Wyrok I ACa 1353104

--- STRONA 1 --- .2” W 2 ..2~H2222fi2 JY@K3@m%WW1 Teksf orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeri Sagdu Najwyzszego dostepnej pod adresem blip;/£uLu.m:_sn.pl  Wyrok Sqdu Najwyzszego z cinia 15 Iutego 2006 r. IV CK 384105 Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 445 par. 1 k.c. poprzez zawyzenie lub zaniienie wysokoéci.zasqdzonego zadoééuczynienia moze byé uwzgiedniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kryteriéw przez sad drugiej instancii. LEX nr 179739’ 179739 : act._4£5  1. Postepowanie apelacyjne  chociaz jest postepowaniem odwoiawczym i kontroinym  zachowuje charakier postepowania rozpoznawczego. Said drugiej instancji ma zatem peinq swobode jurysclykcyjnq, ograniczonq jedynie granicami zaskaxienia. A 2. Przy uwzgigdnieniu krzywdy poszkodowanego wysokosé zadoséuczynienia powinna byz‘: utrzymana w rozsqdnych granicach, odpowiadajqcych aktualnym warunkom E przecigtnej stopie zyciowej spoieczensjwa. To ostatnie pojecie sprecyzowane zostaio w taki sposéb, ze nie moze byé wynikiem oceny najbiedniejszych warstw spoieczefistwa. 3. Jednym z kryteriéw okreélajqcych "odpowiecinio$é" zadoscuozynienia jest jego kompensacyjny charakter. LEX nr 190756 . _ 190756 ' :.m_A£5 Dz.U.201A_j01:an. 362; art. 368 Skiad orzekajqcy i ,, Przewodniczqcy: Sedzia SN Teresa BietskaSobkowicz (spr.). SQdZi0WiBI_ SN Zbigniew Kwaéniewski, SA Krzysztof Strzelczyk. Protokolant: Katarzyna Jéskowiak. Sentencja Sad Najwyzszy w sprawie z powédztwa maioletniej Marty K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego Anne K. przeciwko Januszowi L. i Zakiadowi Ubezpieczen ‘S.A. w W. lnspektoratowi w P. 0 zapiatg i ustalenie, po rozpoznaniu na rozprawie w lzbie Cywiinej w dniu 15 Iutego 2006 r. kasacji powédki maioletniej Marty K. od wyroku Sqdu Apelacyjnego w Gdansku z dnia 21 stycznia 2005 r., sygn. akt I ACa 1353104, oddala kasacjgr.  Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z 8 iipca 2004 r. Sad Okregowy w E. zasqdzil od pozwanych in solidum Janusza L iZakiadu Ubezpieczefi SA. w W. inspektoratu w P. na rzecz powédki Marty K. kwote 250.000 zi z oclsetkami ustawowymi tytuiem zadoééuczynienia za krzywde, kwote 5010,30 zi tytulem zwrotu kosztéw ieczenia E rehabilitacji, kwoteg 1.500 zi z ustawowymi odsetkami tytuiem zaiegiej renty, a nadto rente w wysokosci po 2.000 zi miesiqcznq od lipca 2004 r., zaé na rzecz powodki Anny K. zasadzii od pozwanych 30.000 zi z ustawowymi odsetkami tytuiem zadoééuczynienia za krzywdg oraz ustalii, Ze pozwany ZU S.A. begdzie ponosii odpowiedzialnoéé za mogqce w przyszioéci wystqpié u Anny K. skutki wypadku, natomiast w pozostaiym zakresie powédztwo 0 zadoééuczynienie, odsetki, zwrot kosztbw ieczenia i rehabilitacji, a takze jej powédztwo 0 odsetki od naieznego zadoééuczynienia pienieginego oddalii, umorzyi postepowanie w pdzostaiym zakresie i orzeki 0 kosztach postepowania. Z dokonanych ustalen wynika, 2e w dniu 12 grudnia 1991 r. w P. pozwany Janusz L, kierujap samochodem W stanie nietrzeiwym. stracii panowanie nad pojazdem, wjechai na chodnik i potrqcii oémiomiesiecznq wéwczas powédkq Marta K. wraz z powbdkq Annq K., w wyniku czego obie doznaiy rozlegiych obrazen i diugotrwaiego rozsiroju zdrowia, przy czym uszczerbek na zdrowiu powédki Marty K. poiega miqdzy innymi na uszkodzeniach mézgu, majqcych trwaiy i nieodwracalny wpiyw na jej stan zdrowia, funkcje poznawcze i emocjonalne, zaé powédka Anna K. doznaia uszkodzen naizqdbw ruchu, wobéc czego do chwili obecnej ma trudnoéci z poruszaniem sing, zaé orzeczony wqbec niej uszczerbek na zclrowiu wynosi 51 procent. Niespome miedzy stronami byio to, 2e posiadacz samochodu, ktorym poruszai sig sprawca, byi ubezpieczony od odpowiedzialnoéci cywitnej u pozwanego ZU S.A., wobec czego obaj pozwani ponoszq System lnformacji Prawne] Lex (Lex Omega) 4812014 Stan prawny programu: 20141210 __ _.___ _-_ _ !Êł'___C.K 334iÜ5-ÍEKSÍ Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem fi ' Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2000 r. IV CK 384r'D5 Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 445 par. 1 k.c. poprzez zawyżenie lub zaniżenie wysokościzasądzonego zadośćuczynienia może być uwzgiędniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kryteriów przez sąd drugiej instancji. i.E><'nr1?9?39 179739 1 I Ł-3d2I._-áłłfi 1. Postępowanie apelacyjne - chociaż jest postępowaniem odwoławczym i kontrolnym - zachowuje charakter postępowania rozpoznawczego. Sąd drugiej instancji ma zatem pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarżenia. " 2. Przy uwzgiędnieniu krzywdy poszkodowanego wysokosc zadośćuczynienia powinna .bys utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. To ostatnie pojęcie sprecyzowane zostało w taki sposób, że nie może być wynikiem oceny najbiedniejszych warstw społeczeństwa. 3. Jednym z kryteriów określających "odpowiedniosć" zadośćuczynienia jest jego kompensacyjny charakter. .LEX nr 190?5d 100756 :.m_ásfi E2z.Ll.2014.101:- a[t._3ß_Z.' ar;t._3_0_8_ Skład orzekający ` ,_ _' .' . . . . .- -,--. -.--'----..-„_„ -¦-- .-- =› -› - -- Przewodniczący: Sędzia SN Teresa Bieiska-Sobkowicz (spr.). Sędziowie:_ SN Zbigniew Kwaśniewski, SA Krzysztof Strzelczyk. Protokolant: Katarzyna Jóskowiak. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa małoletniej Marty K. reprezentowane] pmez przedstawiciela ustawowego Annę K. przeciwko Januszowi Ł. i Zakładowi Ubezpieczeń `S.A. w W. lnspektoratowi w P. o zapłatę i ustalenie, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywiłnej w dniu 15 lutego 2005 r. kasacji powódki rnałoletniej Marty K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2005 r., sygn. akt l ACa 1353i'04, oddała kasację. - Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z 0 iipca 2004 r. Sąd Okręgowy w E. zasądził od pozwanych in solidum Janusza Ł. i Zakładu Ubezpieczeń S.A. w W. łnspektoratu w P. na rzecz powódki Marty K. kwotę 250.000 zł z odsetkami ustawowymi tytułem zadośóuczynienia za krzywdę, kwotę 5.010,30 zł tytułem zwrotu kosztów ieczenia i rehabilitacji, kwotę 1.500 zł z ustawowymi odsetkami tytułem załegłej renty, a nadto rentę w wysokosci po 2.000 zł miesięczną od lipca 2004 r., zas na rzecz powódki Anny K. zasądził od pozwanych 30.000 zł z ustawowymi odsetkami tytułem zadośćuczynienia za krzywdę oraz ustalił, że pozwany ZU S.A. będzie ponosił odpowiedzialnosc za mogące w przyszłości wystąpić u Anny K. skutki wypadku, natomiast w pozostałym zakresie powództwo o zadośóuczynienie, odsetki, zwrot kosztów ieczenia i rehabilitacji, a także jej powództwo o odsetki od należnego zadośćuczynienia pieniężnego oddalił, umorzył postępowanie w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach postępowania. Z dokonanych ustaleń wynika, że w dniu 12 grudnia 1091 r. w P. pozwany Janusz Ł., kierując samochodem w stanie nietrzeżwym, stracił panowanie nad pojazdem, wjechał na chodnik i potrącił ośmiomiesięczną wówczas powódkę Marię K. wraz z powódką Anną K., w wyniku czego obie doznały rozległych obrażeń i długotrwałego rozstroju zdrowia, przy czym uszczerbek na zdrowiu powódki Marty K. polega między innymi na uszkodzeniach mózgu, mających trwały i nieodwracalny wpływ na jej stan zdrowia, funkcje poznawcze i emocjonalne, zaś powódka Anna K. doznała uszkodzeń narządów ruchu, wobec czego do chwili obecnej ma trudnosci z poruszaniem się, zaś orzeczony wobec niej uszczerbek na zdrowiu wynosi 51 procent. Niesporne między stronami było to, że posiadacz samochodu, którym poruszał się sprawca, był ubezpieczony od odpowiedzialnosci cywiinej u pozwanego ZU S.A., wobec czego obaj pozwani ponoszą System Informacji Prawnej Lek (Lek Ümegaj 4001014 Stan prawny programu: 2014-12-10 --- STRONA 2 --- __ _ _ ___ it _ ___|V CK_ 384105  tekst odpowiedziainosé odszkodowawczq. Pozwany Janusz L. przyznai sie do popetnienia przestepstwa, iecz odpowiedzialnosci karnej za ten czyn uniknqi, wyjezdzajec za granice. W ocenie Sqdu Okregowego, odpowiedniej sums zadosouczynienia dla powodki matoietniej Marty K., po mysli ant. 4t§_5_§_'L k.c., jest kwota 250.000 zi, co zostaio ustalone przy uwzglednieniu okolicznosci sprawy, a to: rozmiaru uszkodzen ciaia, doznanych oierpien, wieku poszkodowanej, ograniczefi i utrudnien w codziennym iyciu wynikajqcych z kaleotwa oraz stopnia winy sprawcy szkody. Za take wysokoscie zadoséuczynienia, znaozsco nizszq niz zqdane przez powodke Marts K. 800.000 zi, przemawia to, i2 odpowiada ona przecietnej stopie zyciowej spoieczeristwa. Sad ogreniczyi takze kwoty zasqdzonych odsetek, albowiem, wobec braku uprzedniego wezwania pozwanych do zapiaty oraz rozszerzenia powodztwa, nalezaio je liczyo odpowiednio od dnia doreczenia odpisu pozwu i poiniejszego pisma rozszerzajecego powodztwo (a11.A.8.1.§.1 i 2 w zw. z a11A_5£z k.c.). Za zasadne uznat Sad Okregowy powodztwo Anny K. 0 zadosouczynienie. Przy orziekaniu o roszczeniach powodki uwzglednii fakt dokonanej wczesniej przez pozwany PZU S.A. wypiaty. Sad stwierdzii, ze w dacie wypadku pozwany ponosii odpowiedzialnosé za szkody wynikajece z jednego zdarzenia do wysokosci 720.000 zt (po denominacji). Za dostatecznie wykazane uznat przestanki do zasadzenia zwrotu kosztow leczenia oraz renty ( i 2 k.c.), a poniewaz proces teczenia i rehabiiitacji Anny K. jeszcze sie nie zakonczyi, Sad stwierdzit, ze pozwanitponoszs, odpowiedziainosé za przyszie skutki zdarzenia. Powodztwo w pozostaiym zakresie oddalii, albowiem wykazywane przez powodke Anne K. wydatki na leczenie corki zostaiy juz zasqdzone na rzecz maioietniej Marty K. Ponadto, bioreo pod uwage oofniecie powodztwa 0 zapiate zaiegtej renty na rzecz Marty K. oraz ograniczenie przez Anne K. Zagdania zadoséuczynienia i odszkodowania, Sed Okregowy w tym zakresie postepowanie umorzyi na zasadzie a£t._355_§_1 k.p'.c. Powyzszy wyrok powodka Marta K. zaskaiiyia apeiacjq w czesci dotyczecej wysokosci zaclosouczynienia, zaizucajqo sqdowi pieiwszej instancji obraze ad.__455_.§e.1 k.c., poprzez razape zanizenie naieznego zacioséuczynienia. Powodka Zedaia zmiany wyroku i zasadzenia daiszej kwoty 550.000 zi wraz z kosztami procesu. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2005 r. Sad Apeiaoyjny w Gdansku zmienii zaskarzony wyrok w ten sposob, ze zasqdzii dodatkowood pozwanych in solidum na rzecz powodki Marty K. kwote 100.000 zt z ustawowymi odsetkami, _zas w pozostaiym zakresie apelacje oddalit, a nadto orzekt o kosztach. Powyzszy wyrok Sqd Apelacyjny uzasadnii tym, Ze rozmiar cierpiefi fizycznych powodki jest wysoki, a skutki wypaciku trwajq oaiy czas. Cierpienia i kalectwa nie sposob wycenié w pieniqdzach, zas kazda kwota moze bye sporna. Suma zasedzonych roszczen 350.000 zi oraz kwoty wypiaoone powodce przez pozwany PZU w roku 1992 r. jest, zdaniem Sqdu, wystarczajqca, totez apeiacje w pozostaiej ozesoi nalezaio oddaiirf: po mysii att'_3_8_5 k.p.o. _ orzeczeniaSqdu Apeia_oyjnego._.powodka Mante.K.._wn_ios.i_s1. i_<esaoje',. _opierajqc_:;je__n_a obu_po'dstawaoh_.____z._a;t._1031 k.p.c. w zw. z a£t,..3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. 0 zmianie ustawy  Kodeks postepowania cywilnego oraz o zmianie ustawy ~ Prawo o ustroju sqdow powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). Powédka zarzucita zaskartonemu wyrokowi naruszenie przepisow postepowania mogqce mieoistotny wpiyw na wynik sprawy, a to ai:t_3l8_§_1 k.p.c. iati. 3i2fi__§__2 w zw. z a_Lt._39_1_ k.p.c., poprzez nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji i zaniechanie nalezytego uzasadnienia orzeozenia. Nadto powodka zarzucita zaskarionemu wyrokowi naruszenie prawa materiainego poprzez biedne wykiadnie i niewiasciwe zastosowanie, a to a1:t._£45__§_2 k.o'., polegajqce na niesiusznyrn przyjeciu, 2e istnieje podstawy do miarkowania zsjdanego przez powodke odszkodowania. W konkluzji powodka wniosia o uchylenie zaskarzonego wyroku Sedu Apelacyjnego w ozesci oddaiajqcej apelaoje I przekazanie wiasciwemu sqdowi do ponownego rozpoznania, wzglednie 0 uchylenie tego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zasqdzenie odszkodowania w peinej wysokosci Zsjdanej przez powédke, a nadto o zasedzenie kosztow postepowania wediug norm przepisanych. Uzasadnienie prawne  Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: W pierwszej kolejnosci podlegajq rozpoznaniu zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, bowiem ich ocena pozwoii na stwierdzenie, czy ustalony w sprawie stan faktyczny, ktorym Sad Najwyzszy jest zwiqzany, pozwata na kontrole zaizutow odnoszecych sie do naruszenia prawa materiainego. Odnoszajc sis zatem do zarzutow natury proceduralnej, nalezy poczynié nastepujece uwagi. Nie jest trafny zarzut dotyczacy uchybienia przez Sqd Apelacyjny ad. 33 Z3 § J k.p.c. Nie ma podstaw do przyjecia, Ze w niniejszej sprawie zachodziia niewaznosé postepowania, w istocie zatem chodzi o wtasciwe wyznaczenie treéci pojecia "granic apeIacji", uzytego przez ustawodawce we wspomnianym pirzepisie. Panuje w zasadzie jednomysinoéé w doktiynie oraz w orzecznictwie, ze nie jest ono tozsame z "granicami zaskarzenia". Skoro przez "apelacje" rozumie sie okreéiony w przepisach i przysiugujecy okreslonym podmiotom w procesie srodek odwoiawczy, totym samym “granice apelacji" trzeba pojmowaé szerzej niz "granice zaskerzenia". Sqd drugiej instancji zwiqzany jest zatem wnioskami apelacji, nie mogac orzekao w zakresie tej czesci orzeczenia, ktora tymi wnioskami nie zostaia objeta.  . Argumentacji SKGIZQCE} trzeba natomiast’ przyznaé racje gdy twierdzi, Ze w aktuainym stanie prawnym sqd odwoiawozy jest w postepowaniu cywilnym drugs instancje merytorycznq, co oznaoza. Ze zakres badania sprawy przez ten sqd nie jest ograniczony, jak np. w systemie postepowania rewizyjnego. Postepowanie apeiacyjne  chociaz jest postepowaniem odwoiawozym i kontrolnym  zaohowuje charakter postepowania rozpoznawczego. Sqd drugiej instancji System lntomwaoji Prawnej Lex (Lax Omega) 4812014 Stanyiorawny programu: 20141210 *7 i V W A ____ _ _ __ ___ _ IV ClŠ__§34iÜ5 -tekst odpowiedzialność odszkodowawozą. Pozwany Janusz Ł. przyznał się do popełnienia przestępstwa, lecz odpowiedzialności karnej za ten czyn uniknął, wyjeżdżając za granicę. W ocenie Sądu Okręgowego, odpowiednią sumą zadośćuczynienia dla powódki małoletniej Marty K., po myśli art. ±1„a5_§_'l k.c., jest kwota 250.000 zł, co zostało ustalone przy uwzględnieniu okoliczności sprawy, a to: rozmiaru uszkodzeń ciała, doznanych cierpień, wieku poszkodowanej, ograniczeń i utrudnień w codziennym życiu wynikających z kalectwa oraz stopnia winy sprawcy szkody. Za taką wysokością zadośćuczynienia, znacząco niższą niż żądane przez powódkę Martę K. 000.000 zł, przemawia to, iż odpowiada ona przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Sąd ograniczył także kwoty zasądzonych odsetek, albowiem, wobec braku uprzedniego wezwania pozwanych do zapłaty oraz rozszerzenia powództwa, należało je liczyć odpowiednio od dnia doręczenia odpisu pozwu i późniejszego pisma rozszerzająoego powództwo ( i 2 w zw. z ad._«s5_5 k.c~.). Za zasadne uznał Sąd Okręgowy powództwo Anny K. o zadośóuczynienie. Przy orzekaniu o roszczeniach powódki uwzględnił fakt dokonanej wczesniej przez pozwany PZU S.A. wypłaty. Sąd stwierdził, że w dacie wypadku pozwany ponosił odpowiedzialnosc za szkody wynikające z jednego zdarzenia do wysokosci 220.000 zł (po denominacji). Za dostatecznie wykazane uznał przesłanki do zasądzenie zwrotu kosztów leczenia oraz renty ( i 2 k.c.), a ponieważ proces leczenia i rehabilitacji Anny K. jeszcze się nie zakończył, Sąd stwierdził, że pozwanit- ponoszą odpowiedzialność za przyszłe skutki zdarzenia. Powództwo w pozostałym zakresie oddalił, albowiem wykazywane przez powódkę Annę K. wydatki na leczenie córki zostaly już zasądzone na rzecz małoletniej Marty K. Ponadto, biorąc pod uwagę cofnięcie powództwa o zapłatę zaległe] renty na rzecz Marty K. oraz ograniczenie przez Annę K. żądania zadośćuczynienia i odszkodowania, Sąd Okręgowy w tym zakresie postępowanie umorzył na zasadzie aLl._355_§_'l k.p.c. Powyższy wyrok powódka Marta K. zaskarżyła apeiacją w części dotyczącej wysokościzadośćuczynienia, żarzucając sądowi pierwszej instancji obrazę l k.c., poprzez rażące zaniżenie należnego zadośćuczynienia. Powódka żądała zmiany wyroku izasądzenia dalszej kwoty 550.000 zł wraz z kosztami procesu. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził dodatkowo_od pozwanych in solidum na rzecz powódki Marty K. kwotę 100.000 zł z ustawowymi odsetkami, _zaś w pozostałym zakresie apelację oddalił, a nadto orzekł o kosztach. Powyższy wyrok Sąd Apelacyjny uzasadnił tym, że rozmiar cierpień fizycznych powódki jest wysoki, a skutki wypadku trwają cały czas. Cierpienia i kalectwa nie sposób wycenic w pieniądzach, zaś każda kwota może być sporna. Suma zasądzonych roszczeń 350.000 zł oraz kwoty wypłacone powódce przez pozwany PZU w roku 1092 r. jest, zdaniem Sądu, wystarczająca, toteż apelację w pozostałej części należało oddal_ić po myśli ar:t_ß_0_5 k.p.c. _ .orzeczeniaßądu Apela_cyjnego._.powódka l=¿lar.t.&_._K.._wn,ios.ł_a. I_<asację',. _opierająo;ją,n_a obu_po`dstawach_.___z.ş_g,,_ą9_ş1 k.p.c. w zw. z attačz ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 00). Powódka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć-istotny wpływ na wynik sprawy, a to a_|:t_3]_8_§_1 k.p.c. iad.. §i2._0__§__2 w zw. z a_rt._3_9_'i k.p.c., poprzez nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji i zaniechanie należytego uzasadnienia orzeczenia. Nadto powódka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to a_rIl.._s.ś_5__§„2 k.c'., polegające na niesłusznyrn przyjęciu, że istnieją podstawy do miarkowania żądanego przez powódkę odszkodowania. W konkluzji powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w części oddalającej apelację i przekazanie właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie tego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zasądzenie odszkodowania w pełnej wysokości żądanej przez powódkę, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadnienie prawne - Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, bowiem ich ocena pozwoli na stwierdzenie, czy ustalony w sprawie stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy jest związany, pozwala na kontrolę zarzutów odnoszących się do naruszenia prawa materialnego. Odnosząc się zatem do zarzutów natury proceduralnej, należy poczynić następujące uwagi. Nie jest trafny zarzut dotyczący uchybienia przez Sąd Apelacyjny ati. ;tŻ_0_§_'L k.p.c. Nie ma podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie zachodziła nieważność postępowania, w istocie zatem chodzi o właściwe wyznaczenie treści pojęcia "granic apelacji", użytego przez ustawodawcę we wspomnianym przepisie. Panuje w zasadzie jednornyśtnośó w doktrynie oraz w omecznictwie, że nie jest ono tożsame z "granicami zaskarzenia". Skoro przez "apelację" rozumie się określony w przepisach imm i przysługujący określonym podmiotom w procesie srodek odwoławczy, to.tym samym "granice apelacji" trzeba pojmowaó szerzej niż "granice zaskarżenia". Sąd drugiej instancji związany jest zatem wnioskami apelacji, nie mogąc orzekać w zakresie tej części orzeczenia, która tymi wnioskami nie została objęta. - . Argurnentacji skarżącej trzeba natomiast" przyznać rację gdy twierdzi, że w aktualnym stanie prawnym sąd odwoławczy jest w postępowaniu cywilnym drugą instancją merytoryczną, co oznacza, że zakres badania sprawy przez ten sąd nie jest ograniczony, jak np. w systemie postępowania rewizyjnego. Postępowanie apelacyjne - chociaż jest postępowaniem odwolawczym i kontrolnym - zachowuje charakter postępowania rozpoznawczego. Sąd drugiej instancji System" informacji Prawnej Lex (Lex Omega] 4"0i2014 Stanprawny programu: 201 4-1 2-10 _W " " W- M- U --- STRONA 3 --- __ __ ____ _” 0 IV CK 384105  tekst ma zatem petne swobode jurysdykcyjnq, ograniozonej jedynie granicami zaskarzenia (pot. y.iLjLLoig Sajdu Najwyzszego z dnia 13 kwietnia 2000 r., Ill CKN 812198, OSNC 2000, nr10, poz. 193; e Sqdu Najwyzszego 2 dnia 4 paidziernika 2002 r., Ill CZP 62102, "Biuletyn Sqdu Najwyzszego" 2003, nr 3, s. 14), a zarazem oiezy na nim obowiezek wnikliwego rozpetrzenia przedstawionej w apelaoji sprawy. Skatiejcy mote sie przy tym powoiywaé na dowolne podstawy zaskarzenia. . Celem powoiania zarzutow apelacyjnych jest wyznaczenie okreslonego kierunku postepowania merytoryoznego i kontroii zaskarionego orzeczenia przez sed odwolawczy. Zarzuty i wnioski apelacji trzeba zarazem scisie oddzielié od ich uzasadnienia, ktorego celem jest jedynie wyiuszczenie racji SKHFZQCGQO i przekonanie sedu drugiej instancji do potrzeby okreslonego rozstrzygniecia. W apelaoji wywiedzionej od wyroku pierwszej instancji powodka Maria K. sformuiowaia w istocie jeden zarzut  naruszenia ;a1i._AA_5_§_1 k.c. poprzez niesiuszne uznanie, iz wysokosé zadoséuczynienia Zqdanego pozwem jest zbyt wygfirowana. Sformuiowany zostat takze tylko jeden wniosek merytoryczny, 0 zmiane zaskarzonego wyroku przez uwzglednienie powodztwa w zakresie wysokosci zadoséuczynienia dia maioletniej Marty K. i zasedzenie na jej rzecz kwoty 800.000 zi. t W takim stanie rzeczy Sqd Apelacyjny pozostawai zwiezany granicami podmiotowymi (apelujejcq byia wyiejcznie powodka Marta K.) oraz przedmiotowymi (zaskarzenie wyroku w tej czesci, ktora dotyczyia wysokosci zasedzonego zadoséuczynienia za doznanq krzywde, co skarzecy uzasadnii naruszeniem a k.p.c.). W tak zakreslonych granicaoh miai obowiqzek powtotnie rozpoznaé sprawe co do istoty, zas w pozostatym zakresie orzeczenie staio sie prawomocne. Uzasadnienie ZGSKGFZOYIEQO orzeczenia nie daje podstaw do twierdzenia, 2e jakikoiwiek zarzut apeiaoji zostai pominiety. Uohybienie aIi_.3l.8__§_'t k.p.c. byioby nalezycie wykazane jedynie wowczas, gdyby skarzejoa zdoiaia dowiesé, Ze zostaly podniesione jeszcze inne zarzuty apelacyjne, ktore jednak zostaiy pozostawione poza rozpoznaniem sedu odwoiawczego (por. w tym zakresie 0E SN z 21 sierpnia 2003 r., Ill CKN 392101, OSNC 2004110, poz. 101). Skoro zaé tak sie nie staio, ten zarzut kasacji sie nie ostaje, gdyz przepis a11t._&ZB_§J_ k.p.c. nie stawia przed Sejdem Apelacyjnym obowiqzku wdawania sie w szozegotowq polemike z uzasadnieniem apelacji. W kasacji podniesiony zostai takze zarzut naruszenia a|;t,m3.2.8,§_2 k.p.c. ' Zarzut ten nalezy uzneé za chybiony. Uzasadnienie zaskarzonego kasacjej wyroku jest istotnie iakoniczne, co jednak nie oznacza jeszcze, 2e poza kontrole Ssjdu odwotawczego pozostaiy podnoszone przez skarzqce zarzuty. W uzasadnieniu tego wyroku nie ma stwierdzenia. 2e Sqd Apelacyjny "podzielii i przyjeji ze wiasne ustalenia Sejciu Okregowego“, jednakze to wiasnie wynika z kontekstu uzasadnienia, Sejd Apelacyjny nie piZ_.8|fJi'0W8dZ8i Zadnych dodatkowych ustaien faktycznyoh, |ec"z przyjeioodstawe faktyc':Z'n'a_ i'"prewne1' z'esI<ei|i0i1‘ego'wjrro_k'0 za prawidiowéjj 'Uc'éi'i:3 zarzutu apelacji jest rzeczywiscie Eakoniczna, ate jednak wystarczajeca dla kontroii kasacyjnej. Sad Apelacyjny przyznat, Ze zasqdzona tytutem zadoséuczynienia kwota jest uznaniowa, a ponadto, podzieiajeo argumentacje strony apelujecej skupit sis takze na zwiqzku ésjczejcyrn wysokosé zadoséuczynienia z rozmiarem osobistych cierpien powodki. Uzasadnienie to zatem naiezy uznaé za wystarczajajce. OCBfli8j61C zarzut naruszenia prawa materiainego, to jest naruszenia fiE k.c., trzeba wstepnie zwrocio uwage, Ze pizepis ten zostai biednie powoiany, bowiem bezwajtpienia chodzi 0 e_Lt_éA5_,§_‘L k.c., dotyczajcy wysokosci zadoséuczynienia. Wbrew podnoszonym w kasacji zarzutom, nie mozna zasadnie postawio Sedowi Apelaoyjnemu zarzutu razajcego czy oczywistego uchybienia ocenie "odpowiedniosci" rozmiarow zadoséuczynienia. Nie jest trafny zarzut koniecznoéoi roznicowania wysokosci zadoséuczynienia w zaleznoéci od tego. czy zobowiqzanym do jego zaptaty jest sprawca wypadku, czy zakiad ubezpieczen, ktorego sytuacja materialna jest daleko lepsza od sytuacji materialnej jakiejkolwiek osoby fizycznej. Nie ma teZ znaczenia wskazywana przez skarzqcq okolicznosé nie zawsze prawidtowego gospodarowania srodkami pienieznymi przez teki zakiad. Odpowiedziainosé pozwanego zakiadu ubezpieozen w stosunku do skarzecej jest odpowiedzialnoscia wtorne, ktorej podstawe jest umowa ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej zawarta ze sprawcaj wypedku. Zakiad ubezpieczen, ktorego ze SKEFZQCQ nie wia_2e Zadna umowa, odpowiada zatem w takich granicach, w jakich zobowiezanym pozostaje sprawca. W sprawie nie wykazano, aby m02liwe byio, z uwagi na sytuacje materialne sprawcy, zasqdzenie zadoséuczynienia w wyzszej kwocie. Jezeii ohodzi o wysokoso zadoséuczynienia, to niewejtpliwie trafne jest stwierdzenie Sa_du Apeiacyjnego, ze kryteria je wyznaczajsce majq charakter ocenny. Oznacza to, 2e podniesiony w kasacji zarzut naruszenia a[t_4..45..§_.'L k.c. poprzez zawyzenie lub zanizenie wysokosci zasqdzonego zadoséuczynienia moze byé uwzgiedniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kryteriow przez sqd drugiej instancji (por. wuoig SN z dnia 27 lutego 2004 r., V CK 282103, niepubl. 1 powoiane wjego uzasadnieniu orzecznictwo). W orzecznictwie Sedu Najwyzszego uksztaitowaio sie stanowiskoj zgodnie z ktorym przy uwzgiednieniu krzywdy poszkodowanego wysokoso zadoséuczynienia powinna byé utrzymana w rozsednych granicach, odpowiadajajcyoh aktualnym warunkom i przeoietnej stopie Zyciowej spoteczenstwa. To ostatnie pojecie sprecyzowane zostaio w taki sposobj Ze nie moze byé wynikiem oceny najbiedniejszych warstw spoieczenstwa (por. wjugoig SN z dnia 6 czerwca 2003 r., IV CKN 213101). Obecnie bowiem ograniozenie sie do przecietnej stopy Zyciowej spoieczenstwa, przy znacznym zroinicowaniu dochodow roznych grup spotecznych, nie jest wystarczajejce. Biorec jednak pod uwage takze dyscyplinujajcq funkcje odszkodowan i zadoséuczynienia, okreslanie jego wysokosci na podstawie dochodow najubozszych warstw sjooiecznych bytoby krzywdzajce. "  Za oczywiste nalezy takie uznaé, Ze jednym 2 kn/teriow okreétajajcych "odpowiednioso" zadosouczynienie jest jego System lnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 4812014 Stan prawny programu: 20141210*” W i W H _ __ __ _ IV CK 305005 -tekst ma zatem pełną swobodę jurysdykcyjną, ograniczoną jedynie granicami zaskarzenia (pór. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000 r., lll CKN 812i98, OSNC 2000, nr 10, poz. 103; e Sądu Najwyższego z dnia 4 pażdziernika 2002 r., Ill OZP 62.102, "Biuletyn Sądu Najwyższego" 2003, nr 3, s. 14), a zarazem ciąży na nim obowiązek wnikliwego rozpatrzenia przedstawionej w apelacji sprawy. Skarżący może się przy tym powoływać na dowolne podstawy zaskarżenia. Celem powołania zarzutów apelacyjnych jest 'wyznaczenie określonego kierunku postępowania merytorycznego i kontroli zaskarżonego orzeczenia przez sąd odwoławczy. Zarzuty i wnioski apelacji trzeba zarazem ściśle oddzielić od ich uzasadnienia, którego celem jest jedynie wyłuszczenie racji skarżącego i przekonanie sądu drugiej instancji do potrzeby określonego rozstrzygnięcia. W apelacji wywiedzionej od wyroku pierwszej instancji powódka Marta K. sformułowała w istocie jeden zarzut - naruszenia art. dać § 1 k.c. poprzez niesłuszne uznanie, iż wysokość zadośćuczynienia żądanego pozwern jest zbyt wygórowana. Siormułowany został także tylko jeden wniosek merytoryczny, o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w zakresie wysokosci zadośćuczynienia dla małoletniej Marty K. izasądzenie na jej rzecz kwoty 000.000 zł. r W takim stanie rzeczy Sąd Apelacyjny pozostawał związany granicami podmiotowymi (apelującą była wyłącznie powódka Marta K.) oraz przedmiotowymi (zaskarżenie wyroku w tej części, która dotyczyła wysokości zasądzonego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, co skarżący uzasadnił naruszeniem art. aaā §'1 k.p.c.). W tak zakreslonych granicach miał obowiązek powtórnie rozpoznać sprawę co do istoty, zaś w pozostałym zakresie orzeczenie stało się prawomocne. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie daje podstaw do twierdzenia, że jakikolwiek zarzut apelacji został pominięty. _Uchybienie a.r:L__§i10__§_'l k.p.c. byłoby należycie wykazane jedynie wówczas, gdyby skarżąca zdołała dowieść, że zostały podniesione jeszcze inne zarzuty apelacyjne, które jednak zostały pozostawione poza rozpoznaniem sądu odwoławczego (por. w tym zakresie E SN z 21 sierpnia 2003 r., lll CKN 392i01, OSNC 2004r10, poz. 101). Skoro zaś tak się nie stało, ten zarzut kasacji się nie ostaje, gdyż przepis aJ21L.&Z8..§_'L k.p.c. nie stawia przed Sądem Apelacyjnym obowiązku wdawania się w szczegółową polemikę z uzasadnieniem apelacji. W kasacji podniesiony został także zarzut naruszenia art. 320 § 2 k.p.c. ' Zarzut ten należy uznać za chybiony. Uzasadnienie zaskarżonego kasacją wyroku jest istotnie lakoniczne, co jednak nie oznacza jeszcze, że poza kontrolą Sądu odwoławczego pozostały podnoszone przez skarżąoą zarzuty. W uzasadnieniu tego 'wyroku nie ma stwierdzenia, że Sąd Apelacyjny "podzieIił i przyjął za własne ustalenia Sądu Okręgowego", jednakże to właśnie wynika z kontekstu uzasadnienia, Sąd Apelacyjny nie przeprowadzał żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych, lecz przyjął” podstawę faktyczną iprawną żaskarzoiiego'wy`ro`k`u za prawidłową, 'Ocena zamutu apelacji jest rzeczywiście lakoniczna, ale jednak wy_starczająca dla kontroli kasacyjnej. Sąd Apelacyjny przyznał, że zasądzona tytułem zadośćuczynienia kwota jest uznaniowa, a ponadto, podzielając argumentację strony apelującej skupił się także na związku łączącym wysokość zadośćuczynienia z rozmiarem osobistych cierpień powódki. Uzasadnienie to zatem należy uznać za wystarczające. Oceniając zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest naruszenia art. aaä § 2 k.c., trzeba wstępnie zwrócić uwagę, że przepis ten został błędnie powołany, bowiem bez.wątpienia chodzi o art. aśā § 1 k.c., dotyczący wysokosci zadośćuczynienia. Wbrew podnoszonym w kasacji zarzutom, nie można zasadnie postawić Sądowi Apelacyjnemu zarzutu rażącego czy oczywistego uchybienia ocenie "odpowiedniości" rozmiarów zadośćuczynienia. Nie jest trafny zarzut konieczności różnicowania wysokości zadośćuczynienia w zależności od tego, czy zobowiązanym do jego zapłaty jest sprawca wypadku, czy zakład ubezpieczeń, którego sytuacja materialna jest daleko lepsza od sytuacji materialnej jakiejkolwiek osoby fizycznej. Nie ma też znaczenia wskazywana przez skarżącą okoliczność nie zawsze prawidłowego gospodarowania środkami pieniężnymi przez taki zakład. Odpowiedzialność pozwanego zakładu ubezpieczeń w stosunku do skarżącej jest odpowiedzialnością wtórną, której podstawą jest umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawarta ze sprawcą wypadku. Zakład ubezpieczeń, którego ze skarżącą nie wiąże żadna umowa, odpowiada zatem w takich granicach, w jakich zobowiązanym pozostaje sprawca. W sprawie nie wykazano, aby możliwe było, z uwagi na sytuację materialną sprawcy, zasądzenie zadośćuczynienia w wyższej kwocie. Jeżeli chodzi o wysokość zadośćuczynienia, to niewątpliwie trafne jest stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, że kryteria ją wyznaczające mają charakter ocenny. Oznacza to, że podniesiony w kasacji zarzut naruszenia a_Ľt._4ś5__§__'L k.c. poprzez zawyżenie lub zaniżenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia może być uwzględniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kryteriów przez sąd drugiej instancji (por. wyrąok SN z dnia 2? lutego _2004 r., V CK 202i03, niepubl. i powołane wjego uzasadnieniu orzecznictwo). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowało się stanowisko, zgodnie ż którym przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego wysokość zadośćuczynienia powinna być utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. To ostatnie pojęcie sprecyzowane zostało w taki sposób, że nie może być wynikiem oceny najbiedniejsżych warstw społeczeństwa (por. wytok SN z dnia 6 czerwca 2003 r., IV CKN 2t3i01). Obecnie bowiem ograniczenie się do przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa, przy znacznym zróżnicowaniu dochodów różnych grup społecznych, nie jest wystarczające. _Biorąc jednak pod uwagę także dyscyplinującą_ funkcję odszkodowań i zadośćuczynienia, określanie jego wysokosci na podstawie dochodów najuboższych warstw społecznych byłoby krzywdzące. "` - Za oczywiste należy także uz_nać, że jednym z kryteriów określających "o-dpowiedniosć" zadośćuczynienia jest jego '- System lnformacjiulżiurauwnej Lek (Lek Omega) 4Elt20'l4 Stan prawny programu: 2014-12-10m- '_ _ --- STRONA 4 --- ___ _ ____ ,,__ _ _ __ __ IVCK 384!O5—tekst kompensaoyjny charakter (por. m.in. wyiois SN z dnia 28 wrzesnia 2001 r., ill CKN 427100), musi wiec ono przedstawiao ekonomicznie odozuwalnq wartoso, przy utrzymaniu jej jednak w rozsajdnyoh granicach. Nalezy takze zwrocié uwage, Ze ocena kryteriow decydujsjcych 0 wysokosci zadoséuozynienia musi odnosio sie do okoiicznosoi konkretnej sprewy. Porownywanie wysokosci zasejdzonego w roznych sprawach zadoséuczynienia, jak to ozyni w kasacji skarzeca, nie moze prowadzio do prawidlowego rozstrzygnieoia. Zawsze bowiem mozna wskazaé przyktad sprawy, w ktorej zasedzono tytutem zadoséuczynienia kwote wyzsze lub nizsze. Nie da sie przy tyn'|' w sposob wymierny ooenié, ozy doznana przez poszkodowanego krzywda jest wieksza czy mniejsza niz krzywda doznane przez innego poszkodowanego, na rzecz ktorego w innej sprawie zasedzono innq kwote. W okolioznosciach rozpoznawanej sprawy zadoséuczynienie w kwooie 350.000 zi nalezy uznaé za odpowiednie. Sed Apeiacyjny uwzgiednii kryteria, o jakich byia wyzej mowa. Ustaione zostaty i wziete pod uwage doznane przez skarzqcaj cierpienia, trwaiy uszczerbek na zdrowiu, skutki doznanych wwieku niemowlecym urazow, ograniczenia, jakie z tego wjej zyciu powstaiy. Trafnie ws|<azaiSa1d Apelacyjny, ze zadna kwota nie przywroci skarzacej zdrowia i normalnego zycia, a jej wysokoéo zawsze moze bye‘: pizecimiotem zarzutow. Nie mozna jednak uznao, by w kasacji wykazano, by kryteria wyznaczajqce wysokoéé zadoséuczynienia pienieznego przyznanego na podstawie ‘ k.c. zostaiy w sposob razecy i oczywisty naruszone. =.. Prowadzi to do oddaienia kasacji, o czym oizeczono jak w sentencji na podstawie a.1;t2.&03_"Q k.p.o. w brzmieniu obowiqzujqcym przed wejsciem w zycie usiawy 2 dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy  Kodeks postepowania cywitnego oraz ustawy  Prawo 0 ustroju sqdow powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), a to w zwisjzku 2 anti tej ustawy. / System lnfotnwacjifirawnej Lex [Lex Omega) 4a12014”s15n piéwny pfogramu: 20141210 ‘ *2 _ _ IV CK 384_i05-tekst kompensaoyjny charakter (por. m.in. urtyzok SN z dnia 23 września 2001 r., ill CKN 427000), musi więc ono przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, przy utrzymaniu jej jednak w rozsądnych granicach. Należy także zwrócić uwagę, że ocena kryteriów decydujących o wysokości zadośćuczynienia musi odnosić się do okoliczności konkretnej sprawy. Porównywanie wysokości zasądzonego w różnych sprawach zadośćuczynienia, jak to czyni w kasacji skarżąca, nie może prowadzić do prawidłowego rozstrzygnięcia. Zawsze bowiem można wskazać przykład sprawy, w której zasądzono tytułem zadośćuczynienia kwotę wyższą lub niższą. Nie da się przy tym w sposób wymierny ocenić, czy doznana przez poszkodowanego krzywda jest większa czy mniejsza niż krzywda doznana przez innego poszkodowanego, na rzecz którego w innej sprawie zasądzono inną kwotę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zadośćuczynienie w kwocie 350.000 zł należy uznać za odpowiednie. Sąd Apelacyjny uwzględnił kryteria, o jakich była wyżej mowa. Ustalone zostały i wzięte pod uwagę doznane przez skarżącą cierpienia, trwały uszczerbek na zdrowiu, skutki doznanych w wieku niemowlęcym urazów, ograniczenia, jakie z tego wjej życiu powstały. Trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, że żadna kwota nie przywróci skarżącej zdrowia i normalnego życia, a jej wysokość zawsze może być przedmiotem zarzutów. Nie można jednak uznać, by w kasacji wykazano, by kryteria wyznaczające wysokość zadośćuczy.nienia pieniężnego przyznanego na podstawie ' k.c. zostały w sposób rażący i oczywisty naruszone. f.. Prowadzi to do oddalenia kasacji, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie ar:L_3_Et3_l2 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie usiestty z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Oz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 00), a to w związku z a_rLL3 tej ustawy. .-" .- .- system rnf3i`r`~ns=jr"erawnej Lee (Let omega) 4sr;i`ć'i`-i`śrsn přāwiiy programu; :cr -r-rs-ro ` "