Wyrok I ACa 111/13 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 30 kwietn

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 111/13 W Y R O K W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 30 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku Wydział I Cywilny w składzie następuj ącym: Przewodniczący: SSA Arina Perkowska (spr.) Sędziowie: SA Andrzej Lewandowski SA Ewelina Jokiel Protokolant: stażysta Arieta Żuk po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa J ; K p r z e c i w k o T O ; o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na s>utek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w G ; z unid 22 października 2012 r. sygn. akt XV C 1 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchyla wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w G z dnia 8 grudnia 2009r. sygn. akt I C w całości i oddala powództwo oraz zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 770 zł (siedemset siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyj nego. Na oryginale właściwe podpisy. Sygn. akt I ACa 111/13 '_ " f _ _ ...,. .., 1 ' - 4, Ĺ-:=, - -- 19.s.~,Íx\ ł i? VVYTłCü< W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Arina Perkowska (spr.) Sędziowie: SA Andrzej Lewandowski SA Ewelina Jokiel Protokolantz stażysta Arleta Żuk po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa Jz K przeciwko T Of o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w G _ z unia 22 października 2012 r. sygn. akt XV C Ĺ I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchyla wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w G z dnia 8 grudnia 2009r. sygn. akt I C w całości i oddala powództwo oraz zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 770 zł (siedemset siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpi sy. 1 --- STRONA 2 --- 2 U Z A S A D N I E N I E Powód J K i w pozwie z dnia 30 czerwca 2008r. skierowanym przeciwko T O domagał się nakazania pozwanemu przeprosin zamieszczonych w lokalnej prasie „D E ' , „G W ' i „N ' o treści: „Działając pod wpływem błędu w rozumieniu swoich słów, serdecznie przepraszam Pana J K , składam wyrazy ubolewania za poniesione przez niego straty moralne" naprowadzając, iż pozwany w sposób niegodny i hańbiący dla powoda znieważył go publicznie nazywając złodziejem i bezpodstawnie oskarżył go o nielegalny pobór energii elektrycznej co dla powoda jako osoby żyjącej uczciwie było nie tylko obraźliwe, ale wobec podniesienia zarzutu publicznie było też szokiem. Nadto domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego kwoty 10.000 zł. Na rozprawie w dniu 20 października 2009r. powód sprecyzował, iż świadome nazwanie go „złodziejem" przez pozwanego miało miejsce na Walnym Zebraniu Ogródków Działkowych im. J. W w W w 2006 roku oraz zmodyfikował żądanie nakazania przeprosin o tyle, iż żądał by przeprosiny miały formę pisma skierowanego do niego i podtrzymał żądanie zasądzenia od pozwanego zadośćuczynienia w kwocie 10.000 zł. Wyrokiem zaocznym z dnia 8 grudnia 2009r. Sąd Okręgowy w Gdańsku nakazał pozwanemu T O ; by w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku złożył w formie pisemnej i przekazał powodowi J K oświadczenie o treści: " Przepraszam Pana J K > > za nazwanie go „złodziejem" na Walnym Zgromadzeniu Ogródków Działkowych im. J. W< w 2 UZASADNIENIE Powód J K' w pozwie z dnia 30 czerwca 2008r. skierowanym przeciwko T O domagał się nakazania pozwanemu przeprosin zamieszczonych w lokalnej prasie - „D E ', „G W ' i „N ' o treści: „Działając pod wpływem błędu w rozumieniu swoich słów, serdecznie przepraszam Pana J K , składam wyrazy ubolewania za poniesione przez niego straty moralne” naprowadzając, iż pozwany w sposób niegodny i hańbiący dla powoda znieważył go publicznie nazywając złodziejem i bezpodstawnie oskarżył go o rúelegalny pobór energii elektrycznej co dla powoda jako osoby żyjącej uczciwie było nie tylko obraźliwe, ale wobec podniesienia zarzutu publicznie było też szokiem. Nadto domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego kwoty 10.000 zł. Na rozprawie w dniu 20 października 2009r. powód sprecyzował, iż świadome nazwanie go „złodziejem” przez pozwanego miało miejsce na Walnym Zebraniu Ogródków Działkowych im. J. W w W w 2006 roku oraz zmodyfikował żądanie nakazania przeprosin o tyle, iż żądał by przeprosiny miały formę pisma skierowanego do niego i podtrzymał żądanie zasądzenia od pozwanego zadośćuczynienia w kwocie 10.000 zł. Wyrokiem zaocznym z dnia 8 grudnia 2009r. Sąd Okręgowy w Gdańsku nakazał pozwanemu T Oj by w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku złożył w formie pisemnej i przekazał powodowi J K oświadczenie o treści: ” Przepraszam Pana J K\ › za nazwanie go „złodziejem” na Walnym Zgromadzeniu Ogródków Działkowych im. J. W‹ w 1. --- STRONA 3 --- 3 W . w 2006" oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26.06.2008r. i nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Pozwany T O w sprzeciwie od wyroku zaocznego wniósł o jego uchylenie i oddalenie powództwa w całości, zaprzeczając aby miała miejsce sytuacja by nazwał powoda „złodziejem" i by oskarżył powoda, iż nielegalnie pobierał prąd. Powód na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2012r. wskazał, że w dniu 3 kwietnia 2006r. pozwany na terenie ogródków działkowych, w altance powoda nazwał go „złodziejem" i ta okoliczność również stanowi podstawę żądania pozwu (k. 279) . Sąd Okręgowy w G t wyrokiem z dnia 22 października 2012r. uchylił wyrok zaoczny tego Sądu z dnia 08.12.2009r. sygn. I C oraz nakazał pozwanemu aby w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku złożył w formie pisemnej i przekazał powodowi oświadczenie o treści: „Przepraszam Pana J . K za nazwanie go „złodziejem" na Walnym Zgromadzeniu Ogródków Działkowych im. J. W< w W i w 2006r., oraz w kwietniu 2006r. na terenie w/w Ogródków Działkowych" a nadto kosztami postępowania obciążył pozwanego, pozostawiając ich dokładne wyliczenie referendarzowi sądowemu. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach: Powód od ponad 30 lat jest członkiem Ogrodów Działkowych im. J. W w W . Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Rewizyjnej. Pozwany był Przewodniczącym Ogródków Działkowych im. J. W w 3 W‹ w 2006” oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26.06.2008r. i nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Pozwany T O w sprzeciwie od wyroku zaocznego wniósł o jego uchylenie i oddalenie powództwa w całości, zaprzeczając aby miała miejsce sytuacja by nazwał powoda „złodziejenV' i by oskarżył powoda, iż nielegalnie pobierał prąd. Powód na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2012r. wskazał, że w dniu 3 kwietnia 2006r. pozwany na terenie ogródków działkowych, w altance powoda nazwał go „złodziejem” i ta okoliczność również stanowi podstawę żądania pozwu (k. 279). Sąd Okręgowy w G 1 wyrokienl z dnia 22 października 2012r. uchylił wyrok zaoczny tego Sądu z dnia 08.12.2009r. sygn. I C oraz nakazał pozwanemu aby w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku złożył w formie pisemnej i przekazał powodowi oświadczenie o treści: „Przepraszam Pana J. K za nazwanie go „złodziejem” na Walnym Zgromadzeniu Ogródków Działkowych im. J. W‹ w W 8 w 2006r., oraz w kwietniu 2006r. na terenie w/w Ogródków Działkowych” a nadto kosztami postępowania obciążył pozwanego, pozostawiając ich dokładne wyliczenie referendarzowi sądowemu. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach: Powód od ponad 30 lat jest członkiem Ogrodów Działkowych im. J. W w W . Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Rewizyjnej. Pozwany był Przewodniczącym Ogródków Działkowych im. J. W w W --- STRONA 4 --- W dniu 3 kwietnia 2006r. na terenie altanki mieszczącej się na terenie ogródków działkowych w W pozwany określił powoda mianem „złodzieja" za rzekomą kradzież energii elektrycznej. Sąd Okręgowy ustalił dalej, że wiosną 2006r. podczas obrad Walnego Zebrania Ogródków Działkowych im. J. W < w W pozwany pełniąc funkcję prezesa określił powoda mianem „złodzieja". Nadto pozwany poinformował powoda, że jest w posiadaniu pisma od elektryka P J , z którego treści wynikało, iż kradnie on energię elektryczną. Powód poprosił o udzielenie mu głosu w celu złożenia wyjaśnień i ustosunkowania się do zaistniałej sytuacji, na co pozwany odpowiedział, że „ze złodziejem rozmawiać nie będzie". Powód pismem z 19 maja 2006r. kierowanym do Rodzinnych Ogródków Działkowych w W żądał złożenia oświadczenia o przeprosinach jego osoby oraz podłączenia jego działki do instalacji elektrycznej. W dniu 19 czerwca 2007r. elektryk J R podłączył instalację elektryczną do działki w użytkowaniu powoda. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zeznań powoda przesłuchanego w charakterze strony postępowania, zeznań świadka H < 0 < oraz dokumentów prywatnych przedstawionych przez strony. Sąd Okręgowy wyjaśnił, iż oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków E ' K B ; i E M: z uwagi na to, iż nie byli oni obecni podczas Walnego ZgromadzeniaDziałkowców w 2006r. ani podczas rozmowy pomiędzy stronami jaka miała miejsce na terenie altanki w dniu 3 kwietnia 2006r., nie mieli zatem bezpośredniej wiedzy na temat podstaw żądania pozwu, a także wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań 4 W dniu 3 kwietnia 2006r. na terenie altanki mieszczącej się na terenie ogródków działkowych w W pozwany określił powoda mianem „złodzieja” za rzekomą kradzież energii elektrycznej. Sąd Okręgowy ustalił dalej, że wiosną 2006r. podczas obrad Walnego Zebrania Ogródków Działkowych im. J. W' w W pozwany pełniąc funkcję prezesa określił powoda mianem „złodzieja”. Nadto pozwany poinformował powoda, że jest w posiadaniu pisma od elektryka P J , z którego treści wynikało, iż kradnie on energię elektryczną. Powód poprosił o udzielenie mu głosu w celu złożenia wyjaśnień i ustosunkowania się do zaistniałej sytuacji, na co pozwany odpowiedział, że „ze złodziejem rozmawiać nie będzie”. Powód pismem z 19 maja 2006r. kierowanym do Rodzinnych Ogródków Działkowych w W żądał złożenia oświadczenia o przeprosinach jego osoby oraz podłączenia jego działki do instalacji elektrycznej. W dniu 19 czerwca 2007r. elektryk J R podłączył instalację elektryczną_ do działki w użytkowaniu powoda. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zeznań powoda przesłuchanego w charakterze strony postępowania, zeznań świadka H‹ O‹ oraz dokumentów prywatnych przedstawionych przez strony. Sąd Okręgowy wyjaśnił, iż oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków E~ 3. K B : i E M: z uwagi na to, iż nie byli oni obecni podczas Walnego Zgromadzenia Działkowców w 2006r. ani podczas rozmowy pomiędzy stronami jaka miała miejsce na terenie altanki w dniu 3 kwietnia 2006r., nie mieli zatem bezpośredniej wiedzy na temat podstaw żądania pozwu, a także wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań --- STRONA 5 --- 5 świadka E c C l , który pod wskazanym adresem nie zamieszkuje od około 32 lat z uwagi na pobyt w N , powód zaś nie podał żadnego innego skutecznego adresu dla wezwania tego świadka. Sąd I instancji dał wiarę zeznaniom świadka H > 0 uznając,że są spójne, logiczne i konsekwentne a także korespondują z całością zgromadzonego w sprawie materiału procesowego. Świadek ten był osobą postronną, zaś jego zeznania korespondują w szczególności z pismami kierowanymi przez powoda w datach zbliżonych do dat zdarzenia. Pozostają również w zbieżności z zeznaniami samego powoda. Sąd meriti nie dał wiary zeznaniom świadka F < J , • z uwagi na to, że świadek ten pozostaje pozwanym przez powoda J . K * w innej analogicznej sprawie, a ponadto świadek ten nie pamiętał żadnych okoliczności zdarzenia jakie miało miejsce w kwietniu 2006r. na terenie ogródków działkowych, jak również podczas obrad Walnego Zgromadzenia Działkowców w tym samym roku. Dokumenty prywatne Sąd Okręgowy ocenił na podstawie art. 245 kpc i stwierdził, że nie znalazł jakichkolwiek podstaw, aby kwestionować ich prawdziwość, czy autentyczność. W ocenie Sądu Okręgowego powództwo zasługiwało na uwzględnienie w oparciu o przepisy art. 23 kc i art. 24 kc, które Sąd ten przytoczył oraz poddał wykładni wyjaśniając pojęcie dóbr osobistych - wszczególności takich jak cześć człowieka i jego godność, a także wskazując, że dla oceny czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma element obiektywny (z powołaniem na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002r. sygn. akt II CKN 953/2000). 5 świadka E‹ C; , który pod wskazanym adresem nie zamieszkuje od około 32 lat z uwagi na pobyt w N , powód zaś nie podał żadnego innego skutecznego adresu dla wezwania tego świadka. Sąd I instancji. dał wiarę zeznaniom świadka H O uznając, że są spójne, logiczne i konsekwentne a także korespondują z całością zgromadzonego w sprawie materiału procesowego. Świadek ten był osobą postronną, zaś jego zeznania korespondują w szczególności z pismami kierowanymi przez powoda w datach zbliżonych do dat zdarzenia. Pozostają również w zbieżności z zeznaniami samego powoda. Sąd meriti nie dał wiary zeznaniom świadka H J - z uwagi na to, że świadek ten pozostaje pozwanym przez powoda J. K« w innej analogicznej sprawie, a ponadto świadek ten nie pamiętał żadnych okoliczności zdarzenia jakie miało miejsce w kwietniu 2006r. na terenie ogródków działkowych, jak również podczas obrad Walnego Zgromadzenia Działkowców w tym samym roku. Dokumenty prywatne Sąd Okręgowy ocenił na podstawie art. 245 kpc i stwierdził, że nie znalazł jakichkolwiek podstaw, aby kwestionować ich prawdziwość, czy autentyczność. W ocenie Sądu Okręgowego powództwo zasługiwało na uwzględnienie w oparciu o przepisy art. 23 kc i art. 24 kc, które Sąd ten przytoczył oraz poddał wykładni wyjaśniając pojęcie dóbr osobistych - w szczególności takich jak cześć człowieka i jego godność, a także wskazując, że dla oceny czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma element obiektywny (z powołaniem na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002r. sygn. akt II CKN 953/2000). --- STRONA 6 --- 6 Powracając na grunt niniejszej sprawy Sąd I instancji wskazał, że dobrem osobistym, którego ochrony powód zażądał było dobre imię, które wskutek postawionych przez pozwanego wniosków o kradzież elektryczną zostało naruszone publicznie. Sąd meriti wyjaśnił, że dobre imię stanowi niewątpliwie przedmiot ochrony cywilnoprawnej i w przypadku jego naruszenia poszkodowany ma możliwość występowania z określonymi w ustawie roszczeniami. Jest to niewątpliwie jedno z najważniejszych dóbr osobistych, które wynika z art. 23 kc i które składa się na znaczenie czci jako wartości typowej dla każdego człowieka. Jego naruszenie może nastąpić zarówno poprzez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym lub rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Zdaniem Sądu Okręgowego z pierwszą ze wskazanych sytuacji mamy do czynienia w sprawie. Nie budzi wątpliwości, że powód odczuł bardzo osobiście podniesiony przez pozwanego zarzut, gdyż rzuciło to negatywny obraz na jego osobę oraz doprowadziło do zaistnienia w świadomości licznych osób, w szczególności obecnych na Walnym Zgromadzeniu Ogrodów Działkowych im. J. , wątpliwości czy powód rzeczywiście jest osobą uczciwą. Zdanie to przyczyniło się do złożenia przez powoda pisma adresowanego do Rodzinnych Ogródków Działkowych w W , w którym żądał złożenia oświadczenia o przeprosinach jego osoby. Pozwany, zdaniem Sądu I instancji winien był w pierwszej kolejności zweryfikować posiadane informacje, rozważyć czy występujące zewnętrzne okoliczności nie wskazują na to, iż nie mają one odzwierciedlenia w 6 Powracając na grunt niniejszej sprawy Sąd I instancji wskazał, że dobrem osobistym, którego ochrony powód zażądał było dobre imię, które wskutek postawionych przez pozwanego wniosków o kradzież elektryczną zostało naruszone publicznie. Sąd meriti wyjaśnił, że dobre imię stanowi niewątpliwie przedmiot ochrony cywilnoprawnej i w przypadku jego naruszenia poszkodowany ma możliwość występowania z określonymi w ustawie roszczeniami. Jest to niewątpliwie jedno z najważniejszych dóbr osobistych, które wynika z art. 23 kc i które składa się na znaczenie czci jako wartości typowej dla każdego człowieka. Jego naruszenie może nastąpić zarówno poprzez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym lub rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Zdaniem Sądu Okręgowego z pierwszą ze wskazanych sytuacji mamy do czynienia w sprawie. Nie budzi wątpliwości, że powód odczuł bardzo osobiście podniesiony przez pozwanego zarzut, gdyż rzuciło to negatywny obraz na jego osobę oraz doprowadziło do zaistnienia w świadomości licznych osób, w szczególności obecnych na Walnym Zgromadzeniu Ogrodów Działkowych im. J. W , wątpliwości czy powód rzeczywiście jest osobą uczciwą. Zdanie to przyczyniło się do złożenia przez powoda pisma adresowanego do Rodzinnych Ogródków Działkowych w W , w którym żądał złożenia oświadczenia O przeprosinach jego osoby. Pozwany, zdaniem Sądu I instancji winien był w pierwszej kolejności zweryfikować posiadane informacje, rozważyć czy występujące zewnętrzne okoliczności nie wskazują na to, iż nie mają one odzwierciedlenia w --- STRONA 7 --- 7 istniejących faktach, zanim przystąpił do krytykowania osoby powoda . Działaniom pozwanego w ocenie tego Sądu nie sposób przypisać należytej staranności, ponieważ przekazane mu informacje od elektryka R ' 0 , którego zapewne darzył zaufaniem, przyjął jako fakt pewny i prawdziwy i w konsekwencji nie podjął się próby ich sprawdzenia. Sąd Okręgowy podkreślił, że zasady współżycia społecznego nakazują zachowanie szacunku dla każdego człowieka, co wiąże się z koniecznością poszanowania jego poczucia własnej godności, osobistej wartości i pożyteczności społecznej. Powoduje to, że krytyka czyjegoś postępowania, czy też działalności nie powinna przekraczać granic, jakie potrzebne są do osiągnięcia społecznego celu krytyki. Określenie powoda mianem „złodzieja" nie opierało się na rzetelnych podstawach w postaci własnego doświadczenia pozwanego, czy na sprawdzonych informacjach pozyskanych z różnych obiektywnych źródeł, lecz jedynie na subiektywnych informacjach i odczuciach osoby trzeciej. W ocenie Sądu Okręgowego powód swoimi zeznaniami jak i dwukrotnymi zeznaniami świadka H > 0 < , który nie był związany z żadną ze stron wykazał skutecznie, że pozwany na forum publicznym określił go mianem „złodzieja". Twierdzenia powoda są wiarygodne, ponieważ wynikają nie tylko z samych jego zeznań jak i zeznań wskazanego powyżej świadka, ale także z załączonych dokumentów, które sporządził powód bezpośrednio po zajściu zdarzenia. Opierając się na tych zeznaniach Sąd doszedł do przekonania, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, jednocześnie pozwany nie przedstawił dowodów przeciwnych mających wskazywać na to, że jego działanie nie było działaniem bezprawnym. Zdaniem Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości fakt, iż w wyniku obraźliwych sformułowań 7 istniejących faktach, zanim przystąpił do krytykowania osoby powoda . Działaniom pozwanego w ocenie tego Sądu nie sposób przypisać należytej staranności, ponieważ przekazane mu informacje od elektryka R' J , którego zapewne darzył zaufaniem, przyjął jako fakt pewny i prawdziwy i w konsekwencji nie podjął się próby ich sprawdzenia. Sąd Okręgowy podkreślił, że zasady współżycia społecznego nakazują zachowanie szacunku dla każdego człowieka, co wiąże się z koniecznością poszanowania jego poczucia własnej godności, osobistej wartości i pożyteczności społecznej. Powoduje to, że krytyka czyjegoś postępowania, czy też działalności nie powinna przekraczać granic, jakie potrzebne są do osiągnięcia społecznego celu krytyki. Określenie powoda mianem „złodzieja” nie opierało się na rzetelnych podstawach w postaci własnego doświadczenia pozwanego, czy na sprawdzonych informacjach pozyskanych z różnych obiektywnych źródeł, lecz jedynie na subiektywnych informacjach i odczuciach osoby trzeciej. W ocenie Sądu Okręgowego powód swoimi zeznaniami jak i dwukrotnymi zeznaniami świadka H' O' , który nie był związany z żadną ze stron wykazał skutecznie, że pozwany na forum publicznym określił go mianem „złodzieja”. Twierdzenia powoda są wiarygodne, ponieważ wynikają nie tylko z samych jego zeznań jak i zeznań wskazanego powyżej świadka, ale także z załączonych dokumentów, które sporządził powód bezpośrednio po zajściu zdarzenia. Opierając się na tych zeznaniach Sąd doszedł do przekonania, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, jednocześnie pozwany nie przedstawił dowodów przeciwnych mających wskazywać na to, że jego działanie nie było działaniem bezprawnym. Zdaniem Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości fakt, iż w wyniku obraźliwych sformułowań --- STRONA 8 --- 8 wyrażonych przez pozwanego w stosunku do powoda w dwóch sytuacjach doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci dobrego imienia, godności i czci. Wymagało natomiast rozstrzygnięcia czy w sprawie zachodziły przesłanki wyłączające bezprawność działania pozwanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Sąd Okręgowy podkreślił, że przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianej w komentowanym przepisie. Przesłanka ta ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Sąd meriti wyjaśnił, że w art. 24 § 1 kc ustawodawca wprowadził zasadę domniemania bezprawności, co oznacza, że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających działanie, a więc wyłączających bezprawność. W ocenie tego Sądu, pozwany w toku procesu nie wskazał jakichkolwiek okoliczności usprawiedliwiających jego działanie względem powoda, a zarazem wyłączających bezprawność, za bezprawne zaś należy uznać wyrażenia obraźliwe i bezpodstawne oskarżenia, a więc sprzeczne z 8 wyrażonych przez pozwanego w stosunku do powoda w dwóch sytuacjach doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci dobrego imienia, godności i czci. Wymagało natomiast rozstrzygnięcia czy w sprawie zachodziły przesłanki wyłączające bezprawność działania pozwanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Sąd Okręgowy podkreślił, że przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczna do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianej w komentowanym przepisie. Przesłanka ta ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Sąd meriti wyjaśnił, że w art. 24 § 1 kc ustawodawca wprowadził zasadę domniemania bezprawności, co oznacza, że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających działanie, a więc wyłączających bezprawność. W ocenie tego Sądu, pozwany w toku procesu nie wskazał jakichkolwiek okoliczności usprawiedliwiających jego działanie względem. powoda, a zarazem wyłączających bezprawność, za bezprawne zaś należy uznać wyrażenia obraźliwe i bezpodstawne oskarżenia, a więc sprzeczne z --- STRONA 9 --- 9 zasadami współżycia społecznego, skierowane pod adresem określonej osoby. Odnosząc się do żądań powoda Sąd Okręgowy wskazał, że powód pierwotnie domagał się nakazania przeproszenia w prasie, następnie zmienił żądanie pozwu i domagał się, aby pozwany złożył takie oświadczenie w formie pisemnej. W ocenie Sądu I instancji jako forma zadośćuczynienia krzywdzie powoda wystarczające jest przesłanie przez pozwanego treści oświadczenia listem poleconym do powoda. Dodatkowa publikacja oświadczenia o treści wskazanej w pozwie w prasie nie odpowiadałyby formie działania pozwanego, które było skierowane do węższego grona osób. Z tych względów Sąd Okręgowy na mocy art. 23 kc, art. 24 § 1 kc i art. 448 kc w zw. z art. 347 kpc orzekł jak w wyroku, uznając, że potrzeba uchylenia wyroku zaocznego i orzeczenia ponownie o żądaniu pozwu wynika z faktu częściowej zmiany (rozszerzenia) przez powoda podstawy faktycznej żądania o zdarzenie mające miejsce w altance. 0 kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie przepisów art. 98 kpc i art. 108 § 1 kpc. Powyższy wyrok zaskarżył apelacja pozwany, zarzucając mu: la) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż pozwany nazwał powoda „złodziejem" i to dwukrotnie mimo, że taka sytuacja nie miała miejsca ani na Walnym Zgromadzeniu Ogródków Działkowych im. J.W* w W ani na terenie tego Ogrodu Działkowego o czym zeznał świadek R i J ; . , b) pominięcie okoliczności, iż powód J K wytoczył kilku osobom sprawy o ochronę dóbr osobistych, wskazując jakoby został przez nie nazwany złodziejem - 9 zasadami współżycia społecznego, skierowane pod adresem określonej osoby. Odnosząc się do żądań powoda Sąd Okręgowy wskazał, że powód pierwotnie domagał się nakazania przeproszenia w prasie, następnie zmienił żądanie pozwu i domagał się, aby pozwany złożył takie oświadczenie w formie pisemnej. W ocenie Sądu I instancji jako forma zadośćuczynienia krzywdzie powoda wystarczające jest przesłanie przez pozwanego treści oświadczenia listem poleconym do powoda. Dodatkowa publikacja oświadczenia o treści wskazanej w pozwie w prasie nie odpowiadałyby formie działania pozwanego, które było skierowane do węższego grona osób. Z tych względów Sąd Okręgowy na mocy art. 23 kc, art. 24 § 1 kc i art. 448 kc w zw. z art. 347 kpc orzekł jak w wyroku, uznając, że potrzeba uchylenia wyroku zaocznego i orzeczenia ponownie o żądaniu pozwu wynika z faktu częściowej zmiany (rozszerzenia) przez powoda podstawy faktycznej żądania o zdarzenie mające miejsce w altance. O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie przepisów art. 98 kpc i art. 108 § 1 kpc. Powyższy wyrok zaskarżył apelacja pozwany, zarzucając mu: la) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż pozwany nazwał powoda „złodziejem” i to dwukrotnie mimo, że taka sytuacja nie miała miejsca ani na Walnym Zgromadzeniu Ogródków Działkowych im. J.W‹ w W ani na terenie tego Ogrodu Działkowego o czym zeznał świadek R‹ J¿ ., b) pominięcie okoliczności, iż powód J K wytoczył kilku osobom sprawy o ochronę dóbr osobistych, wskazując jakoby został przez nie nazwany złodziejem - --- STRONA 10 --- 10 w tym R < J r który to pozew nie został uwzględniony ze względu na niezaistnienie takiego zdarzenia, c) nie dokonanie ustaleń co do ilości osób obecnych na Walnym Zgromadzeniu i ich nieprzesłuchanie na okoliczność czy wiosną 2006r. na forum Zgromadzenia padło w stosunku do jakiejkolwiek osoby słowo „złodziej", d) błędneuznanie, że powód udowodnił, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w sytuacji gdy świadkowie nie potwierdzili tej okoliczności. 2) naruszenie prawa procesowego, a w szczególności: a) art. 228 § 2 kpc poprzez pominięcie sprawy z powództwa J . K ' przeciwko R J o ochronę dóbr osobistych, którą to powód przegrał ze względu na niezaistnienie takiego zdarzenia, b) art. 233 § 1 kpc przez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wadliwą ocenę wiarygodności zeznań powoda J . K , z których ma wynikać, iż pozwany nazwał go „złodziejem", a R J . ci był „inicjatorem" co nie znalazło potwierdzenia w sprawie z powództwa J K przeciwko R ( J . i , a także poprzez błędną ocenę zeznań pozwanego i świadka F J < jako niewiarygodnych mimo, że obaj zaprzeczali, by miała miejsce sytuacja naruszenia dóbr osobistych powoda. Naruszenia art. 233 § 1 kpc pozwany upatrywał również w pominięciu przez Sąd I instancji pism powoda, w których domagał się dopozwania R J - „inicjatora" całego zajścia co wskazuje, iż musiał istnieć identyczny stan C) d) ) 10 w tym R‹ J . który to pozew nie został uwzględniony ze względu na niezaistnienie takiego zdarzenia, nie dokonanie ustaleń co do ilości osób obecnych na Walnym Zgromadzeniu i ich nieprzesłuchanie na okoliczność czy wiosną 2006r. na forum Zgromadzenia padło w stosunku do jakiejkolwiek osoby słowo „złodziej”, błędne uznanie, że powód udowodnił, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w sytuacji gdy świadkowie nie potwierdzili tej okoliczności. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności: a) art. 228 § 2 kpc poprzez pominięcie sprawy z powództwa J. K' przeciwko R J o ochronę dóbr osobistych, którą to powód przegrał ze względu na niezaistnienie takiego zdarzenia, | b) art. 233 § 1 kpc przez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wadliwą ocenę wiarygodności zeznań powoda J K , z których ma wynikać, iż pozwany nazwał go „złodziejem”, a R J. :i był „inicjatorem” co nie znalazło potwierdzenia w sprawie z powództwa il K przeciwko R‹ J 1, a także poprzez błędną ocenę zeznań pozwanego i świadka R J' jako niewiarygodnych mimo, że obaj zaprzeczali, by miała miejsce sytuacja naruszenia dóbr osobistych powoda. Naruszenia art. 233 § 1 kpc pozwany upatrywał również w pominięciu przez Sąd I instancji pism powoda, w których domagał się dopozwania R J - „inicjatora” całego zajścia co wskazuje, iż musiał istnieć identyczny stan --- STRONA 11 --- 11 faktyczny w sprawie niniejszej oraz w sprawie z powództwa J < K ' przeciwko Rc J . 3) naruszenie art. 54 Konstytucji RP oraz art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez ich pominięcie przy wydaniu orzeczenia. W oparciu o te zarzuty wnosił pozwany o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Powód w odpowiedzi na apelację wnosił o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie mimo, że nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Przed odniesieniem się w szczegółowy sposób do zarzutów apelacji, tytułem uwag natury ogólnej, godzi się przypomnieć, iż przesłankami odpowiedzialności przewidzianej w art. 24 § 1 kc są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia oraz bezprawność działania sprawcy. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione równocześnie, zaś brak którejkolwiek z nich powoduje brak odpowiedzialności sprawcy, z tą uwagą, że nieistnienie dobra osobistego czyni bezprzedmiotowym wyjaśnienie dwóch następnych przesłanek, natomiast brak naruszenia lub zagrożenia dobra osobistego czyni zbędnym rozważanie przesłanki bezprawności. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek musi wykazać poszkodowany. Jego rzeczą jest określić w jakich swoich odczuciach, lub w jakich konkretnie prawem przewidzianych swoich dobrach osobistych ll faktyczny w sprawie niniejszej oraz w sprawie z powództwa J. Ki przeciwko Rc J. . 3) naruszenie art. 54 Konstytucji RP oraz art. 10 Konwencji | o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez ich pominięcie przy wydaniu orzeczenia. W oparciu o te zarzuty wnosił pozwany o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Powód w odpowiedzi na apelację wnosił o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie mimo, że nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Przed odniesieniem się w szczegółowy sposób do zarzutów apelacji, tytułem uwag natury ogólnej, godzi się przypomnieć, iż przesłankami odpowiedzialności przewidzianej w art. 24 § l kc są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia oraz bezprawność działania sprawcy. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione równocześnie, zaś brak którejkolwiek z nich powoduje brak odpowiedzialności sprawcy, z tą uwagą, że nieistnienie dobra osobistego czyni bezprzedmiotowym. wyjaśnienie dwóch następnych przesłanek, natomiast brak naruszenia lub zagrożenia dobra osobistego czyni zbędnym rozważanie przesłanki bezprawności. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek musi wykazać poszkodowany. Jego rzeczą jest określić w jakich swoich odczuciach, lub w jakich konkretnie prawem przewidzianych swoich dobrach osobistych --- STRONA 12 --- 12 został dotknięty zachowaniem sprawcy oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6 kc i art. 232 kc). Inaczej rzecz ujmując ciężar dowodu, iż doszło do naruszenia dobra osobistego spoczywał w niniejszej sprawie na powodzie. Rację ma pozwany zarzucając w apelacji, iż Sąd I instancji z naruszeniem przepisu prawa procesowego, a w szczególności art. 233 § 1 kpc dokonał rażąco wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnie, z naruszeniem art. 6 kc w zw. z art. 232 kc (zarzut z punktu ld apelacji) uznał, iż powód wykazał fakt naruszenia jego dobra osobistego - czci przez pozwanego. Konstatacja ta jest niezasadna, a poprzedzające ją ustalenia faktyczne nie mają oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie. Zważyć bowiem należy, iż powód w toku postępowania zajmował zmienne, nieprecyzyjne i niejednoznaczne stanowisko co do tego kto, kiedy i w jakim miejscu miał dopuścić się naruszenia jego dobrego imienia (aspekt zewnętrzny czci) co naruszyło godność osobistą powoda (aspekt wewnętrzny czci). I tak, w pozwie z dnia 30.06.2008r. (k 1-5) - wbrew obowiązkowi z art. 187 § 1 pkt. 2 kpc powód nie przytoczył żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, lecz zawarł jedynie ogólnikowe twierdzenie, iż pozwany, cyt.: „w sposób obraźliwy odnosił się do niego" (k. 3), a także, iż, cyt.: „bezpodstawnie został oskarżony o nielegalny pobór energii elektrycznej" oraz, iż cyt.: „zarazem w sposób niegodny i hańbiący dla powoda, publicznie znieważył go nazywając złodziejem". Powód nie podał w pozwie ani daty, ani miejsca zdarzeń, nie wskazał też żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. 12 został dotknięty zachowanien1 sprawcy oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6 kc i art. 232 kc). Inaczej rzecz ujmując ciężar dowodu, iż doszło do naruszenia dobra osobistego spoczywał w niniejszej sprawie na powodzie. Rację ma pozwany zarzucając w apelacji, iż Sąd I instancji z naruszeniem przepisu prawa procesowego, a w szczególności art. 233 § 1 kpc dokonał rażąco wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnie, z naruszeniem art. 6 kc w zw. z art. 232 kc (zarzut z punktu 1d apelacji) uznał, iż powód wykazał fakt naruszenia jego dobra osobistego - czci przez pozwanego. Konstatacja ta jest niezasadna, a poprzedzające ją ustalenia faktyczne nie mają oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie. Zważyć bowiem. należy, iż powód w toku postępowania zajmował zmienne, nieprecyzyjne i niejednoznaczne stanowisko co do tego kto, kiedy i w jakim núejscu miał dopuścić się naruszenia jego dobrego imienia (aspekt zewnętrzny czci) co naruszyło godność osobistą powoda (aspekt wewnętrzny czci). I tak, w pozwie z dnia 30.06.2008r. (k 1-5) - wbrew obowiązkowi z art. 187 § 1 pkt. 2 kpc powód nie przytoczył żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, lecz zawarł jedynie ogólnikowe twierdzenie, iż pozwany, cyt.: „w sposób obraźliwy odnosił się do niego” (k. 3), a także, iż, cyt.: „bezpodstawnie został oskarżony o nielegalny pobór energii elektrycznej” oraz, iż cyt.: „zarazen1 w sposób niegodny i hańbiący dla powoda, publicznie znieważył go nazywając złodziejem”. Powód nie podał w pozwie ani daty, ani miejsca zdarzeń, nie wskazał też żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. --- STRONA 13 --- 13 Na rozprawie przed Sądem Okręgowym - w dniu 2 lipca 2009r. - powód słuchany informacyjnie podał, iż cyt.: „prowodyrem całego zajścia był pan J < , który był elektrykiem i jednocześnie prezesem ogródków działkowych. Prostuję, w tym czasie prezesem był pan 0 , a pan J był poprzednio prezesem... Pan 0 na Walnym Zebraniu w 2006r. powiedział, że jestem złodziejem, po tym jak pan J , skierował do niego pismo. Pan J publicznie, przy świadkach na działkach nazwał mnie złodziejem", (k. 55). Z treści przytoczonej wypowiedzi powoda, złożonej w ramach informacyjnego wysłuchania wynikało zatem, że zdarzenia były dwa oraz, że pozwany rzekomo użył wobec powoda określenia „złodziej" podczas Walnego Zebrania w 2006r. To twierdzenie faktycznie powód powtórzył słuchany po raz pierwszy w charakterze strony na rozprawie w dniu 20.10.2009r. , cyt.: „Pan O j nazwał mnie złodziejem na Walnym Zebraniu Ogródków Działkowych im. J. W w W . Było to wiosną 2006r." (k. 89). Twierdzenie, iż pozwany także w dniu 03.04.2006r. w altance nazwał powoda „złodziejem" pojawiło się dopiero pod koniec postępowania przed Sądem I instancji, na rozprawie w dniu 6.08.2012r., kiedy to powód podał, iż także ta okoliczność stanowi podstawę żądania pozwu (k.- 279 protokół rozprawy z 06.08.2012r.). Powód celem wykazania twierdzeń o naruszeniu jego dobra osobistego przez pozwanego T O powołał jako dowód zeznania świadka Ht O ) oraz złożył zeznania w charakterze strony. Oba dowody Sąd 1 instancji przeprowadził dwukrotnie, po raz pierwszy przed wydaniem wyroku zaocznego i następnie w toku postępowania wywołanego sprzeciwem pozwanego od tego wyroku. 13 Na rozprawie przed Sądem Okręgowym - w dniu 2 lipca 2009r. - powód słuchany informacyjnie podał, iż cyt.: „prowodyrem całego zajścia był pan J. , który był elektrykienx i jednocześnie prezesenl ogródków działkowych. Prostuję, w tym czasie prezesem był pan O , a pan J był poprzednio prezesem... Pan O na Walnym Zebraniu w 2006r. powiedział, że jestem złodziejem, po tym jak pan J. skierował do niego pismo. Pan J publicznie, przy świadkach na działkach nazwał mnie złodziejem”. (k. 55). Z treści przytoczonej wypowiedzi powoda, złożonej w ramach informacyjnego wysłuchania wynikało zatem, że zdarzenia były dwa oraz, że pozwany rzekomo użył wobec powoda określenia „złodziej” podczas Walnego Zebrania w 2006r. To twierdzenie faktycznie powód powtórzył słuchany po raz pierwszy w charakterze strony na rozprawie w dniu 20.10.2009r., cyt.: „Pan C¿ nazwał mnie złodziejem na Walnym Zebraniu Ogródków Działkowych im. J. W w W . Było to wiosną 2006r.” (k. 89). Twierdzenie, iż pozwany także w dniu 03.04.2006r. w altance nazwał powoda „złodziejem” pojawiło się dopiero pod koniec postępowania przed Sądem I instancji, na rozprawie w dniu 6.08.2012r., kiedy to powód podał, iż także ta okoliczność stanowi podstawę żądania pozwu (k.- 279 protokół rozprawy z 06.08.2012r.). Powód celem wykazania twierdzeń o naruszeniu jego dobra osobistego przez pozwanego T O powołał jako dowód zeznania świadka H‹ O › oraz złożył zeznania w charakterze strony. Oba dowody Sąd I instancji przeprowadził dwukrotnie, po raz pierwszy przed wydaniem wyroku zaocznego i następnie w toku postępowania wywołanego sprzeciwem pozwanego od tego wyroku. --- STRONA 14 --- 14 Zasadny jest zarzut apelacji, iż dowody te oraz dowody powołane przez pozwanego tj. z zeznań świadka R J i zeznań pozwanego w charakterze strony Sąd Okręgowy ocenił z naruszeniem art. 233 § 1 kpc. Obdarzenie wiarygodnością zeznań świadka H < 0 oraz zeznań powoda i jednoczesne odmówienie wiary zeznaniom świadka R J . i zeznaniom pozwanego narusza reguły logicznego myślenia i zasady doświadczenia życiowego z uwagi n a : - popierwsze - przedstawioną powyżej zmienność stanowiska procesowego powoda co do okoliczności faktycznych mających stanowić podstawę jego żądań w stosunku do pozwanego, przejawiającą się w ewoluowaniu stanowiska od braku przytoczenia jakichkolwiek faktów (pozew) do rozszerzenia podstawy faktycznej o drugie zdarzenie (rozprawa w dniu 06.06.2012r.); - po drugie - braku jakichkolwiek dowodów na okoliczności przebiegu Walnego Zgromadzenia Ogródków Działkowych im. J. W w W wiosną 2006r. mimo, iż według powoda miało brać w tym Zgromadzeniu udział około 50-60 osób. Świadek H * O wnioskowany przez powoda nie brał bowiem udziału „w zebraniu Rodzinnego Ogrodu Działkowego wiosną 2006r." i jedynie ze słyszenia - od powoda - wiedział, iż „wyzwali go od złodziei na Walnym Zebraniu", a jednocześnie zeznał, że „nie wiem kto dokładnie wyzwał na zebraniu" (k. 265), - po trzecie - niespójność wewnętrzna zeznań świadka Ht 0 < ; , który przekazał powodowi - nieobecnemu w altanie na terenie ogródków działkowych w dniu 03.04.2006r. - iż rzekomo i R < i O cyt.: „ obaj mówili, że K kradnie prąd i prezes C - powiedział, że 14 Zasadny jest zarzut apelacji, iż dowody te oraz dowody powołane przez pozwanego tj. z zeznań świadka R J i zeznań pozwanego w charakterze strony Sąd Okręgowy ocenił z naruszeniem art. 233 § 1 kpc. Obdarzenie wiarygodnością zeznań świadka H' O oraz zeznań powoda i jednoczesne odmówienie wiary zeznaniom świadka R J. i zeznaniom pozwanego narusza reguły logicznego myślenia i zasady doświadczenia życiowego z uwagi na: - po pierwsze - przedstawioną powyżej zmienność stanowiska procesowego powoda co do okoliczności faktycznych mających stanowić podstawę jego żądań w stosunku do pozwanego, przejawiającą się w ewoluowaniu stanowiska od braku przytoczenia jakichkolwiek faktów (pozew) do rozszerzenia podstawy faktycznej o drugie zdarzenie (rozprawa w dniu 06.06.2012r.); - po drugie - braku jakichkolwiek dowodów na okoliczności przebiegu Walnego Zgromadzenia Ogródków Działkowych im. J. W w W wiosną 2006r. mimo, iż według powoda miało brać w tym Zgromadzeniu udział około 50-60 osób. Świadek H~ O wnioskowany przez powoda nie brał bowiem udziału „w zebraniu Rodzinnego Ogrodu Działkowego wiosną 2006r.” i jedynie ze słyszenia - od powoda - wiedział, iż „wyzwali go od złodziei na Walnym Zebraniu”, a jednocześnie zeznał, że „nie wiem kto dokładnie wyzwał na zebraniu” (k. 265), - po trzecie - niespójność wewnętrzna zeznań świadka H‹ O‹ . , który przekazał powodowi - nieobecnemu w altanie na terenie ogródków działkowych w dniu 03.04.2006r. - iż rzekomo i R' i O ., cyt.: „ obaj mówili, że K kradnie prąd i prezes C „ powiedział, że --- STRONA 15 --- 15 K . dostanie 1.000 zł kary"... oraz jednocześnie zeznał: „Uważam, że elektryk tak powiedział, ponieważ K był na niego zawsze zawzięty i ten elektryk chciał się zemścić" (k. 62), po czwarte - przeoczeniu, iż stwierdzenia powoda co do przebiegu zdarzenia w dniu 03.04.2006r. na terenie altanki nie są oparte na bezpośredniej wiedzy lecz pochodzą „ze słyszenia" od śwd. H. C i odwrotnie twierdzenia świadka na temat przebiegu Walnego Zgromadzenia Ogródków im. J. W < w W wiosną 2006r. oparte są na relacji powoda zatem powód i świadek - będący znajomymi - niejako „krzyżowo" jedynie opowiadali sobie o tych zdarzeniach. Brak zatem obiektywnych dowodów w postaci zeznań osób postronnych co do przebiegu zdarzeń, po piąte - nie nadaniu właściwej rangi przy ocenie dowodu z zeznań świadka R J . oraz zeznań pozwanego T O okoliczności konsekwentnej postawy pozwanego, iż naruszenie dóbr osobistych powoda nie miało miejsca oraz nieuwzględnienie, iż zeznania tych osób były spójne i logicznie się uzupełniające. Dodać należy, iż dokument prywatny w postaci pisma powoda z dnia 19.05.2006r. (k. 219), korzystający zgodnie z art. 245 kpc jedynie z formalnej mocy dowodowej jest wyłącznie dowodem, że zawarte w nim oświadczenie J . K pochodzi od niego, bowiem dokument ten on podpisał. Z treści oświadczenia zawartego w przedmiotowym piśmie wynika, że w kwietniu 2006r. zaistniał problem dotyczący poboru energii elektrycznej przez powoda oraz, że powód żądał bezzwłocznego podłączenia do instalacji elektrycznej i przeproszenia go za zarzucane bezpodstawnie 15 K _ dostanie 1.000 zł kary”... oraz jednocześnie zeznał: „Uważam, że elektryk tak powiedział, ponieważ K był na niego zawsze zawzięty i ten elektryk chciał się zemścić” (k. 62), - po czwarte - przeoczeniu, iż stwierdzenia powoda co do przebiegu zdarzenia w dniu 03.04.2006r. na terenie altanki nie są oparte na bezpośredniej wiedzy lecz pochodzą „ze słyszenia” od śwd. H. O i odwrotnie twierdzenia świadka na temat przebiegu Walnego Zgromadzenia Ogródków im. J. W' w W wiosną 2006r. oparte są na relacji powoda zatem powód i świadek - będący znajomymi - niejako „krzyżowo” jedynie opowiadali sobie o tych zdarzeniach. Brak zatem obiektywnych dowodów w postaci zeznań osób postronnych co do przebiegu zdarzeń, - po piąte - nie nadaniu właściwej rangi przy ocenie dowodu z zeznań świadka R J. oraz zeznań pozwanego T O okoliczności konsekwentnej postawy pozwanego, iż naruszenie dóbr osobistych powoda nie miało miejsca oraz nieuwzględnienie, iż zeznania tych osób były spójne i logicznie się uzupełniające. Dodać należy, iż dokument prywatny w postaci pisma powoda z dnia 19.05.2006r. (k. 219), korzystający zgodnie z art. 245 kpc jedynie z formalnej mocy dowodowej jest wyłącznie dowodem, że zawarte w nim oświadczenie J K pochodzi od niego, bowiem dokument ten on podpisał. Z treści oświadczenia zawartego w przedmiotowym piśmie wynika, że w kwietniu 2006r. zaistniał problem dotyczący poboru energii elektrycznej przez powoda oraz, że powód żądał bezzwłocznego podłączenia do instalacji elektrycznej i przeproszenia go za zarzucane bezpodstawnie --- STRONA 16 --- 16 oskarżenia i pomówienia. Adresatem pisma były Rodzinne Ogródki Działkowe. Z treści pisma nie wynika ani kto osobiście owe bezpodstawne oskarżenia wobec powoda przedstawił ani też kto ma powoda przeprosić. W świetle powyższych rozważań stwierdzić trzeba, iż zeznania świadka H > Oc są jedynie częściowo wiarygodne, a mianowicie co do przyczyn jego pobytu na terenie działki powoda i obecności w tym dniu na działce F .. i pozwanego. Sąd Apelacyjny w oparciu o fragmenty zeznań śwd. H. 0 ' , które ocenił jako wiarygodne dokonuje korekty ustaleń faktycznych Sądu I instancji i stwierdza, że: W dniu 3 kwietnia 2006r. H 0 . n a terenie działki powoda, znajdującej się w Ogródkach Działkowych im. J . W w W( , na prośbę powoda, kopał dół przeznaczony na postawienie podstawy pod skrzynkę elektryczną. W trakcie jego pracy przybył na teren działki powoda elektryk R< J . celem podłączenia kabli do licznika. To on po stwierdzeniu pewnych nieprawidłowości zatelefonował do pozwanego T 0t , który przybył na teren altanki powoda. Obaj rozmawiali o tej kwestii. Nadto z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy należy wyeliminować - z przyczyn podanych powyżej przy omawianiu zarzutu apelacji dotyczącego naruszenia normy art. 233 § 1 kpc przez Sąd I instancji - ustalenia dotyczące przebiegu obrad Walnego Zgromadzenia Ogródków Działkowych im. J. W < w W wiosną 2006r. albowiem powód poza gołosłownymi stwierdzeniami, iż podczas tych obrad pozwany nazwał go „złodziejem" nie wykazał 16 oskarżenia i pomówienia. Adresatem pisma były Rodzinne Ogródki Działkowe. Z treści pisma nie wynika ani kto osobiście owe bezpodstawne oskarżenia wobec powoda przedstawił ani też kto ma powoda przeprosić. W świetle powyższych rozważań stwierdzić trzeba, iż zeznania świadka H' O‹ są jedynie częściowo wiarygodne, a mianowicie co do przyczyn jego pobytu na terenie działki powoda i obecności w tym dniu na działce P - i pozwanego. Sąd Apelacyjny w oparciu o fragmenty zeznań śwd. H. O' , które ocenił jako wiarygodne dokonuje korekty ustaleń faktycznych Sądu I instancji i stwierdza, że: W dniu 3 kwietnia 2006r. H O _ na terenie działki powoda, znajdującej się w Ogródkach Działkowych im. J. W w We , na prośbę powoda, kopał dół przeznaczony na postawienie podstawy pod skrzynkę elektryczną. W trakcie jego pracy przybył na teren działki powoda elektryk R' J. celem podłączenia kabli do licznika. To on po stwierdzeniu pewnych nieprawidłowości zatelefonował do pozwanego T O1 , który przybył na teren altanki powoda. Obaj rozmawiali o tej kwestii. Nadto z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Okręgowy należy wyeliminować - z przyczyn podanych powyżej przy omawianiu zarzutu apelacji dotyczącego naruszenia normy art. 233 § 1 kpc przez Sąd I instancji - ustalenia dotyczące przebiegu obrad Walnego Zgromadzenia Ogródków Działkowych im. J. W' w W wiosną 2006r. albowiem powód poza gołosłownymi stwierdzeniami, iż podczas tych obrad pozwany nazwał go „złodziejem” nie wykazał --- STRONA 17 --- 17 żadnym dowodem obiektywnym i wiarygodnym by takie zdarzenie zaistniało. W miejsce tego ustalić należy, że podczas obrad przedmiotowego Walnego Zgromadzenia wiosną 2006r. jego Przewodniczący, którym nie był pozwany (okoliczność niesporna) nie udzielił powodowi głosu. (dowód: zeznanie pozwanego T. 0 ] > k. 267) Reasumując powyższe, wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie daje podstaw do uznania, że pozwany naruszył dobra osobiste powoda brak bowiem wiarygodnych dowodów przekonywujących o zasadności stanowiska prezentowanego przez powoda. Powód nie wykazał (art. 6 kc w zw. z art. 232 kpc) aby pozwany w swoich wypowiedziach zawarł treści naruszające cześć powoda, zbędne zatem jest badanie przesłanki bezprawności. Mając powyższe na względzie żądania powoda uznać należało za nieudowodnione i w oparciu o przepis art. 386 § 1 kpc w uwzględnieniu apelacji pozwanego zmienić zaskarżony wyrok w sposób opisany w punkcie I-szym sentencj i . Z uwagi na uwzględnienie apelacji z racji słuszności zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 233 § 1 kpc odnoszenie się do pozostałych jej zarzutów w sposób szczegółowy jest zbędne. Wystarczy zatem stwierdzić, iż nie były one zasadne bowiem nie było błędem postępowania pominięcie przez Sąd Okręgowy dowodu z akt sprawy z powództwa J K przeciwko R < J o ochronę dóbr osobistych gdyż wydane w tej sprawie orzeczenie nie jest wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Sąd cywilny obowiązany jest bowiem do dokonania własnych ustaleń faktycznych w oparciu o 17 żadnym dowodem obiektywnym i wiarygodnym by takie zdarzenie zaistniało. W miejsce tego ustalić należy, że podczas obrad przedmiotowego Walnego Zgromadzenia wiosną 2006r. jego Przewodniczący, którym nie był pozwany (okoliczność niesporna) nie udzielił powodowi głosu. (dowód: zeznanie pozwanego T. O} › k. 267) Reasumując powyższe, wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie daje podstaw do uznania, że pozwany naruszył dobra osobiste powoda brak bowiem wiarygodnych dowodów przekonywujących o zasadności stanowiska prezentowanego przez powoda. Powód nie wykazał (art. 6 kc w zw. z art. 232 kpc) aby pozwany w swoich wypowiedziach zawarł treści naruszające cześć powoda, zbędne zatem jest badanie przesłanki bezprawności. Mając powyższe na względzie żądania powoda uznać należało za nieudowodnione i w oparciu o przepis art. 386 § 1 kpc w uwzględnieniu apelacji pozwanego zmienić zaskarżony wyrok w sposób opisany w punkcie I-szym sentencji. Z uwagi na uwzględnienie apelacji z racji słuszności zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 233 § 1 kpc odnoszenie się do pozostałych jej zarzutów w sposób szczegółowy jest zbędne. Wystarczy zatem. stwierdzić, iż nie były one zasadne bowiem nie było błędem postępowania pominięcie przez Sąd Okręgowy dowodu z akt sprawy z powództwa J K przeciwko R J o ochronę dóbr osobistych gdyż wydane w tej sprawie orzeczenie nie jest wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Sąd cywilny obowiązany jest bowiem do dokonania własnych ustaleń faktycznych w oparciu o --- STRONA 18 --- 18 bezpośrednio przed tym Sądem przeprowadzone dowody. Nie było też uchybieniem ze strony Sądu Okręgowego niedokonywanie z urzędu ustaleń co dc ilości osób obecnych na Walnym Zgromadzeniu i ich przesłuchanie. To powód winien był dostarczyć stosowny materiał dowodowy na poparcie swoich twierdzeń, zgodnie bowiem z art. 232 zd. 2 kpc dopuszczenie dowodu z urzędu jest prawem, a nie obowiązkiem Sądu, który tylko w szczególnych sytuacjach o wyjątkowym charakterze powinien skorzystać ze swego uprawnienia przejęcia inicjatywy dowodowej. (por. wyrok SN z dnia 5.11.1997 III CKN 244/97). Zaskarżony wyrok, wbrew stanowisku pozwanego, nie naruszał też normy art. 54 Konstytucji RP i art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lecz normy art. 23 i 24 kc przez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy stan rzeczywisty sprawy, wynikający z prawidłowo dokonanej oceny dowodów, nie dawał ku temu podstaw bowiem powód nie wykazał faktu naruszenia jego dóbr osobistych przez pozwanego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc, przy czym wobec całkowitej przegranej powoda, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu należało w oparciu o przepis art. 386 §1 kpc zmienić zaskarżony wyrok i zasądzić od powoda na rzecz pozwanego poniesione przez niego koszty sądowe (220 zł opłata od zażalenia + 550 zł opłata od sprzeciwu od wyroku zaocznego) za pierwszą instancję - punkt I sentencji. Natomiast na koszty sądowe zasądzone od powoda na rzecz pozwanego za postępowanie apelacyjne składa się opłata od apelacji w kwocie 600 zł. (punkt II sentencji). Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zastosowania wobec powoda, zwolnionego od kosztów sądowych, 18 bezpośrednio przed tym Sądem. przeprowadzone dowody. Nie było też uchybieniem ze strony Sądu Okręgowego niedokonywanie z urzędu ustaleń co do ilości osób obecnych na Walnym Zgromadzeniu i ich przesłuchanie. To powód winien był dostarczyć stosowny materiał dowodowy na poparcie swoich twierdzeń, zgodnie bowiem z art. 232 zd. 2 kpc dopuszczenie dowodu z urzędu jest prawem, a nie obowiązkiem Sądu, który tylko w szczególnych sytuacjach o wyjątkowym charakterze powinien skorzystać ze swego uprawnienia przejęcia inicjatywy dowodowej. (por. wyrok SN z dnia 5.11.1997 III CKN 244/97). Zaskarżony wyrok, wbrew stanowisku pozwanego, nie naruszał też normy art. 54 Konstytucji RP i art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lecz normy art. 23 i 24 kc przez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy stan rzeczywisty sprawy, wynikający z prawidłowo dokonanej oceny dowodów, nie dawał ku temu podstaw bowiem powód nie wykazał faktu naruszenia jego dóbr osobistych przez pozwanego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc, przy czym wobec całkowitej przegranej powoda, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu należało w oparciu o przepis art. 386 § l kpc zmienić zaskarżony wyrok i zasądzić od powoda na rzecz pozwanego poniesione przez niego koszty sądowe (220 zł opłata od zażalenia + 550 zł opłata od sprzeciwu od wyroku zaocznego) za pierwszą instancję - punkt I sentencji. Natomiast na koszty sądowe zasądzone od powoda na rzecz pozwanego za postępowanie apelacyjne składa się opłata od apelacji w kwocie 600 zł. (punkt II sentencji). Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zastosowania wobec powoda, zwolnionego od kosztów sądowych, --- STRONA 19 --- 19 dobrodziejstwa art. 102 kpc. Sytuacja wyjątkowa w rozumieniu art. 102 kpc może zachodzić wówczas, gdy strona ma prawo pozostawać w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu o trafności swoich roszczeń i konieczności dochodzenia ich przed Sądem. Ocena, czy występują przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 102 kpc dokonywana jest niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przebieg postępowania, w tym opisana ewoluująca postawa powoda, który prezentował niekonsekwentne i zmienne stanowisko przeczy istnieniu okoliczności wyjątkowych, uzasadniających nie obciążanie go kosztami procesu na rzecz pozwanego. 19 dobrodziejstwa art. 102 kpc. Sytuacja wyjątkowa w rozumieniu art. 102 kpc może zachodzić wówczas, gdy strona ma prawo pozostawać w usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu o trafności swoich roszczeń i konieczności dochodzenia ich przed Sądem. Ocena, czy występują przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 102 kpc dokonywana jest niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przebieg postępowania, w tym opisana ewoluująca postawa powoda, który prezentował niekonsekwentne i zmienne stanowisko przeczy istnieniu okoliczności wyjątkowych, uzasadniających nie obciążanie go kosztami procesu na rzecz pozwanego.