Wyrok I ACa 1112/10 u

--- STRONA 1 --- 3 ~.. gas Sygn. akt I ACa 1112/10 u"+_‹' A. __. - ,Í pi.-"` r W y L:_\ ;=;:=7 f' fu, E gn* '-==.~ T""§"“~' WYROK . W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 l pażdziernika 201 1 Sąd Apelacyjny w Gdańsku - Wydzi ł r. a ICywilny w składzie: Przewodniczący' I . SSA Włodzimierz Gawrylc Sędziowie: zyk (spr.) SA Jacek Grela SA Zbigniew Merchel Protokolant: stażysta Joanna Troci ` ewrcz po rozpoznaniu w dniu ll października 201 1 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa Gminy przeciwko o zapłatę _ na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy A z dnia 16 @zerw@at2010s1~.ąsygn. zla rc 3/10 I. zmienia zaskmżony wyrok i oddala powództwo oraz zasądza od powśdki na rzecz pozwanego kwotę 3.617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu; II. 'zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztow procesu za drugą instancję; III. nakazuje pobrać od .powódki na rzecz Skarbu Państwa -H Sądu Okręgowego-w - Bydgoszczy 6.115 (sześć tysięcy sto piętnaście) zł tytułem k ' _ osztow sądowych. Na oryginale właściwe podpisy. I --- STRONA 2 --- I ACa 1112/10 Uzasadnienie Z- P na rzecz powodowej Gminy E kwotę 122.297 zł z ustawowyrni _ Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z 16 czerwca 2010 r. zasądził od pozwanego odsetkami od ra 9 kwietnia 1998 r. z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego do hipoteki ustanowion eruchomoscr połozonej w dla której Sąd Rejonowy w prowadzi księgę wieczystą nr Sąd zasądził tez od pozwanego na rzecz powódki kwotę 6.115 zł tytułem kosztów sądowych i kwotę 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. I W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, ze powódka domagała się zasądzenia tej kwoty od pozwanych -małżonków P, Isolidarnie, gdyż pozwani zabezpieczyli na tej nieruchomości w drodze hipoteki wierzytelności przysługuj ącą Kombinatowi Budow- nictwa Ogólnego S.A. w Ĺwobec Przedsiębiorstwa Budowlane-Montazowego i Usług Wielobranzowych , spółki z o.o. w B- zasądzoną wyrokiem sądu polu- bownego, a powódka yła tę wierzytelnośó od tego Kombinatu. Wysokość wierzytelności dochodzonej pozwem powódka ustaliła według wyceny nieruchomości obciązonej hipoteką. Pozwani wnosili o oddalenie powództwa. Podnieśli zarzut przedawnienia roszczenia, a jedno-' cześnie twierdzili, że powódce nie przysługuje hipoteka, bo ustanowili ją na zabezpieczenie wierzytelności. Kombinatu wynikającej z umowy sprzedazy spółce ,, stalowej hali garazowej i estakady - stalowej konstrukcji magazynu wyrobów gotowych, zasądzonej na- stępnie wyrokiem Sądu Polubownego, nabywca zapłacił część ceny w" wysokości 1,2 mld zł (przed denominacja), a zbywca na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez nabywcę sprzedał halę. - " Sąd umorzył postępowanie wobec pozwanej gdyz powódka cofnęła pozew wobec niej, albowiem małżeństwo pozwanych zostało rozwiązane, a pozwana nie jest już _ współwłaścicielką obciązonej __nieruc_homości wobec- dokonanego podziału 'maj.ątku' wspólnego. Sąd Okręgowy ustalił, ze wyrokiem Sądu Polubownego ,,C. z 27 maja 1991 r. Przedsi biorstwo Budowlane-Montazowe i Usług Wielobranzowych “ spółka z o.o. w stało zobowiązane do zapłaty na rzecz Kombinatu Budownictwa Ogólnego w kwoty 3.233.967.l43 zł (przed denorninacją) i kosztami postępowania. Wykonalność tego wyroku została stwierdzona przez Sąd Rejonowy w stanowie- niem z 10 czerwca 1991 r. w sprawie sygn. akt I Co 9/91. W dniu 23 lutego 1993 r. powódka na podstawie cesji nabyła od Kombinatu (zwanego S".A.) wierzytelnośó w kwocie 2.36-4.911.700 zł (przed denominacją) przypadającą od spółki' z tytułu wykonanych robót i usług zgodnie z fakturą nr 4/90 z dnia 2 stycznia 1992 r a była zabezpieczeniem . . j poręczenia kredytu udzielonego przez powódkę temu Kombinatowi. Wierzytelnośó ta została zabezpieczona przez pozwan ch na nieruchomości położonej w .zm mlzapisanej w księdze wieczystej nr wówczas w Państwowym Biurze Notarialnym w Bg. Sąd Wojewódzki w wyrokiem z 11 lipca 1995 r. w sprawie IC 1943/94 zasądził od pozwanych na rzecz Syndyka Masy Upadłości Przedsiębior- --- STRONA 3 --- 2 stwa Produkcyjno-Usługowego , SA w kwotę 50_.000 zł z ustawowymi odset- kami od dnia 6 pazdziernika 1994 r. do dnia zapłaty i kosztami postępowania. Syndykowi nie udało się wyegzekwować wierzytelności do dnia zakończenia postępowania upadłościowego, tj. do 27 listopada 1996 r. ' . Spółka „DI zapłaciła Kombinatowi Budownictwa Ogólnego 1,2 mld przed denominacją (l20.000 zł po denominacj i) i 400 mln zł przed denorninacją (40.000 zł po de- nominacji) za zakupiony majątek trwały, m.in. konstrukcje stalowe i nia do rodukcji betonu. Wynika to z dokumentów oraz zeznań świadków | ' oraz zeznan pozwanego ry był prezesem zarządu spółki od początku 1989 r. Wierzytelność opiewająca na kwotę 3.233.967.l43 zł przed denominacją - z czego wierzytelność w kwocie 2.364.991.700 zł była przedmiotem cesji na rzecz powódki --› została zaspokojona w wysokości 1,6 mld zł przed denominacją. Pozostała wierzytelność zabezpieczona hipoteką_nie została zaspokojona. Wobec tego po- wództwo jest zasadne. Zarzut przedawnienia jest bezpodstawny, gdyz bieg przedawnienia rozpoczął się z chwilą wydania wyroku przez Sąd Polubowny, tj. 27 maja 1991' r., został prze- rwany wnioskiem powódkiiz 21 grudnia 1998 r. o nadanie temu wyrokowi klauzuli wykonal- ności, a następnie rozpoczął na nowo po nadaniu wyrokowi klauzuli wykonalności postano- wieniem z dnia 14 marca 2003 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece pozwany powinien zapłacić powódce ządaną w pozwie kwo- tę. _ 4 Pozwany złożył apelację. Zaskarzył wyrok w całości. Domagał się zmiany wyroku i oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie uchy- lenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił: - __ _ __ _1_/_ _naruszenie art. 123 _§__1 pkt 1_k._c. w zw. z art. 1-24 § 2- k.c. przez ich 'błędną"_wykład- ._ ........,.. Ł.. ..-. - ` .-- - 1 -'-" '-' '- -I " 'Ľ " '-' "' "' ' ` I '_ ' nięi niewłaściwe zastosowanie wobec uznania, ze doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczenia z dniem 21 grudnia 1998 r., a dziesięcioletni termin przedawnienia biegnie na no- wo od dnia 14 marca 2003 r., _ _ S 2/ naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez brak wszechstromrego rozważenia materiału dowodowego i nierozwazenie oświadczenia pozwanego o potrąceniu wierzytelności złożone- go w dniu 19 kwietnia 2010 r., _ - __ 3/ naruszenie art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 224 § 1 i 233 § 1'k.p.c. i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, mianowicie pominięcie znaczenia faktu, że świadek M- a ._ . . zn ła, rz konstrukcja estakady zamówionej prze spółkę została sprzedana przez S.A., która uzyskała częściowe zaspokojenie wierzytelności, za które pozwany odpowiada rzeczowe o faktu ze "słuchani świadkowie przyznali, że , nigdy nie wydało spółce wronej estakady ak tez minięcie dowodu z zeznań świadków oraz dowodu z akt znajdujących się w arch1wum powodowej Gminy, re zmierzały do wykazania, ze społka ,,1.“ nigdy nie wydała spółce ,,.. .Í zakupionych_ele_mentów stalowych, ' - 1. --- STRONA 4 --- 3 _ 4/ naruszenie art. 328 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie odpowiada- jącego wymogom tego przepisu wobec przedstawienia stanu faktycznego sprawy w sposób niepełny i niewskazania przyczyn, dla których Sąd nie dał wiary niektórym dowodom zaofe- rowanym przez pozwanego. _ _ - Skarżący twierdził, ze wniosek z 21 grudnia 1998 r. o nadanie wyrokowi klauzuli wy- konalności nie zmierzał bezpośrednio do „dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia”, więc nie przerwał-biegu przedawnienia roszczenia. Zwrócił też uwagę, ze był dłużnikiem rzeczowym a nie osobistym powódki, a działania powódki były nieprawidłowe, jak też ze wniosek o nadanie klauzuli wykonalności nie dotyczył wyroku wy- danego przeciwko niemu, tylko wyroku przeciwko spółce „DÜĹ wniosek został oddalo--»_- ny. Ľ _ Sąd Apelacyjny zwazył, co następuje: Apelacja jest zasadna. Trafny jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez nierozwa- zenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, skutkiem czego było bezpodstawne uwzględnienie powództwa. Trafny jest tez zarzut naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.c. (co wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2011 r. - k. 233-235), ale w okolicznościach niniejszej sprawy okoliczność ta nie miała istotnego znaczenia. - - Sąd Okręgowy nie zwrócił uwagi na to, ze wierzytelność Kombinatu Budownictwa Ogólnego SA w S-zasądzona wyrokiem Sądu Polubownego wynikała - według niekwe- stionowanego oświadczenia pozwanych - z umowy sprzedaży hali garazowej i estakady, za- sądzona była wyrokiem Sądu Polubownego z 27 maja 1991 r. (a więc powstała wcześniej), tymczasem z umowy o przelew wierzytelności wynika, ze przedmiotem przelewu jest wierzy- telność z tytułu robót i usług „zgodnie z fakturą nr z dnia 2 stycznia 1992 r.”, a więc z innego tytułu niz podstawa wpisu hipoteki i to tytułu powstałego dopiero w związku z wysta- wieniem faktury w dniu -2 stycznia 1992 r., a więc po_ wydaniu wyroku przez Sąd Polubowny i po. ustanowieniu hipoteki. Sąd Okręgowy nie zwrócił tez uwagi na to, ze w umowie o przelew wierzytelności nie ma zadnego oświadczenia cedenta o tym, by przelewana wierzytelność była zabezpieczona hipoteką. W tych okolicznościach nie ma podstaw do ustalenia, ze wie- rzytelność nabyta przez powódkę od Kombinatu Budownictwa Ogólnego S.A. w est tą wierzytelnością (jej częścią), która została zabezpieczona hipoteką. . Powódka nieskutecznie powołała się na wynikające z art. 71 ustawy _z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 1_24, poz. 1361 ze zm.), zwanej dalej: u.k.w.h., domniemanie istnienia wierzytelności wobec wpisania hipote- ki. Przepis ten został uchylony z dniem 20 lutego 2011 r. ustawą z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 131, poz. 1375). Powódka nie moze skutecznie opierać roszczenia na domniemani-u wynika- jącym z art. 3 ust. 1 u.k.w.h., w myśl którego domniemywa się, ze prawo z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie' z rzeczywistym stanem prawnym.-Jest to dornniemanie, które może być obalone. ' . ._ --- STRONA 5 --- 4 _ " Z akt księgi wieczystej nr 1 (obecnie nr wynika, że hipoteka wf wysokości 3,5 mld zł (przed denominacją) wpisana zo na rzecz Kornbinatu Budownic- twa-Ogólnego S.A. w Ś w celu zabezpieczenia części wierzytelności przypadającej od spółki z o.o. ,,D-” zasądzonej wyrokiem Sądu Polubownego z 27 mają 1991 r. (k. 29 i 33). Powódka złozyła w dniu 19 kwietnia 1996 r. wniosek o wpisanie jej jako uprawnionej z tej hipoteki na podstawie wymienionej wyzej umowy o przelew wierzytelności w wysokości 2.364.99l.700 zł (przed denominacją). Do wniosku dołączyła kserokopię tej umowy po- świadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza oraz dwa poświadczenia przez nota- riusza wskazujące, ze ,,drugostronne podpisy uznali za własnoręczne” w obecności tego nota- riusza; tu są wymienione osoby, których nazwiska są podane w umowie o przelew wierzyteli; ności (wniosek - k. 80-81, kserokopia umowy -- k. 82-84, poświadczenia - k. 85-86). Doku- menty te _w zadnym miejscu nie wskazują, że wierzytelność nabyta przez powódkę jest toż- sama z wierzytelnością zabezpieczoną hipoteką. Na tej podstawie zostało wydane zarządzenie o zmianie wpisu hipoteki zgodnie z wnioskiem i wpisana została hipoteka na rzecz powódki w wysokości 236.499,17 zł (zarządzenie - k. 92, zawiadomienie o wpisie -~ k. 94). Ten wpis jest oczywiście bezpodstawny, gdyz umowa o przelew wierzytelności nie wskazuje, ze Gmina nabyła wierzytelność zabezpieczoną hipoteką. W konsekwencji powódka nie moze skutecznie opierać roszczenia takze na przepisie art. 3 ust. 1 u.k.w.h. W tych okolicznościach nie zachodziła trzeba prowadzenia postępowania dotyczą- cego rozliczenia się przez spółkę z o.o. z__ Kombinatem Budownictwa Ogólnego S.A. z tytułu umowy sprzedazy hali garazowej i estakady. Wobec tego bezprzedmiotowe są tez zarzuty pozwanego odnoszące się do tej kwestii. . I Mając powyższe argumenty na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarzony wyrok i oddalił powództwo oraz zasądził od powódki na rzecz po- zwanego koszty procesu za pierwszą instancję ora na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zasądził od powódki na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego, a -takżenakazał ściągnąć od powódki -na-rzecz---Skarbu Państwa (Sądu) kwotę 6.115 zł z tytułu opłaty sądowej od apelacji, od uiszczenia której pozwany był zwolniony (art. 113 ust. 1- ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych -w sprawach cywilnych - t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594). '