Wyrok I Aca 1154/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Łod

--- STRONA 1 --- Sygn akt I Aca 1154/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jolanta Grzegorczyk Sędziowie: SSA Anna Miastkowska SSA Wiesława Kuberska Protokolant: sekr. sądowy Grażyna Michalska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2012 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa Macieja W. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu nr 1 w ... Zakładowi Karnemu w.... zakładowi Karnemu nr 2 we..., Aresztowi Śledczemu w ..., Zakładowi Karnemu w... Aresztowi Śledczemu we... , Aresztowi Śledczemu w... i Zakładowi Karnemu w... o zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w... z dnia 19 października 2011roku sygn akt I C 403/10 1. oddala apelację 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w ... wynagrodzenie w wysokości 3321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych brutto na rzecz adwokata Wojciecha Sibińskiego prowadzącego Kancelarię Adwokacką z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Powód Maciej W w dniu 26 marca 2010r. wniósł do Sądu Okręgowego w pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w ..., Zakładowi Karnemu numer 1 w ..., Zakładowi Karnemu w..., Zakładowi Karnemu numer 2 we....,Aresztowi Śledczemu w ..., Zakładowi Karnemu w..., Aresztowi Śledczemu we...,oraz Aresztowi Śledczemu w ... o zapłatę kwoty 150 000,00złotych tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez niego w związku z przebywaniem w wyżej wymienionych jednostkach penitencjarnych. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 października 2011r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach postępowania. Powyższy wyrok zapadł na podstawie ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy, które Sąd Apelacyjny w pełni podzielił i przyjął za własne, a których najistotniejsze elementy przedstawiają się następująco. Maciej W jako osoba skazana prawomocnie na karę pozbawienia wolności był osadzony w szeregu jednostek penitencjarnych. Powód przebywał w Areszcie śledczym w..... w następujących okresach: • w okresie od 22 stycznia 2008r. do 23 kwietnia 2008r. przy czym w okresie od 22 do 23 stycznia przebywał w celi numer 416 o powierzchni 20m² przeznaczonej dla 6 osób, w okresie od 23 stycznia do 7 lutego- w celi numer 210 o powierzchni 18 m² przeznaczonej dla 6 osób, od 7 lutego do 25 marca - w celi numer 207 o powierzchni 15 m² przeznaczonej dla 5 osób, w okresie od 25 marca do 8 kwietnia - w celi numer 206 o powierzchni 15m² przeznaczonej dla 5 osób oraz w okresie od 8 kwietnia do 23 kwietnia - w celi numer 401 o powierzchni 13m² przeznaczonej dla 4 osób. W warunkach przeludnienia powód przebywał w dniach: 24 stycznia- 25 stycznia (przeludnienie +1), 28 stycznia- 30 stycznia (przeludnienie +3), 31 stycznia - 6 lutego (przeludnienie+2), 7 lutego - --- STRONA 2 --- 8 lutego (przeludnienie +3), 8 lutego - 11 lutego (przeludnienie +2), 12 lutego - 5 marca (przeludnienie +3), 6 marca - 10 marca (przeludnienie +1), 20 marca - 25 marca (przeludnienie +1), 8 kwietnia- 9 kwietnia (przeludnienie +2), 9 kwietnia - 10 kwietnia (przeludnienie +3) oraz 11 kwietnia do 23 kwietnia (przeludnienie +2); w okresie od 24 września 2008r. do 22 października 2008r., przy czym w okresie od 24 września do 3 października przebywał w wyżej opisanej celi numer 210, natomiast w okresie od 3 października do 22 października- w celi numer 409 o powierzchni 9m² przeznaczonej dla 3 osób. W warunkach przeludnienia powód przebywał w dniach 4 października - 22 października (przeludnienie +1); W okresie od 2 grudnia 2008r. do 7 stycznia 2009r., przy czym w okresie 2 grudnia do 31 grudnia 2008 r. przebywał e celi numer 218 o powierzchni 18 m² przeznaczonej dla 6 osób, a w dniach od 31 grudnia 2008r. do 7 stycznia 2009r. - w wyżej opisanej celi numer 210. Powód przebywał w warunkach przeludnienia w dniach: 3 grudnia- 9 grudnia (przeludnienie +1), 13 grudnia - 15 grudnia (przeludnienie +1) oraz 18 grudnia 2008r. - 1 stycznia 2009r. (przeludnienie +1); W okresie od 26 sierpnia 2009r. do 14 października 2009r., przy czym w okresie od 26 sierpnia do 11 września oraz 25 września do 14 października przebywał w celi numer 405 o powierzchni 15m² przeznaczonej dla 5 osób, natomiast w okresie od 11 września do 25 września - w celi numer 203 o powierzchni 7 m² przeznaczonej dla 2 osób. W warunkach przeludnienia powód przebywał w dniach 11 września do 25 września (przeludnienie +1) Powyższa rotacja powoda jak i innych osadzonych, miała związek z faktem przeludnienia, a jej celem było zminimalizowanie jego skutków. W związku z przeludnieniem osadzonych, Dyrektor Aresztu Śledczego wydawał kolejne zarządzenia wewnętrzne dotyczące umieszczania osadzonych w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m², jak również informował o tym fakcie sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w .... . Każda cela w obrębie budynku Aresztu Śledczego wyposażona jest w węzeł sanitarny (miska sedesowa, półka z lustrem, umywalka i bieżąca ciepła oraz zimna woda), znajdujący się w pomieszczeniu odizolowanym, własny przewód wentylacyjny oraz otwierane i uchylne okno, nadto na każdego osadzonego przypadało między innymi jedno łóżko koszarowe wraz z wkładem i jeden taboret, w celach znajdują się także stoły i szafki. Każdy osadzony otrzymał bieliznę oraz zestaw pościeli. Przebywając w AŚ w ... powód miał możliwość korzystania ze spacerów,zajęć kulturalno - oświatowych i sportowych, biblioteki, oglądania telewizji w świetlicy,korzystania z prasy,gier stolikowych oraz gry w tenisa stołowego. W ramach aresztu odbywały się również spotkania grup wyznaniowych, prelekcje, koncerty, projekcje filmów oraz spotkania terapeutyczne. Powód przebywał w Zakładzie karnym w ... w następujących okresach czasu: w okresie od 23 kwietnia 2008r. do 2 lipca 2008r., gdzie umieszczono go w celi numer 8 o powierzchni 20,65m², przeznaczonej dla 6 osób, przy czym w okresie, w którym powód przebywał w w/w celi liczba osadzonych wynosiła od 5 do 9 osób. W okresie od 22 października 2008r. do 2 grudnia 2008r., kiedy to powód osadzony został w celi numer 32 o powierzchni 22,45m² przeznaczonej dla 7 osób, przy czym realna liczba osadzonych w tym okresie wynosiła od 2 do 4 osób. O przeludnieniu osadzonych w stosunku do norm dyrektor placówki informował Sąd Penitencjarny w .. W czasie przebywania w w/w jednostce powód miał możliwość korzystania z pomocy lekarskiej, zajęć kulturalno - oświatowych i sportowych, biblioteki, obrzędów religijnych, a także kursów. Osadzonym zapewniono środki czystości niezbędne do zachowania porządku w celi oraz przestrzegania zasad higieny osobistej. Regularnie raz w tygodniu wymieniano ręczniki, raz na dwa tygodnie dokonywano zmiany pościeli. Współosadzeni przebywający wraz z powodem w jednej celi palili papierosy na korytarzu ze względu na jego dolegliwości astmatyczne. W czasie pobytu w w/w jednostce powód korzystał z pomocy lekarza oraz lekarza stomatologa. Powód nie zgłaszał administracji zakładu skarg związanych z warunkami, w których przebywał. W okresie od 2 lipca 2008r. do 24 września 2008r. powód przebywał w Zakładzie Karnym Nr 1 w... gdzie był zakwaterowany w następujących celach: w okresie od 2 do 7 lipca 2008r. w pawilonie II, oddziale 2, w celi numer 26 o powierzchni 13,61m² przeznaczonej dla czterech osób, przy czym liczba osób przebywających w celi nie została przekroczona w czasie,gdy przebywał w niej powód; w okresie od 7 lipca do 18 września 2008r. w pawilonie I, oddziale 4, w celi numer 5 o --- STRONA 3 --- powierzchni 16,73m² przeznaczonej dla pięciu osób, przy czym do dnia 18 września 2008r. liczba osób przebywających w celi wynosiła od 3 do 4; w okresie od 18 września do 24 września 2008r. w pawilonie B oddział I w celi numer 6, o powierzchni 14,64 m² przeznaczonej dla 4 osób, przy czym w czasie przebywania tam powoda liczba osadzonych wynosiła 5 osób. Jest to Zakład Karny typu półotwartego, co oznacza, że cele pozostają otwarte w godzinach 7:45 do 18:45, w związku z czym osadzeni mogą poruszać się swobodnie po terenie swojego oddziału mieszkalnego. Cele, w których przebywał powód,wyposażone są w wygrodzony kącik sanitarny wraz z umywalką z bieżącą wodą, przy czym dostęp do ciepłej wody administracja zakładu zapewniała dwa razy dziennie po 45 minut, dodatkowo powód mógł raz w tygodniu korzystać z kąpieli w łaźni oddziałowej. Powodowi zapewniono korzystanie ze środków czystości, wyposażenie cel również spełniało kryteria ustawowe. W związku z dolegliwościami astmatycznymi i używaniem inhalatora, powód zgłosił administracji zakładu, że jest osobą niepalącą w związku z czym współosadzeni palili papierosy w palarni znajdującej sie na końcu korytarza bądź na korytarzu. Powód korzystał z pomocy lekarza w związku z astmą oraz okresowym przeziębieniem, brał udział w konkursach wiedzy organizowanych dla osadzonych, nie uczestniczył natomiast w zajęciach sportowych z uwagi na swoje schorzenia. Nadto w okresie od 7 lipca 2008r. do 18 września 2008 r powód przebywał w oddziale terapeutycznym ww jednostki w związku z leczeniem uzależnienia od alkoholu. Powód jako osadzony miał możliwość korzystania z biblioteki, konkursów tematycznych, czytania prasy, udziału w kółkach zainteresowań oraz w obrzędach religijnych. O konieczności umieszczenia w celi nieprzepisowej liczby osadzonych, dyrektor ZK informował Sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w .... W czasie przebywania w w/w jednostce penitencjarnej powód nie zgłaszał administracji zakładu swoich zastrzeżeń co do warunków osadzenia, mimo że był systematycznie pouczany o takiej możliwości. W okresie od 7 stycznia 2009r. do 29 kwietnia 2009r. powód przebywał w Zakładzie Karnym w.... , gdzie był zakwaterowany w następujących celach znajdujących sie na oddziale IV zakładu: w okresie od 7 stycznia 2009r. do 5 lutego 2009r. w celi numer 29 o powierzchni 20,44m², przeznaczonej dla 6 osób; w okresie od 5 lutego 2009r. do 10 lutego 2009 r. w celi numer 31 o powierzchni 20,39 m² przeznaczonej dla 6 osób; w okresie od 10 lutego 2009r. do 29 kwietnia 2009 r. tj do końca pobytu w w/w jednostce, w celi numer 22 o powierzchni 20,44 m² przeznaczonej dla 6 osób. W związku z przekroczeniem norm zaludnienia zakładu karnego w okresie od 12 stycznia 2009r. przez cały czas pobytu powoda w ZK w... , dyrektor tejże jednostki zezwolił na umieszczanie osadzonych w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m², o czym informował sędziego penitencjarnego w ... w kolejnych pismach. Powód przebywał w Zakładzie Karnym nr 2 we ...., w następujących okresach czasu: ie od 29 kwietnia 2009 r. do 26 sierpnia 2009r. w celi o powierzchni 26,64 m² przeznaczonej dla 8 osób; w okresie od 14 października 2009r. do 19 października 2009r. w celi o powierzchni 28,23 m² przeznaczonej dla 9 osób; w okresie od 19 października 2009r do 11 stycznia 2010r. w celi o powierzchni 26,64 m² przeznaczonej dla 8 osób. Powód przebywał w celi, w której powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m² w okresach:14 - 15 maja 2009 r. (10 osadzonych), 16-20 maja 2009r. (9 osadzonych), 21- 26 maja 2009 r. (10 osadzonych) , 27-28 maja 2009r. (9 osadzonych), 29 maja 2009r. (10 osadzonych) oraz 2 czerwca- 28 sierpnia 2009r.(10 osadzonych). Zakład Karny nr 2 we ... jest zakładem karnym typu półotwartego, w związku z czym na jego terenie obowiązują zasady analogiczne do obowiązujących w Zakładzie Karnym numer 1 w ..... Przebywając w w/w jednostce powód miał możliwość korzystania z zajęć sportowych i kulturalno - oświatowych, systemu nauczania, praktyk religijnych, oglądania telewizji,korzystania z biblioteki, dostępu do opieki lekarskiej. Powód ukończył w tej jednostce kurs zawodowy w zawodzie malarza. Osadzonym zapewniono standardowe środki czystości i higieny osobistej. W związku ze skargami powoda w celi przeprowadzono dezynsekcję. Powód przebywał w Areszcie Śledczym we..... w okresie od 11 stycznia 2010r. do 25 lutego --- STRONA 4 --- 2010r włącznie, gdzie był umieszczony w trzech celach. W celi numer 5 na oddziale I C o powierzchni 7,35 m², w celi numer 5 na oddziale 4D o powierzchni 22,68m² oraz w celi numer 4 na oddziale I A o powierzchni 8,6 m², nie wliczając w to powierzchni węzłów sanitarnych. Przez cały okres pobytu powoda w w/w jednostce umieszczano go w celach wraz z przepisową liczbą osadzonych. Przez okres około dwóch tygodni powód przebywał w celi dwuosobowej wraz z osadzonym chorym na świerzb. Powód nie zaraził się tą chorobą, dodatkowo cela każdego dnia była dezynfekowana przez administrację zakładu, a powód wraz ze współosadzonym każdego dnia korzystali z łaźni. Powód miał możliwość korzystania z zajęć kulturalno - oświatowych, świetlicy i biblioteki.. W okresie od 25 lutego 2010r. do 1 marca 2010r. powód przebywał w Areszcie Śledczym w ... gdzie osadzono go w celi numer 69 o powierzchni 16,67 m² wraz z czterema innymi osadzonymi. Cela, w której przebywał powód, była wyposażona w węzeł sanitarny, tj. zabudowaną toaletę wraz z kącikiem sanitarnym i umywalką z zimną i ciepłą wodą, znajdowały się w niej również sprzęty w postaci pięciu łóżek i taboretów oraz trzech szafek. Osadzonym dostarczano regularnie środków koniecznych do utrzymania czystości w celi oraz niezbędnych do zachowania higieny osobistej. Przez cały czas pobytu powoda w rzeczonej jednostce nie dochodziło do sytuacji, w której nastąpiłoby przeludnienie osadzonych i zmniejszenie przypadającej na jedną osobę powierzchni 3m² W dniu 1 marca powód został przyjęty do zakładu karnego w .... gdzie przebywał do dnia 24 czerwca 2010 . Przez ten okres powód przebywał w celach dla osób niepalących, w których powierzchnia mieszkalna przypadająca na jednego osadzonego przekraczała 3m² Wszystkie cele w obrębie w/w jednostki wyposażone były w sanitariaty oddzielone od reszty pomieszczenia murem z cegły oraz drzwiami, nadto w celach znajdował sie sprzęt kwaterunkowy (łóżko, taboret, stoły, szafki), Środki przeznaczone do utrzymania higieny osobistej osadzeni otrzymują raz w miesiącu, natomiast środki czystości - w miarę zgłaszania takiej potrzeby. Pranie odzieży więziennej następuje raz w tygodniu, pranie pościeli- raz na dwa tygodnie. Osadzeni mają stały dostęp do bieżącej zimnej wody oraz ciepłej - dwa razy dziennie, kąpiel możliwa jest raz w tygodniu. Powód miał możliwość korzystania z zajęć kulturalno - oświatowych, w tym z biblioteki, prasy, oglądania telewizji, gry w tenisa stołowego oraz uczestnictwa w kołach zainteresowań. Powód korzystał również z porad lekarskich,w tym lekarza stomatologa i dermatologa. w czasie pobytu w w/w jednostce powód zasadniczo nie zgłaszał skarg co do warunków bytowych, po jego interwencjach dotyczących spadającego z sufitu tynku oraz zagrzybienia ścian wady te zostały usunięte. W czasie przebywania w każdej z tych jednostek penitencjarnych powód był systematycznie pouczany o możliwości składania skarg bądź zgłaszania swoich zastrzeżeń i problemów osobistych przełożonemu lub wychowawcy. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w części, w której jego zeznania pozostawały sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym w tym dokumentami załączonymi do akt przez pozwanego. Ponadto Sąd odmówił wiarygodności twierdzeniom powoda dotyczącym stanu poszczególnych cel mieszkalnych,w których przebywał, stwierdzając, że jako osoba bezpośrednio zainteresowana w pozytywnym dla siebie rozstrzygnięciu sprawy starał się przedstawić swoją sytuacje możliwie najbardziej niekorzystnie. W świetle powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy podkreślił, iż podstawą prawna roszczenia powoda są przepisy art 23 i 24 kc w zw z art 448 kc oraz art 417 § 1 kc. Przekroczenie norm powierzchniowych, które występowało jedynie w Zakładzie Karnym w .... i.... oraz Areszcie Śledczym w ....... było zdaniem Sądu I instancji uzasadnione w myśl art 248 kkw,który posiadał moc obowiązującą w okresie osadzenia powoda. Ponadto jak podkreślano w uzasadnieniu administracje poszczególnych jednostek penitencjarnych podejmowały szereg starań zmierzających do zminimalizowania skutków przeludnienia. W odniesieniu do okoliczności przebywania powoda w celi z osobą chorą na świerzb Sąd Okręgowy stwierdził, że powód nie został zarażony tą chorobą a ponadto były stosowane środki ostrożności by tego zagrożenia uniknął. --- STRONA 5 --- Analizując kwestię dotyczącą osadzenia powoda z osobami palącymi, Sąd wskazał, że w miarę możliwości skazanego umieszczano w celach z osobami niepalącymi,a ponadto palenia tytoniu odbywało sie na zewnątrz cel. W konsekwencji powództwo Macieja W. zostało ocenione jako bezzasadne wobec stwierdzenia braku naruszenia dóbr osobistych. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art 102 kpc Wyrok zaskarżył powód w całości zarzucając błędne przyjęcie, iż pomimo wykazania, że powód przebywał w pozwanych jednostkach penitencjarnych w warunkach znacznego przeludnienia oraz przebywał w celi z osadzonym zarażonym świerzbem nie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i tym samym nie należy mu się odszkodowanie i zadośćuczynienie za doznane krzywdy. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego udzielonego powodowi z urzędu wg norm przepisanych za postępowanie apelacyjne. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie była uzasadniona, jakkolwiek należało zgodzić się z wywodami skarżącego na temat ochrony prawnej jaka przysługuje osobom pozbawionym wolności, na gruncie art 23 i 24 kc. Na wstępie należy zaznaczyć, że ochrona dóbr osobistych jest przewidziana w Konstytucji RP, która w art 30 stanowi,iż przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna,a jej poszanowanie jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany również tam, gdzie państwo działa w ramach imperium,wykonując swoje zadania represyjne. Realizacja tych zadań nie może bowiem prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i naruszania jego godności niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowania środka represji. Zapewnienie przez Państwo Godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa, znajdującą wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stosownie do przepisów - art 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polskę Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966r. (Dz.U. z 1977 roku nr 38 poz 167), oraz art 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 roku, każdaosoba pozbawiona wolności powinna być traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem godności człowieka. Osoba pozbawiona wolności nie traci bowiem przez sam fakt uwięzienia ochrony jej podstawowych praw gwarantowanych przez Konwencję. Trybunał Praw Człowieka z jednej strony powołuje się na konieczność przestrzegania omawianych praw, z drugiej zaś strony ma też na uwadze fakt, iż niewłaściwe traktowanie osoby pozbawionej wolności musi osiągnąć pewien stopień niedogodności aby mogło być objęte normą art 3 Konwencji. Określenie tego poziomu niedogodności jest uzależnione od takich okoliczności jak sposób i czas trwania złego traktowania, fizyczne i psychiczne konsekwencje tego rodzaju działań a w niektórych przypadkach również płeć, wiek i stan zdrowia ofiary. Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności należy zatem zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie, a działania naruszające to prawo rodzą odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art 24 i 448Kc W niniejszej sprawie powód upatrywał naruszenia swoich dóbr osobistych przede wszystkim w niezachowaniu w jednostkach penitencjarnych w których przebywał obowiązujących norm powierzchni przypadającej na jednego osadzonego, narażeniu go na negatywne skutki związane z paleniem tytoniu przez innych osadzonych, oraz w narażeniu na utratę zdrowia poprzez umieszczenie go w jednej celi z osobą chorą na świerzb. Sąd Apelacyjny podzielił ostatecznie stanowisko Sądu I instancji, iz w rozpatrywanym przypadku odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda nie miała miejsca, aczkolwiek nie w pełni można się było zgodzić z argumentacją odwołującą się do --- STRONA 6 --- wypełnienia przez stronę pozwaną zasad wynikających z obowiązującego do dnia 6 grudnia 2009 roku przepisu art 248 kkw. jako uchylających bezprawność działania pozwanego. Zgodnie z powyższym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 metry kwadratowe, z tym, że o takim umieszczeniu należało bezzwłocznie zawiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis ten jako wprowadzający wyjątek od zasady przewidzianej w art 110 §2 kkw podlegał ścisłej interpretacji a ocena czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające umieszczenie skazanego w przeludnionej celi powinna być dokonana ze szczególną wnikliwością. Pod pojęciem "szczególnie uzasadniony wypadek" należało rozumieć przypadek nadzwyczajny, szczególny, a nie każdą dowolna sytuację. (uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 25/07). Pod pojęcie to mogły podpadać takie sytuacje jak przykładowo wzrost liczby przestępstw i wyroków skazujących na bezwzględne kary izolacyjne, wprowadzenie stanu wojennego, stanu wyjątkowego, lub klęski żywiołowej, wystąpienie stanu epidemii lub zagrożenia epidemiologicznego w zakładzie karnym. Do stwierdzenia wystąpienia przypadku o którym mowa w art 248 kkw nie wystarczało zatem ogólnikowe powołanie się na istniejący w kraju stan przeludnienia zakładów karnych. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2007 roku V CSK 431/06, rozwiązanie tego rodzaju mogło być zastosowane na czas określony, nie nadmiernie długi. Dlatego rutynowo stosowane zawiadomienia sędziów penitencjarnych o przeludnieniu, bez wskazania konkretnie określonego czasu umieszczenia danego skazanego w przeludnionej celi, z reguły nie spełniało wymogów omawianego przepisu. Również orzekając w sprawach skarg skierowanych przeciwko Polsce w których poszkodowani powoływali się na naruszenie art. 3 Konwencji Praw Człowieka ze względu na istniejące w zakładach karnych przeludnienie i związane z tym niedogodności, Trybunał Praw Człowieka stwierdzał między innymi, iż istniejącego w polskich jednostkach penitencjarnych przeludnienia nie można było, co do zasady, usprawiedliwiać przepisem art 248 kkw który był nieprawidłowo stosowany i ostatecznie został uchylony przez Trybunał Konstytucyjny (sprawa Ochrowski przeciwko Polsce , skarga nr 17885/04, sprawa Sikorski przeciwko Polsce skarga nr 17599/05) W rozpatrywanym przypadku strona pozwana nie wykazała, by zaistniały omówione wyżej szczególne okoliczności usprawiedliwiające przeludnienie. Nie oznaczało to jednakże automatycznego przesadzenia o zasadności powództwa. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela bowiem to stanowisko wyrażone w judykaturze, zgodnie z którym samo umieszczenie w celi o powierzchni na osadzonego mniejszej niż 3 metry kwadratowe, nie przesadza o zasadności roszczenia o zadośćuczynienie, a o ostatecznym przyznaniu zadośćuczynienia decyduje szereg dodatkowych okoliczności, takich jak długotrwałość przebywania w przeludnionej celi i uciążliwości z tym związane oraz pozostałe warunki odbywania kary pozbawienia wolności, które mogą zwiększyć poczucie krzywdy lub je osłabiać, a nawet sprawiać, że poczucie to w ogóle nie powstało. W okresie od stycznia 2008r. do 22 czerwca 2011 roku powód przebywał w ośmiu zakładach penitencjarnych. Z ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji wynikało wprawdzie, że był on osadzony w przeludnionych celach w pięciu z tych zakładów- na terenie Aresztu Śledczego w..., Zakładu Karnego w..., Zakładu Karnego nr 1 w...., Zakładu Karnego w ...., i Zakładu Karnego nr 2 we..., ale przeciwko przyjęciu, iż fakt ten stanowił o naruszeniu dóbr osobistych przemawiały pozostałe warunki odbywania kary w powyższych jednostkach penitencjarnych a zwłaszcza w zakładzie karnym nr 1 w... i w zakładzie karnym nr 2 w.... Przeludnienie miało bowiem charakter okresowy i jedynie w czterech przypadkach trwał bez przerwy ok trzech miesięcy ( na terenie aresztu śledczego w ...., Zakładu karnego w..., Zakładu karnego w i zakładu karnego nr 2 we... ) W pozostałych przypadkach zdarzały się stany przeludnienia utrzymujące się przez okres od kilku do kilkunastu dni. Generalnie czasokres przeludnienia nie był zbyt długi i był przerywany --- STRONA 7 --- osadzeniem w celach w których norma powierzchni była zachowana, miała też miejsce rotacja osadzonych. Dwukrotnie powód przebywał w zakładach karnych typu półotwartego , mógł się więc przemieszczać poza celą, co wydatnie łagodziło uciążliwości związane z przeludnieniem, zwłaszcza w zakładzie karnym nr 2 we .... w którym stan ten utrzymywał się przez okres ok trzech miesięcy. Skarżący nie negował ustalenia, iż cele w których przebywał były odpowiednio wyposażone w sprzęt kwatermistrzowski,kąciki sanitarne były wydzielone a osadzonym zapewniono szeroki dostęp do zajęć kulturalno - oświatowych. Powód miał możliwość ukończenia kursu zawodowego. Sąd Okręgowy ustalił nadto, że współwięźniowie nie palili tytoniu w pomieszczeniach mieszkalnych tylko w wydzielonych w tym celu częściach korytarzy lub w specjalnych palarniach. Trudno było zatem przyjąć aby stopień uciążliwości z tym związany przekraczał dopuszczalną miarę i miał negatywny wpływ na stan zdrowia czy samopoczucie powoda w stopniu naruszającym jego dobra osobiste tym bardziej, że skarżący nie przedstawił na tę ostatnią okoliczność jakichkolwiek dowodów. Z podobnych względów nie można było uznać za naruszające te dobra umieszczenie powoda w jednej celi z osobą chorą na świerzb. Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji,strona pozwana zastosowała szczególne środki ostrożności by nie dopuścić do zakażenia powoda- skarżący korzystał z codziennych kąpieli, cela była dezynfekowana, powoda poddawano kontrolom lekarskim. Sąd miał tez na uwadze fakt, że ze względu na generalnie nie najlepszy stan techniczny jednostek penitencjarnych, występujący zwłaszcza do 2010 roku,mogły przejściowo występować usterki wymagające naprawy,ale były one usuwane, również na skutek interwencji powoda. W koniecznych przypadkach była przeprowadzana dezynsekcja cel. W świetle całokształtu okoliczności dotyczących warunków w jakich powód przebywał w wymienionych pozwem jednostkach penitencjarnych, nie było podstaw do udzielenia mu ochrony na podstawie art 23 i 24 kc. W ocenie sądów obu instancji sposób traktowania powoda przez stronę pozwaną nie wykraczał poza granice uciążliwości immanentnie związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności. Wymaga tez podkreślenia, iż o tym czy doszło do naruszenia dóbr osobistych w konkretnym przypadku, decydują kryteria o charakterze obiektywnym, dlatego subiektywne odczucia powoda nie mogły być w tej mierze decydujące. Zaskarżone orzeczenie było zatem prawidłowe. Dlatego Sąd Apelacyjny działając na podstawie art 385 kpc oddalił apelację