Wyrok I ACa 1150/10

--- STRONA 1 --- 11”” Sygn. akt: I ACa 1150/10 \\. ‘“ . _  .4 ... ~ fl ‘*;=‘(;_|> a A /‘%\2 _31UN\L ._ ' 71.: 0 _.,‘1Q yxsé WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2011 r. Sqd Apelacyjny W L0 dzi I Wydzial Cywilny W sldadzie: Przewodniczapyz SSA Wincenty §laWski Sqdziowiez SSA Anna Miastkowska ("spr.) SSO del. Izydor Rekéé Protokolantz st.seIq.sqdoWy Julita Postolska. p0 rozpoznaniu W dniu 28 lutego 2011 r. W Lodzi na rozprawie , . I sprawy Z POW6dltwfl R Z— 0 przeciwko Skarbowi Palislwa  Dyrektorowi Zakladu Karnego W P 0 zad0s'éuczynienie ‘ na skutek apelacji obu stron 0d Wyroku Sqdu Okrcggowego W P 2 dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I C 2605/09 . 1. 2. oddala obie apelacje;  przyznaje adwokat B_ Z prowadzqcej Kancelarig Adwokackq W Pkwotg 1107 (jeden tysiqc sto siedem) ziotych W tym 23 procent podatku VAT z tytulu wynagroclzenia za udzielonq powodowi pomoc prawnq z urzgdu W postgpowaniu apelacyjnym i a°“"” Sygn. akt: I ACa 1150/10 “_ -"" _ _ - ._ _.. ~ 'J "';='-'(¦_l> a W fi@%'s\z _3'JlN\L ._ ` Ű.: ø _vqg şssë WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Wincenty Ślawski Sędziowie: SSA Anna Miastkowska (spr.) SSO del. Izydor Rekść Protokolant: st.sekr.sądoWy Julita Postolska po rozpoznaniu W dniu 28 lutego 2011 r. W Łodzi na rozprawie , _ I Sprawy 2 pßwódlfwfl R- Ż- r przeciwko' Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W P- o zadośćuczynienie ` na skutek apelacji obu stron od Wyroku Sądu Okręgowego W P- z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I C 2605/09 . 1. 2. oddala obie apelacje; _ przyznaje adwokat B- Z- prowadzącej Kancelarie Adwokacka W' P-kwotę 1107 (jeden tysiąc sto siedem) złotych W tym 23 procent podatku VAT z tytułu wynagrodzenia za udzielona powodowi pomoc prawną z urzędu W postępowaniu apelacyjnym i --- STRONA 2 --- kwotg powyiszq nakazuje wypiacié z funduszu Skarbu Palistwa  " Sqdu Okrggowego W P  \_€_¢.<“_'I:v'=~1=\=,,_.".‘=“_( ,.— v  . . . V ' .~ °"‘€_§*‘,;;v.’;"g’1’ r» ». \ . . a. , f\~,~,' 'R';=.<_;"¢;'. . \. '1 ;~;_';_'.__vr1'5,.,__g~.__ \ 1 1 ,. * ‘; mt; ' C) W 1,. ‘ 4: , \V .' ..,\/ Q, If , . ~.‘ k .",;+1 . 1.‘ ma  w ‘~ . . . _ Na OF‘§*'§iT|&?<5.% maécrwe podpIsy E; 353 Zgedritasii éwaadczy N4? ‘ '4,‘ T' : ’;'117v4'~"'vL%y§?'.:v:3.§V.§§= .5 .v. § F»: ‘ j " ; Siarsz Se ret@._r;3 ‘ =££;“*1“’‘L,/.."\’? H’ ‘ 1» '~~_“_. .<."~ " 1*’ ’ ~~;1.5 _ .. .1: I 12.1< ?'/v 3, y  \.4‘ 1) _*,\~_>\=\;I<_—'°‘. 1 ,1‘ '\,':._;§}1 :$~l‘I.{§*.‘%=}'3‘._'. 1 \ %|>__»I1',.‘;.: “ ~< , .. ‘ ‘.:4._;> "., ($52;.~.223‘‘ ' .> ‘=,_q.0 =;,p= .¢ »_ _, 1 . ‘ ,2, “..1__5,= z ,  kwotę powyższą nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - ' Sądu Okręgowego W P- - `_¿_‹|".‹'_'-|='='=fi=\›.,_.'.¿:|__ł ,.¬ v' 1 . -. . V ' .' “Č_ Š*-,:;a¿.;Ĺ"í~' zz ». N . _ '~¬. f f\~,~,' 'ä';=.=_1"='„`.- .- \„ V1 ¿';_'¿_'.__'.'1-'g,'.„__'ş¬.__ ` Y ,L f-. * `; ..'.'.„ ' (Í) W 1.. ^ .-„e , „V .' ..,`r iz, gz , , ¬.` ` ,",;-›. . »Ę ma - w W . . . _ Na or5›'gn.a!.e Właściwe podp-¦s3_± gz žä zgodność; świadczy _„ar ' M, T-' ā *; ':Ĺ"v¿'„""'¿'‹'j«'„'vŸ.fz¿._.`v.}§= Š .v. 3 pay: -' 1;' " ; Síarsz Se rata__r;z ' ‹@fÍízÊ;'”f""„1,f'.."č? Êl ` ae '-¬„_„_„ .<f~ " if, Q '~1' z.f _ .¬ ',¬¿ -I ¬'f.Ĺ'< -?>v¬ 1, , « V- Č _¿¿.,«‹_z~›\=\-;|‹_¬'°\.- z -;_ '„'=._¿y :ř'Ł\¦.‹`Ŝ*.“Ê"=Ę'5=._'.-- '_ \ %|›__'I¦Í'..`;.: ¬.. ~‹ ,-- .. 1 ~^,-;.:..-„;› "., ‹$¿l';.~-_-'~YÊ"' ' ,› i~¬.‹1zi z;p=~ .f '_~ _, 1 ,' Ą ,,›„„ -„.‹__¿,¬- Ł , ' --- STRONA 3 --- 2 W5/dzia% Penitencjarny Sadu Okreggowego W 13 Kazda cela W pozwanym Zakiadzie Karnym jest wyposazona W kacik sanitarny. Pomieszczenie to jest odgrodzone od reszty celi murowana, éciana , nie dochodzaca do sufitu, z peinymi drzwiami. Cele maja zapewniona, W8I1tY1ELCjQ, pr;r;1e l<;;g_;}:§;;§p1e W zakregigr V sprawnosci urzadzefi W€Hty1&CYjHYCh,§___%§§_l;__l§;E stwierdziiy nieprawidi\d;Wd:'g'¢i. W skfad Wyposazenia eel Wchodza, pietrowe Iéika, szafki, taborety, stoly i péiki. t Ilosé taboretéw powinna odpowiadaé liczbie osadzonych z tym, ze W przypadku przeiudnienia, liczba taboretéw byia niekiedy mniejsza 2 uwagi na braki miejsca. W takim przypadku tézka siuzyty jako do spozywania positkéw. .. ‘H _s I Osadzeni maja prawn do korzystania z godzinfiych spaceréw, rnoga korzystac z biblioteki oraz éwietlicy WYDOSElZOI1€j W telewizor. Powéd, na swoja prosbe byz! osadzany W tzw. celach izolacyjnych, W ktérych umieszcza sic osoby obawiajqce sic; 0 swoje bezpieczefistwo. POW<')d praktycznie zrezygnowafl ze spaceréw, nie Wydhodzii do éwietlicy, nie k0rzystat z zajeé kuituralno * 0sWiatoWy_ch. Powéd jest nosicielem Wirusa HIV, stwierdzono tei u niego zaburzenia osobowosci oraz uzaleznienie od narkotykéw. Przebywajac W Zakladzie Karnym W P pozostawai zaréwno pod opieka specjalisty chdiréb zakaénych jak i lekarza psychiatry oraz psychologa. otrzymywat stosowne leki. Od Wielu lat (réwniei W czasie pobytéw W innych osrodkach izolacyjnych) powéd skariyt sis na nerwowoéé, napiecia, zaburzenia snu, myéli samobéjcze, co jest zwiazane Z Wystcgpujacymi 1.1 niego zaburzeniami sytuacyjnymi. Przeludnienie W ceiach nie miaio Wphrwu na st'an zdrowia psychicznego powoda. Powéd cierpi na takie same zaburzenia, od diuzszego czasu, ktére nie zwigkszyfy sie, W okresie osadzenia W Zakiadzie Karnym W P Ustalenia W tym ostatnim zakresie znajdowaiy 0parci_e W opinii biegiych lekarzy,'ktQra1 Sad 0ceni{ jako W peini miarodajna. 2 Wydział Penitencjarny Sądu Okręgowego W P- Kazda cela w pozwanym Zakładzie Karnym jest wyposażona W kącik sanitarny. Pomieszczenie to jest odgrodzone od reszty celi murowana ścianą , nie dochodząca do sufitu, z pełnymi drzwiami. Cele mają zapewnioną wentylację, prz-rae l‹i¿p_ig¿t¿rÊole W zakrešięí, , sprawności urządzeń wentylacyjnych,i____ä§.,,§ie stwierdzíły nieprawidłifiiwoihśici. W skład Wyposażenia cel wchodza piętrowe łóżka, szafki, taborety, stoły i półki. ç Ilość taboretow powinna odpowiadać liczbie osadzonych z tym, -że W przypadku przełudnienia, liczba taboretów była niekiedy mniejsza z uwagi na braki miejsca. W takim przypadku łóżka służyły jako do spożywania posiłków. ._ *H _'z I Osadzeni mają prawo do korzystania z godzinnych spacerów, mogą korzystac z biblioteki oraz świetlicy wyposażonej W telewizor. Powód, na swoja prośbe był osadzany W tzw. celach izolacyjnych, W których umieszcza -sie osoby obawiające się o swoje bezpieczeństwo. Powód praktycznie zrezygnował ze spacerów, nie wychodził do świetlicy, nie korzystał- z zajęć kulturalne + oświatowych. Powód jest nosicielem wirusa HIV, stwierdzono też u niego zaburzenia osobowości oraz uzależnienie od narkotyków. Przebywając W Zakładzie Karnym W P- pozostawał zarówno pod opieka specjalisty chorób zakaźnych jak i lekarza psychiatry oraz psychologa. otrzymywał stosowne leki. Od wielu lat (również W czasie "pobytów W innych ośrodkach izolacyjnych) powód skarzył się na nerwowośc, napięcia, zaburzenia snu, myśli samobójcze, co jest związane z występującymi u niego zaburzeniami sytuacyjnymi. Przeludnienie W ceiach nie miało wpływu na stan zdrowia psychicznego powoda. Powód cierpi na takie same zaburzenia, od dłuższego czasu, które nie zwiększyły sie W okresie osadzenia w Zakładzie Karnym W P- Ustalenia w tym ostatnim zakresie znajdowały oparcie w opinii biegłych lekarzy, która Sąd -ocenił jako W pełni miarodajną. --- STRONA 4 --- Sygn. akt I AC.a 1150/10  Uzasadnienie  Wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 roku Wydanyrn W sprawie z powodztwa R przeciwko Skarbowi‘ Panstwa — Dyrektorowi Zaldadu Karnego W P0 zadoséuczynienie, Sad Okregowy W P_ zasadzif od pozwanego na rzecz powoda kwote 2.000 zfotych oddalajac powodztwo W oozostafym zakresie Orzeczenie to zostaio oparte na ustaieniach, ktore Sad II instancji podzielif i przyjaj za Wfasne. A . ' Sa,d Okregowy zaznaczyi miedzy innymi, ii powod dwukrotnie przebywaf W Zakfadzie Karnym W P W okresie od 15 grudnia 2003 roku do 17 marca 2004 roku oraz W okresie od 2'7 Iistopada 2007 roku do 28 Wrzesnia 2010 roku. W czasie drugiego pobytu powod przebywai W celéchi  — numer 421 od 27 listopada do 5 grudnia 2007 roku (9 dni) jedna osoba powyzej normy, do 6 grudnia 2007 roku (1 dziefa) dwie osoby; * numer 306 od 6 grudnia 2007 roku do 11 stycznia 2008 roku (miesiqc i 5 dni) jedna — dWie osoby powyzej normy; . :;;;|.“..;,__.,.;._.~;. 400 od 11 styoznia 2008 roku do 11 sierpnia 2009 roku ( rok i 7 miesiecy), W tym okresie przeludnienie stanowiio. stan permanentny Wynoszac od 1 osoby powyzej normy ( przez ok. 10 dni) do czterech osob powyzej normy ( Iacznie przez ok. 170 dni), W pozostaifych okresach dwie, trzy osoby powyzej normy;  numer 412 dod 11 sierpnia 2009 roku do 23 listopada 2009 r. (3 miesiace i 12 .,. dni)  tylko przez jedeh tydzien od 24 do 31 paidziernika 2009 roku W celi nie byio dodatkowych osob, W pozostaiym okrasie przeludnienie Wélhidfi} sis od jednej do trzedfil powyzej normy. .  Od konca listopada do czasu zwolnienia powoda 2 Zakiadu Karnego orzeludnienie nie Wystopowafo. O fakcie przeludnienia byi informowany Sygn. akt I ACa 1150/10 - Uzasadnienie - Wyrokiern z dnia 4 listopada 2010 roku wydanym W sprawie z powództwa R- przeciwko Skarbowi Panstwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W P-o zadośćuczynienie, Sad Okręgowy W P- zasądzíł od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.000 złotych oddalając powództwo W pozostałym zakresie- Orzeczenie to zostało oparte na ustaleniach, które Sąd il instancji podzielił i przyjął za własne. ^ . " Sad Okręgowy zaznaczył między innymi, iż powód dwukrotnie przebywał W Zakładzie Karnym W P- W okresie od 15 grudnia 2003 roku do 17 marca 2004 roku oraz W okresie od 27 listopada 2007 roku do 28 września 2010 roku. W czasie drugiego pobytu powód przebywał W celachl - ~ numer 421 od 27 listopada do 5 grudnia 2007 roku (9 dni) jedna osoba powyżej normy, do 6 grudnia 2007 roku (1 dzień) dwie osoby; ¬ numer 306 od 6 grudnia 2007 roku do ll stycznia 2008 roku (miesiąc i 5 dni) jedna - dwie osoby powyżej normy; _ :;;¦|.„¬.-.;-.__.,.~.¿._.~ş. 400 od 11 stycznia 2008 roku do 11 sierpnia 2009 roku Ĺ rok i 7 miesiecy), W tym okresie przeludnienie stanowiło. stan permanentny wynoszac od l osoby powyżej normy ( przez ok. 10 dni) do czterech osób powyżej normy ( łącznie przez ok. 170 dni), W pozostałych okresach dwie, trzy osoby powyżej normy; - numer 412 od 11 sierpnia 2009 roku do 23 listopada 2009 r. (3 miesiące i 12 .,. dni) - tylko przez jeden tydzień od 24 do 31 pazdziernika 2009 roku _W celi nie było dodatkowych osób, W pozostałym okresie przeludnienie wahało się od jednej do trzeciii powyzej normy. . - Od konca listopada do czasu zwolnienia powoda z Zakładu Karnego przeludnienie nie wystepowało. O fakcie przeludnienia był informowany --- STRONA 5 --- 3 Dlatego oceniaj:1,0 Z2Ldanie powoda W sWiet_1e art. 24 k.c. Sad I instancji zaznaczyt, ze postepowanie dowodowe nie Wykazato naruszenia prawa powoda do nalezytej opieki zdrowotnej W zaktadzie karnym. Zasadnym byi natomiast podniesiony _ przoz. powoda zarzut przeludnienia. Fakt przebywania przez powoda W celach, W ktorych nie zachowywano normy Wynikajacej z art. 110 § 2 k.k.W. byt bezsporny. Wprawdzie W sytaucjach Wyjatkowych dopuszczalne jest zmniejszenie powierzchni mieszkalnej przypadajacej na jednego skazanego ( § 2 ust. 4 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 19 kwietnia 2006 roku W sprawie trybu postepowania Wfasciwych organow W Wypadku, gdy liczba osadzonych W zakladach karnych lub aresztach sledczych przekroczy W skali kraju ogolna pojemnosé tych zakifadow ~ Dz.U. N1" 65 poz. 459), ale pomimo tego przeludnienie rnoze byé, W okolicznosciach danej sprawy, potraktowane jako naruszenie dobrai osobistego Wieinia W postaci uchylenia jego prawa do godnoéci oraz do humanitamego traktowania. Do naruszenia door osobistych mote dojsé nawet W przypadku informowania sedziego penitencjarnego, a taki tryb byl zachowany przez pozwanego, o istniejacym przeludnieniu. / Sad Okregowy powofat sie tu na treéé orzeczenia Sadu Néjwyészego z dnia 28 lutego 2007 roku V CSKU 31/06 ( OSNC 2008 nr 1 po. 13) oraz orzecznictwo Trybunatu Praw Czfowieka W Strasburgu zaznaczajac, ii decydujacym jest kryterium Vkumulatywnej oceny zaistniaiyoh Warunlcow, ktore odnosi sie do kompleksowej oceny Wszelkich aspektow zwiazanych z Warunkami i rygorami‘ pobytu skazanego W zakladzie penitencjarnym takich jaki powierzchnia celi, iloéé osob W celi, iloéé‘lspiedZt'§iie‘§.o;§czasu poza cela czy tez mozliwosé pracy i nauki, oraz mozliwoéé korzystania z zajeé kulturalno — oswiatowych. Cierpienie i upokorzenie doznawanedprzez skazanego musz.=1 nadto, aby stanowity naruszenie dobr osobistych, przekraczaé nieunikniony element cierpienia Wpisanego W odbywanie kary pozbawienie Wolnosci. (Wyrok SN z dnia 2 _paZdziernika" 2007 roku sygn. akt II CSK 269/07 LEX nr 815849). 3 Dlatego oceniając żądanie powoda w świetle art. 24 k.c. Sad I instancji zaznaczył, że postępowanie dowodowe nie wykazało naruszenia prawa powoda do należytej opieki zdrowotnej W zakładzie karnym. Zasadnym był natomiast podniesiony _ przez. powoda zarzut przeludnienia. Fakt przebywania przez powoda W celach, W których nie zachowywano normy wynikającej z art. 110 § 2 k.k.w. był bezsporny. Wprawdzie W sytaucjach wyjątkowych dopuszczalne jest zmniejszenie powierzchni mieszkalnej przypadającej na jednego skazanego ( § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 roku w sprawie trybu postępowania właściwych organów W wypadku, gdy liczba osadzonych W zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy W skali kraju ogólną pojemność tych zakładów ¬ Dz.U. Nr 65 poz. 459), ale pomimo tego przełudnienie może być, W okolicznościach danej sprawy, potraktowane jako naruszenie dobra osobistego wieżnia w postaci uchylenia jego prawa do godności oraz do h-umanitarnego traktowania. Do -naruszenia dóbr osobistych może dojść nawet W przypadku informowania sędziego penitencjarnego, a taki tryb był zachowany przez pozwanego, o istniejącym przeludnieniu. / Sąd Okręgowy powołał się tu na treść orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 roku V CSKU 31/O6 Č OSNC 2008 nr 1 po. 13) oraz orzecznictwo Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu zaznaczając, iż decydującym jest kryterium ikumulatywnej oceny zaistniałych warunków, które odnosi sie do kompleksowej oceny wszelkich aspektów zwiazanych z warunkami i rygorami' pobytu skazanego W zakładzie penitencjarnym takich jaki powierzchnia celi, ilość osób w celi, ilośćĹspjedzÍĹáiieig.o;Šczasu poza celą czy też możliwość pracy i nauki, oraz możliwość korzystania z zajęć kulturalne - oświatowych. Cierpienie i upokorzenie doznawaneprzez skazanego muszą nadto, aby stanowiły' naruszenie dóbr osobistych, przekraczać nieunikníony element cierpienia wpisanego w odbywanie kary pozbawienie wolności. (wyrok SN z dnia 2 pażdziernika” 2007 roku sygn. akt ll CSK 269/07 LEX nr 315849). --- STRONA 6 --- 4 Zdaniem Sa,du , czas nadmiernego zageszczenia W celach zajrnowanych przez powoda przekroczyi okres, ktory mozna byto okreslié mianem tymczasowoéci. Powod przebywai bowiem W tego rodzaju Warunkach przez 2 lata, a W tym czasie byiy okresy, i2 powierzchnia przypadajzgca na jednego skazanego b3/Ta znacznie zmniejszona W stosunku do nakazanych 31112. ( od 50% do 90%). ‘ Zmuszato to osadzonychdo spedzania Wiekszoéci czasu na Iozkach, utrudniato takze Wykonywanietczynnosci Zyciowych — spozywanie positkow, korzystanie z kacikow sanitarnych, nie pozwalaio teZ na Wlasciwa, Wentylacje W celach. Okoiicznosci te prowadzily do spotegowania elementu doiegliwosci, Wpisanego W odbywanie kary pozbawienia Wolnosci. Jakkolwiek strona pozwana podejmowaia dziaiania zrnierzajace do zlikwidowania przeludnienia, ale przez d¥u2szy okres czasu dziaiania te nie przynosify odczuwalnej poprawy. Ostatecznie pozwany ograniczal sie do lakonicznej informacji dla sedziego penitencjarnego, i2‘ osadzeni nie maja zapewnionego metraiu. "Pym samym W ocenie Sadu Okregowego, dziaiania strony pozwanej utraciiy Walor zgodnosci z prawem. Do ograniczenia Wielkosci powierzchni ceii na jednego skazanego ponizej 3 mg moze dojsé W szczegolnie uzasadnionych Wypadkaeh, jako Wyjatek od regufy, na czas écisle okreélony i nie nadmiernie diugi. Przeludnienie W celi samo w sobie moze bY<': kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne, a W razie Wyjatkowej kumulacji roinych niedogodnosci — nawet jako tortura ( Wyrok TK z dnia 26 maja 2008 roku sygn. akt SK 25/07). Ostatecznie Sad I intancji przyjai, i2 doszto do naruszenia dobr osobistych R. Wprawdzie nie zostato Wykazane, by przeludnienie mialo negatywny Wpiyw na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego powoda, ale jego nerWoWos(': i zwiazana z tym. konfliktowosé, przy nadrniernym przeludnieniu, powiekszyta dyskomfort odbywania kary. Jako Wiasciwa, z tytufu zadoséuczynienia Sad uznai kwote 2.000 21, ktorzg zasadzii na rzecz powoda od strony pozwanej, 4 Zdaniem Sądu , czas nadmiernego zagęszczenia W celach zajrnowanych przez powoda przekroczył okres, który można było określić mianem tymczasowości. Powód przebywał bowiem W tego rodzaju warunkach przez 2 lata, a w tym czasie były okresy, iż powierzchnia przypadająca na jednego skazanego była znacznie zmniejszoną w stosunku do nakazanych 3m2. ( od 50% do 90%). Ą Zmuszało to osadzonychdo spędzania większości czasu na łóżkach, utrudniało także wykonywanierczynności życiowych - spożywanie posiłków, korzystanie z kacików sanitarnych, nie pozwalało też na właściwą wentylację w celach. Okoliczności te prowadziły do spotęgowania elementu dolegliwości, wpisanego W odbywanie kary pozbawienia wolności. -Jakkolwiek strona pozwana podejmowała działania zmierzające do zlikwidowania przeludnienia, ale przez dłuższy okres czasu działania te nie przynosiły odczuwalnej poprawy. Ostatecznie pozwany ograniczał się do lakonicznej informacji dla sędziego penitencjarnego, iż' osadzeni nie maja zapewnionego metrażu. Tym samym w ocenie Sądu Okręgowego, działania strony pozwanej utraciły walor zgodności z prawem. Do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 ma może dojść W szczególnie uzasadnionych wypadkach, jako wyjątek od reguły, na czas' ściśle określony i nie nadmiernie długi. Przeludnienie w celi samo W sobie może być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne, a W razie wyjątkowej kumulacji różnych niedogodności - nawet jako tortura ( wyrok TK z dnia 26 maja 2008 roku sygn. akt SK 25/07). Ostatecznie Sąd I intancji przyjął, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych R. Wprawdzie nie zostało wykazane, by przeludnienie miało negatywny wpływ na pogorszenie stanu zdrowia psychicznego powoda, ale jego nerwowość i związana z tym konfliktowość, przy nadmiernym przeludnieniu, powiększyła dyskomfort odbywania kary. Jako właściwą z tytułu zadośćuczynienia Sąd uznał kwotę 2.000 zł, którą zasądził na rzecz powoda od strony pozwanej, --- STRONA 7 --- 5 majao tez na Wzgledzie okolicznosé, ii: powod z Wtasnej Woli pogorszyt Warunki odbywania kary, nie korzystajac z przystugujacych mu uprawniefi. Apelacje od powyzszego Wyroku ztozyfy obie strony. Zaskarzajac Wyrok W czesci zasadzajacej na rzecz powoda kwote 2.000 ziotych strona pozwana zarzucilaf . — naruszenie przepisow praWa materialnego W postaci art. 23,24 i 448 k.c. W zwiazku z art. 110 § 2 k.k.W. oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw czi'oWieka i podstawowych Wolnosci z dnia 4 listopada 1950 roku przez tfledna Wyktadnie polegajaca na przyjeciu, Ze odbywanie kary pozbawienia Wolnosci W Warunkach przepefnionej celi harusza dobra osobiste powoda W postaci humanitarnego traktowania z poszanowaniem godnosci ludzkiej; ~ naruszenie przepisow prawa W postaci art. 248 § 1 k.k.W., § 2 ust. 4 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 19 kwietnia 2006 roku W sprawie trybu postepowania Wlasciwych organow W Wypadku, gdy liczba osadzonych W zakiadach karnych lub aresztach sledczych przekroczy W skali kraju ogolna 1:ojemnosé tych zakfadow ( Dz. U. nr 65. poz. 459) poprzez przyjecie przez Sad , Ze dziafanie pozwanego polegajace na umieszczeniu powoda W Warunkach, W ktorych ‘pomieszczenie najedna osobe Wynosi mniej niz 3 mg stanowifo naruszenie prawa; _ —_ naruszenie przepisow prawa procesowego W postaci art. 100 k.p.c. poprzez nie uwzglednienie zapisu o stosunkowym rozdzieleniu kosztow procesu W razie czesciowego uwzglednienia Zadafi powoda i nie obciazeniu tym samym powoda jakirnikolwiek kosztami oraz art. 108 ustawy z dnia 28 Iipca 2005 roku o kosztach sadowych W sprawach cywilnych poprzez uznanie, Ze zwolnienie od kosztow sadowych zwalnia rowniez strone od obowiazku zwrotu kosztow procesu przeciwnikowi; 0 '" ~ biad W ustaleniach faktycznych polegajacyna przyjeciu, i2 pomimo faktu, Ze przeludnienie nie miaio Wptywu na pogorszenie sie zdrowia psychicznego powoda i nie kumulowaio sie z"innyrni naruszeniami jego""spraW doszto u 5 mając też na względzie okoliczność, iż powód z własnej woli pogorszył warunki odbywania kary, nie korzystając z przysługujących mu uprawnień. Apelacje od powyższego wyroku złożyły obie strony. Zaskarżając wyrok w części zasądzającej na rzecz powoda kwotę 2.000 złotych strona pozwana zarzuciła? _ - naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 23,24 i 448 k.c. w związku z art. 110 § 2 k.k.w. oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 roku przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach przepełnionej celi narusza dobra osobiste powoda w postaci hurnanitarnego traktowania z poszanowaniem godności ludzkiej; '- naruszenie przepisów prawa W postaci art. 248 § 1 k.k.w., § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 roku w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów ( Dz; U. nr 65, poz. 459) poprzez przyjęcie przez Sąd , że działanie pozwanego polegające na umieszczeniu powoda w warunkach, w których pomieszczenie na-jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2 stanowiło naruszenie prawa; _ -_ naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 100 k.p.c. poprzez nie uwzględnienie zapisu o stosunkowym rozdzieleniu kosztów procesu W razie częściowego uwzględnienia żądań powoda i nie obciążeniu tym samym powoda jakirnikolwiek kosztami oraz art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych W sprawach cywilnych poprzez uznanie, że zwolnienie od kosztów sądowych zwalnia również stronę od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi; ` " ~ błąd w ustaleniach faktycznych polegającyna przyjęciu, iż pomimo faktu, że przeludnienie nie miało wpływu na pogorszenie się zdrowia psychicznego powoda i nie kumulowało się zinnyrni naruszeniami jego "spraw doszło u --- STRONA 8 --- 6 \ poWoda do talc silnych ujemnych doznafi psychicznych, ktore skutkuja, naruszeniem godnosci skazanego i uzasadniaja zasadzenie zadoséuczynienia. W oparciu o powyisze zarzuty strona pozwana Wnioskowala o zmiane Wyroku przez oddalenie powodztwa ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Strona poWodoWa zaskar2y1a wyrok W czeéci oddalajacej powodztwo W zakresie kwoty 10.000 21 zarzucajac sprzecznoéé istotnych ustalefi Sadu z treécia zebranego W sprawie materiatu dowodowego poprzez btedne przyjecie, iz zgromadiony materiat dowodowy ‘pozwolit na przyjecie, i2 przy ewentualnyni" naruszeniu praw powoda — spowodowanym dtugotrwaiym. o znacznych rozmiarach przeludnieniem W celi co powodowalo dtugotrwaly stres i naruszaio godnosé powoda, Wystarczajacym zadoséuczynieniem jest l<Wota 2.000 ztotych. r ’ ' W konkluzji peinomocnik powoda Wriioskowai o zmiane Wyroku W pkt. 1 sentencji przez zasadzenie tytulem zadoséuczynienia na rzeczpowoda dalszej kwoty 10.000 zlotych. _.  Sad Apelacyjny zWaZy1' 'co nastepujei Obie apelacje n_ie byiy uzasadnione. "  Odnoszac sie W pierwszym rzedzie do apelacji pozwanego kwestionujacego zasade swojej odp0Wiedzia1nosci,'Sad Apelacyjny nie zgodzil sie z podniesionymi W niej zarzutami dotyczacymi naruszenia Wskazanych przez skarzacego przepisow prawa materialnego i procesowego. W niniejszej sprawie nie ulegaf Watpliwoéci fakt, iz powod przez okres okoifo dwoch lat przebywat W celach, W ktérych panowaio przeludnienie. Rozwazajac, czy przeludnienie mogfo prowadzié do naruszenia dobr osobistych powoda W postaci prawa do godnoéci i humanitarnego traktowania, Sad 1 instancji zasadnie odWoIa1 sie do orzecznictwa Trybunatu PraW Cztowieka W Strasburgu postugujacego sie kryterium kumulatywnej oceny Warunkow W jakich poszkodowany odbywa kare pozbaWienia Wolnosci, zwiazanych 2 takimi aspektami dotyczacymi rygorow pobytu W zaldadzie 6 \ powoda do tak silnych ujemnych doznań psychicznych, które skutkują naruszeniem godności skazanego i uzasadniają zasądzenie zadośćuczynienia. W oparciu o powyższe zarzuty strona pozwana wnioskowała o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa ewentualnie o "uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Strona powodowa zaskarżyła wyrok W części oddalającej powództwo W zakresie kwoty 10.000 zł zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez błędne przyjęcie, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na przyjęcie, iż przy ewentualnym' naruszeniu praw powoda - spowodowanym długotrwałym. o znacznych rozmiarach przeludnieniem w celi co powodowało długotrwały stres i naruszało godność powoda, wystarczającym zadoścuczynieniem jest kwota 2;00O złotych. 8 t ' W konkluzji pełnomocnik powoda wnioskował o zmianę wyroku w pkt. 1 sentencji przez zasądzenie -tytułem zadośćuczynienia na rzecz-powoda dalszej kwoty 10.000 złotych. _. -- Sąd Apelacyjny zważył- 'co następujei Obie apelację nie były uzasadnione. ' - 'Odnosząc się W pierwszym rzędzie do apelacji pozwanego kwestionującego zasadę swojej odpowiedzialności,`Sąd Apelacyjny nie zgodził się z podniesionymi W niej zarzutami dotyczącymi- naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa materialnego i procesowego, W niniejszej sprawie nie ulegał wątpliwości fakt, iż powód przez okres około dwóch lat przebywał W celach, W których panowało przeludnienie. Rozważając, czy przeludnienie mogło prowadzić do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci prawa do godności i humanitarnego traktowania, Sąd l instancji zasadnie odwołał się do orzecznictwa Trybunału Praw Człowieka W Strasburgu posłngującego się kryterium kumulatywnej oceny warunków w jakich poszkodowany odbywa karę pozbawienia wolności, związanych z takimi aspektami dotyczącymi rygorów pobytu w zakładzie --- STRONA 9 --- 7 penitencjarnym jak powierzchnia celi, ilosé osob osadzonych W celi, ilosé czasu spedzanego poza cela, czy tez mozliwosé korzystania ze spacerow i zajeé ku1tura1no—osWiatoWych oraz moZliWos¢ Wykonywania pracy badi pobierania. nauki.  ~ ~ Na przeludnienie W celach jako przeslanke prowadzaca do naruszenia dobr osobistych osadzonego W indywidualnie rozpatrywanych okolicznoéciach zwracai tez uwage Sad Najwyzszy W przytoczonych ‘przez Sad 1 instancii Wyrokach W peini akceptowanych przez Sad Ape1acyjny_ W skladzie. rozpoznajacym niniejsza sprawe. Na mozliwoséff _2a1<Wa1ifi1*:oWah,ia.nadmiernego zageszczenia W celi jako niehumanitarnego traktowania odWo‘1€1f1_="'§§§_e_."'~ro~Wdie'Z' Trybunai Konstytucyjny W uzasadrtieniu W"y£"'o1'%_:_.1 Z" dnia.26"'t*Bi'a§éi_"u.'_=2'00'8 'ro'k'u SYgI1.ak1l25/O7. ; W = Sad Apelacyjnynie uprzy tej diinii or“zec'Zr:icZ'ej', prezentowaneiW przytoczonych Wlllrapelacji Wyr0kach._..fi_r¢y111agajacej dla Wypefnienia dysprozycji' art. 24 k.c. dodatkowych e1_ementoW"W postaci dziaiaiq nakierowanych na ceiowe ponizenie badi dpokoraehiddsob odbywajacych Rare. Tego rodzaiu stanowisko moae bowiem\_;j'pr6Wadzié" do uniemozliwienia osadzonym dochodzenia swoich praw na grgnoie. art. 23 i 24 k.c. W W&I'l.1I'J;4{E1Ch polskich. W ktorych o przeludnieniu nae ogoi ozynniki ekonomiczne, nie majace zwiazku z. zamierzonym dviiafaniem hakieroWa_nym przeoiwko osadzonym W cehi WyWo1ania_do'datkoWej represji. ~ ~ . Jest oc'zyWiste,‘Ze zawinione nateaenie represji. czy tea inne drastyczne dziatania, o ktorych byia mowa W przywotanych‘ W apelacji orzeczeniach Trybunaiu Praw Cziowieka, stanowily o‘ ewentualnym‘ naruszeniu door osobistych, nie mniej djednak W kategorii naruszenia tych praW nalezy traktowao skutki Wynikte zdniezachowania Wymogow o charakterze bytowym, W tym zwiazane z przeludnieniem W celach jeieli Wykraczaja, poza rainy dolegliwosci Wpisanych W odbywanie kary pozbawienia Wolnosci. I Sad I instancji uwzgiedrlil W swoich rozwaianiach nie tylko sam fakt przeludnienia W celach, W ktorych przebywai 1:owod, ale miai’ tez nawzgledzie 7 penitencjarnyrn jak powierzchnia celi, ilość osób osadzonych w celi, ilość czasu spędzanego poza celą, czy też mozliwość korzystania ze spacerów i zajęć kulturalne-oświatowych oraz możliwość wykonywania pracy bądz pobierania nauki. ‹‹‹‹ ~ ~ Na przeludnienie w celach jako przesłankę prowadzącą do naruszenia dóbr osobistych osadzonego W indywidualnie rozpatrywanych okolicznościach zwracał też uwagę Sąd ,Najwyższy W przytoczonych przez Sąd I instancji wyrokach w pełni akceptowanych przez .Sad Apelaicyjny W składzie. rozpoznającym niniejszą sprawę. Na możliwość-_zakwalifikowania.-nadmiernego zagęszczenia W celi jako niehumanitarnego traktowania pdwo'lt1fł-_='-'-şi_e_.""~rč›~w?ńież' Trybunał Konstytucyjny W uzasadnieniu w"yr"oki_u z' dnia.-Ed'.i=fii'ajÊa_-'"",-"_=2"00"8 -'roku Sygaaiazs/07. ¿ . = Sąd Apelacyjnynie przy tej linii or"-zec'znicz`ej', prezentowan.ejŜw przytoczonych wi: apelacji wyi'okacl'i,_..wy1nagajacej dia wypełnienia dysp"ozycj-i" art. 24 k.c. dodatkowych ei_e1nentó`w'w postaci działań nakierowanych na celowe' ponizenie bądź upokořzenie-_dsób odbywających- karę. Tego rodzaju stanowisko może bowiem-._z1'próŚii'adzić"` do uniemozliwienia osadzonym dochodzenia swoich praw na' gruncie, art. 23 i- 24 k.c. w warurikach polskich. w których o przeludnieniu na ogół czynniki ekonomiczne, nie mające związku z. zamierzonym d,ziałaniem nakierowanym przeciwko osadzonym w celu wywołania _dodatkowej represji. ~ - . Jest oc'zywiste,'ze zawinione natężenie represji, czy też inne drastyczne działania, o których była mowa w przywołanych iw apelacji orzeczeniach Trybunału Praw Człowieka, stanowiły o` ewentualnym' naruszeniu dóbr osobistych, nie mniej jednak W kategorii naruszenia tych praw należy traktować skutki wynikłe zniezachowania wymogów o charakterze bytowym, w tym związane z przeludnieniem w celach jeżeli wykraczają poza ramy dolegliwości wpisanych w odbywanie kary pozbawienia wolności. I Sąd I instancji uwzględnił W swoich rozwazaniach -nie tylko sam fakt przeludnienia w celach, w których przebywał powód, ale miał też nawzględzie --- STRONA 10 --- Kr ‘Y, 8 Wszelkie WyWo1ane tym uciazliwosci, ktore tacznie zdecydowaiy o przyjetym stanowisku W sprawie. Uciazliwosci te byiy zwiazane z ograniczona mozliwoscia poruszania sie W celi i korzystania z przysiugujacych sprzetow, z utrudnieniami W korzystaniu Z kacika sanitarnego, czy tea z niewystarczajaca Wentylacja. A Przy jednoczesnym ustaleniu, Ze W przypadku powoda odbywajacego kare W Warunkach izolaqzjnych, przeludnienie trwafo przez okres ok. 2 lat i znacznie Wykraczato poza dddirxzyjeta norrne, konstatacja, Ze Wynikie stad cierpienia Wykraczaiy poza rain1., przecietnych dolegliwoéci zwiazanych 2 odbywaniem kary i stan0Wii:y o =nar1.rf ____eniu dobr osobistych, o ktorych Wspomniano WYZG], byta W pefni zasadna. Nie znaczenia dia tej oceny pozostawat rowniez stan zdroW1a powoda merpzacego ha zaburzema osobowosu, o ktorych Wledzzeh 1% '::L funkcjonariusze siuzby Wieziennéiiia . Wprawdzie zaburzenia te mid ulegly pogtebieniu na skutek pobytu W  . 1!; przeiudnionych celach, ale jak sfusznieuazaznaczj/1 Sad I instancji, nerwowosé i konfiiktowosf: powoda przy nadn1iernymh"zaludnieniu zWieksza{a_ dolegliwosci kary, odbywanej W takich Warunkach."Sad”@kregoWy nie dopuscil sie zatem ' '.ii ,_ naruszenia przepisow art. 23, 24 i 448 k.c. Apeiacyjny zgodzil sie nadto 2 pogladem apelacji by W I"0Zp8trYW81‘1'y§Q1_ przypadku doszto do ._,» naruszenia przepisow art. 248 ‘§ 1 k.k.w. 'oraz § 22*‘§._‘_ust. 4 nozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 19 kwietnia 2006 W sprawie trybu postepowania Wtasciwych organow W przypadku, gdy 1iczba"""os_adzonych W zaktadach karnych lub aresztach éledczych przekroczy W skali kraju ogolna pojernnoéé tych zakiadow. jakkolwiek przepisy te istotnie zakfadaiy moziiwosé umieszczenia osadzonych W celach bez zachowania normy 3 mg powierzchni lirzypadajacej na jednego osadzonego, D0 ograniczenia tej powierzchni mog1o jednakze dochodzif: W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach, na czas scisle okreslony 1 nie nadmiernie dlugi. . Trudno byio uznaé by elementy te byiy spefnione W przypadku powoda, jesli sie Wezmie pod uwage czas trwania przeludnienia oraz ilosé osob 'ir *Ł 8 wszelkie wywołane tym uciążliwości, które łącznie zdecydowały o przyjętym stanowisku w sprawie. Uciązliwości te były związane z ograniczoną możliwością poruszania się w celi i korzystania z przysługujących sprzętów, z utrudnieniami w korzystaniu z kącika sanitarnego, czy też z niewystarczającą wentylacja. A Przy jednoczesnym ustaleniu, że W przypadku powoda odbywającego karę w warunkach izolacyjnych, przeludnienie trwało przez okres ok. 2 lat i znacznie wykraczało poza ipązyjęta normę, konstatacja, że wynikłe stąd cierpienia wykraczały" poza rain-›„ przeciętnych dolegliwości związanych z odbywaniem kary i stanowiły- o fnaruiif ____eniu dóbr osobistych, o których wspomniano wyżej, była w pełni zasadna. Nie znaczenia dla tej oceny pozostawał również stan zdrowia powoda cierpzącego na zaburzenia osobowości, o których wiedzieli 1% '::L funkcjonariusze służby więziennëfn. _ Wprawdzie zaburzenia te nie 'uległy pogłębieniu na skutek pobytu w - _ 25; przeludnionych celach, ale _jak słusznie „zaznaczył Sąd I instancji, nerwowość i konfiiktowość powoda przy nadnjiiernymilzaludnieniu zwiększała dolegliwości kary, odbywanej w takich warunkach. "Sąd" 'řfikręgowy nie dopuścił się zatem ' '_-ji ,_ naruszenia przepisów art. 23, 24 i 448 k.c. Apeiacyjny zgodził się nadto z poglądem apelacji by W rozpatrywan'y¿n_ _przypadku doszło do ._,^ naruszenia przepisów art. 248 '§ 1 k.k.w. oraz § 2i"“-i._`_ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 w sprawie trybu postępowania właściwych organów W przypadku, gdy liczbå""'os_adzonych W zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy W skali kraju ogólną pojemność tych zakładów. jakkolwiek przepisy te istotnie zakładały mozliwość umieszczenia osadzonych w celach bez zachowania normy 3 mz powierzchni przypadającej na jednego osadzonego., Do ograniczenia tej powierzchni mogło jednakże dochodzić w szczególnie uzasadnionych wypadkach, na czas ściśle określony i nie nadmiernie długi. . Trudno było uznać by elementy te były spełnione w przypadku powoda, jeśli się weźmie pod uwagę czas trwania przeludnienia oraz ilość osób --- STRONA 11 --- 9 przebywajacych W celach. Fakt, ze strona pozwana informo'Wa1a o panujaoym przeludnieniu sedziego penitencjarnego nie negowai W zwiazku Z powyzszym bezprawnosoi jej dziaiania. O braku naruszenia dobr osobistych nie swiadczyio postepowanie powoda, ktory rezygnowz11 z przysiugujacychmu uprawniefi. Okolicznosé ta rzutowaia ‘natomiast na Wielkosé przysiugujacego powodowi zadoéouczynienia, 0 czym bedzie mowa powyzej. Nie obciaiajac R. kosztami procesu, W tyrn kosztami na rzecz strony pozwanej, Sad I instancjxi miai na Wzgledzie Warunki materialne poWoda. W sytuacji gdy powod opuscii Zak1ad Karny po _o__dbyoit1 Wieloletniej kary pozbawienia Wolnosci i nie posiada rnajatku decyzja o zastosowaniu art. 102 k.p.c:.'by1a siuszna. A  _  _  Zarzut, i2 Sad nie zastosowat zasady Wynikajacej z treéci art. 100 k.p.c. byt zatem chybiony. Sad Apeiacyjny odrzucii rowniei zarzuty podniesione W apelacji strony pozwanej. Zarzuty te sprowadzaly sie do zakwestionowania Wysokosci przyznanego powodowi zadoséuczynienia. Decydujac o tej Wysokoéci Sad I instancji miai na Wzgledzie zarowno czas W jakim powod przebywat W (1(—3lElC1‘l, W ktorych nie la}/ia zachowana norrna powierzchni przypadajacej na jednego osadzonego jaki ilosé osob ponad norme oraz charakter zwiazanych 2 tym utrudniefl. Wprawdzie zageszczenie W celach zajmowanych przez powoda byfo niekiedy znaczne, ale z drugiej strony na Wymiar zadoséuczynienia nie mogi pozostawaé bez Wpiywu fakt, £2 powod do pewnego stopnia spotegowaf doznawane dolegiiwosci dobrowolnie, rezygnujac z przystugujacych mu uprawniefi. W niewielkim zakresie korzystai bowiem ze spacerow i nie uczestniézyf W zajeciach kulturalnooswiatowych. Nie mozna sie bylo przy tym zgodzié, Ze stwierdzeniem apelacji, ii: rezygnacja z tego rodzaju uprawnieri nie powinna dzialaé na niekorzysé skarzacego. PrzeciWnie , skoro Wymienione uprawnienia sldadaja sie obok innych elementow, na oatoksztatt Warurrkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, ocenianych W kategorii naruszefi dobr osobistych, rezygnacja 2 pewnych 9 przebywających w celach. Fakt, że strona pozwana informowała o panującym przeludnieniu sędziego penitencjarnego nie negował w związku z powyższym bezprawności jej działania. O braku naruszenia dóbr osobistych nie świadczyło postępowanie powoda, który rezygnował z przysługującychmu uprawnień. Okoliczność ta rzutowala 'natomiast -na wielkość przysługującego powodowi zadośćuczynienia, o czym będzie mowa powyżej. Nie obciążając R. kosztami procesu, w tym kosztami na rzecz strony pozwanej, Sąd I instancji miał na względzie warunki materialne powoda. W sytuacji gdy powód opuścił Zakład Karny po _odbyciu wiel_oletni_ej kary pozbawienia wolności i nie posiada majątku decyzja o zastosowaniu art. 102 k.p.c.`była słuszna. Å - _ ' _ - Zarzut, iż Sąd nie zastosował zasady wynikającej z treści art. 100 k.p.c. był zatem chybiony. Sąd Apelacyjny odrzucił również" zarzuty podniesione w apelacji strony pozwanej. Zarzuty te sprowadzały się do zakwestionowania wysokości przyznanego powodowi zadośćuczynienia. Decydując o tej wysokości Sąd I instancji miał na względzie zarówno czas w jakim powód przebywał W celach, w których nie była zachowana norma powierzchni przypadającej na jednego osadzonego jaki ilość osób ponad normę oraz charakter związanych z tym utrudnień. Wprawdzie zagęszczenie w celach zajmowanych przez powoda było niekiedy znaczne, ale z drugiej strony na wymiar zadośćuczynienia nie mógł pozostawać bez wpływu fakt, iz powód do pewnego stopnia spotęgował doznawane dolegliwości dobrowolnie, rezygnując z przysługujących mu uprawnień. W niewielkim zakresie korzystał bowiem ze spacerów i nie uczestniczył W zajęciach kulturalne-oświatowych. Nie można się było przy tym zgodzić, że stwierdzeniem apelacji, iz rezygnacja z tego rodzaju uprawnień nie powinna działać. na niekorzyść skarżącego. Przeciwnie , skoro wymienione uprawnienia składają się obok innych elementów, na całokształt warunków odbywania kary pozbawienia wolności, ocenianych w kategorii naruszeń dóbr osobistych, rezygnacja z pewnych --- STRONA 12 --- 10 przywilejow majacych Wp1yW na ziagodzenie pobytu W zakiadzie karnym", nie moze stanowif: okolicznosci obojetnej z punktu Widzenia Wysokosci prz.ys1ugujacego poszkodowanemu zadoééuczynienia, jeieli doszlo do naruszenia dobr osobistychvv W sytuacji, gdy tak jak to mialo miejsce W przypadku powoda, osadzony niekorzystai z Wymienionych Wyéej upraWt1ie1’1. H Ostatecznie Sad Apelacyjny doszedl do przekonania, 12 Wielkosé zasadzonego éwiadczenia byla Z omawianych Wyiej Wzgledow Sad Apelacyjny oddalfl obie apelacje na mocy art. 385 k.p.<_:, 8 ' _ ~F_fl_... t"v~".“>nl“xv:\xz5‘ , _ _ _ ' . . 4 .= =.» ».» “. . M ~ = “*4 " Na oryginaie W%a'sciwe'_podpiS3q 5‘ 1 za zgodnosf; swiadczy ' ' 2 _ Starszy ratarz. ,¢='t\\;;\ ;1_;.: =1. C 1_,.,"'  9/ If t' _:_t\ :'r.'._{I F _ T754‘ .5.j." \;: ‘\._, _ .|r . ‘: ( 9:4 "'*>.~.env". \_=,_,,\___\. 3,3. 4* W _ 10 przywiłejow mających wpływ na złagodzenie pobytu W zakładzie karnym", nie może stanowić okoliczności obojętnej z punktu widzenia wysokości prz_ysług`ującego poszkodowanemu zadośćuczynienia, jeżeli doszło do naruszenia dóbr osobistych W sytuacji, gdy tak jak to miało miejsce W przypadku powoda, osadzony niekorzystał z wymienionych wyżej uprawnień. H Ostatecznie Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, iż wielkość zasadzonego świadczenia była Z omawianych wyżej względów Sąd Apelacyjny oddalił obie apelacje na mocy aijt. 385 k.p.‹_:, _ ' _ __¦____¦.. -«='-›'-.-››¬›-,‹›¬`„_ĄĄ , _ _ _ ` _ . '-' -.' =.› -›.› “. . f ~ -› `-z '- Na oryginaie właśoiwe'_podp¦S3¿ ,f _ za zgodność świadczy ' ' 2 _ Starszy ietarz ,‹‹='_____\;_¬_\ ;1_;.:› =¿. C 1_,.„-¬-' - 2/ -'f ¬" _:_;' :`f.'._{I F _ -'.T.¬'ÍŠ` .¿.j¿-' \;: `*-.., _ ..z ›.› “'› 4 "śpi ""'~'›-.„.n=w›fi"' \_=„_,,\_„.. '_„›:_. 'if W _