przebywał ponad 5 lat), trudno dać --- STRONA 3 --- \ 3 wiare, Ze A. Z. nie byt éwiadomy mozliwoéci dochodzenia przedmiotowych roszczefi odszkodowawczych. W konsekwenoji powyzszego Sad Okregowy uznat, iz roszczenie jest przedawnione bowiem, 3ietni termin przedawnienia roszczefi powoda rozpoczaj swoj bieg najpozniej z dniem 1 czeiwca 2006 r. a zatem upiynal z dniem 1 czenn/ca 2009 r., podczas gdypozew zostat wniesiony dopiero w dniu 12 lipca 2011 r. Pozwany mogi zatem zgodnie z art. 117 § 2 k.c. skutecznie uchylio sie od zaspokojenia roszczefi powoda, co z kolei skutkowato oddaleniem powodztwa. Skutecznie zgioszony zarzut przedawnienia skutkowa! oddaleniem przez Sad wnioskow dowodowych powoda 0 przesiuchanie éwiadkow, bowiem staiy sie one zbedne dia rozstrzygniecia niniejszej sprawy (k. 131). Dodatkowo Sad Okregowy podniést, i2 samo pizeiudnienie ozy nieodpowiednie warunki osadzenia nie oznaczaja automatycznie bezprawnego naruszenia dobr osobistych powoda, zwiaszcza gdy zwazyé, ze w okresie pobytu powoda w Zakladzie Karnym w K. obowiazywat przepis art. 248 § 1 k.k.w. dopuszczajacy umieszczenie skazanych w szczegélnie uzasadnionych wypadkach w warunkach, w ktorych powierzchnia celi na jedna osobe wynosiia mniej niz 3 m2 przewidziane art. 110 § 2 k.k.w. Niezaleznie od powyzszego nalezy wskazaé, 2e nawet gdyby w jakiejs czesci uznao roszczenia powoda za nieprzedawnione, jego twierdzenia i oceny za zasadne, a dziaiania Skarbu Pafistwa za bezprawne, uczynienie zadoét’: Zadaniom pozwu naruszaioby eiementarne zasady wspoizyoiaspoiecznego. ktore nie dopuszczaja, aby sprawca przestepstwa czerpai w zwiazku z jego popeinieniem bezpoérednie lub chociazby poérednie korzyéci materialne. Jako podstawy prawne swoich rozstrzygnieé Sad Okregowy wskazai art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 442 § 1 k.c. a w zakresie kosztéw procesu art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. 0 Prokuratorii Generainej Skarbu Pafistwa (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.) w zw. z § 6 pkt ? rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 wizeénia 2002 r. w sprawie opiat za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow pomooy prawnej udzielonej z urzedu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z poin. zm.). Apelacje od wyiej przedstawionego wyroku Sa_du Okregowego wywiodi powod, ktory zaskarzyi go w oaioéoi. Apeiaoja nie preoyzuje zarzutow wynika z niej jednak, iz skarzacy kwestionuje zasadnoéo przyjecia przez Sad Okregowy za podstawe oddalenia powodztwa zarzutu przedawnienia. Powod podniosi w tym zakresie. iz 0 swoich uprawnieniach dowiedziat sie dopiero w dniu 14 sierpnia 2010 r. od A. K.. z ktorym przebywai w tym samym Zakiadzie Karnym w C.. Wczeéniej nie znai zadnego skazanego, ktory tak jak A. K. znaiby sie na prawie polskim oraz na EKPC. On tez pisai mu pisma prooesowe. Zdaniem skarzacego termin przedawnienia nalezy liczyé od daty poinformowania go o jego prawach przez K., a licza_c go od tej daty przedawnienie by jeszcze nie nastapiio. Nadto zdaniem skarzacego siowo ,,przedawnienie" wystepuje tylko w polskim prawie , ktore ,, zostaio sporzadzone w ciezkich czasach PRL”. W apelacji skaztapy podniost tez , iz Sad oddaiit mu wnioski dowodowe z zeznafl éwiadkow , ktorymi chciat udowodnié zte warunki w pozwanym Zaktadzie Karnym w okresie w ktorym pzzebywai tam. Apelacja nie zawiera precyzyjnie sformuiowanego wniosku apelacyjnego, niewatpliwym jest jednak , tz powod domaga sie uwzglednienia powodztwa. ’ Sad Apelacyjny zwaiyi, co nastepuje: Apelacja powoda podlegala oddaleniu. Sad Apelaoyjny podziela stanowisko Sadu I instancji co do zasadnoéci podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia dochodzonego przez powoda roszczenia. W tym zakresie wypada jednak zauwazyé, iz w swietle przyjetego przez Sad Okregowy poczatku’ biegu przedawnienia od dnia 01.06.2006 r. do oceny przedawnienia miarodajny jest art. 442‘. § 1. zd. I k.c. zgodnie z ktorym’ roszczenie 0 naprawienie szkody wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z uptywem lat trzech od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedziai sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Jak wiadomo art. 442 § 1 k.c. uchylony ustawa 2 dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy  Kodeks cywilny (Dz. U. z dnia 9 maja 2007 r.) z dniem 10 sierpnia 2007 r. , co mjaio miejsce jeszcze przed wejsciem w zycie wyroku Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 1 wrzeénia 2006 r. Iwydanego w sprawie SK 14/05 (OTKA 2006/8/97). przewidujapego utrate mocy przez ten artykui w czesci z dniem 31 grudnia 2007 r. Ta sama ustawa wprowadzono jednoczesnie do Kodeksu cywiinego art. 4421 k.c. regulujaoy przedawnienie roszczefi wynikajapych 2 czyhow niedozwolonych 2 uwzglednieniem treéci wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego 2 dnia 1 wrzeéfiia 2006 r. I . W éwietle art. 2 wspomnianej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy  Kqdeks cywilny do roszczeri powstaiych przed dniem wejscia w zycie niniejszej ustawy, a wedlug przepisow \ 3 wiarę, że A. Z. nie był świadomy możliwości dochodzenia przedmiotowych roszczeń odszkodowawczych. W konsekwencji powyższego Sąd Okręgowy uznał, iż roszczenie jest przedawnione bowiem, 3-letni termin przedawnienia roszczeń powoda rozpoczął swój bieg najpóźniej z dniem 1 czerwca 2006 r. a zatem upłynął z dniem 1 czerwca 2009 r., podczas gdypozew został wniesiony dopiero w dniu 12 lipca 2011 r. Pozwany mógł zatem zgodnie z art. 117 § 2 k.c. skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczeń powoda, co z kolei skutkowało oddaleniem powództwa. Skutecznie zgłoszony zarzut przedawnienia skutkował oddaleniem przez Sąd wniosków dowodowych powoda o przesłuchanie świadków, bowiem stały się one zbędne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (k. 131). Dodatkowo Sąd Okręgowy podniósł, iż samo przeiudnienie czy nieodpowiednie warunki osadzenia nie oznaczają automatycznie bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda, zwłaszcza gdy zważyć, że w okresie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w K. obowiązywał przepis art. 248 § 1 k.k.w. dopuszczający umieszczenie skazanych w szczególnie uzasadnionych wypadkach w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2 przewidziane art. 110 § 2 k.k.w. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że nawet gdyby w jakiejś częsci uznać roszczenia powoda za nieprzedawnione, jego twierdzenia i oceny za zasadne, a działania Skarbu Państwa za bezprawne, uczynienie zadość żądaniom pozwu naruszałoby elementarne zasady współżyciaspołecznego, które nie dopuszczają, aby sprawca przestępstwa czerpał w związku z jego popełnieniem bezpośrednie lub chociażby pośrednie korzyści materialne. Jako podstawy prawne swoich rozstrzygnięć Sąd Okręgowy wskazał art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 442 § 1 k.c. a w zakresie kosztów procesu art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generainej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.) w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 wrzesnia 2002 r. w sprawie opłat' za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z póżn. zm.). Apelację od wyżej przedstawionego wyroku Sądu Okręgowego wywiódł powód, który zaskarżył go w całości. Apeiacja nie precyzuje zarzutów wynika z niej jednak, iż skarżący kwestionuje zasadność przyjęcia przez Sąd Okręgowy za podstawę oddalenia powództwa zarzutu przedawnienia. Powód podniósł w tym zakresie, iż o swoich uprawnieniach dowiedział się dopiero w dniu 14 sierpnia 2010 r. od A. K., z którym przebywał w tym samym Zakładzie Karnym w C.. Wcześniej nie znał żadnego skazanego, który tak jak A. K. znałby się na prawie polskim oraz na EKPC. On też pisał mu pisma procesowe. Zdaniem skarżącego termin przedawnienia należy liczyc od daty poinformowania go o jego prawach przez K., a licząc go od tej daty przedawnienie by jeszcze nie nastąpiło. Nadto zdaniem skarżącego słowo ,,przedawnienie“ występuje tylko w polskim prawie , które ,, zostało sporządzone w ciężkich czasach PRL”. W apelacji skarżący podniósł też , iż Sąd oddalił mu wnioski dowodowe z zeznań świadków , którymi chciał udowodnić złe warunki w pozwanym Zakładzie Karnym w okresie w którym przebywał tam. Apelacja nie zawiera precyzyjnie sformułowanego wniosku apelacyjnego, niewątpliwym jest jednak , iż powód domaga się uwzględnienia powództwa. J Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda podlegała oddaleniu. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji co do zasadności podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia dochodzonego przez powoda roszczenia. W tym zakresie wypada jednak zauważyć, iż w świetle przyjętego przez Sąd Okręgowy początku" biegu przedawnienia od dnia 01.06.2006 r. do oceny przedawnienia miarodajny jest art. 4421. § 1. zd. I k.c. zgodnie z którym' roszczenie o naprawienia szkody wyrządzone] czynem niedozwołonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jak wiadomo art. 442 § 1 k.c. uchylony ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z dnia 9 maja 2007 r.) z dniem 10 sierpnia 2007 r. , co mjało miejsce jeszcze przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 września 2006 r. 'wydanego w sprawie SK 14/05 (OTK-A 2006/8/97), przewidującego utratę mocy przez ten artykuł w części z dniem 31 grudnia 2007 r. Tą samą ustawą wprowadzono jednocześnie do Kodeksu cywiinego art. 4421 k.c. regulujący przedawnienie roszczeń wynikających z czynów niedozwolonych z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 września 2006 r. I . W świetle art. 2 wspomnianej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w zycie niniejszej ustawy, a według przepisów --- STRONA 4 --- 4 dotychozasowych w tym dniu ( czyii w dniu 10 sierpnia 2007 r. ) jeszcze nieprzedawnionych, stosuje sie przepisy art. 4421 Kodeksu oywiinego. Poniewaz do dnia 10 sierpnia 2007 r. nie uptynaj jeszcze okres przedawnienia roszczenia powoda. zastosowanie do jego sytuacji ma art. 4421 § 1 zd. I k.c., w mysl ktorego roszczenie 0 naprawienie szkody wyrzqdzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z uptywem Iat trzech od dnia. w ktorym poszkodowany dowiedziat sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. . Powyzszy wywod nie podwaza jednak ustalen Sadu Okregowego w zakresie uptywu terminu przedawnienia, bowiem nowa regutacji z art. 4421 § 1 zd. I k.c. nie zmienia w odniesieniu do powoda zarowno okresu przedawnienia jak i jego poozatkowej daty, od ktorej rozpoczeto ono bieg. W zwiazku z tym przepisem trafnie Sad I instancji w niniejszej sprawie przyjat, iz skoro powod przebywatw Zaktadzie Karnym w K. do dnia 1 czerwca 2006 r. to swa wiedze 0 nieodpowiednich warunkach tam panujacych powziaj nie pozniej niz z dniem opuszczenia tego Zaktadu. Aczkolwiek nie bytby pozbawiony catkowicie racji i taki poglad, iz kazdy dzien pobytu mogtby bye rozpatrywany osobno i wowczas okres przedawnienia roszczeri za kazdy dzien pobytu nastepowatby po 3Iatach. Warunki bowiem w jakich przebywat byty mu przeciez znane, jak rowniez znany byt Zaktad w ktorym przebywat, a wiedza o tych etementach byia wystarczajaca do wystapienia z powodztwem. Dalsze rozwazania w zakresie wczesniejszego rozpoczecia biegu przedawnienia sa_ zbedne z uwagi, na obowiazujapy w postepowaniu apelacyjnym zakaz reformationis in peius (art. 384 k.p.c.).  Zdaniem Sadu Apelacyjnego powod wadliwe rozumie instytucje przedawnienia Iaczac jej wprowadzenie do poiskiego prawa z dawnymi czasami komunistycznymi, kiedy to jak pisze w apelacji Polska rzadzitoz ,, ...SB .,UB, NKWD i KGB gnebicfefe i ziodzieje Korony Potsktej oraz mordercy Narodu Po.~'skfego..." {k. 154). Poglad ten nie polega na prawdzie, a przedawnienia roszczefi zawsze byto nieodIa_cznym_e1ementem wszystkich systemow prawnych. Nie jest to jak zdaje sie twierdzié powod relikt sytemu komunistycznego, a przyktadowo tyiko mozna powoéac art. 2219 2227 regulujape przedawnienia w Kodeksie Napoleona z 1808 r. obowiazujacego rowniez na ziemiach polskich, a nawet nadal mogacego mieé zastosowanie w sprawach spadkowych Iub o zasiedzenia na niektorych terenach polskich. Takze przyktadowo wskazao mozna by regulacje przedawnienia roszczelfi w prawie niemieckim tj. §§ 194218 niemieokiego Kodeksu oywilnego (B£irgerti'chesGesetzbuch 2 1896 r. nadat obowfqzujqcego). Instytucja przedawnienia nie jest tez obca systemowi anglosaskiemu gdzie jest ona powszechnie znana i okreslana najczeéciej pojeciami takimi jak: limitation, prescription, statute of ttmitation. Za istnieniem w prawie cywilnym instytucji przedawnienia przemawia szereg wazkich argumentow. Mianowicie petni role wychowawoza, gdyz zmusza do szybkiej reakcji na naruszenie prawa, vwmusza dbatoso o wiasne interesy. wywiera nacisk na osoby uprawnione, aby terminowo dochodziiy swych roszczen. W braku przedawnienia, wobec nasilajacej sis wraz z upiywem czasu niepewnosci dowodowej, procesy wszczynane po Iatach znaoznie czesciej prowadziiyby do wytwarzania stanu sprzecznego z prawem, niz do przywracania sytuacji odpowiadajacej prawu. Do oelow przedawnienia zalicza sie konieoznoéé Iikwidacji stanu niepewnosci i napiecia w stosunkach prawnych, ktory jest nastepstwem niezrealizowania roszczenia przez pewien dtuzszy czas. Stan niepewnoéci i napiecia w stosunkach prawnych nie moze bowiem trwaé w nieskoflczonosé (T. Pafdyna: Przedawnfenfe w poiskfm prawie cywrlinym, Wyd. Lexi'sNexr's, Wwa 2009, str.43 48). W apelacji powod kwestie wiedzy 0 ztych warunkach niestusznie utozsamia z pozniejszym powzieciem wiadomoéci 0 przystugujacym mu roszczeniu, ktory jest przedmiotem procesu. Sq to dwa roine zagadnienia dotyczape swiadomoéci okrestonym zdarzen oraz swiadomoéci prawnej. Dia oceny zarzutu przedawnienia decydujace znaczenie ma to kiedy poszkodowany dowiedziat sie o faktach, a wiec 0 szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Trudno jest podzielio poglad powoda, iz nie byt on poczatku Néwiadom warunkow panujacych w trakcie odbywania kary pozbawienia wolnosci oraz, i2 nie byt mu znany podmiot, new ponosii za to odpowiedziatnoso. Warunki w jakich przebywat (jak twierdzi zte) bezposrednio go przeciez dotyczyty, wiedziai tez, iz przybywa w Zaktadzie Karnym nalezacym do Panstwa i na mocy decyzji organu panstwowego ( Sadu), a zatem powinien wiedzieo, iz za ewentualne wyrza_dzane mu szkody odpowiedzialnoéé ponosi Panstwo. Ustalenie tych okolicznosci nie wymagaio podejmowania w zasadzie Zadnych dziatan, bowiem byty one oczywiste. Zaohowania chofiby minimalnej dbatosci o_swoje interesy mozna wymagao rowniez od osoby pozbawione] wolnosci, sam pobyt w zakiadzie nie ogranicza mozliwosci ani wytaczanie powodztw ani zwracanie sie do roznych instytucji publicznych, organizacji pozarzadowych itp. i skazani z mozliwosci takich korzystaja powszechnie, by nie powiedzieo nagminnie. Okolioznoéé. podnoszona w apelacji dotyczaca tego, ze powod o swoich) prawach dowiedziai sie dopiero od A. K. niezaleznie od tego czy faktycznie tak byto. nie ma znaozenia dla biegu terminu przedawnienia, gdyz termin przedawnienia biegnieod daty, gdy uprawniony dowiedziai sie o okolicznosciaoh mogacych stanowio podstawe zadosouczynienia Iub odszkodowania. Nieznajomoéé prawa nie stanowi iatem 4 dotychczasowych wtym dniu ( czyli w dniu 10 sierpnia 2007 r. ) jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 4421 Kodeksu cywilnego. Ponieważ do dnia 10 sierpnia 2007 r. nie upłynął jeszcze okres przedawnienia roszczenia powoda, zastosowanie do jego sytuacji ma art. 4421 § 1 zd. I k.c., w myśl którego roszczenie o naprawlenie szkody wyrządzone] czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. . Powyższy wywód nie podważa jednak ustaleń Sądu Okręgowego w zakresie upływu terminu przedawnienia, bowiem nowa regulacji z art. 4421 § 1 zd. I k.c. nie zmienia w odniesieniu do powoda zarówno okresu przedawnienia jak i jego początkowej daty, od której rozpoczęło ono bieg. W związku z tym przepisem trafnie Sąd I instancji w niniejszej sprawie przyjął, iż skoro powód przebywałw Zakładzie Karnym w K. do dnia 1 czerwca 2006 r. to swą wiedzę o nieodpowiednich warunkach tam panujących powziął nie póżniej niż z dniem opuszczenia tego Zakładu. Aczkolwiek nie byłby pozbawiony całkowicie racji i taki pogląd, iż każdy dzień pobytu mógłby być rozpatrywany osobno i wówczas okres przedawnienia roszczeń za każdy dzień pobytu następowałby po 3-latach. Warunki bowiem w jakich przebywał były mu przecież znane, jak również znany był Zakład w którym przebywał, a wiedza o tych elementach była wystarczająca do wystąpienia z powództwem. Dalsze rozważania w zakresie wcześniejszego rozpoczęcia biegu przedawnienia są zbędne z uwagi, na obowiązujący w postępowaniu apelacyjnym zakaz reformationis in peius (art. 384 k.p.c.). - Zdaniem Sądu Apelacyjnego powód wadliwe rozumie instytucję przedawnienia łącząc je] wprowadzenie do polskiego prawa z dawnymi czasami komunistycznymi, kiedy to jak pisze w apelacji Polską rządziło: ,, ...SB ,UB, NKWD i KGB gnębicƒele i złodzieje Korony Połskiej oraz mordercy Narodu Połskiego..." (k. 154). Pogląd ten nie polega na prawdzie, a przedawnienie roszczeń zawsze było nieodłącznymelementem wszystkich systemów prawnych. Nie jest to jak zdaje się twierdzić powód relikt sytemu komunistycznego, a przykładowo tyiko można powołać art. 2219- 2227 regulujące przedawnienie w Kodeksie Napoleona z 1808 r. obowiązującego również na ziemiach polskich, a nawet nadal mogącego mieć zastosowanie w sprawach spadkowych lub o zasiedzenia na niektórych terenach polskich. Także przykładowo wskazać można by regulacje przedawnienia roszczeń w prawie niemieckim tj. §§ 194-218 niemieckiego Kodeksu cywilnego (BürgerlichesGesetzbucn z 1896 r. nadał obowiązującego). Instytucja przedawnienia nie jest też obca systemowi anglosaskiemu gdzie jest ona powszechnie znana i określana najczęściej pojęciami takimi jak: łimitation, prescription, statute of łimitation. Za istnieniem w prawie cywilnym instytucji przedawnienia przemawia szereg ważkich argumentów. Mianowicie pełni rolę wychowawczą, gdyż zmusza do szybkiej reakcji na naruszenie prawa, wymusza dbałość o własne interesy, wywiera nacisk na osoby uprawnione, aby terminowo dochodziły swych roszczeń. W braku przedawnienia, wobec nasilającej się wraz z upływem czasu niepewności dowodowej, procesy wszczynane po latach znacznie częściej prowadziłyby do -wytwarzania stanu sprzecznego z prawem, niż do przywracania sytuacji odpowiadające] prawu. Do celów przedawnienia zalicza się konieczność likwidacji stanu niepewności i napięcia w stosunkach prawnych, który jest następstwem niezrealizowania roszczenia przez pewien dłuższy czas. Stan niepewności i napięcia w stosunkach prawnych nie może bowiem trwać w nieskończoność (T. Pałdyna: Przedawnienie W polskim prawie cywilnym, Wyd. LexisNexis, W-wa 2009, str.43- 48). W apelacji powód kwestię wiedzy o złych warunkach niesłusznie utożsamia z późniejszym powzięciem wiadomości o przysługującym mu roszczeniu, który jest przedmiotem procesu. Są to dwa różne zagadnienia dotyczące świadomości określonym zdarzeń oraz świadomości prawnej. Dla oceny zarzutu przedawnienia decydujące znaczenie ma to kiedy poszkodowany dowiedział się o faktach, a więc o szkodzie I o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Trudno jest podzielić pogląd powoda, iż nie był on początku świadom warunków panujących w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności oraz, iż nie był mu znany podmiot, który ponosił za to odpowiedzialność. Warunki w jakich przebywał (jak twierdzi złe) bezpośrednio go przecież dotyczyły, wiedział też, iż przybywa w Zakładzie Karnym należącym do Państwa i na mocy decyzji organu państwowego (Sądu), a zatem powinien wiedzieć, iż za ewentualne wyrządzane mu szkody odpowiedzialność ponosi Państwo. Ustalenie tych okoliczności nie wymagało podejmowania w zasadzie żadnych działań, bowiem były one oczywiste. Zachowania choćby minimalnej dbałości o_swoje interesy można wymagać również od osoby pozbawionej wolności, sam pobyt w zakładzie nie ogranicza możliwości ani wytaczanie powództw ani zwracanie się do różnych instytucji publicznych, organizacji pozarządowych itp. i skazani z możliwości takich korzystają powszechnie, by nie powiedzieć nagminnie. Okoliczność, podnoszona w apelacji dotycząca tego, że powód o swoich prawach dowiedział się dopiero od A. K. niezależnie od tego czy faktycznie tak było, nie ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia, gdyż termin przedawnienia biegnieod daty, gdy uprawniony dowiedział się o okolicznościach mogących stanowić podstawę zadośćuczynienia lub odszkodowania. Nieznajomość prawa nie stanowi zatem --- STRONA 5 --- /~ 5 okolicznosci powodujacej przerwanie Iub zawieszenie biegu przedawnienia (art. 121 k.c. i art. 123 k.c.). Samo skorzystanie z zarzutu przedawnienia roszczenia przez pozwanego (diuznika) jest dziataniem w gran¥cach prawa i jest dziataniem niewatpliwe zgodnym z prawem. Diuznikowi. ktory podniost zarzut przedawnienia mozna postawié zarzut naruszenia zasad wspotzycia spotecznego tylko w wyjatkowych i razacych okoticznosciach (por. wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 7 ttstopada 2003 r., V CK 399/02  zbidr Lex nr 175965). W zwiqzku z tym stanowiskiem nalezato w niniejszej sprawie dokonao oceny czy podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia naruszato w kontekscie art. 5 k.c. zasady wspotzycia spotecznego. Zdaniem Sa_du Apelacyjnego brak jest w sprawie okolicznosci, ktore pozwalaiby by ma przyjecie, iz pozwany zgtaszajap zarzut przedawnienia naduzyt sowich praw. Nie bez znaczenia w tym zakresie jest czas opéinienia w dochodzeniu roszczenia (wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 7 czerwca 2000 r., U! CKN 522/99 zbior Lex nr 51563). W swietle okolicznosci sprawy roszczenie powoda uleglo przedawnieniu 2 dniem 1 czerwca 2009 r. , a zatem od tego dnia do chwili wniesienia przez powoda pozwu do Sadu Okregowego w dniu 15 Iipca 2011 r. mineto ponad 2 Iata. Jest to w ocenie Sa_du Apetacyjnego znaczne opoznienie, wskazujape na to, iz powod nie przejawit naiezytej troski o swoje sprawy. Jak sie zdaje niniejsza sprawa jest elementem szerszego zjawiska jakim jest wnoszenie spraw opartych na podobnych jak powod twierdzeniach, ktore jednak zostary wniesione przez osoby przebywajace w zaktadach karnych jeszcze przed uptywem terminow przedawnienia. W zakresie naduzycia prawa w pewnym zakresie w ramach postulatu wnikliwej oceny okolicznosci sprawy nalezy brao pod uwage tez tzw. "zasade czystych rak" (por. np. wyroki SN z dnia 6 kwietnia 1963 r., HI CR 117/62, PIP 1964, z. 4, oraz wyrok z dnia 29 stycznia 1964 r., III Cr 344i63, OSNC 1964, nr 11, poz. 234), ktora sprowadza sie do tego, 2e nie moze powoiywao sie na naruszenie zasad wspoizycia spotecznego ten, kto ich sam nie przestrzega. Nie przypisujac tej zasadzie dogmatycznego znaczenia wypada jednak zauwazyo, iz odbywanie przez powoda kary wieloletniego wiezienia nie swiadczy o przestrzeganiu przez niego zasad wspoizycia spoteoznego. Wypada wreszcie w zakresie przyjetego okresu przedawnienia zauwazyo, I2 swietle orzeczen Europejskiego Trybunatu Praw Cztowieka w Strasburgu sam 3Ietni termin przedawnienia nie budzi sprzeoiwu Trybunatu (por. w tym zakresie m. in. uzasadnienia Trybunatu do decyzji odrzucajacych skargi skazanyoh: pkt. 57 i 60 uzasadnienia decyzji Trybunaiu z dnia 12 pazdziernika 2010 roku wydanej w sprawie skargi nr 33502109 wniesionej przez R. L. przeciwko Polsce oraz punkt 85 uzasadnienia decyzji Trybunatu z dnia 12 pazdziernika 2010 r. wydanej w sprawie skargi nr 52070t08 wniestonej przez R. I:.. przeciwko Polsce). W zwia_zku z uznaniem skutecznosci podntesionego przez  pozwanego zarzutu przedawnienia  oddalenie przez Sad Okregowy wnioskow dowodowych powoda zmierzajapych do wykazania warunkow, wjakich powod w spornym okresie przebywat byto zasadne, siuzyto ekonomice procesowej i zmniejszyto spoteczne koszty postepowania. Przyjecie bowiem przedawntania czynito zbednym ustalanie czy faktycznie powod przebywat w takich warunkach jak twierdzi. Podzieiajac ustalenia faktyczne w zakresie przedawnienia roszczenia powoda Sad Apelacyjny na zasadzie art. 385 k.p.c./dddalitjego apelacje. O kosztach procesu za druga instancje Sad Apelacyjny orzekt zgodnie z art. 102 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. kierujac sie trudna sytuacja materialna powoda wskazana wjego oswiadczeniu majatkowym z dnia 27 Iipca 2011 r. _ /~ 5 okoliczności powodującej przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia (art. 121 k.c. i art. 123 k.c.). Samo skorzystanie z zarzutu przedawnienia roszczenia przez pozwanego (dłużnika) jest działaniem w granicach prawa i jest działaniem niewątpliwe zgodnym z prawem. Dłużnikowi, który podniósł zarzut przedawnienia można postawić zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego tylko w wyjątkowych i rażących okołicznościach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2003 r., "./ CK 399/O2 - zbiór Lex nr 175965). W związku z tym stanowiskiem należało w niniejszej sprawie dokonać oceny czy podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia naruszało w kontekście art. 5 k.c. zasady współżycia społecznego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego brak jest w sprawie okoliczności, które pozwalałby by ma przyjęcie, iż pozwany zgłaszając zarzut przedawnienia nadużył sowich praw. Nie bez znaczenia w tym zakresie jest czas opóźnienia w dochodzeniu roszczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2000 r., IH CKN 522/99- zbiór Lex nr 51563). W świetle okoliczności sprawy roszczenie powoda uległo przedawnieniu z dniem 1 czerwca 2009 r. , a zatem od tego dnia do chwili wniesienia przez powoda pozwu do Sądu Okręgowego w dniu 15 lipca 2011 r. minęło ponad 2 lata. Jest to w ocenie Sądu Apelacyjnego znaczne opóźnienie, wskazujące na to, iż powód nie przejawił należytej troski o swoje sprawy. Jak się zdaje niniejsza sprawa jest elementem szerszego zjawiska jakim jest wnoszenie spraw opartych na podobnych jak powód twierdzeniaoh, które jednak zostały wniesione przez osoby przebywające w zakładach karnych jeszcze przed upływem terminów przedawnienia. W zakresie nadużycia prawa w pewnym zakresie w ramach postulatu wnikliwej oceny okoliczności sprawy nalezy brac pod uwagę też tzw. "zasadę czystych rąk" (por. np. wyroki SN z dnia 6 kwietnia 1963 r., Iil CR 117/62, PIP 1964, z. 4, oraz wyrok z dnia 29 stycznia 1964 r., Ill Cr 344ƒ63, OSNC 1964, nr 11, poz. 234), która sprowadza się do tego, że nie może powoływać się na naruszenie zasad współżycia społecznego ten, kto ich sam nie przestrzega. Nie przypisując tej zasadzie dogmatycznego znaczenia wypada jednak zauważyć, iż odbywanie przez powoda kary wieloletniego więzienia nie świadczy o przestrzeganiu przez niego zasad współżycia społecznego. Wypada wreszcie w zakresie przyjętego okresu przedawnienia zauważyć, iż świetle orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu sam 3-letni termin przedawnienia nie budzi sprzeciwu Trybunału (por. w tym zakresie m. in. uzasadnienia Trybunału do decyzji odrzucających skargi skazanych: pkt. 57 i 60 uzasadnienia decyzji Trybunału z dnia 12 pażdziernika 2010 roku wydanej w sprawie skargi nr 33502109 wniesionej przez R. Ł. przeciwko Polsce oraz punkt 85 uzasadnienia decyzji Trybunału z dnia 12 pażdziernika 2010 r. wydanej w sprawie skargi nr 5207Ur08 wniesione] przez R. Ł. przeciwko Polsce). W związku z uznaniem skuteczności podniesionego przez - pozwanego zarzutu przedawnienia - oddalenie przez Sąd Okręgowy wniosków dowodowych powoda zmierzających do wykazania warunków, wjakich powód w spornym okresie przebywał było zasadne, służyło ekonomice procesowe] i zmniejszyło społeczne koszty postępowania. Przyjęcie bowiem przedawnienia czyniło zbędnym ustalanie czy faktycznie powód przebywał w takich warunkach jak twierdzi. Pódzielając ustalenia faktyczne w zakresie przedawnienia roszczenia powoda Sąd Apelacyjny na zasadzie art. 385 k.p.c./oddalił jego apelację. O kosztach procesu za drugą instancję Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z art. 102 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. kierując się trudną sytuacją materialną powoda wskazaną wjego oświadczeniu majątkowym z dnia 27 lipca 2011 r. _