Teza / krótkie omówienie
odszkodowanie
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
—~\ Sygn. akt I ACa 138110 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2011 r. Sad Apelacyjny w Warszawie I Wydzial Cywilny w sk%adzie: Przewodniczqcy — Sgdzia SA Przemysiaw Kurzawa /spr./ Sgdzia SA Hanna Muras Sedzia SO del. Anna Tyrluk Krajewska Protokoiant st. sekr. sad. Agnieszka Twardo po rozpoznaniu w dniu 11 Iutego 2011 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa P. B. przeciwko Skarbowi Pafistwa Dyrektorowi Zakiadu Karnego w W. 0 odszkodowanie, ochrone dc'>br osobistych i zadoééuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okrggowego w Warszawie z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt I C 961/O9 uchyla zaskariony wyrok i sprawg przekazuje do ponownego rozpoznania Sqdowi Okrqgowemu w Warszawie pozostawiajqc tému Sqdowi rozstrzygniecie 0 kosztach postgpowania apelacyjnego. Sygn. akt | ACa 738/10 UZASADNIENIE '-¬~ sygn. akt i Aca 788110 W Y R O K W 'IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Przemysław Kurzawa /spr./ Sędzia SA Hanna Muras Sędzia SO del. Anna Tyrluk - Krajewska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Twardo po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2011 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa P. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W W. o odszkodowanie, ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt I C 961/09 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie 0' kosztach postępowania apelacyjnego. sygn. akt | Aca 738/10 UZASADNIENIE
--- STRONA 2 ---
2 Powéd P. B. w pozwie wniesionym W dniu 21 wrzeénia 2009 roku 2ada+ zasadzenia od Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakiadu Karnego w W. kwoty 200.000 zl tytulem odszkodowania i zadoééuczynienia za naruszenia jego débr osobistych przez brak zabezpieczenia godziwych warunkéw odbywania kary pozbawienia wolnoéci w Zaktadzie Karnym w W. w okresie od 18 grudnia 2001 roku do 10 kwietnia 2003 roku. W podstawie faktycznej powédztwa powéd wskazal, ze w czasie odbywania kary pozbawienia wolnoéci pozwany naruszyk jego dobra osobiste w postaci godnoéci poprzez nieludzkie E ponizajace traktowanie polegajace na umieszczeniu go w przeiudnionych celach mieszkalnych, w ktérych na jednega skazanego przypadaio mniej niz 3m2, przewidziane w art. 110 kodeksie karnym wykonawczym. Pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany przez Dyrektora Zak+adu Karnego w W. w odpowiedzi na pozew z dnia 08 stycznia 2010 roku wniés% 0 oddalenie powédztwa w caioéci z uwagi na fakt braku wykazania przez powoda faktu przebywania W przeludnionej celi i zasadzenie od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kosztéw zastapstwa procesowego wed+ug norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. Sad Okragowy oddaifi powédztwo oraz zasadzfl od powoda P. B. na rzecz Skarbu Pafistwa Pnfokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwota 3.600 z%tytu%em zwrotu kosztéw procesu. Podstawa rozstrzygniacia Sadu Okragowego stanowfiy nastapujace ustaienia faktyczne i prawne: y Powéd P. B. odbywa+ Kara pozbawienia woinoéci w Zak+adzie Karnym w W. w okresie od 18 grudnia 2001 roku do 10 kwietnia 2003 roku. W niniejszym procesie powéd dochodzi usuniacia skutkéw naruszenia jego débr osobistych w postaci godnoéci poprzez nakazanie pozwanemu Skarbowi Pafistwa zaplaty na jego rzecz odszkodowania i zadoééuczynienia w kwocie 200.000 2%. Zapewnienie przez Pafistwo godziwych warunkéw odbywania kary pozbawienia woinoéci jest, jak zauwa2y+ Sad Ozkragowy, jednym z podstawowych wymagafi 2 Powód P. B. W pozwie wniesionym W dniu 21 września 2009 roku żądał zasądzenia od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakładu Karnego W W. kwoty 200.000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za naruszenia jego dóbr osobistych przez brak zabezpieczenia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności W Zakładzie Karnym W W. W okresie od 18 grudnia 2001 roku do 10 kwietnia 2003 roku. W podstawie faktycznej powództwa powód wskazał, że W czasie odbywania kary pozbawienia wolności pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci godności poprzez nieludzkie E poniżające traktowanie polegające na umieszczeniu go W przeiudnionych celach mieszkalnych, W których na jednego skazanego przypadało mniej niż 3m2, przewidziane W art. 110 kodeksie karnym wykonawczym. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego W W. W odpowiedzi na pozew z dnia 08 stycznia 2010 roku wniósł o oddalenie powództwa W całości z uwagi na fakt braku wykazania przez powoda faktu przebywania W przeludnionej celi i zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo oraz zasądził od powoda P. B. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne i prawne: y Powód P. B. odbywał karę pozbawienia wolności W Zakładzie Karnym w W. W okresie od 18 grudnia 2001 roku do 10 kwietnia 2003 roku. W niniejszym procesie powód dochodzi usunięcia skutków naruszenia jego dóbr osobistych W postaci godności poprzez nakazanie pozwanemu Skarbowi Państwa zapłaty na jego rzecz odszkodowania i zadośćuczynienia W kwocie 200.000 zł. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest, jak zauważył Sąd Okręgowy, jednym z podstawowych wymagań
--- STRONA 3 ---
3 demokratycznego pafistwa prawnego, znajdujacym wyraz w normach prawa miadzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskej: miadzynafodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cztowieka, stanowiacych, ze kazda osoba pozbawiona wolnoéci badzie traktowana w sposob humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnoéci cztowieka. Daiej Sad Okragowy zauwazyt, 2e przestanka odpowiedzialnoéci za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawnoéé dziatania, przez ktora rozumie sia dziatanie (zaniechanie) aprzeczne z porzadkiem prawnym i zasadami wspoizycia spoiecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawnoéci dziaiania naruszajacego dobra osobiste, co powoduje, ze na nim spoczywa ciaiar wykazania, it jego dziatanie byto zgodne z prawem. Powod jednak winien uprzednio udowodnié fakt naruszenia jego dobra osobistego (art. 6 k.c.). Zgodnie z obowiazlujaoym w okresie odbywania przez powoda kary pozbawienia wolnoéci przepisem art. 110 § 1 k.k.w. skazanego osadza sia w celi mieszkalnej wieloosobowej tub jednoosobowej. W myél 2 przywotanego przepisu powierzchnia w ceii mieszkainej, przypadajaca na skazanego, wynosi nie mniej niz 3 m2. Stosownie do treéoi art. 248 § 1 k.k.w. w szczegolnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zaktadu karnego iub aresztu éiedczego mote umieécié osadzonych na czas okreélony w warunkach, w_ ktorych powierzchnia w celi na jedna osoba wynosi mniej niz 3 m2. O takim umieszczeniu naleiy bezzwtocznie powiadomié sedziego penitencjarnego. Przenoszao powyisze rozwazania na grunt rozpoznawanej sprawy Sad Okregowy uznat, Ze powodztwo jest bezzasadne i nie zastuguje na uwzgiadnienie. Po pi9IWSZE‘. powod nie udowodnit w procesie swych twierdzefi o nieiudzkim i poniiajacym go traktowaniu w czasie odbywania przez niego kary pozbawienia wolnoéci. To nieludzkie traktowanie miato poiegaé na osadzeniu go w celach wrazKz innymi osobami, skutkiem czego byto przeludnienie i nie zapewnienie mu tym samym wtaéciwych warunkow socjainobytowyoh. Pomimo tego powod poprzestatjedynie na twierdzeniach niepopartych Zadnym dowodem, 3 demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz W normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Dalej Sąd Okręgowy zauważył, że przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Powód jednak winien uprzednio udowodnić fakt naruszenia jego dobra osobistego (art. 6 k.c.). Zgodnie z obowiązującym W okresie odbywania przez powoda kary pozbawienia Wolności przepisem art. 110 § 1 k.k.w. skazanego osadza się W celi mieszkalnej wieloosobowej iub jednoosobowej. W myśl 2 przywołanego przepisu powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 mz. Stosownie do treści art. 248 § 1 k.k.w. W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych na czas określony W warunkach, W_ których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mz. O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy uznał, że powództwo jest bezzasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze powód nie udowodnił W procesie swych twierdzen o nieludzkim i poniżającym go traktowaniu W czasie odbywania przez niego kary pozbawienia Wolności. To nieludzkie traktowanie miało polegać na osadzeniu go W celach wrazKz innymi osobami, skutkiem czego było przeludnienie i nie zapewnienie mu tym samym właściwych warunków socjalno-bytowych. Pomimo tego powód poprzestał jedynie na twierdzeniach niepopartych żadnym dowodem,
--- STRONA 4 ---
4 mimo Ze powinien byt w ooenie Sadu przedstawié dowody na poparcie swoich twierdzefi odnoénie panujaoych w celach warunkow bytowych, przy czym winien szczegotowo wyroznié, jakie warunki panowaty w konkretnych celach, gdzie przebywat i dokonaé skonkretyzowania roszczefi dotyczacych poszczegoinych zaniechafi pozwanego. Zioione przez powoda w treéci pozwu oéwiadczenia, co do stanu warunkow panujacych w ceiach wiaziennych, w ktérych powod przebywat w zwiazku z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolnoéoi, maja jedynie waior twierdzefi, tak dtugo dopoki nie zostana one wykazane rzez powoda przekonywajacymi dowodami. Powod mimo wezwania Sadu nie wskazal w ogoie podstawy faktycznej Zadania, tj. nie wskazat z jakim konkretnie dziataniem tub zaniechaniem pozwanego (w tym z jakiej daty) wiaze jego odpowiedzialnoéé. Na marginesie Sad zauwazyt, 2e roszczenie powoda stanowi naduzycie prawa w rozumieniu art. 5 k.o. Dotychczasowe Zycie powoda wskazuje bowiem na jego ewidentnie aspoteczna postawe, przejawiajaoa sis; brakiem respektowania norm spoteoznych. Sad nie przeprowadzit w niniejszej sprawie dowodu z przestuchania stron, gdyz Zadna z nich o przeprowadzenie tego dowodu nie wnioskowaia. Ponadto dowod z przesiuohania stron ma charakter positkowy w sytuacji wyczerpania érodkow dowodowych lub w ich braku. Z tyoh wszystkich wzgledow Sad oddalit powodztwo. Rozstrzygniacie o kosztach procesu Sad opar+_.na treéci art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i z 6 ust. 6 Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 wrzeénia 2002 roku w sprawie optat za czynnoéci radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow pomocy prawnej udzieionej przez radca prawnego ustanowionego z urzadu. Apelacja od powyzszego orzeczenia wniosi powod zaskarzajac wyrok Sadu Okregowego caioéci i wnoszac o jego uchylenie. Zdaniem powoda to na Pafistwie spoozywa ciazar dowodu, 2e" dziata zgodnie z prawem i nie narusza dobr osobistych powoda. Sad Apelacyjny zwaiyt co nastepuje. 4 mimo że powinien był w ocenie Sądu przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń odnośnie panujących w celach warunków bytowych, przy czym winien szczegółowo wyróżnić, jakie warunki panowały W konkretnych celach, gdzie przebywał i dokonać skonkretyzowania roszczeń dotyczących poszczegółnych zaniechań pozwanego. Złożone przez powoda W treści pozwu oświadczenia, co do stanu warunków panujących w cełach więziennych, W których powód przebywał W związku z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności, mają jedynie walor twierdzeń, tak długo dopóki nie zostaną one wykazane rzez powoda przekonywającymi dowodami. Powód mimo wezwania Sądu nie wskazał w ogóle podstawy faktyczne] żądania, tj. nie wskazał z jakim konkretnie działaniem lub zaniechaniem pozwanego (W tym z jakiej daty) wiąże jego odpowiedzialność. Na marginesie Sąd zauważył, że roszczenie powoda stanowi nadużycie prawa W rozumieniu art. 5 k.c. Dotychczasowe życie powoda wskazuje bowiem na jego ewidentnie aspołeczną postawę, przejawiającą się brakiem respektowania norm społecznych. Sąd nie przeprowadził w niniejszej sprawie dowodu z przesłuchania stron, gdyż żadna z nich o przeprowadzenie tego dowodu nie wnioskowała. Ponadto dowód z przesłuchania stron ma charakter posiłkowy w sytuacji wyczerpania środków dowodowych lub w ich braku. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił powództwo. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd oparł_.na treści art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i z 6 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku W sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Apelację od powyższego orzeczenia wniósł powód zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego całości i wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem powoda to na Państwie spoczywa ciężar dowodu, że' działa zgodnie z prawem i nie narusza dóbr osobistych powoda. Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
--- STRONA 5 ---
5 Apelacja jest uzasadniona, brak rozstrzygniecia co do wnioskow dowodowych powoda i w konsekwencji zaniechanie przez Sad Okregowy postepowania dowodowego, nakazuja uchylenie zaskarzonego wyroku i przekazanie sprawy temu Sadowi do ponownego rozpoznania. Podstawowym warunkiem wydania orzeczenia rozstrzygajacego spor jest ustaienie, juZ na wstepie postepowania (art. 130 § 1 k.p.c.), jakie jest Zadanie powoda (art. 187 § 1 k.p.c.). Zasadnicza bowiem treécia powodztwa jest doktadnie okreélone Zadanie (petitum). Kiasyczna postaé iadania przy powodztwie o éwiadczenie poiega na wskazaniu konkretnej kwoty, ktorej zasadzenia domaga sie powod od zindywidualizowanego pozwanego. Zadanie musi byé doktadnie okreslone, poniewaz zakresla granice: litispendencji (art. 192), orzekania (art. 321 § 1), a nastepnie powagi rzeczy osadzonej. Przy powodztwach o zaptate doktadnie okreslona kwota decyduje o wysokoéci optaty stosunkowej oraz wysokosci wynagrodzenia adwokatow (radoow prawnych, rzeoznikow patentowyoh), a takze o wtasciwosci rzeczowej sadu (art. 17 pkt 4) lub rozpoznaniu sprawy w postepowaniu uproszozonym (alt. 5051 pkt 1). W pozostatych powodztwach w sprawach o roszczenia majatkowe funkcje te petni kwota wskazana jako wartosé przedmiotu sporu (art. 19 § 2). Zindywiduaiizowanie powodztwa wymaga istnienia jego podstawy faktycznej, tj. przytoozenia okoiicznosci faktycznych (causa petendi). Chodzi o wskazanie tylko istotnych okolicznosci faktycznych, ktore skonkretyzuja roszczenie formalne, a takze je uzasadnia, czyli wskaia hipotezy norm prawnych, ktore stanowia podstawe prawna powodztwa. Brakiem formalnym pozwu bedzie tylko catkowity brak przytoozenia okoiicznoéci faktycznych (por. postanowienie SN z dnia 14 grudnia 2001 r., V CKN 1713/00, LEX nr 53100) — moga byé one uzupetnione poiniej, chyba Ze z mocy szczegolnych przepisow nie jest to moziiwe. Niezbedne jest takze podanie faktow uzasadniajacych wtasciwosé miejscowa sadu. W kontekscie powyzszych uwag naiezy wskazaé, 2e Sad Okregowy stwierdzit, 2e powod mimo wezwania Sadu nie wskazat w ogole podstawy faktycznej zadania, tj. nie wskazat _z jakim konkretnie dziataniem Iub zaniechaniem pozwanego (w tym zjakiej daty) wiaie jego odpowiedzialnosé. 5 Apelacja -jest uzasadniona, brak rozstrzygnięcia co do wniosków dowodowych powoda i W konsekwencji zaniechanie przez Sąd Okręgowy postępowania dowodowego, nakazują uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Podstawowym Warunkiem wydania orzeczenia rozstrzygającego spór jest ustalenie, już na wstępie postępowania (art. 130 § 1 k.p.c.), jakie jest żądanie powoda (art. 187 § 1 k.p.c.). Zasadniczą bowiem treścią powództwa jest dokładnie określone żądanie (pefitum). Klasyczna postać żądania przy powództwie c świadczenie połega na wskazaniu konkretnej kwoty, której zasądzenia domaga się powód od zindywidualizowanego pozwanego. Żądanie musi być dokładnie określone, ponieważ zakreśla granice: litispendencji (art. 192), orzekania (art. 321 § 1), a następnie powagi rzeczy osądzonej. Przy powództwach o zapłatę dokładnie określona kwota decyduje o wysokości opłaty stosunkowej oraz wysokości wynagrodzenia adwokatów (radców prawnych, rzeczników patentowych), a także o właściwości rzeczowej sądu (art. 17 pkt 4) lub rozpoznaniu sprawy W postępowaniu uproszczonym (art. 5051 pkt 1). W pozostałych powództwach W sprawach o roszczenia majątkowe funkcje te pełni kwota wskazana jako wartość przedmiotu sporu (art. 19 § 2). Zindywidualizowanie powództwa wymaga istnienia jego podstawy faktycznej, tj. przytoczenia okoiiczności faktycznych (causa petendr). Chodzi o wskazanie tylko istotnych okoliczności faktycznych, które skonkretyzują roszczenie formalne, a także je uzasadnią, czyli wskażą hipotezy norm prawnych, które stanowią podstawę prawną powództwa. Brakiem formalnym pozwu będzie tylko całkowity brak przytoczenia okoliczności faktycznych (por. postanowienie SN z dnia 14 grudnia 2001 r., V CKN 1713/00, LEX nr 53100) - mogą być one uzupełnione później, chyba że z mocy szczególnych przepisów nie jest to możliwe. Niezbędne jest także podanie faktów uzasadniających właściwość miejscową sądu. W kontekście powyższych uwag należy wskazać, że Sąd Okręgowy stwierdził, że powód mimo wezwania Sądu nie wskazał W ogóle podstawy faktycznej żądania, tj. nie wskazał _z jakim konkretnie działaniem lub zaniechaniem pozwanego (wtym zjakiej daty) Wiąże jego odpowiedzialność.
--- STRONA 6 ---
6 Skoro zatem Sad orzekajacy miat watpliwosci, co do Zadari pozwu i ich podstaw, stanowié to powinno podstawe wuruchomienia wtaéciwej w takiej sytuacji procedury. W stanowisku Sadu Okregowego ujawnia sie przy tym powaina sprzecznosé. Sad ten uznaje bowiem, 2e powod poprzestat jedynie na twierdzeniach niepopaztyoh zadnym dowodem, mimo Ze powinien byt w ocenie przedstawié dowody na poparcie swoioh twierdzen odnoénie panujacych w celach warunkow bytowych, przy czym winien szczegotowo wyroznio, jakie warunki panowaty w konkretnych cetach, gdzie przebywat i dokonaf; skonkretyzowania roszczen dotyczacych poszczegolnych zanieohan pozwanego. Ztozone przez powoda w tresci pozwu oéwiadczenia, co do stanu warunkow panujacych w celach wieziennych, w ktorych powod przebywat w zwiazku z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolnosoi, maja jedynie waior twierdzefi, tak dtugo dopoki nie zostana one wykazane rzez powoda przekonywajaoymi dowodami. Sad Okregowy uznat zatem , 2e powodztwo nie zostato udowodnione, Ze powod, wbrew oiezarowi dowodzenia, nie wykazat przestanek odpowiedzialnoéoi pozwanego oraz 2e twierdzenia powoda nalezy uznaé za gotostowne, poniewai nie zostaty poparte Zadnymi dowodami. _Stanowisko to musi budzié zdziwienie wobec faktu, Ze w powod juz w pozwie wnioskowat o przeprowadzenie catego szeregu dowodow. Sad Okregowy nie odniost sie do Zadnego z tych wnioskow dowodowych powoda, nie oddaiit ich i nie wyjasnit w uzasadnieniu wyroku podstaw zaniechania tej decyzji procesowej, co byto jego obowiazkiem. Trudno zatem pogodzié stanowisko Sadu I instancji o nieudowodnieniu roszczenia wobec braku odniesienia sie do jego ticznyoh wnioskow dowodowych zawartych w pozwie. _ Z powyzszych wzgledow, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., nalezato orzeo jak w sentencji. Ponownie rozpoznajac sprawe Sad Okregowy bedzie miat na wzgiedzie przedstawione jut powyzej oceny i wskazania. W pieiwszej kolejnosci rozwazy jednak, czy tresé pozwu pozwala na uznanie, Ze dyspozycja przepisu art. 187 § 1 k.p.c. zostata spetniona i w razie potrzeby zwroci sie do powoda o sprecyzowanie 6 Skoro zatem Sąd orzekający miał wątpliwości, co do żądań pozwu i ich podstaw, stanowić to powinno podstawę ,uruchomienia właściwej w takiej sytuacji procedury. W stanowisku Sądu Okręgowego ujawnia się przy tym poważna sprzeczność. Sąd ten uznaje bowiem, że powód poprzestał jedynie na twierdzeniach niepopartych żadnym dowodem, mimo że powinien był W ocenie przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń odnośnie panujących w celach warunków bytowych, przy czym winien szczegółowo wyróżnić, jakie warunki panowały w konkretnych celach, gdzie przebywał i dokonać _skonkretyzowania roszczeń dotyczących poszczególnych zaniechań pozwanego. Złożone przez powoda w treści pozwu oświadczenia, co do stanu warunków panujących w celach więziennych, W których powód przebywał w związku z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności, mają jedynie walor twierdzeń, tak długo dopóki nie zostaną one wykazane rzez powoda przekonywającymi dowodami. Sąd Okręgowy uznał zatem , że powództwo nie zostało udowodnione, że powód, wbrew ciężarowi dowodzenia, nie wykazał przesłanek odpowiedzialności .pozwanego oraz że twierdzenia powoda należy uznać za gołosłowne, ponieważ nie zostały poparte żadnymi dowodami. _Stanowisko to musi budzić zdziwienie wobec faktu, że W powód już W pozwie wnioskował o przeprowadzenie całego szeregu dowodów. Sąd Okręgowy nie odniósł się _do żadnego z tych wniosków dowodowych powoda, nie oddalił ich i nie wyjaśnił W uzasadnieniu wyroku podstaw zaniechania tej decyzji procesowej, co było jego obowiązkiem. Trudno zatem pogodzić stanowisko Sądu I instancji o nieudowodnieniu roszczenia wobec braku odniesienia się do jego licznych wniosków dowodowych zawartych W pozwie. _ Z powyższych względów, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., należało orzec jak W sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy będzie miał na względzie przedstawione już powyżej oceny i wskazania. W pierwszej kolejności rozważy jednak, czy treść pozwu pozwala na uznanie, że dyspozycja przepisu art. 187 § 1 k.p.c. została spełniona i w "razie potrzeby zwróci się do powoda o sprecyzowanie
--- STRONA 7 ---
7 zadan iub ich podstaw faktycznych w okreélonym terminie pod iygorem zawieszenia postepowania. Rygor zwrotu pozwu na obecnym etapie postepowania nie moze byé juz zastosowany. W zakresie postepowania dowodowego konieczne jest odniesienie do wnioskow dowodowych powoda zawartych w pozwie. Sad Okregowy winien mieé rowniez na wzgledzie, ze osadzenie skazanego odbywajacego kare pozbawienia wolnoéci w przeludnionych celach, przy braku oddzielenia urzadzen sanitarnych od reszty pomieszczenia i niezapewnieniu wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania moze stanowié naruszenie dobr osobistych: godnosci oraz prawa do intymnosci i rodzié odpowiedzialnosé Skarbu Panstwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. Ciezar dowodu, ze warunki w zaktadzie karnym odpowiadaty obowiazujacym normom i nie doszto do naruszenia dobr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 w zw. z art. 24 k.c:.) Po ustaieniu podstaw odpowiedziainosci, do Sadu zas nalezy ocena, czy zakres i stopiefi naruszenia dobr osobistych uzasadniaja przyznanie zadoséuczynienia pienieznego i w jakiej wysokosoi, przy zachowaniu zasady, Ze przyznana ochrona powinna byé dostosowana do charakteru i rodzaju naruszonego dobra osobistego oraz stopnia i zakresu naruszenia ( por. wyrok Sadu Apelaoyjnego we Wroctawiu z dnia 6 grudnia 2007 r. 1 ACa 499/07 ). Dalsze czynnosci Sadu Okregowego beda uzaieznione od_ wynikéw postepowania dowodowego w tym zakresie. O kosztach Sad Apelacyjny orzekt na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. Za zgodnoéé z oryginaiem is;¢.rt:;<i‘t>n _ c§;__w Darmfa ;€'i‘r'tvi:is¥ 7 żądań lub ich podstaw faktycznych W określonym terminie pod rygorem zawieszenia postępowania. Rygor zwrotu pozwu na obecnym etapie postępowania nie może być już zastosowany. W zakresie postępowania dowodowego konieczne jest odniesienie do Wniosków dowodowych powoda zawartych W pozwie. Sąd Okręgowy winien mieć również na względzie, że osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności W przeludnionych celach, przy braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i niezapewnieniu wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania może stanowić naruszenie dóbr osobistych: godności oraz prawa do intymności i rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. Ciężar dowodu, że Warunki W zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 W zw. z art. 24 k.c.) Po ustaleniu podstaw odpowiedzialności, do Sądu zaś należy ocena, czy zakres i stopień naruszenia dóbr osobistych uzasadniają przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego i w jakiej wysokości, przy zachowaniu zasady, że przyznana ochrona powinna być dostosowana do charakteru i rodzaju naruszonego dobra osobistego oraz stopnia i zakresu naruszenia ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007 r. l ACa 499/07 ). Dalsze czynności Sądu Okręgowego będą uzależnione od_ wyników postępowania dowodowego W tym zakresie. O kosztach Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. Za zgodność z øryginalem rs-ar-r-:r.r`rirr _ ¿Ŝ;-_¬'«\' Darrrffa ¿~Í'fr`ivr`risä
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Warszawie#I ACa 138110 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2011 r. Sad Apelacyjny w Wa#art. 110 kodeksie#art. 10 ust. 1 ratyfikowane#art. 3 Europejskiej#art. 24 k.c.#art. 6 k.c.#art. 110 § 1 k.k.w.#art. 248 § 1 k.k.w.#art. 5 k.o.#art. 98 k.p.c.#art. 108 § 1 k.p.c.#art. 5 k.c.#art. 130 § 1 k.p.c.#art. 187 § 1 k.p.c.#art. 17 pkt#art. 5051 pkt#art. 386 § 4 k.p.c.#art. 448 k.c.#art. 24 k.c#art. 108 § 2 k.p.c.