Wyrok I ACa 1253/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w Kato

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 1253/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Kurzeja Sędziowie : SA Joanna Skwara-Kałwa (spr.) SA Rafał Dzyr Protokolant : Łukasz Zgoda po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2006 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa A. M. przeciwko (...) w O. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 1 czerwca 2006 r., sygn. akt I C 65/06 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 10000 (dziesięć tysięcy) złotych i oddala powództwo w pozostałej części, a w pozostałym zakresie apelację oddala. Sygn. akt I ACa 1253/06 UZASADNIENIE Powód wniósł o ochronę dóbr osobistych przez zakazanie pozwanemu udostępniania jego danych osobowych i zasądzenie odszkodowania w kwocie 300 000 zł. Na uzasadnienie żądania powód podniósł, że (...), w którym powód zaciągnął kredyt i którego nie spłacił, przesłał wierzytelność z tego tytułu Firmie (...). W ten sposób naruszył jego godność osobistą, gdyż instytucje nie mające z powodem powiązania dysponują jego danymi. Takiej możliwości nie przewiduje umowa jaka zawarł z pozwanym. --- STRONA 2 --- Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i podała, że dokonała przelewu wierzytelności, co jest zgodne z prawem. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo. Wyrok ten Sąd Okręgowy wydał mające na względzie następujący stan faktyczny. W dniu 20.06.2001 r. strony zawarły umowę pożyczki (...) nr (...), w której w § (...) uzgodniły, że w sprawach nie uregulowanych w tej umowie mogą zastosować przepisy kodeksu cywilnego, co jest bezsporne pomiędzy stronami. Nie jest też sporne, że wobec nie spłacenia pożyczki wyrokiem z 17.07.03 r. Sąd Rejonowy w M. w sprawie o sygn. I C 136/03 zasądził od powoda 4891,15 zł z umownymi odsetkami zwłoki i kosztami procesu. Pismem z 3.01.05 r. powód został poinformowany, że wierzytelność wynikająca z umowy kredytowej nr (...) z 20.06.01 r. została przekazana na rzecz (...) Sp. z o.o. w S.. Dalszą obsługę prawną tej wierzytelności będzie prowadziła Kancelaria Prawna (...) Sp. k. Wskazano także rachunek bankowy, na który należy przekazywać spłaty. W ocenie Sądu Okręgowego powyższe postępowanie nie narusza dóbr osobistych powoda. Zapis w umowie pożyczki odsyła do przepisów kodeksu cywilnego a nawet gdyby takiego zapisu nie było to i tak znajduje zastosowanie kodeks cywilny. Pozwany dokonał czynności prawnej przewidzianej w art. 509 k.c. § 1 tego artykułu stanowi, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią. Art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych stanowi, że przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne także wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa . Zatem w ocenie Sądu I instancji pozwany działając zgodnie z cytowanymi przepisami nie naruszył żadnego dobra osobistego powoda i brak podstaw uzasadniających powództwo. W apelacji od tego wyroku powód wniósł o jego zmianę przez zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 300 000 zł. W motywach apelacji podniósł skarżący, że pozwana nie miała prawa sprzedawać jego danych osobowych przy czym bezprawny był przelew wierzytelności przysługującej pozwanej względem powoda na rzecz Spółki (...). Skarżący podkreślił, że nie wyrażał zgody na przelew wierzytelności i o przelewie nie wiedział bowiem „wierzytelność wraz z danymi osobowymi i dobrami osobistym została sprzedana po cichu na rzecz firm prywatnych”. Zdaniem skarżącego działaniem pozwanej został poniżony i oszukany, naruszono też jego prawo do poszanowania życia prywatnego. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja zasługuje na jej częściowe uzasadnienie. Zgodzić się bowiem należy z poglądem skarżącego, iż w następstwie działań pozwanej doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Wskutek dokonanego przelewu wierzytelności dane osobowe powoda, które pozostają poza ochroną prawa (art. 23 kc i ustawa z dnia 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych), zostały udostępnione osobie trzeciej to jest Spółce (...). Spółka ta przystąpiła do windykacji należności, co jednocześnie wiązało się z naruszeniem prywatności powoda gdyż różne osoby dzwoniły do powoda żądające spłaty długu. Powód czuł się zastraszany (oświadczenie powoda – k. 94). Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych zezwala na przetwarzanie danych osobowych jeżeli zmierza to do ochrony prawa. --- STRONA 3 --- W tym wypadku sytuacja taka nie zaistniała. Podzielić należy stanowisko apelacji, iż pozwana nie wykazała by jej działanie nie było bezprawne. Zatem została spłoniona przesłanka z art. 24 § 1 kc zasadności żądania odmowy dóbr osobistych jaką jest bezprawność działania sprawcy. Słusznie podnosi apelujący, że niezgodna z prawem była umowa przelewu wierzytelności zawarta w dniu 3.12.2004 r. pomiędzy pozwaną (...) w O. a (...) Spółką z o.o. w S.. Zasadnie przy tym podnosi skarżący, że przelew wierzytelności nie był dopuszczalny z uwagi na brak zgody powoda jako dłużnika na dokonanie takiej czynności. Art. 509 § 1 kc stanowi, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Umowa pożyczki (...) jaką strony zawarły w dniu 20.06.2001 r. (k. 80) niewątpliwie jest umową zawartą z konsumentem, a zatem zastosowanie do niej znajdują art. 385 1 kc art. 385 3 kc. Zgodnie z punktem 5 tego ostatniego przepisu w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta. Zatem przepis art. 509 § 1 kc, ze względu na regulację zamieszczoną w art. 385 3 pkt 5 kc w odniesieniu do umów konsumenckich nie może stanowić podstawy przetwarzania danych osobowych konsumentów bez ich zgody. Pozyskiwanie danych wyłącznie na podstawie art. 509 kc, nie- poprzedzone zgodą konsumenta, przyjmuje charakter niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 3 kc, które nie są dla konsumenta wiążące (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.10.2004 r., OSK 769/04, LEX nr 171129). Jeśli ustawa nie dopuszcza wprowadzenia do stosunków umownych klauzul zezwalających na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków bez zgody konsumenta, to tym bardziej nie może to nastąpić gdy umowa na ten temat milczy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.03.2004 r., II SA 1631/03, LEX nr 194330 i wyrok WSA w Warszawie z 4.03.2004 r., II SA (...), LEX nr 156992). Wobec powyższego, skoro zawarta pomiędzy stronami umowa pożyczki nie zawierała uzgodnionego z powodem indywidualnie postanowienia w przedmiocie jego zgody na przelew, dokonanie przelewu przez pozwaną bez zgody powoda naruszyło jego prawa. Może zatem powód domagać się ochrony przewidzianej w art. 24 kc. Konsekwencją zawartej przez pozwaną z naruszeniem praw powoda umowy przelewu było, udostępnienie danych osobowych powoda osobie trzeciej, powodowi nieznanej, z którą nie zamierzał wiązać się jakimkolwiek stosunkiem zobowiązaniowym. Nabywane wierzytelności Spółka (...) przystąpiła do windykacji należności stosując formę nacisku w postaci „telefonów z całej Polski”. Okoliczność ta nie była kwestionowana. Opisane działania niewątpliwie wiązały się z naruszeniem sfery życia prywatnego powoda przy czym dotyczyły świata jego odczuć, stanów życia psychicznego. Dodać należy, że nie tylko dane osobowe powoda lecz także informacje o zadłużeniu powoda wbrew jego woli znalazły się w posiadaniu nabywcy wierzytelności, jak i podmiotów którymi przy jej ściąganiu nabywca ten się posługiwał. Skoro zaistniała sytuacja wynikała z bezprawnego działania pozowanej powództwo o zapłatę zadośćuczynią należało częściowo uwzględnić mając na uwadze treść art. 24 § 1 kc i art. 448 kc. Zadośćuczynienie przewidziane w przepisach art. 24 kc i art. 448 kc ma charakter kompensacyjny a zatem jego wysokość nie może być symboliczna lecz winna dla poszkodowanego przedstawiać wartość satysfakcjonującą a więc ekonomicznie odczuwalną. Z drugiej jednak strony jego wysokość nie powinna być nadmierna w tym sensie, żeby stanowić mogła źródło wzbogacenia się poszkodowanego na tle dotychczasowego jego statusu materialnego. Nie może budzić wątpliwości, że żądanie przez powoda z tytułu zadośćuczynienia kwoty 300 000 zł jest wygórowane. Ustalając wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia uwzględnić należy rozmiar naruszenia dobra osobistego w tej sprawie obiektywnie niewielki. Uwzględnić też trzeba okoliczności w jakich doszło do cesji a mianowicie nastąpiło to w sytuacji gdy powód przez parę lat nie spłacał długu względem pozwanej i to mimo prawomocnego wyroku sądowego zasądzającego od niego świadczenie. Skoro sytuacja materialna powoda nie pozwalała mu spłacić pożyczki --- STRONA 4 --- w kwocie 5600 zł, przyjąć należy iż zadośćuczynienie w kwocie 10 000 zł będzie dla powoda ekonomicznie odczuwalne i odpowiednie po myśli powołanych wyżej przepisów. Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 zmienił zaskarżony wyrok zasądzając zadośćuczynienie jak w sentencji. Apelacja w pozostałym zakresie jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu zgodnie z art. 385 kpc.