Postanowienie I ACa 1169110

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 1169110 '."&.' \~ +=~" 1;"; * W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLETEJ POLSKIEJ  Dnia 10 marca 2011 r. Sad Apelacyjny w Warszawie I Wydziai Cywilny w sk%adzie: Przewodniczqcy — Sgdzia SA Anna Owczarek Sedzia SA Katarzyna Polafiska Farion (spr.) Sc;dzia SA Bogdan Swierczakowski Protokoiant st. sekr. sqd. Ewelina Walczuk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r._ w Warszawie na rozprawie . _ _ sprawy z powédztwa J. J. 1 przeciwko Skarbowi Pafistwa  Ministrowi Sprawiedliwoéci 0 odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sagdu Okregowego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt I C 356/08 uchyla zaskariony wyrok i sprawr'; przekazuje do ponownego rozpoznania Sqdowi Okregowemu w Warszawie, pozostawiajqc temu Sqdowi rozstrzygniecie o kosztach postepowania odwolawczego. Sygn. akt I ACa 1169110 '."¿.' -\~ f=~"- „›~:_~ ~* W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLETEJ POLSKIEJ . Dnia 10 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Anna Owczarek Sędzia SA Katarzyna Polańska Farion (spf.) Sędzia SA Bogdan Świerczakowski Protokoiant st. sekr. sąd. Ewelina Walczuk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r._ w Warszawie na rozprawie . _ _ sprawy z powództwa J. J. ¬ przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości 0 odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt I C 356/08 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. --- STRONA 2 --- 2 Syg. a.1<tI ACa. 1169/10 UZASADNIENIE J. J. Wnosii 0 zasqdzenie od Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Ministra»Sprav/iedliwoéci 450 000 Z} Wraz z odsetkami ustawowymi od dnia. Wniesienia pozwu do dnia zaplaty, a nadto zasqdzenie 150 O00 2% na rzecz (...) Fundacji (...), 200 000 zh1a rzecz Akademii (...) w G. i 50 000 Z1 11a rzecz (. . .) Szpitala We W. . Pozwany domagai sic; oddalenia powédztwa. Sqd Okr<ggowy w Warszawie wyrokiem z dnia. 29 czerwca 2010r. oddalii powédztwo, nie obciqzaj qc powoda obowiqzldem zwrotu kosztéw procesu. Sa,d ten ustalil, Ze powéd odbywa kare; pozbawienia. wolnoéci i wytacza. réznym jednostkom ofganizadyjnym Skarbu Pafistwa wiele proceséw . Rozwazajqc zgbszone Zqdanie na gruncie art. 417 § 1 k.c., w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawa, z dnia 17 czerwca. 2004 r. 0 zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektérych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692), sqd I instancji podkreélil, ii powéd nie Wykazai istnienia szkody i jej rozmiaru, zwiqzku przyczynowego pomiegdzy szkoda, a dziaianiem lub zaniechaniem” jednostek organizacyjnych Skarbu Pafistwa oraz bezprawnoéci zachowania pozwanego. Nie udowodnii takze podstawy wyliczenia dochodzonej kwoty ani powstania krzywdy W postaci rozstroju zdrowia, gdyby roszczenie oceniaé na podstawie art. 445 k.c. Uwzglqdnienia powédztwa nie uzaéadniafly réwniez przepisy nonnujqce ochronc; débr osobistychz, skoro nawet przeskuchanie powoda nie pozwolflo 2 Syg. akt I ACa 1169/10 UZASADNIENIE J. J. wnosił o zasądzenie od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra›Sprawiedliwości 450 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a nadto zasądzenie 150 000 zł na rzecz (__.) Fundacji (...), 200 000 zł na rzecz Akademii (...) W G. i 50 000 zł na rzecz (. . .) Szpitala we W. _ Pozwany domagał się oddalenia powództwa. Sąd Okręgowy W Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010r. oddalił powództwo, nie cbciązaj ac powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Sąd ten ustalił, że powód odbywa karę pozbawienia wolności i wytacza różnym jednostkom organizacyjnym Skarbu Państwa wiele procesów . 'Rozwazając zgłoszone żądanie na gruncie art. 417 § 1 k.c., w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692), sąd I instancji podkreślił, iż powód nie wykazał istnienia szkody i jej rozmiaru, związku przyczynowego pomiędzy szkoda a działaniem lub zaniechaniem jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa oraz bezprawności zachowania pozwanego. Nie udowodnił także podstawy wyliczenia dochodzonej kwoty ani powstania krzywdy W postaci rozstroju zdrowia, gdyby roszczenie oceniać na podstawie art. 445 k.c. Uwzględnienia powództwa nie uzasadniały równiez przepisy normujące ochronę dóbr osobistych, skoro nawet przesłuchanie powoda nie pozwoliło --- STRONA 3 --- 3 na sprecyzowanie bezprawnego i zawinionego dziatania podmiotu , ktoremu przypisywano naruszenie. W apelacji od powyzszego orzeczenia powod: G  zarzucii naruszenie przepisow postgpowania (alt. 117 k.p.c., art. 217 § 2 k.p.c., art. 233 1<.p.c.),  dokonanie b1qdnych ustalefi faktycznych polegajacych na przyjqciu, ze dzia1ania pozwanego nie nosily znamion bezprawnoéci i W konsekwencji pozwany nie ponosi odpowiedzialnoéci ,  naruszenie prawa materialnego (art.6 k.c., art. 23 — 24 k.c. , art. 448 11.0.) . W konkluzji skarzacy Wnosil 0 Zmiane; Wyroku i uwzgladnienie powodztwa ewentualnie 0 rozwazenie niewainoéci postegpowania oraz uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sadowi I instancji. Sqd Apeiacyjny zwaiyl co nastgpuje : Apelacja zas1uguje na uwzgladnienie, choc’; nie jest uzasadniony najdalej idacy zarzut powoda, osadzony W plaszczyinie naruszenia prawa procesowego, niemniej zmierzajacy do Wykazania niewaznoéci postapowania ze Wzgladu na pozbawienie moznoéci obrony. Jak przyjmuje sit; W orzecznictwie W ramy pojqoia ,,obrona praw” W rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Wchodzi mozliwoéé korzystania z uprawniefi procesowych przyshlgujacych stronie, a do nich nalezy prawo ubiegania sic; 0 ustanowienie pe1nomocnika z urzegdu. Jeéli strona chce z W/W uprawnienia prooesowego skorzystaé ,jej wniosek powinien byé rozpoznany niezwlocznie. Nie oznacza to jednak , Ze samo z1oZenie Wnioslcu stwarza obowiazek ustanowienia adwokata . Zgodnie Z art. 117 § 4 k.p.c. wniosek podlega ocenie sadu i uwzgladniany jest wtedy, gdy okolicznoéci sprawy 3 na sprecyzowanie bezprawnego i zawinionego działania podmiotu , któremu przypisywano naruszenie. W apelacji od powyższego orzeczenia powód: Ę - zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. ll7 k.p.c., art. 217 § 2 k.p.c., art. 233 k.p.c.), - dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, ze działania pozwanego nie nosiły znamion bezprawności i W konsekwencji pozwany nie ponosi odpowiedzialności , - naruszenie prawa materialnego (art.6 k.c., art. 23 - 24 k.c. , art. 448 k.c.) _ W konkluzji skarżący wnosił o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa ewentualnie o rozważenie nieważności postępowania oraz uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja zasługuje na uwzględnienie, choć nie jest uzasadniony najdalej idący zarzut powoda, osadzony W płaszczyźnie naruszenia prawa procesowego, niemniej zmierzający do wykazania nieważności postępowania ze względu na pozbawienie możności obrony. Jak przyjmuje się W orzecznictwie w ramy pojęcia „obrona praw” w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. wchodzi możliwość korzystania z uprawnień procesowych przysługujących stronie, a do nich należy prawo ubiegania się 0 ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jeśli strona chce z W/W uprawnienia procesowego skorzystać ,jej wniosek powinien być rozpoznany niezwłocznie. Nie oznacza to jednak , że samo złożenie wniosku stwarza obowiązek ustanowienia adwokata . Zgodnie z art. 117 Š 4 k.p.c. wniosek podlega ocenie sądu i uwzględniany jest wtedy, gdy okoliczności sprawy --- STRONA 4 --- 4 uzasadniaja potrzeba udzialu profesjonalnego pe1nomocnika procesowego. Jak Wielokrotnie podkreélano W orzecznictwie sytuacja taka ma miejsce W przypadku oczywistej nieporadnoéci strony czy W razie stwierdzenia innych trudnoéci W samodzielnym prowadzeniu sprawy, zW1aszcza o skomplikowanym stanie faktycznym lub prawnym. O powyzszym nie rozstrzyga sama przez sia choroba strony, jej uiomnoéé psychiczna czy pobyt W zaldadzie karnym (por. wyroki Sadu Najwyzszego : 2 dnia 12 Wrzeénia 2007 r., sygn. akt I CSK 199/07, Lex nr 461625 czy z dnia 2 marca 2005 r., sygn. akt III CK 533/04, Lex nr 197647; postanowienie z dnia 17 lutego 2004 r., sygn. akt III CK 38/04, Lex nr 172804). _ W rozpatrywanym przypadku wniosek powoda rozpatrzony zostal bez zbegdrtej zw1oki ( por. postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 r. — k. 22) , a zazalenie na orzeczenie sadu I instancji Sad Apelacyjny W Warszawie odda1i1 postanowieniem z dnia 9 Wrzeénia 2008 r. (por. postanowienie  k. 45). Kolejny Wniosek W tym zakresie zosta1 réwniez oddalony, érocika zaskarzenia nie wywiedziono. W takiej sytuacji zapadhe orzeczenia sa, prawomocne i maja charakter Wiazacy . Wymaga Zaznaczenia , Ze stosownie do art. 380 k.p.c. sad drugiej instancji, na Wniosek strony, rozpoznaje  W ramach postapowania wyWo1anego Wniesieniem apelacji ~ tylko te postanowienia sadu pierwszej instancji, ktore nie pod1ega1y zaskarzeniu W drodze zazalenia, a miaty Wp1yW na rozstrzygniacie sprawy. Oznacza to , Ze przy rozpoznawaniu apelacji sad drugiej instancji nie moze weryfikowaé postanowienia 0 odmowiet ustanowienia adwokata z urzadu, nawet gdyby zostal z1o20ny W tym przedmiocie stosowny wniosek. Tym bardziej nie mote dokonaé takiej weryfikacji z urzqdu (por. wyrok Sa,du'Najwy2szeg0 z dnia. 18 marca 2008 r., IV CSK 539/07, Lex nr 371829 czy Wyrok z dnia 20 maja 2009 r., I CSK 412/08, Lex nr 515440). 4 uzasadniają potrzebę udziału profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Jak wielokrotnie podkreślano W orzecznictwie sytuacja taka ma miejsce w przypadku oczywistej nieporadności strony czy w razie stwierdzenia innych trudności W samodzielnym prowadzeniu sprawy, zwłaszcza o skomplikowanym stanie faktycznym lub prawnym. O powyższym nie rozstrzyga sama przez się choroba strony, jej ułomność psychiczna czy pobyt w zakładzie karnym (por. wyroki Sądu Najwyższego : z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt I CSK 199/07, Lex nr 461625 czy z dnia 2 marca 2005 r., sygn. akt III CK 533/04, Lex nr 197647; postanowienie z dnia 17 lutego 2004 r., sygn. akt III CK 38/04, Lex nr 172804). _ W rozpatrywanym przypadku wniosek powoda rozpatrzony został bez zbędnej zwłoki ( por. postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 r. - k. 22) , a zażalenie na orzeczenie sądu I instancji Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił postanowieniem z dnia 9 września 2008 r. (por. postanowienie - k. 45). Kolejny wniosek w tym zakresie został również oddalony, środka zaskarżenia nie wywiedziono. W takiej sytuacji zapadłe orzeczenia są prawomocne i mają charakter wiążący . Wymaga zaznaczenia , że stosownie do art. 380 k.p.c. sąd drugiej instancji, na wniosek strony, rozpoznaje - w ramach postępowania wywołanego wniesieniem apelacji ~ tylko te postanowienia sądu pierwszej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Oznacza to , że przy rozpoznawaniu apelacji sąd drugiej instancji nie może weryfikować postanowienia o odmowie ustanowienia adwokata z urzędu, nawet gdyby został złożony w tym przedmiocie stosowny wniosek. Tym bardziej nie moze dokonać takiej weryfikacji z urzędu (por. wyrok Sądu"Najwyższego z dnia 18 marca 2008 r., IV CSK 539/07, Lex nr 371829 czy wyrok z dnia 20 maja 2009 r., I CSK 412/08, Lex nr 515440). --- STRONA 5 --- 5 W konsekwenoji uznaé trzeba, Ze sama odmowa ustanowienia peinomocnika urzadu nie skutkowaia pozbawieniem powoda moinoéci obrony. Mozna zreszta dodaé, Ze treéé skiadanych pisrna procesowych i podejrnowanych czynnoéci procesowych Wskazywaia na znajomoéé przez powoda nie tylko podstawowych zasad proceduralnych, ale nawet przepiséw prawa materialnego. ' Trafne okaza1y sio natomiast zarzuty formalne dotyczace przeprowadzonego postgpowania dowodowego i przyjqtych na jego podstawie ustalefi faktycznych. Domagajac sic; zasadzenia zadoééuczynienia rnotywowai je powéd uszczerbkiern 0 charakterze niemaja,tkoWym, doznanym na skutek zaohowafi pozwanego naruszajacych dobra osobiste oraz ,,zasady etyki Wykonywania zawodu funkcjonariusza publicznego i przepisy prawa powszechnie obowiazuj acego” . PoWo1a1 sic; przy tym na szereg zdarzefi , ktére miaiy miejsce W okresie wielu lat W trakcie prowadzonych postapowafi sadowych i odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Jako zasadnioze Wskazano uchybienia zwiazane z odmowa ustanowienia peinomocnikow z urz:;du badi zaniechaniem zasiogniegcia opinii bieglych psychiatréw, odbywaniem posiedzenia W niewlaéciwym skiadzie i z naruszeniem godnoéci urzodu , a takze niewiaéciwymi Warunkami panujacymi W areszcie éledczym (ograniozenia co do zawartoéci otrzymywanych paczek i asortymentu dostqpnych towarow oraz ustalenia zawyzonyoh oen sprzedaiy). Przy tak szeroko zakreélonej podstawie faktycznej powédztwo powinno byé rozpatrzone zarowno na gruncie przepiséw normujacych ochronq dobr osobistyoh, do ktérej to instytucji skariacy sam sic; Wielokrotnie odwoiywai, jak i odpowiedzialnoéci deliktowej Wladzy pubiicznej. Mia1 racjr; sad Okreggowy, Ze dla oznaczenia granic niezbgdnego 5 W konsekwencji uznać trzeba, że sama odmowa ustanowienia pełnomocnika urzędu nie skutkowała pozbawieniem powoda możności obrony. Można zresztą dodać, że treść składanych pisma procesowych i podejmowanych czynności procesowych wskazywała na znajomość przez powoda nie tylko podstawowych zasad proceduralnych, ale nawet przepisów prawa materialnego. ' Trafne okazały się natomiast zarzuty formalne dotyczące przeprowadzonego postępowania dowodowego i przyjętych na jego podstawie ustaleń faktycznych. Domagając się zasadzenia zadośćuczynienia motywował je powód uszczerbkiem o charakterze niemajątkowym, doznanym na skutek zachowań pozwanego naruszających dobra osobiste oraz „zasady etyki wykonywania zawodu funkcjonariusza publicznego i przepisy prawa powszechnie obowiązującego” . Powołał się przy tym na szereg zdarzeń , które miały miejsce w okresie wielu lat w trakcie prowadzonych postępowań sądowych i odbywania kary pozbawienia wolności. Jako zasadnicze wskazano uchybienia związane z odmową ustanowienia pełnomocników z urzędu bądź zaniechaniem zasięgnięcia opinii" biegłych psychiatrów, odbywaniem posiedzenia w niewłaściwym składzie i z naruszeniem godności urzędu , a także niewłaściwymi warunkami panującymi w areszcie śledczym (ograniczenia co do zawartości otrzymywanych paczek i asortymentu dostępnych towarów oraz ustalenia zawyżonych cen sprzedaży). Przy tak szeroko zakreślonej podstawie faktycznej powództwo powinno być rozpatrzone zarówno na gruncie przepisów normujących ochronę dóbr osobistych, do której to instytucji skarżący sam się wielokrotnie odwoływał, jak i odpowiedzialności deliktowej władzy publicznej. Miał rację sąd Okręgowy, że dla oznaczenia granic niezbędnego --- STRONA 6 --- 6 postapowania dowodowego oraz zakresu rozstrzygniacia, celowe byio uécislenie ostatecznej treéci poszczegolnych Zadafi, jak i skonkretyzowanie podstawy faktycznej kazdego z nich. Trzeba bowiem pamiataé , Ze zgodnie 2 art. 321 § 1 k.p.c~. sad nie moze Wyrokowaé co do przedmiotu, ktéry nie byi objqty Zadaniem, ani zasadzaé ponad Zadanie. Przepis ten wyrainie nawiazuje do art. 187 §' 1 k.p.c., ktéry z kolei stanowi, Ze pozew powinien zawieraé dokiadnie okreslone fzadanie oraz przytoczenie oko1icznosci faktycznych je uzasadniajacych. Zadanie to, zarowno od strony podmiotowej jak i przedmiotowej, powinno byé na tyle skonkretyzowane , by nie byio Watpliwoéci co jest przedmiotem postgpowania, przeciwko komu i dlaczego powéd rosci sobie okreélone prawa. Jezeli tresé Zadania sforrnuiowana jest niewyrainie lub nieprecyzyjnie sad ma obowiazek zbadac’: rzeczywista, Wok; powoda w tym zakresie (nadajac mu poprawna jurydycznie formeg), zwiaszcza gdy 4 jak w tej sprawie  strona dziala bez profesjom11nej pomocy prawnej; ocenié jakie okolicznosci sa isltotne z punktu Widzenia mozliwych do zastosowania konstrukcji prawnych i jakie dowody moga, s1"uZyc': ich ustaleniu. Wprawdzie sad dopuscii W niniéjszej sprawie dowéd z zeznafi powoda, jednak postawione mu pytania byly na tyle ogolne , Ze nie mogly przyczynié sit; do Wyjaénienia wnioskow i twierdzefi pozwu. Trudnoéci z odczytaniem istoty Zadania spowodowaly W konsekwencji dokonanie przez sad I instancji Wyjatkowo skapych ustalefi faktycznych i réwnie ogélnikowych rozwaiafi. Zabrakio odniesienia do zarzutéw formulowanych w stosunku do kafzdej z wymienianych jednostek organizacyjnych Skarbu Pafistwa i poddania analizie tych namszefi W kontekécie mozliwych przeslanek odpowiedzialnoéci. Trudno W tych Warunkach u2.nac': sprawq za wyj asniona W stopniu pozwalajacym na rozstrzygniacie , a przeprowadzenie kontroli instancyjnej materialnych podstaw orzeczenia staio sia niemozliwe. 6 postępowania dowodowego oraz zakresu rozstrzygnięcia, celowe było uściślenie ostatecznej treści poszczególnych żądań, jak i skonkretyzowanie podstawy faktycznej każdego z nich. Trzeba bowiem pamiętać , ze zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c. sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Przepis ten wyraźnie nawiązuje do art. 187 §' 1 k.p.c., który z kolei stanowi, że pozew powinien zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych je uzasadniających. Żądanie to, zarówno od strony podmiotowej jak i przedmiotowej, powinno być na tyle skonkretyzowane , by nie było wątpliwości co jest przedmiotem postępowania, przeciwko komu i dlaczego powód rości sobie określone prawa. Jeżeli treść żądania sformułowane jest niewyrażnie lub nieprecyzyjnie sąd ma obowiązek zbadać rzeczywistą wolę powoda w tym zakresie (nadając mu poprawną jurydycznie formę), zwłaszcza gdy f jak w tej sprawie - strona działa bez profesjonalnej pomocy prawnej; ocenić jakie okoliczności są istotne z punktu widzenia możliwych do zastosowania konstrukcji prawnych i jakie dowody mogą służyć ich ustaleniu. Wprawdzie sąd dopuścił W niniejszej sprawie dowód z zeznań powoda, jednak postawione mu pytania byly na tyle ogólne , ze nie mogly przyczynić się do wyjaśnienia wniosków i twierdzeń pozwu. Trudności z odczytaniem istoty żądania spowodowały w konsekwencji dokonanie przez sąd I instancji wyjątkowo skąpych ustaleń faktycznych i równie ogólnikowych rozważań. Zabrakło odniesienia do zarzutów formułowanych W stosunku do kazdej z wymienianych jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa i poddania analizie tych naruszeń W kontekście możliwych przesłanek odpowiedzialności. Trudno W tych warunkach uznać sprawę za wyj aśnioną w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie , a przeprowadzenie kontroli instancyjnej materialnych podstaw orzeczenia stało się niemozliwe. --- STRONA 7 --- 7 Wymaga przy tym zaznaczenia, Ze pierwotne okreélenie W pozwie static fisci pozwanego Skarbu Pafistwa nie byio dla sadu Wiazace i nie uzasadnia1o rozpoznania sprawy Wyiacznie z uwzglednieniem zarzucanych zachowafi tego podmiotu . Tresé art. 67 § 2 k.p.c. nie pozostawia Watpliwoéci, Ze za Skarb Pafistwa czynnosci procesowe musi podejmowaé organ pafistwowej jednostki organizacyjnej, Z ktérej dziaialnoécia Wiaze sie dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzednej. W judykaturze jest poza sporem, Ze obowiazkiem sadu orzekajacego jest czuwanie z urzedu na tym, aby Skarb Pafistwa byi reprezentowany W procesie przez Wiasciwa pafistwowa jednostke organizacyjna. To Wymaganie, mimo uchylenia art. 3 § 2 k.p.c., jest nadal aktualne, a norrnatywna jego podstawa jest art. 202 zd. 2 1<.p.c. Przepis ten wyrainie stwierdza, Ze brak nalezytej reprezentacji strony, rozumiany m.in. jako niedziaianie na strong  takie na Skarb Pafistwa  organu uprawnionego Iub osob upowainionych do dzialania na ten organ  sad bierze pod rozwage z urzedu W kafzdym stanie sprawy. Skoro zatem powéd Iaczyi swa krzywde nie tylko z zaniechaniami nadzorczymi Ministra Sprawiedliwoéci , ale przede Wszystkim z Wykonywaniem obowiazkow przez sedziéw , prokuratoréw i pracownikdw zakiadow penitencjarnych , to te jednostki powinny W niniejszym postepowaniu reprezentowaé interesy Skarbu Pafistwa , a ich zachowania (nawet ogolnie opisane W pozwie) nie mogly byé pominiete przy rozstrzyganiu o zasadnosci zgioszonych Zadafl. Racje ma rowniez skarzaoy Wskazujac na Wadliwosci W postepowaniu dowodowym. W judykaturze za utrwalony uznaé mozna poglad , W mysl ktérego sad powinien dokonywaé ustalefi faktycznych na podstawie praWid1oWo przeprowadzonych dowodéw (per. wyrok Sadu Najwyiszego Z dnia 9 marca 2005 r., III CK 271/04, Lex nr 175995). Przyjecie za podstawe ustalefi takich dowodow , ktére nie zostaly W sposéb formainy dopuszczone i przeprowadzone ,,narusza ogélne zasady postepowania W zakresie 7 Wymaga przy tym zaznaczenia, że pierwotne określenie w pozwie static fiscí pozwanego Skarbu Państwa nie było dla sądu wiążące i nie uzasadniało rozpoznania sprawy wyłącznie z uwzględnieniem zarzucanych zachowań tego podmiotu . Treść art. 67 § 2 k.p.c. nie pozostawia wątpliwości, że za Skarb Państwa czynności procesowe musi podejmować organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. W judykaturze jest poza sporem, ze obowiązkiem sądu orzekającego jest czuwanie z urzędu na tym, aby Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez właściwą państwową jednostkę organizacyjną. To wymaganie, mimo uchylenia art. 3 § 2 k.p.c., jest nadal aktualne, a normatywną jego podstawą jest art. 202 zd. 2 k.p.c. Przepis ten wyraźnie stwierdza, że brak należytej reprezentacji strony, rozumiany m.in. jako niedziałanie na stronę - także na Skarb Państwa - organu uprawnionego lub osób upoważnionych do działania na ten organ - sąd bierze pod rozwagę z urzędu W każdym stanie sprawy. Skoro zatem powód łączył swą krzywdę nie tylko z zaniechaniami nadzorczymi Ministra Sprawiedliwości , ale przede wszystkim z wykonywaniem obowiązków przez sędziów , prokuratorów i pracowników zakładów penitencjarnych , to te jednostki powinny w niniejszym postępowaniu reprezentować interesy Skarbu Państwa , a ich zachowania (nawet ogólnie opisane W pozwie) nie mogły być pominięte przy rozstrzyganiu o zasadności zgłoszonych żądań. Rację ma również skarżący wskazując na wadliwości W postępowaniu dowodowym. W judykaturze za utrwalony uznać można pogląd , w myśl którego sąd powinien dokonywać ustaleń faktycznych na podstawie prawidłowo przeprowadzonych dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2005 r., III CK 271/04, Lex nr 175995). Przyjęcie za podstawę ustaleń takich dowodów , które nie zostały W sposób formalny dopuszczone i przeprowadzone „narusza ogólne zasady postępowania w zakresie --- STRONA 8 --- 8 bezposredniosci , jawnoéci , réwnosci stron i kontradyktoryjnoéci” (por. wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 20 sierpnia 2001 r., I PKN 571/00, OSNP 2003/14/330). Sad zatem powinien sic; Wypowiedzieé W przeclmiocie Wniosku dowodowego W zgodzie z przepisami regulujacymi postepowanie dowodowe (art. 236 k.p.c.) . Dotyczy to zaréwno dowodéw , ktére uwzglednia i zamierza Wykorzystaé jako materiai procesowy , jak i tych, ktore pomija . Trzeba przy tym parnietaé , Ze Wedle art. 217 § 2 k.p.c. ten ostatni przypadek moze mieé miejsce tylko wtedy , gdy sporne okolicznosci sprawy istotne dla przedmiotu rozstrzygniecia zostaiy jut dostatecznie Wyjaénione zgodnie Z twierdzeniem Wnioskodawcy (por. wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 26 Wrzeénia 1966 r., II CR 314/66, OSNC 1967/2/39). Uznaje sie nadto za dopuszczalne oddalenie zgloszonych Wnioskéw, jeZe1i srodek dowodowy jest 2 mocy ustawy niedopuszczalny (np. art. 259 k.p.c.), oczywiscie nieprzydatny do stwierdzenia tezy dowodowej Iub nie jest mozliwy do przeprowadzenia, a takze gdy jest oczywiscie Widoczne, Ze Wniosek dowodowy zostai zgioszony jedynie W celu dzialania na zwioke (por. art. 217 § 2 infine k.p.c.). Z protokoiéw rozpraw W niniejszej sprawie nie Wynika, by Sad Okregowy przeprowadzai postepowanie dowodowe. W zapisach protokolarnych nie znalazly odzwierciedlenia ani decyzje co do Wnioskéw powoda (Z pozwu i dalszych pism procesowych — por. k. 156) , ani co do Wnioskéw pozwanego z odpowiedzi na pozew (por. k. 25) i pisrna ziozonego na rozprawie W dniu 25 Iutego 2010r. (por. k. 128). Réwniez uzasadnienie zaskarzonego orzeezenia nie zawiera W tym zakresie Wyjaéniefi. Brak rozstrzygniecia co do zgioszonych wnioskéw stanowii niewatpliwe utrudnienie dla powoda W podejmowaniu daiszych decyzji procesowyeh , ograniczajae mozliwoéé sformuiowania nowych twierdzefi i umocowujaeych je dowodéw. Wj/razone w tej sytuacji W uzasadnieniu 8 bezpośredniości , jawności , równości stron i kontradyktoryjności” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2001 r., I PKN 571/00, OSNP 2003/14/330). Sąd zatem powinien się wypowiedzieć w przedmiocie wniosku dowodowego w zgodzie z przepisami regulującymi postępowanie dowodowe (art. 236 k.p.c.) . Dotyczy to zarówno dowodów , które uwzględnia i zamierza wykorzystać jako materiał procesowy , jak i tych, które pomija . Trzeba przy tym pamiętać , że wedle art. 217 § 2 k.p.c. ten ostatni przypadek może mieć miejsce tylko wtedy , gdy sporne okoliczności sprawy istotne dla przedmiotu rozstrzygnięcia zostały już dostatecznie wyjaśnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1966 r., II CR 314/66, OSNC 1967/2/39). Uznaje się nadto za dopuszczalne oddalenie zgłoszonych wniosków, jeżeli środek dowodowy jest z mocy ustawy niedopuszczalny (np. art. 259 k.p.c.), oczywiście nieprzydatny do stwierdzenia tezy dowodowej lub nie jest możliwy do przeprowadzenia, a także gdy jest oczywiście widoczne, że wniosek dowodowy został zgłoszony jedynie w celu działania na zwłokę (por. art. 217 § 2 infine k.p.c.). Z protokołów rozpraw w niniejszej sprawie nie wynika, by Sąd Okręgowy przeprowadzał postępowanie dowodowe. W zapisach protokolarnych nie znalazły odzwierciedlenie ani decyzje co do wniosków powoda (z pozwu i dalszych pism procesowych - por. k. 156) , ani co do wniosków pozwanego z odpowiedzi na pozew (por. k. 25) i pisma złożonego na rozprawie W dniu 25 lutego 2010r. (por. k. 128). Również uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera w tym zakresie wyjaśnień. Brak rozstrzygnięcia co do zgłoszonych wniosków stanowił niewątpliwe utrudnienie dla powoda w podejmowaniu dalszych decyzji procesowych , ograniczając mozliwość sformułowania nowych twierdzeń i umocowujących je dowodów. Wyrażone W tej sytuacji w uzasadnieniu --- STRONA 9 --- 9 zaskarzonego orzeczenia stanowisko o niedostatkach dowodowych jest co najmniej przedwczesne. Odnoszac sie do poruszonego W apelacji izagadnienia ciezaru dowodu trzeba jednak stwierdzié, Ze obowiazek przedstawienia doWod6W spoczywa na stronach procesu (art. 3 k.p.c.), a ciezar udowodnienia faktéw majacych dla sprawy istotne znaczenie (art. 227 1<.p.c.), spoczywa na tej stronie, ktéra z tych faktéw Wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Jak sie przyjmuje z reguiy to powéd powinien udowodnié falcty pozytywne, ktére stanowia podstawe jego powodztwa tj. okolicznosci prawo tworzace (por. wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 11 grudnia 2007r., , II CSK 332/07, Lex nr 623796). Strona przeciwna nie ma obowiazku dostarczaé d0Wod6W przeciwko sobie, powinna jedynie udowodnié okolicznosci niweczaoyoh prawo powoda . Dopiero Wéwczas, gdy jedna ze stron swoim postepowaniem spowoduje uniemozliwienie lub powaine utrudnienie Wykazania okolieznosci przeciwnikowi, na ktérym spoczywai eieitar ieh udowodnienia, Wéwczas na te strone mote przej as ciezar dowodu (por. wyrok Sadu Najwyzszego Z dnia 3 marca 1971 r., II PR 453/70, Lex nr 14120). Skoro W rozpatrywanym przypadku poW6d powoiuje sie 11a Wadliwosci W zachowaniu strony pozwanej , powinien naruszenia te przede Wszystkim jednoznacznie opisaé. Ich osadzenie W konkretnych sprawach sadowych nie moze byé uznane za niemozliwe czy znacznie utrudnione, skoro sprawyte toczyly sie udzialem powoda , o podejmowanych W nioh czynnoseiach powéd by1 informowany i zapewne moze je skonicretyzowaé. Inna sprawa jest kwestia udowodnienia W/W zdarzefi , aktualnego Wéwczas gdyby pozwany nie przyznal faktéw w sposéb Wyrainy lubdorozurniany. Dopiero Wtedy zasadne mogioby sie okazaé siegniecie do doWodc'>W z dokumentow zawartych W aktach czy innych dowodow zaoferowanych 9 zaskarżonego orzeczenia stanowisko o niedostatkach dowodowych jest co najmniej przedwczesne. Odnosząc się do poruszonego W apelacji zagadnienia ciężaru dowodu trzeba jednak stwierdzić, że obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach procesu (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.), spoczywa na tej stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Jak się przyjmuje z reguły to powód powinien udowodnić fakty pozytywne, które stanowią podstawę jego powództwa tj. okoliczności prawo tworzące (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2007r., , II CSK 332/O7, Lex 11r 623796). Strona przeciwna nie ma obowiązku dostarczać dowodów przeciwko sobie, powinna jedynie udowodnić okoliczności niweczących prawo powoda _ Dopiero wówczas, gdy jedna ze stron swoim postępowaniem spowoduje uniemożliwienie lub poważne utrudnienie wykazania okoliczności przeciwnikowi, na którym spoczywał ciężar ich udowodnienia, wówczas na tę stronę może przej ść ciężar dowodu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1971 r., II PR 453/70, Lex nr 1412.0). Skoro w rozpatrywanym przypadku powód powołuje się na wadliwości W zachowaniu strony pozwanej , powinien naruszenia te przede wszystkim jednoznacznie opisać. Ich osadzenie w konkretnych sprawach sądowych nie może być uznane za niemożliwe czy znacznie utrudnione, skoro sprawyte toczyły się udziałem powoda , o podejmowanych w nich czynnościach powód był informowany i zapewne może je skonkretyzować. Inną sprawą jest kwestia udowodnienia W/W zdarzeń , aktualnego wówczas gdyby pozwany nie przyznał faktów W sposób wyraźny lub-dorozurniany. Dopiero wtedy zasadne mogłoby się okazać sięgnięcie do dowodów z dokumentów zawartych w aktach czy innych dowodów zaoferowanych --- STRONA 10 --- 10 A przez strony. Ooeny przydatnosci poszczegolnych dowodow W obecnym stanie sprawy nie sposob jednak przesadzaé. 1\/Iajac powyzsze na uwadze uznaé naleiaio , 12 sad I instancji nie zbadai istoty sprawy, a Wyjasnienie merytorycznych podstaw powodztwa wymagaé bedzie przeprowadzenia postepowania dowodowego W eatosci . Uzasadnialo to uchylenie zaskarzonego Wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sadowi I instancji  na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., z pozostawieniem temu sadowi orzeczenia 0 kosztaeh postepowania za II instancje — stosowanie do art.108 § 2 1<;.p.e. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sad Okregowy dokiadnie przesiucha powoda wyjaéniajac , z jalcichlfaktéw Wywodzi kazde z Zadafi skierowanych przeoiwko poszczegélnyrn jednostkom pozwanego i jakie dowody okoliczznosoi te maja potwierdzaé; ustosunkuje sie do zgioszonych Wnioskow, wydaj ac postanowienia odpowiadajace Wymogom procesowym; na tej podstawie ustali dopiero stan faktyczny, W sposob pozwalajacy na ocene kazdego Z roszczefi , z uwzglednieniem przede Wszystkim podstaw materialnych Wskazanych przez skarzacego. Za rgodnoéé z oryginaiem S';.iNsPE1<':'OR _ anufa SI:':w'r'e sit2 10 Q przez strony. Oceny przydatności poszczególnych dowodów w obecnym stanie sprawy nie sposób jednak przesądzać. Mając powyższe na uwadze uznać należało , iż sąd I instancji nie zbadał istoty sprawy, a wyjaśnienie merytorycznych podstaw powództwa wymagać będzie przeprowadzenia postępowania dowodowego W całości . Uzasadniało to uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji - na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., z pozostawieniem temu sądowi orzeczenia 0 kosztach postępowania za II instancje - stosowanie do art.108 § 2 k.p.c. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy dokładnie przeslucha powoda wyjaśniając , z jakichnfaktów wywodzi każde z żądań skierowanych przeciwko poszczególnym jednostkom pozwanego i jakie dowody okoliczności te mają potwierdzać; ustosunkuje się do zgłoszonych wniosków, wydając postanowienia odpowiadające wymogom procesowym; na tej podstawie ustali _dopiero stan faktyczny, W sposób pozwalający na ocenę każdego z roszczeń , z uwzględnieniem przede wszystkim podstaw materialnych wskazanych przez skarżącego. Za :zgodność z oryginałem S“;.1NsPE}<'¦'OR _ aneta Śf.":1'.‹`ńsÊa