Wyrok I ACa 1200/12 1

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I ACa 1200/12 1, .  v.~ ‘I; '__. ,» ".41; = ’ Y‘ kfi WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 marca 2013r. Sqd Apelacyjny W Lodzi I WydziaI Cywilny w sldadzie: Przewodniczqcyz SSA Jolanta Grzegorczyk Sqdziowiez SA Hanna Rojewska (spr.) SA Dorota Ochalska  Gola Protokolantz st.sek1".sqd0wy Grazyna Michalska po rozpoznaniu W dniu 5 marca 201312 w Lodzi na rozprawie sprawy z powédztwa przeciwko Skarbowi Paristwa  Zakladowi Karnemu w I 0 zadoééuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okrqgowego w PIocku z dnia 18 lipca 2012r. sygn. akt IC 1446/10 I. zmienia zaskariony wyrok w punktach 1 i 2 w ten tylko sposéb, Ze zasqdzonq w punkcie 1 kwotm; 1.000 zlotych podwyisza do kwoty 4.000 (cztery tysiqce) zlotych; Il. oddala apelacje; w pozostalej czqéci; III. nie obciqia powoda nieuiszczonq oplatq 0d oddalonej czgéci apelacji; IV. przyznaje i nakazuje wyplacié ze Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrggowego W P— na rzecz adwokata M— K— prowadzqcej sygn.z.1‹±z I Acz 1200/12 1' _ - «.¬ 'ir '_„. ,' fiåül = -” ,_ »că WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 marca 2013r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Jolanta Grzegorczyk Sędziowie: SA Hanna Rojewska (spr.) SA Dorota Ochalska - Gola Protokolant: st.sekr.sądowy Grażyna Michalska po rozpoznaniu W dniu 5 marca 2013r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu W I- o zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 18 lipca 2012r. sygn. akt IC 1446/10 I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 2 W ten tylko sposób, że zasądzoną w punkcie 1 kwotę 1.000 złotych podwyższa do kwoty 4.000 (cztery tysiące) złotych; Il. oddala apelację W pozostałej części; III. nie obciąża powoda nieuiszczoną opłatą od oddalonej części apelacji; IV. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W P- na rzecz adwokata M- K- prowadzącej --- STRONA 2 --- Kancelaric; Adwokackq w P kwotq 147,60 (sto czterdzieéci siedem 60/100) zlotych brutto tytulem kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzgdu w postqpowaniu apelacyjnym. \Z_§’_.‘i/ |. . A‘ if 1 v " Kancelarie Adwokacka w P- kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. \Z„ž”_.`Ĺ/ |. . A' *Ê 'Ł ‹ " --- STRONA 3 --- 1. [J_ZASAD[~1lEN|E Zaskarzonym vvyrokiem z dnia 18 lipca 2012 roku Sad Okrogowy w F zasadzii od pozwanego Skarbu Pafistwa — Zakiadu Karnego w F na rzecz powoda P_F—kwote; 1.000 zi z ustawowymi odsetkami od dnia 22 Iipca 2010 roku do dnia zapiaty, oddalii powodztwo w pozostaiym zakresie, odstapii od oboiazania pozwanego kosztami postopowania, przejmujao je na rachunek Skarbu Pafistwa i nakazai wypiacié wynagrodzenie peinomocnikowi ustanowiorjgfpu z urzodu. Sad u s t a I i I, Ze P; Fapierwszy raz zostai skazany w wieku 17 lat za rozboj na karo 3 lat i 8 miesiocy pozbawienia wolnoéci. Nastopnie by’: dwukrotnie karany za kradzieze  kary po 1 roku 6 miesiocy pozbawienia wolnoéci i pobicie, za ktore otrzymai kare pozbawienia wolnoéci w wymiarze 8 lat. W Zakiadzie Karnym w Iodbywai po raz pienivszy karo w 2000 r. Obecnie przebywa w tym Zakiadzie od 2002 r. W sumie po skoficzeniu siedemnastego roiiigd Z}/cia do momentu wyrokowania powod przebywai na wolnoéci 3 lata. 0 30" W okresie od stycznia 2007r. do 31 lipca 2010 r. powod przebywai w celach : 600, 304, 519, 522, 524. Przeludnienie przewy2sza+o norma okreélona w art. 110 k.k.w. w okresach: od 10 sierpnia 2007 r. do 21 maja 2009 r. i od 30 czerwca 2009 r. do 8 lipca 2009 r. i od 14 sierpnia 2009 r. do 23 wrzeénia 2009 r. i od 24 wrzeénia 2009 r. do 8 paidziernika 2009 r. oraz od 2 listopada 2009 r. do 27 listopada 2009 r. i od 2 grudnia 2009 r. do 4 grudnia 2009 r. Powod przebywai w oddziale zamkniatym. Opuszczai celo na jedna godzina dziennie, na czas spaceru oraz uczaszczajac na zajacia szkolne i kluby zainteresowafi. W trakoie pobytu w zakiadzie karnym  uczyi sia. Ukoficzyi 2 letnia szkoia zawodowa, a nastegpnie 3Ietnie technikum. Nauka w szkoie zawodowej odbywa sis; 3 razy w tygodniu w wymiarze 4 godzin, a w technikum takie 3 razy w tygodniu, ale po 6 godzin. W 2012 r. przystapii do egzaminu maturainego. Powod byi aktywnym uczestnikiem zajoé kulturalno — oéwiatowych, czionkiem klubu literackiego i klubu karaoke, uczestniczyi w prowadzeniu gazetki wiaziennej. Zakiad jest jednostka typu zamkniotego, przeggacigga *‘d_ia:.1_;§=;__oX;c_1)/wistow penitencjarnyoh  rnozczyzn. I  H, §_ I . 0._,__@9 1. u_zAsAo|şi|ENiE Zaskarżonym vvyrokiem z dnia 18 lipca 2012 roku Sąd Okręgowy w F- zasadził od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w F- na rzecz powoda P_F_kwotę 1.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 lipca 2010 roku do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie, odstąpił od obciążania pozwanego kosztami postępowania, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa í nakazał wypłacić wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowięnerpu z urzędu. Sąd u s t a l i ł, że P; Fapierwszy raz został skazany W wieku 17 lat za rozbój na karę 3 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie był dwukrotnie karany za kradzieże - kary po 1 roku 6 miesięcy pozbawienia wolności i pobicie, za które otrzymał karę pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat. W Zakładzie Karnym W -odbywał po raz pierwszy karę w 2000 r. Obecnie przebywa w tym Zakładzie od 2002 r. W sumie po skończeniu siedemnastego roku _życia do momentu wyrokowania powód przebywał na wolności 3 lata. ` 31" W okresie od stycznia 2007r. do 31 lipca 2010 r. powód przebywał w celach : 600, 304, 519, 522, 524. Przeludnienie przewyższało normę określoną w art. 110 k.k.w. W okresach: od 10 sierpnia 2007 r. do 21 maja 2009 r. i od 30 czerwca 2009 r. do 8 lipca 2009 r. i od 14 sierpnia 2009 r. do 23 września 2009 r. i od 24 września 2009 r. do 8 pażdziernika 2009 r. oraz od 2 listopada 2009 r. do 27 listopada 2009 r. i od 2 grudnia 2009 r. do 4 grudnia 2009 r. Powód przebywał w oddziale zamkniętym. Opuszczał celę na jedną godzinę dziennie, na czas spaceru oraz uczęszczając na zajęcia szkolne i kluby zainteresowań. W trakcie pobytu W zakładzie karnym - uczył się. Ukończył 2 letnią szkołę zawodową, a następnie 3-letnie technikum. Nauka w szkole zawodowej odbywa się 3 razy w tygodniu w wymiarze 4 godzin, a w technikum także 3 razy w tygodniu, ale po 8 godzin. W 2012 r. przystąpił do egzaminu maturalnego. Powód był aktywnym uczestnikiem zajęć kulturalno - oświatowych, członkiem klubu literackiego i klubu karaoke, uczestniczył w prowadzeniu gazetki Więziennej. Zakład jest jednostką typu zamkniętego, przezjiacšpgą şd_la:._jícydywistów penitencjarnych - mężczyzn. Ę _ 1, Ę _Ľ _ ,__,__¿§, --- STRONA 4 --- 2 Wszystkie cele mieszkaine sq skanaiizowane, z doprowadzona zimna wodq, qgvfigédgielonymi kacikami WC. W czaéci cel kaciki sa w peini zabudowane. Byiy takie ceie, w kI(')L_I;¥_(_ii%, kaciki sanitarne nie miaiy tn/vaiej zabudowy, z bokow osianiaiy je blaszane écianki, a z przodu kotara z materigtgi mieii zapewnionej nalezytej intymnoéci. Wszystkie kaéiki wypoiiaionie saw umywalko i sedes. Na terenie Zakiadu karnego jest réwniei siiownia. Osadzeni moga uprawiaé siatkowko, tenis stoiowy, graé w ,, piikarzyki". W dniach 1719 marca 2009 r. w Zakiadzie Karnym w F.zostaia przeprowadzona wizytacja zaggbiooaivczgfgavdiopwaznienia Rzecznika Praw Obywatelskich. I W“ Przedstawiciele Rzecznika wysiuchali informacji 0 funkcjonowaniu Zakiadu i jego podstawowych problemach, obejrzeli teren jednostki oraz pomieszczenia we wszystkich oddziaiach mieszkalnych, przeigifoi/iiadzili rozmowy ze skazanymi, tymczasowo aresztowanymi oraz funkcjonariuszami i pracownikami, przeprowadzili na osobnoéoi rozmowy z osadzonymi bez obecnoéci osob trzecich. Uznali m.in., iz dia poprawy warunkow osadzenia w Zakiadzie Karnym w P. naieiy dokonaé przegladu wyposazenia cel mieszkalnych i innych pomieszczefi w celu naprawienia lub wymiany znajdujacych sio w nich uszkodzonych sprzotow, zamontowaé na wszystkich iozkach gornych zabezpieczenia przed upadkiem oraz uiatwiajace wejécie drabinki, sprawdzié stan materacow i kooow, dokonaé wymiany nienadajacyoh sio do uzytku egzemplarzy. Stwierdzili, Ze éciany, sufity, podiogi wymagaja remontu. Zgioszono takie zastrzeienia co do iaini, zwracajac uwage; na koniecznoéé remontu. Powod ma dwojke; dzieci, na ktore ma zasadzone alimenty w wysokoéci 670 zi. W Zakiadzie Karnym nie pracuje, nie posiada Zadnego majatku. Na podstawie powyzszych ustalefi oraz po dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiaiu dowodowego, Sad Okragowy uznai, 2e W zakresie roszczenia nieprzedawnionego, tj. za okres od 19 lipca 2007 roku do 31 lipca 2010 roku w przypadku powoda nastapiia taka kumuiacja ziych warunkow odbywania kary, Ze uzasadniona jest ocena, 12 doszio do naruszenia prawa do godnego traktowania osadzonego. F” zetknai siqz ze zjawiskiem przeiudnienia w Zakiadzie Karnym W P/v okresie od chwili osadzenia W 2002 r. _ 2 Wszystkie cele mieszkalne są skanalizowane, z doprowadzoną zimną wodą, zşxåyfijśdzielonymi kącikami WC. W części cel kąciki są W pełni zabudowane. Były także cele, W któjyąlł kąciki sanitarne nie miały tnłvałej zabudowy, z boków osłaniały je blaszane ścianki, a z przodu kotara z materięjflj mieli zapewnionej należytej intymności. Wszystkie kąćiki wypošażonie sąiw umywalkę i sedes. Na terenie Zakładu karnego jest również siłownia. Osadzeni mogą uprawiać siatkówkę, tenis stołowy, grać w ,, piłkarzyki". W dniach 17-19 marca 2009 r. W Zakładzie Karnym W F-została przeprowadzona wizytacja zapprbiegaăvcząfššwgappważnienia Rzecznika Praw Obywatelskich. A Wi Przedstawiciele Rzecznika wysłuchali informacji 0 funkcjonowaniu Zakładu i jego podstawowych problemach, obejrzeli teren jednostki oraz pomieszczenia we wszystkich oddziałach mieszkalnych, przęprowadzili rozmowy ze skazanymi, tymczasowo aresztowanymi oraz funkcjonariuszami i pracownikami, przeprowadzili na osobności rozmowy z osadzonymi bez obecności osób trzecich. Uznali m.in., iż dla poprawy Warunków osadzenia W Zakładzie Karnym W P- należy dokonać przeglądu wyposażenia cel mieszkalnych i innych pomieszczeń W celu naprawienia lub wymiany znajdujących się w nich uszkodzonych sprzętów, zamontować na wszystkich łóżkach górnych zabezpieczenia przed upadkiem oraz ułatwiające wejście drabinki, sprawdzić stan materaców i koców, dokonać wymiany nienadających się do użytku egzemplarzy. Stwierdzili, że ściany, sufity, podłogi wymagają remontu. Zgłoszono także zastrzeżenia co do łaźni, zwracając uwagę na konieczność remontu. Powód ma dwójkę dzieci, na które ma zasądzone alimenty W wysokości 670 zł. W Zakładzie Karnym nie pracuje, nie posiada żadnego majątku. Na podstawie powyższych ustaleń oraz po dokonaniu oceny zebranego W sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy uznał, że W zakresie roszczenia nieprzedawnionego, tj. za okres od 19 lipca 2007 roku do 31 lipca 2010 roku W przypadku powoda nastąpiła taka kumulacja złych warunków odbywania kary, że uzasadniona jest ocena, iż doszło do naruszenia prawa do godnego traktowania osadzonego. F” zetknął się ze zjawiskiem przeludnienia w Zakładzie Karnym W P-N okresie od chwili osadzenia W 2002 r. _ --- STRONA 5 --- 3 Z uwagi na catoksztait dolegliwoéci wynikajacych ze zjawiska przeludnienia, ktore wtym wypadku trwaio okoio 2 lat i 3 miesiegcy, Sad uznai, Ze nastapito ponizajace traktowanie powoda, podczas wykonywania kary pozbawienia wolnoéci. W ocenie Sadu Okreggowego przebywanie w warunkach nadmiernego zagaszczenia pociagato za sobq ograniczenia w utrzymaniu odpowiedniej higieny, jak rowniez uniemozliwiaio zachowanie niezbednej intymnoéci. Utrudniato spozywanie posiikow w normalnych warunkach, wymuszajac trzymanie talerzy na kolanach badi na tozkach. Kqoiki sanitarne, ktore nie sq wygrodzone w sposob trwaiy w sposob oczywisty nie gwarantuja intymnoéci przy korzystaniu z urzadzeri sanitarnych. Pozwany naruszyt godnoéé powoda i jego prawo do zachowania prywatnoéci, jego postapowanie zarowno w éwietle Konstytucji RP, jak i Konwencji o ochronie praw cziowieka i podstawowych woinoéci nalezy uznaé za bezprawne. Rodziio to odpowiedzialnoéé pozwanego okreélona w art. 24 § 2 k.c. i art. 448 k.c. Okreélajac wysokoéé zadoééuczynienia, Sad I instancji wziai pod uwag$_i__1_i_e tylko przeludnienie panujace w Zaktadzie Karnym w ale takze fakt, i2 powod poza codziennym godzinnym spacerem opuszczai cela, uczc;szczajac do szkoty zawodowej itechnikum a takze na zajecia do klubu iiterackiego, karaoke i inne zajacia kuituralno oéwiatowe organizowane przez pozwanego. Nie bez znaczenia, w ooenie Sadu Okrogowego, pozostaje fakt, 2e powod byi wielokrotnie skazany i trafii do zaktadu karnego po raz koiejny. Majao powyzsze na uwadze, Sad I instancji uznai, Ze kwota 1.000 zi tytuiem zadoééuczynienia badzie w tym wypadku odpowiednia suma. Sad Okragowy zasadzii odsetki ustawowe na podstawie art. 481 k.c. od dnia wniesienia pozwu, zgodnie z Zadaniem pozwu w tym zakresie. O kosztach procesu orzeki w myéi art. 100 k.p.c., poniewaz wysokoéé zasadzonego roszczenia zalezaia od oceny Sadu, jak rowniez w oparciu o zasade; stusznoéci wyrazona w art. 102 k.p.c., gdyz powod przebywa w zakiadzie karnym, nie ma Zadnego majatku i nie osiaga iadnych dochodow. O kosztach zastapstwa procesowego dla peinomocnika ustanowionego urzodu Sad Okrogowy orzeki W oparciu o § 6 pkt 6 Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéoi z dnia 28 wrzeénia 2002 r. w sprawie optat za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieopiaoonej pomooy prawne} udzielonej z urzadu (Dz. U. Nr 163,.poz. 1348 ze zm.). . 3 Z uwagi na całokształt dolegliwości wynikających ze zjawiska przeludnienia, które wtym wypadku trwało około 2 lat i 3 miesięcy, Sąd uznał, że nastąpiło poniżające traktowanie powoda, podczas wykonywania kary pozbawienia wolności. W ocenie Sądu Okręgowego przebywanie W warunkach nadmiernego zagęszczenia pociągało za sobą ograniczenia W utrzymaniu odpowiedniej higieny, jak również uniemożliwiało zachowanie niezbędnej intymności. Utrudniało spożywanie posiłków w normalnych warunkach, wymuszając trzymanie talerzy na kolanach bądż na łóżkach. Kąciki sanitarne, które nie są wygrodzone W sposób trwały W sposób oczywisty nie gwarantują intymności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych. Pozwany naruszył godność powoda i jego prawo do zachowania prywatności, jego postępowanie zarówno W świetle Konstytucji RP, jak i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności należy uznać za bezprawne. Rodziło to odpowiedzialność pozwanego określoną w alt. 24 § 2 k.c. i art. 448 k.c. Określając wysokość zadośćuczynienia, Sąd I instancji wziął pod uwagę_n_i.e tylko przeludnienie panujące W Zakładzie Karnym w ale także fakt, iż powód poza codziennym godzinnym spacerem opuszczał celę, uczęszczając do szkoły zawodowej itechnikum a także na zajęcia do klubu literackiego, karaoke i inne zajęcia kulturalno oświatowe organizowane przez pozwanego. Nie bez znaczenia, W ocenie Sądu Okręgowego, pozostaje fakt, że powód był wielokrotnie skazany i trafił do zakładu karnego po raz kolejny. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji uznał, że kwota 1.000 zł tytułem zadośćuczynienia będzie wtym wypadku odpowiednią sumą. Sąd Okręgowy zasądził odsetki ustawowe na podstawie art. 481 k.c. od dnia wniesienia pozwu, zgodnie z żądaniem pozwu W tym zakresie. O kosztach procesu orzekł w myśl art. 100 k.p.c., ponieważ wysokość zasądzonego roszczenia zależała od oceny Sądu, jak również W oparciu o zasadę słuszności wyrażoną W art. 102 k.p.c., gdyż powód przebywa W zakładzie karnym, nie ma żadnego majątku i nie osiąga żadnych dochodów. O kosztach zastępstwa procesowego dla pełnomocnika ustanowionego urzędu Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Z urzędu (Dz. U. Nr 163,.poz. 1348 ze zm.). . --- STRONA 6 --- 4 Powyzszy wyrok w czeéci oddaiajacej powodztwo (pkt.2 wyroku) apeiacja zaskarzyi powod, zarzucajac naruszenie przepiséw prawa materiainego, tj. art. 448 k.c. poprzez przyjecie przez Sad Okregowy zasadzonej kwoty 1.000 zt jako odpowiedniej sumy zadoééuczynienia, a w konsekwencji oddalenie przez Sad I instancji zadania powoda w pozostatym zakresie, skutkujace zasadzeniem kwoty nieproporcjonalnej do wyrzadzonej powodowi przez pozwanego krzywdy oraz sprzecznoéé zaskarzonego orzeozenia z caioksztattem okolicznoéci ustalonych przez Sad w toku postepowania i zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty razaco niskiej wbrew ustaleniom poczynionym i przyznanym przez Sad I instancji, iz w przypadku powoda doszio do naruszenia prawa do godnego traktowania. Skarzacy wniési o zmiane wyroku w zaskarzonej czeéci i zasqdzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 249.000 zt wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opoznienia w piatnoéci, ewentuainie o uchyienie wyroku w zaskarzonej czeéci i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi Okregowemu w PI “??? Sad Apelacyjny zwazyl, co nastepuje: Apelacja powoda jest zasadna jedynie w czeéci. Na uwzglednienie zastuguja bowiem zarzuty podniesione przez skarzacego dotyczace wysokoéci przyznanego przez Sad Okregowy zadoééuczynienia z tytuiu naruszenia dobr osobistych powoda. Zasadniczym kryterium decydujacym 0 wysokoéci naieznego zadoééuczynienia stanowi przede wszystkim rozmiar (zakres) doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy, a niewymierny charakter takiej krzywdy sprawia, ze ocena w tej mierze winna byf: dokonywana na podstawie catoksztaitu okolioznoéci sprawy. O wysokoéci zadoééuczynienia decyduje zatem Sad po szczegotowym zbadaniu wszystkich okoiicznoéci sprawy, kierujac sie podstawowa zasada, ze przyznane zadoééuozynienie powinno przedstawiaé realna wartoéé dla pokrzywdzonego i uwzgiedniaé stosunki majatkowe panujace aktualnie w spoieczeristwie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sadu Najwyzszego, zarzut niewtaéciwego okreélenia wysokoéci zadoééuczynienia mogiby byé uwzgledniony wtedy, gdyby nie zostaiy wziete pod uwage wszystkie istotne kryteria wpiywajace na 4 Powyższy wyrok w części oddalającej powództwo (pkt.2 wyroku) apelacją zaskarżył powód, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 448 k.c. poprzez przyjęcie przez Sąd Okręgowy zasądzonej kwoty 1.000 zł jako odpowiedniej sumy zadośćuczynienia, a w konsekwencji oddalenie przez Sąd l instancji żądania powoda W pozostałym zakresie, skutkujące zasądzeniem kwoty nieproporcjonalnej do wyrządzonej powodowi przez pozwanego krzywdy oraz sprzeczność zaskarżonego orzeczenia z całokształtem okoliczności ustalonych przez Sąd w toku postępowania i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty rażąco niskiej wbrew ustaleniom poczynionym i przyznanym przez Sąd I instancji, iż W przypadku powoda doszło do naruszenia prawa do godnego traktowania. Skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 249.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami W przypadku opóźnienia W płatności, ewentualnie o uchylenie wyroku W zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w PĹ- ifśś Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda jest zasadna jedynie W części. Na uwzględnienie zasługują bowiem zarzuty podniesione przez skarżącego dotyczące wysokości przyznanego przez Sąd Okręgowy zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda. Zasadniczym kryterium decydującym o wysokości należnego zadośćuczynienia stanowi przede wszystkim rozmiar (zakres) doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy, a niewymierny charakter takiej krzywdy sprawia, że ocena W tej mierze winna być dokonywana na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. O wysokości zadośćuczynienia decyduje zatem Sąd po szczegółowym zbadaniu Wszystkich okoliczności sprawy, kierując się podstawową zasadą, że przyznane zadośćuczynienie powinno przedstawiać realną wartość dla pokrzywdzonego i uwzględniać stosunki majątkowe panujące aktualnie W społeczeństwie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, zarzut niewłaściwego określenia wysokości zadośćuczynienia mógłby być uwzględniony wtedy, gdyby nie zostały wzięte pod uwagę wszystkie istotne kryteria wpływające na --- STRONA 7 --- 5 te postaé kompensaty (wyrok z dnia 24 stycznia 2000 r., Ill CKN 536/98, nie opubl.; wyrok z dnia 26 lipca 2001 r., ll CKN 889/00, nie opubl.; wyrok z dnia 18 kwietnia 2002 r., Ii CKN 605/00, nie opubl.), albo gdyby sad uczynii jedno z wielu kryteriow decydujacyoh o wysokosci zadosouczynienia elementem dominujacym i przede wszystkim w oparciu o nie okreslit wysokosé takiego zadoséuczynienia (wyrok z 26 wrzesnia 2002 r. Ill CKN 1037/00, opubl. LEX nr 56905). Stosownie do wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 11 lipca 2000 r., ll CKN 1119/98, (publ. LEX nr 50884 t.2) oceniajac wysokosé przyjetej sumy zadoséuczynienia, jako ,,odpowiedniej", sad korzysta z daleko idaoej swobody, niemniej jednak nie moze to byc': suma razaoo odbiegajaca od zasadzanych w analogicznych przypadkach. Oceniajac w tym znaczeniu wysokosé przyznanej powodowi kwoty 1.00021 tytuiem zadoséuczynienia uznaé nalezy, ze przy jej ustaleniu doszio do obrazy przepisu art. 445 § 1 k.c. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, Ze poprzez umieszczenie powoda w celach 0 powierzchniach mniejszych niz 3 m2 naruszono dobro osobiste skarzacego w postaci godnosci (art. 23 k.c.). W ocenie sqdu odwoiawczego przyznana jednak powodowi kwota 1000 zi tytuiem zadoééuczynienia za doznana krzywde nie moze byé uznana za ,,odpowiednia" w rozumieniu art. 448 §1 k.c. Uwzgledniajac kompensacyjna funkcje zadoséuczynienia za doznana krzywde, ktorego giéwnym celem jest zatarcie lub co najmniej ztagodzenie nastepstw naruszenia dobr osobistych stwierdzié nalezy, ze wysokosé zadoééuozynienia winna zalezeo przede wszystkim od wielkoéoi doznanej krzywdy. Dla jej sprecyzowania i przyjecia ,,odpowiedniej" sumy zadoséuczynienia uwzglednié nalezy takie okolicznosoi, jak rodzaj naruszonego dobra, rozmiar doznanej krzywdy, intensywnosé naruszenia, stopiefi negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikajacych z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym takze niewymiernych majatkowo, nieodwracalnosé skutkow naruszenia, stopiefi winy sprawcy. Jak wynika z poczynionyoh ustalefi faktycznych powod przebywai w celach, w k’t0l'yCh norma powierzchniowa dla jednego skazanego byta obnizona w dtugich przedziatach czasowych (ponad 2 Iata), co wydatnie utrudniaio funkcjonowanie osadzonych w biezacych sprawach zycia codziennego. Powod i inni odbywajacy kare pozbawienia wolnosci z uwagi na mate iiosé miejsca zmuszeni byli do spedzania niemal catego dnia na swoich iozkach, gdzie rowniez spozywali posiiki. Zaiatwianie potrzeb fizjologicznych w takich warunkaoh rowniez nastepowato, co jest 5 tę postać kompensaty (wyrok z dnia 24 stycznia 2000 r., Ill CKN 536/98, nie opubl.; wyrok z dnia 26 lipca 2001 r., ll CKN 889/00, nie opubl.; wyrok z dnia 18 kwietnia 2002 r., ll CKN 605/00, nie opubl.), albo gdyby sąd uczynił jedno z wielu kryteriów decydujących o wysokości zadośćuczynienia elementem dominującym l przede wszystkim W oparciu o nie określił wysokość takiego zadośćuczynienia (wyrok z 26 września 2002 r. lll CKN 1037/00, opubl. LEX nr 56905). Stosownie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2000 r., ll CKN 1119/98, (publ. LEX nr 50884 t.2) oceniając wysokość przyjętej sumy zadośćuczynienia, jako „odpowiedniej”, sąd korzysta z daleko idącej swobody, niemniej jednak nie może to być suma rażąco odbiegająca od zasądzanych W analogicznych przypadkach. Oceniając W tym znaczeniu wysokość przyznanej powodowi kwoty 1.000zł tytułem zadośćuczynienia uznać należy, że przy jej ustaleniu doszło do obrazy przepisu art. 445 § 1 k.c. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że poprzez umieszczenie powoda W celach o powierzchniach mniejszych niż 3 m2 naruszono dobro osobiste skarżącego W postaci godności (art. 23 k.c.). W ocenie sądu odwoławczego przyznana jednak powodowi kwota 1000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie może być uznana za „odpowiednią” W rozumieniu art. 448 §1 k.c. Uwzględniając kompensacyjną funkcję zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, którego głównym celem jest zatarcie lub co najmniej złagodzenie następstw naruszenia dóbr osobistych stwierdzić należy, że wysokość zadośćuczynienia winna zależeć przede wszystkim od wielkości doznanej krzywdy. Dla jej sprecyzowania i przyjęcia ,,odpowiedniej" sumy zadośćuczynienia uwzględnić należy takie okoliczności, jak rodzaj naruszonego dobra, rozmiar doznanej krzywdy, intensywność naruszenia, stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, W tym także niewymiernych majątkowe, nieodwracalność skutków naruszenia, stopień winy sprawcy. Jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych powód przebywał w celach, W których norma powierzchniowe dla jednego skazanego była obniżona w długich przedziałach czasowych (ponad 2 lata), co wydatnie utrudniało funkcjonowanie osadzonych W bieżących sprawach życia codziennego. Powód i inni odbywający karę pozbawienia wolności z uwagi na małą ilość miejsca zmuszeni byli do spędzania niemal całego dnia na swoich łóżkach, gdzie również spożywali posiłki. Załatwianie potrzeb fizjologicznych W takich warunkach również następowało, co jest --- STRONA 8 --- 6 rzecza zrozumiata, 2 ograniczeniem intymnosci i wydtuzonym okresem oczekiwania na swoja, kolej. ' Diatego tez zdaniem Sadu Apeiacyjnego nalezne powodowi zadoséuczynienie winno wynosio 4000 zl, bowiem przyznana przez Sad pierwszej instancji kwota 1000 ztotych nie jest wystarczajaca dla zrealizowania podstawowego celu zadoééuczynienia jakim jest ztagodzenie cierpiefi fizycznych i psyohicznych wystepujacych u poszkodowanego. Majao powyzsze na uwadze Sad Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. zmienii zaskarzony wyrok w tym zakresie, 0 tresci jak w punkcie I sentencji. W pozostatej czesci apelacja powoda nie zasiugiwaia na uwzglednienie. Pamietaé bowiem nalezy, ze zadoséuczynienie nie moze stanowié zrodta wzbogacenia poszkodowanego i powinno uwzgledniao stosunki majatkowe panujace w spoteczeifistwie. Ponadto sam pobyt w jednostoe penitencjarnej zwiazany jest ze swej istoty z okreslona doiegliwoscia, ktora wynika z zastosowanej wobec powoda sankcji karnej za popetnione przestepstwo i ma rowniez za zadanie reaiizowanie prewencji indywidualnej w stosunku do skazanego (art. 53 k.k.). Samo skazanie i ukaranie karq pozbawienia wolnosci zaktada okreslona dolegiiwosé i ograniczenia w roznym zakresie odnoszace sie do koniecznosci przebywanie w warunkach izolacji w jednym pomieszczeniu z innymi osobami na stosunkowo niewielkiej powierzchni, limitowanie czasu i form przebywania poza cela, zaiatwiania potrzeb fizjoiogicznych w warunkach ograniczenia peinej intymnosci, organizowania kapieli i prania odziezy wediug pewnych regui wymuszonych warunkami bytowania w duzej zbiorowosci. Dlatego tez nalezne powodowi zadoséuczynienie moze obejmowaé tylko takie cierpienia fizyczne i psychiczne, ktore wprost nie wynikajq z istoty i celu odbywania izolacyjnej kary pozbawienia woinosci. Zdaniem Sadu Apelacyjnego w stosunku do powoda zasadzona kwota 4000 zi uwzglednia doznane przez niego cierpienia fizyczne i psychiczne zwiazane z pobytem w przeludnionej celi. Stusznie przy tym zauwazyi Sad I instancji, ze powod, w okresie kiedy wystepowato zjawisko przeludnienia uozeszczai do szkoty, zdobywat zawod, uczestniczyt w zajeciach sportowych i kulturalnych a zatem czeéé czasu spedzat poza cela, co w pewnym zakresie tagodziio dyskomfort odbywania kary izolacyjnej. Jest to okoiioznosé, ktora — zdaniem Sadu Ape|acyjnego nie moze pozostawaé bez wpiywu na okresienie wysokoéci naleznego powodowi zadpséuczynienia. _ 6 rzeczą zrozumiałą, 2 ograniczeniem intymności i vvydłużonym okresem oczekiwania na swoją kolej. ` Dlatego też zdaniem Sądu Apelacyjnego należne powodowi zadośćuczynienie winno wynosić 4000 zł, bowiem przyznana przez Sąd pienłvszej instancji kwota 1000 złotych nie jest wystarczająca dla zrealizowania podstawowego celu zadośćuczynienia jakim jest złagodzenie cierpień flzycznych i psychicznych występujących u poszkodowanego. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok wtym zakresie, o treści jak W punkcie I sentencji. W pozostałej części apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Pamiętać bowiem należy, że zadośćuczynienie nie może stanowić żródła wzbogacenia poszkodowanego i powinno uwzględniać stosunki majątkowe panujące W społeczeństwie. Ponadto sam pobyt w jednostce penitencjarnej związany jest ze swej istoty z określoną dolegliwością, która wynika z zastosowanej wobec powoda sankcji karnej za popełnione przestępstwo i ma również za zadanie realizowanie prewencji indywidualnej W stosunku do skazanego (art. 53 k.k.). Samo skazanie i ukaranie karą pozbawienia wolności zakłada określoną dolegliwość i ograniczenia W różnym zakresie odnoszące się do konieczności przebywania W warunkach izolacji W jednym pomieszczeniu z innymi osobami na stosunkowo niewielkiej powierzchni, limitowanie czasu i form przebywania poza celą, załatwiania potrzeb fizjologicznych W warunkach ograniczenia pełnej intymności, organizowania kąpieli i prania odzieży według pewnych reguł wymuszonych warunkami bytowania W dużej zbiorowości. Dlatego też należne powodowi zadośćuczynienie może obejmować tylko takie cierpienia fizyczne i psychiczne, które wprost nie wynikają z istoty i celu odbywania izolacyjnej kary pozbawienia wolności. Zdaniem Sądu Apelacyjnego W stosunku do powoda zasądzona kwota 4000 zł uwzględnia doznane przez niego cierpienia fizyczne i psychiczne związane z pobytem W przeludnionej celi. Słusznie przy tym zauważył Sąd I instancji, że powód, W okresie kiedy występowała zjawisko przeludnienia uczęszczał do szkoły, zdobywał zawód, uczestniczył W zajęciach sportowych i kulturalnych a zatem część czasu spędzał poza celą, co W pewnym zakresie łagodziło dyskomfort odbywania kary izolacyjnej. Jest to okoliczność, która - zdaniem Sądu Apelacyjnego- nie może pozostawać bez wpływu na określenie wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia. _ --- STRONA 9 --- 7 Nie mozna zatem przyjaé za skarzacym, ze sam fakt umieszczenia powoda w celach, w ktorych przekroczone zostaty normy powierzchniowe, spowodowai krzywde 0 takim rozmiarze, ktora uzasadniaiaby zasadzenie kwoty 250.000 zt. Zadanie zasadzenia od Skarbu Pafistwa kwoty zadoséuczynienia w tej wysokosci jest przesadnie a nawet razaco wygorowane i w znaczacy sposob odbiega od sum zasadzanych w podobnych sprawach. Ustalajac kwote zadoséuczynienia na poziomie 4.00021 Sad Apelacyjny positkowai sie innymi rozstrzygnieciami sadow w sprawach dotyczaoych naruszenia dobr osobistych w zwiazku z przeludnieniem w zakiadach karnych. Sad Najwyzszy w wyroku z dnia 26 listopada 2009 roku, wydanym w sprawie III CSK 62/09 (opubl. LEX nr 738354) wprawdzie stwierdzii, ze z uwagi na subiektywny charakter krzywdy przydatnosé kierowania sie, przy ustalaniu wysokosoi zadoséuczynienia, sumami zasadzonymi z tego tytuiu w innych przypadkach jest ograniczona, to jednak dodai, ze przestanka ta nie jest jednak catkowicie pozbawiona znaczenia, pozwala bowiem ocenié, czy na tle innych podobnych przypadkow zadoséuczynienie nie jest nadmiernie wygorowane. Jednolitosé orzecznictwa sadowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwosci i rownosci wobec prawa. Postuiat ten moze byo jednak uznany za stuszny, jezeli daje sie pogodzié z zasada indywidualizacji okoiicznosci okreslajacych rozmiar krzywdy w odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzglednié przy orzekaniu specyfike poszczegolnych przypadkow. Zasada umiarkowanej wysokosci zadoséuozynienia trafnie iaozy wysokosé zadoséuczynienia z wysokosoia stopy zyoiowej spoteczeristwa, gdyz zarowno ocena, czy jest ono reaine, jak i czy nie jest nadmierne, pozostawaé musi w zwiazku z poziomem zycia, jednakze ma uzupetniajacy charakter w stosunku do kwestii zasadniczej, tj. rozmiaru szkody niemajatkowej. Ooeniajac sytuacje F’_ F_indywiduainie stwierdzié nalezy, ze rozmiar doznanej przez niego krzywdy nie byi znaczny, jego sytuacja nie odbiegata szczegolnie od sytuacji innych osob osadzonych w celach przeludnionych. Podkreslenia wymaga to, ze poza stwierdzonym przeludnieniem w ceiach i wiazacymi sie z tym uciazliwosciami typu spozywanie positkow na iozku, utrudnienie otwarcia okien i wietrzenia cel pozwany Zakiad Karny zapewnii powodowi pozostate warunki odbywania kary pozbawienia wolnosci na odpowiednim poziomie Kierujac sie powyzszym, Sad Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddaiii apeiacje powoda w pozostatej czesci.  7 Nie można zatem przyjąć za skarżącym, że sam fakt umieszczenia powoda W celach, W których przekroczone zostały normy powierzchniowe, spowodował krzywdę o takim rozmiarze, która uzasadniałaby zasądzenie kwoty 250.000 zł. Żądanie zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty zadośćuczynienia W tej wysokości jest przesadnie a nawet rażąco wygórowane i W znaczący sposób odbiega od sum zasądzanych W podobnych sprawach. Ustalając kwotę zadośćuczynienia na poziomie 4.000zł Sąd Apelacyjny posiłkował się innymi rozstrzygnięciami sądów W sprawach dotyczących naruszenia dóbr osobistych W związku z przeludnieniem W zakładach karnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 2009 roku, wydanym W sprawie III CSK 62/09 (opubl. LEX nr 738354) wprawdzie stwierdził, że z uwagi na subiektywny charakter krzywdy przydatność kierowania się, przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach jest ograniczona, to jednak dodał, że przesłanka ta nie jest jednak całkowicie pozbawiona znaczenia, pozwala bowiem ocenić, czy na tle innych podobnych przypadków zadośćuczynienie nie jest nadmiernie wygórowane. Jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa. Postulat ten może być jednak uznany za słuszny, jeżeli daje się pogodzić z zasadą indyvvidualizacji okoliczności określających rozmiar krzywdy W odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzględnić przy orzekaniu specyfikę poszczególnych przypadków. Zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia trafnie łączy Wysokość zadośćuczynienia z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, jak i czy nie jest nadmierne, pozostawać musi W związku z poziomem życia, jednakże ma uzupełniający charakter W stosunku do kwestii zasadniczej, tj. rozmiaru szkody niemajątkowej. Oceniając sytuację P- F_indywidualnie stwierdzić należy, że rozmiar doznanej przez niego krzywdy nie był znaczny, jego sytuacja nie odbiegała szczególnie od sytuacji innych osób osadzonych w celach przeludnionych. Podkreślenia Wymaga to, że poza stwierdzonym przeludnieniem W celach i wiążącymi się z tym uciążliwościami typu spożywanie posiłków na łóżku, utrudnienie otwarcia okien i wietrzenia cel pozwany Zakład Karny zapewnił powodowi pozostałe Warunki odbywania kary pozbawienia wolności na odpowiednim poziomie Kierując się powyższym, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda W pozostałej części. - --- STRONA 10 --- 8 O kosztach nieuiszczonej pomocy prawnej, udzielonej z urzedu powodowi w postepowaniu apelacyjnym orzeczono w myél § 19 w zw. z § 11 ust.1 pkt.25 w zw. z §2 ust. 3 Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 wrzesnia 2002r w sprawie optat za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Partstwa kosztow nieoptaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu ( Dz.U.Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Majac na uwadze trudna sytuacje zyciowa i materiaina powoda, na podstawie art. 113 ust.4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku 0 kosztach sadowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 z pozniejszymi zmianami) Sad Apelacyjny nie obciazyt go nieuiszczona opiata od oddalonej czesci apelacji. 2;" ‘ ‘ ‘ ‘ ‘ ‘ '.': '3 vim,’ 8 O kosztach nieuiszczonej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu powodowi W postępowaniu apelaoyjnym orzeczono w myśl § 19 W zw. z § 11 ust.1 pkt.25 W zw. z §2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U.Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Mając na uwadze trudną sytuację życiową I materialną powoda, na podstawie art. 113 ust.4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku 0 kosztach sądowych W sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 z późniejszymi zmianami) Sąd Apelacyjny nie obciążył go nieuiszczoną opłatą od oddalonej części apelacji. ..,¿"' * ' Ä ` ^ ` '.-': 'Č3 'š¿'v,›