Wyrok I ACa 1150/06

--- STRONA 1 --- syga.an1 czy,/11 VWROK r WIMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2011 roku Sąd Okręgowy W Elblągu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Dorota Zientara Protokolant: sekr. sąd. Joanna Kmin po rozpoznaniu W dniu 24 maja 2010 r. W Elblągu I13. I`OZpI`ř1W'lB sprawy z powództwa A. G. przi-zciwko H. M. (1) 0 'ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1.) i nakazuje pozwanemu H. M. (1), by zaprzestał rozpowszechniania informacji o rzekomym ojcostwie B. M. (1) W stosunku do córki stron - J. G.; i s s 2. W pozostałym zakresie powództwo oddala 3_ . rr zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 300 zł /trzysta złotych/ tytułem zwrotusskosztów procesu. ii l UZASADNlENlE Powódka A. G. domagała się nakazania pozwanemu H. M. (2), aby przeprosił J. G. za naruszenie jej dóbr osobistych polegające na kwestionowaniu własnego ojcostwa W stosunku do niej, co wywoływało niepewność co do własnej tożsamości i prowadziło do naruszenia relacji między nią i powódką, nadto aby przeprosił ją W miejscu jej pracy W obecności współpracowników przy czym W treści przeprosin winno być zawarte oświadczenie, że rozgłaszane przez pozwanego informacje 0 rzekomym ojcostwie jego brata względem J.G. są wierutnym kłamstwem. Za wyrządzoną tym kłamstwem krzywdę Wobec wszystkich, którzy mogli sobie wyrobić 0 powódce fałszywą opinię pozwany zdaniem powódki winien ją przeprosić. Ponadto powódka żądała nakazania pozwanemu, aby przeprosił brata ibratową - W. M. i B. M. (2) W miejscu ich zamieszkania za wyrządzoną krzywdę i nieporozumienia. A. G. żądała także zakazania pozwanemu rozpowszechniania nieprawdziwej informacji 0 rzekomym ojcostwie .brata pozwanego B. M. (2) W stosunku do J. G.. Powódka żądała wreszcie zasądzeniaod pozwanego na jej rzecz kwoty 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną przez szkalowanie opinii iburzenie wizerunku W oczach córki. - 4". . W uzasadnieniu pozwu podała, że J. G. jest wspólnym dzieckiem stron. Ojcostwo pozwanego zostało ustalone W drodze wyroku sądowego po przeprowadzeniu stosownychbadań. Wkrótce po urodzeniu się dziecka pozwany zaczął --- STRONA 2 --- publicznie rozgłaszać, że nie jest jego ojcem, obecnie wskazuje, że ojcem J. G. jest jego brat B. M. (2). Powódka podniosła, że tego rodzaju twierdzenia doprowadziły do rozdźwięku pomiędzy nią i córką. Dla dziecka stała się niewiarygodna. W ocenie powódki takie zachowanie pozwanego szkaluje jej dobre imię W kręgu znajomych i rodziny, sytuacja ta doprowadziła do pogorszenia jej stanu zdrowia. Pozwany H. M. (2) wniósł 0 oddalenie powództwa. Zaprzeczył, by publicznie kwestionował swoje ojcostwo W stosunku do J. G., a W szczególności by Wskazywał, że jej ojcem jest jego brat B. M. (2). Zaprzeczył, by kiedykolwiek naruszył dobra osobiste powódki. 1 W toku procesu powódka ograniczyła żądania pozwu podtrzymując jedynie te, które dotyczyły jej osobiście (protokół k. 21). Pozwany nie zajął stanowiska odnośnie częściowego cofnięcia pozwu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu (...) urodziła się J. G., córka A. G. i H. M. (2). Ojcostwo pozwanego zostało ustalone wyrokiem Sądu Rejonowego W Elblągu z dnia 30 września 1986 r. W sprawie (...) Tym samym wyrokiem zasądzono od pozwanego na rzecz dziecka alimenty W kwocie 3.000 zł. Powódka sama wychowywała dziecko. Pozwany z obowiązku alimentacyjnego wywiązywał się niesumiennie, ostatecznie świadczenie spełniane było w drodze egzekucji komorniczej. Wyrokiem Sądu Rejonowego W Elblągu z dnia 7 maja 2001 r. pozbawiono H. M. (2) wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnią J. G.. . /dowód: wyroki k. 4, 5, zeznania świadka J. G. k. 24 V - 26 V/ Pomimo wyroku ustalającego ojcostwo pozwany publicznie deklarował, że nie jest ojcem J. G.. Prowadziło to do podważenia autorytetu, jakim cieszyła się powódka u córki. Wzbudzało to także zainteresowanie osób postronnych co do tego, kto rzeczywiście jest ojcem dziecka powódki, wpływało na ocenę powódki przez środowisko. /dowód: zeznania świadków J. G. k. 24 v - 26 v, R. D. k. 37-38/ Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie tylko W nieznacznym zakresie. Żądania powódki obejmujące zakazanie pozwanemu rozpowszechniania informacji 0 rzekomym ojcostwie innych osób W stosunku do J. G., przeproszenia jej i zasądzenia kwoty 5.000 zł z tytułu zadośćuczynienia mieszczą się W katalogu roszczeń przewidzianych przez przepisy kodeksu cywilnego W wypadku naruszenia dóbr osobistych. 2 W toku procesu o ochronę dóbr osobistych obowiązkiem powoda (art. 6 kc) jest wykazanie, że faktycznie doszło do naruszenia takich dóbr. ł Katalog dóbr osobistych jest otwarty i należy do nich zaliczyć życie, zdrowie, nietykalność cielesną, Wolno cześć, dobre imię, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową i artystyczną, sferę prywatności itd. (art. 23 k.c). Przyjmuje się dwie podstawowe przesłanki ochrony dóbr osobistych: naruszenie lub żagrożenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia lub zagrożenia. Wskazać wtym miejscu należy na domniemanie, że naruszenie dobra osobistego nastąpiło bezprawnie. [[lx nx -u J --- STRONA 3 --- Oznacza to, że na sprawcy dążącym do uwolnienia się od odpowiedzialności :ciąży obowiązek wykazania, że jego zachowanie to nie było bezprawne. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to, jaką reakcję wywołuje W społeczeństwiestonaruszenióe. Tym samym do przyjęcia odpowiedzialności cywilnej za naruszenie dóbr osobistych nie wystarcza subiektywne odczucie strony co do naruszenia jej dobra osobistego, a konieczne jest zbadanie zamiaru pozwanego i całokształtu okoliczności, jak mogło być rozumiane dane działanie, które miałoby naruszać te dobra. Badania tych wszystkichokoliczności dokonuje Sąd W oparciu o materiał dowodowy zebrany W toku postępowania z inicjatywy stron. W myśl art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która .-U dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, W szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i W odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych W kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Uwzględniając przywołane wyżej zasady orzekania W sprawach o ochronę dóbr osobistych W pierwszej kolejności należało ustalić, czy W przedmiotowej sprawie W ogóle doszło do naruszenia dobra osobistego, a jeżeli tak to jakiego, a dopiero W przypadku pozytywnej odpowiedzi ocenić, czy działanie pozwanego było bezprawne i jakie formy ochrony praw powódki są adekwatne do zakresu naruszenia W przyjętym stanie faktycznym. Zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom pozwanego postępowanie dowodowe wykazało, iż rozpowszechniał twierdzenia, że nie jest ojcem J. G.. Wskazują na to wyraźnie zeznania R. D., :któremu powód mówił o tymwkrótcepo* urodzeniu się dziecka, ale także :is później. Świadek zeznał ponadto, że 0 tym, .iż powód nie jest ojcem J. G. mówiło się także W miejscu ich wspólnego zatrudnienia, przy czym temat ten był poruszany naskutek wypowiedzi pozwanego, W których negował swoje ojcostwo. r O kwestionowaniu ojcostwa przez pozwanego świadczy także treść sms-ów, jakie wysyłał do córki (k. 19,20), a także treść zeznań J. G.. Wskazany materiał dowodowy, na podstawie którego ustalono, iż pozwany kwestionował własne ojcostwo W stosunku do córki J. G. a nadto Wskazywał, iż ojcem jej jest jego brat B. M. (2), W ocenie:Są)dujest wiarygodny. Zeznania świadków wzajemnie się uzupełniają, znajdują nadto potwierdzenie W treści sms -' ów wysyłanych przez pozwanego do J. G. a także W zeznaniach powódki. W ocenie Sądu, tego rodzaju publiczne Wypowiedzi pozwanego, podważające treść wyroku ustalającego ojcostwo, W pierwszej kolejności prowadziłydo naruszenia 'dóbr osobistych J. G. - prawa do świadomości własnego pochodzenia. Takim działaniem naruszone jednak zostały także dobra osobiste powódki. Postępująca liberalizacja W zakresie obyczajowości nie może prowadzić do akceptacji postępowania powoda. Wprawdzie obecnie urodzenie dziecka pozamałżeńskiego nie budzi żadnych emocji, nie oznacza to jednak społecznej aprobaty dla kobiet, które nie znają ojca swego dziecka, czy doprowadzają do ustalenia ojcostwa mężczyzny, który faktycznie ojcem nie jest. Zarzut niewiedzy, kto jest ojcem dziecka niewątpliwie wiąże się z sugestią, iż jest to konsekwencją posiadania przez kobietę licznych partnerów seksualnych, co nadal jest negatywnie postrzegane W społeczeństwie i rzutuje na ocenę środowiskową. Bezpodstawne zarzuty tego rodzaju prowadzą do naruszenia dobrego imienia zainteresowanej. O negatywnym odbiorze takich informacji świadczą zeznania powódki, która Wskazywała, iżinawetsprzypadkowe osoby, nieznane jej bliżej, wypytywały ją o ojcostwo jej córki. Sytuacjataka dla kobiety z oczywistych względów jest dyskomfortowa. W ocenie Sądu W tych warunkach zaistniały podstawy przyjąć, iż istotnie :doszło do naruszenia dobra osobistego powódki W postaci jej dobrego imienia. Działanie pozwanego było bezprawne, stąd powódce przysługuje ochrona --- STRONA 4 --- przewidziana obowiązującymi przepisami. Zakres żądanej ochrony nie był jednak adekwatny do rodzaju naruszenia przypisanego pozwanemu. Niewątpliwie usprawiedliwione było żądanie obejmujące zakaz dalszego rozpowszechniania informacji o rzekomym ojcostwie B. M. (2). Respektowanie przez pozwanego tego zakazu wyeliminuje zagrożenie oraz naruszenie wskazanego dobra powódki W przyszłości. Nie było natomiast uzasadnione okolicznościami sprawy żądanie przeproszenia powódki W miejscu zatrudnienia. W toku postępowania nie wykazano, by pozwany deklarował ojcostwo innej osoby W miejscu pracy powódki. Nie ulega Wątpliwości, że współpracownice 4 powódki znają jej sytuację, W tym problemy dotyczące ojcostwa pozwanego względem ich wspólnej córki, jednakże - jak wynika z zeznań pozwanej - 0 tym wszystkim dowiedziały się od niej samej. Skoro powódka sama zdecydowała się na przedstawienie koleżankom swojej sytuacji, to nie ma podstaw, by pozwany przepraszał ją W obecności tych osób. Za nieusprawiedliwione uznać należało także żądanie zasądzenia od pozwanego kwoty 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu W wyroku z dnia 24 lipca 2008 r. (I ACa 1150/06, LEX 470267) stwierdził, że to „sądowi pozostawiona jest ocena celowości przyznania ochrony W żądanej formie, jego adekwatności dęofroidziaju naruszonego dobra, a przede wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy (...) Podstawowym kryterium oceny ísiątduisvvinien być rozmiar ujemnych następstw W sferze psychicznej pokrzywdzonego bowiem celem przyznania ochrony W formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Z tych przyczyn sąd jest zobowiązany ustalić zakres cierpień pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesłanki nie może abstrahować od Wszystkich okoliczności towarzyszących powstaniu krzywdy. Znikomość ujemnych następstw może być podstawą oddalenia powództwa 0 przyznanie.zadośćuczynienia na rzeczpokrzywdzonego ". A Jak już zauważono wyżej, kwestia naruszenia dóbr osobistych a także ocena skutków takiego naruszenia, wymaga obiektywizacji. Relacje pomiędzy powódką i pozwanym obciążone są silnym konfliktem trwającym od Wielu lat. Powódka - jak wynika iz jej wypowiedzi - czuje się pokrzyWdzona,„przy czym jak się wydaje nasilenie konfliktu W ostatnim okresie'znajdujevźródło W sprawie dotyczącej bezpodstawnego wzbogacenia na tle realizacji obowiązku alimentacjjnego, jaka toczyła się pomiędzy pozwanym i J. G.. O skali napięcia emocjonalnego świadczyć może przytoczone przez powódkę zdarzenie, jakie mialo miejsce W dniu 15spaździernika 2010 r. W budynku Sądu Rejonowego W Elblągu (protokół rozprawy k. 38 W sprawie (...)). Powódka sama przyznała, że przez szereg lat tolerowała wypowiedzi pozwanego, negującego ojcostwo W stosunku do ich wspólnego dziecka, co oznacza, że W okresie wcześniejszym skutki takiego zachowania nie były dla niej na tyle dotkliWe,'by wystąpić z powództwem. Nic nie wskazuje na to, by W ostatnim okresie zachowanie pozwanego W kwestiach istotnych dla niniejszej sprawy stało się bardziej uciążliwe dla powódki. Co istotne córka stron jest już osobądorosląi, samodzielną, a zatem problemy związane z ojcostwem, czy relacjami na tym tle z matką, .powinny stracić na ostrości.~Przywołane okoliczności świadczą o nieadekwatności reakcji, W tym poczucia pokrzywdzenia u powódki. W ocenie"Sąduroszczenie finansowe ma W tych warunkach raczej charakter represji a nie kompensaty rzeczywistej szkody niemajątkowej. Stąd powództwo W omawianym zakresie na uwzględnienie nie zasługiwało. 5 Oddalenie powództwa obejmuje także tę część pozwu, W jakiej został on przez powódkę cofnięty na rozprawie W dniu 5 kwietnia 2011 r. Wobec braku oświadczenia pozwanego co do Wyrażenia zgody na cofnięcie pozwu, brak było podstaw do umorzenia postępowania W tym zakresie. W konsekwencji i W tej części powództwo podlegało oddaleniu. Rozstrzygnięcie tej treści nie miało jednak znaczenia dla orzeczenia o kosztach procesu. W tej ostatniej kwestii podstawą orzeczenia jest art. 100 kpc, na podstawie,›.-którego zasądzono od pozwanego na rzecz powódki jedynie połowę uiszczonej przez nią opłaty od roszczenia niemajątkowego, skoro W takim Właśnie zakresie roszczenie to zostalo uwzględnione., P _ 0 i i ~