Wyrok I ACa 1068/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2008 r. Sąd Apelacyjny w Wa

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 1068/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2008 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA – Roman Dziczek Sędzia SA – Anna Owczarek Sędzia SA – Barbara Trębska (spr.) Protokolant – st. sekr. sąd. Aneta Walkowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2008 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa D. Ch. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej (…) w W., B. G., S. H., M. O. i T. F. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt I C 1959/05 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że: 1) zobowiązuje Wspólnotę Mieszkaniową (…) w W. do złożenia, poprzez umieszczenie na tablicy ogłoszeń w budynku Wspólnoty, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oświadczenia następującej treści: „Wspólnota Mieszkaniowa (…) w W. przeprasza Pana D. Ch. za naruszenie jego prywatności poprzez umieszczenie na tablicy informacyjnej Wspólnoty nieprawdziwej informacji dotyczącej lokalu nr (…)”; 2) zobowiązuje Wspólnotę Mieszkaniową (…) w W. do usunięcia: ze strony internetowej Wspólnoty pisma D. Ch. z dnia 2 lipca 2004 r. skierowanego do „W/¿,_š êž HT --- STRONA 2 --- Zarządu Wspólnoty oraz z tablicy ogłoszeń Wspólnoty informacji dotyczącej zadłużenia lokalu nr (…); 3) zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej (…) w W. na rzecz D. Ch. kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; II. oddala apelację w pozostałej części; III. znosi wzajemnie między stronami koszty procesu za drugą instancję. UZASADNIENIE W pozwie o ochronę dóbr osobistych D. Ch. wniósł o: 1/ zasądzenie solidarnie od pozwanych: Wspólnoty Mieszkaniowej (…) w W. oraz B. G., S. H., M. O. i T. F. kwoty 764,62 zł tytułem zwrotu kosztów sporządzenia aktów notarialnych zabezpieczających dowody oraz kwoty 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie sfery prywatności, polegające na ujawnieniu adresu powoda publicznie, przypisanie i podanie do publicznej wiadomości nieprawdziwej informacji o stanie zadłużenia powoda, opublikowanie na forum publicznym bez zgody powoda jego pism procesowych z podaniem sygnatur i danych sądu, pism kierowanych przez powoda do zarządu Wspólnoty, jak również przypisanie publicznie powodowi negatywnych cech, a tym samym podważenie jego wiarygodności i rzetelności niezbędnej do wykonywania czynności zawodowych, 2/ zobowiązanie solidarnie pozwanych do usunięcia ze strony internetowej pozwanej Wspólnoty i z tablicy ogłoszeń treści zawartych na stronach internetowych Wspólnoty dotyczących powoda i M. Ch., a w szczególności wymienionych w akcie notarialnym nr rep. A (…), 3/ zobowiązanie solidarnie pozwanych do przeproszenia powoda w formie listów poleconych skierowanych do wszystkich właścicieli pozwanej Wspólnoty w następującym brzmieniu: „ B. G., S. H., M. O. oraz T. F. działając w imieniu własnym oraz w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej (…) w W. jako zarząd, uprzejmie przepraszają Pana D. Ch. za fakt związany z naruszeniem jego sfery prywatności przez umieszczenie na ogólnodostępnej publicznie tablicy informacyjnej Wspólnoty informacji nieprawdziwej dotyczącej lokalu nr (…)” oraz 2 --- STRONA 3 --- o przedłożenie zwrotek ZPO pocztowych potwierdzających przekazanie powyższych przeprosin wszystkim właścicielom, 4/ zobowiązanie solidarnie pozwanych do opublikowania przeprosin na stronie pierwszej w wydaniu codziennym „(…)” czcionką New Roman o wielkości 14, o podanej w pozwie treści, 5/ zobowiązanie solidarnie pozwanych do zaprzestania naruszania sfery prywatności powoda, 6/ zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 24 maja 2007 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanych zwrot kosztów procesu. Orzeczenie to oparł Sąd na następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej. Pozwana Wspólnota Mieszkaniowa (…) w W. prowadzi stronę internetową, która służy wymianie informacji pomiędzy Wspólnotą a jej członkami. Zamieszczane są na niej m.in. pisma procesowe dotyczące postępowań sądowych toczących się z udziałem Wspólnoty. Sprawy te wzbudzają zainteresowanie członków Wspólnoty, głównie ze względu na koszt obsługi prawnej, jakie musi ona w związku z nimi ponosić. Na stronie internetowej zostały umieszczone pisma sporządzone przez powoda w ramach postępowań sądowych toczących się między nim i jego małżonką, a Wspólnotą Mieszkaniową. Zaczerniono w nich podstawowe dane o powodzie, takie jak imię, nazwisko oraz adres zamieszkania. Pozwana Wspólnota przyznała, że w jednym przypadku pismo powoda było przez pewien czas umieszczone bez zaczernienia takich danych osobowych. Ponadto na tablicy ogłoszeń umieszczonej w budynku administrowanym przez Wspólnotę umieszczono tabelę , w której przy numerze mieszkania podano saldo zadłużenia wobec Wspólnoty, ale bez ujawniania danych osobowych właścicieli mieszkań. W ocenie Sądu Okręgowego pozwani: B. G., S. H., M. O. i T. F. nie posiadają legitymacji biernej w niniejszym procesie. Wszystkie działania, jakie w pozwie zarzuca im powód, były podejmowane w ramach wykonywania przez te osoby funkcji członka zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, a zatem działaniem organu w rozumieniu art. 38 k.c. Z tego już względu powództwo przeciwko nim podlegało oddaleniu. 3 --- STRONA 4 --- Przyczyną natomiast oddalenia powództwa przeciwko wspólnocie Mieszkaniowej była jego niezasadność. Zdaniem Sądu Okręgowego umieszczenie na stronie internetowej należącej do pozwanej pism procesowych dotyczących postępowań sądowych toczących się między powodem a Wspólnotą, nie naruszyło dóbr osobistych powoda. Członkowie wspólnoty mają bowiem prawo dostępu do dokumentacji związanej z jej działalnością, a postępowania sądowe są jawne. To członkowie wspólnoty ponoszą koszty obsługi prawnej związanej z jej udziałem w procesach sądowych. W przypadku zaś przegrania przez wspólnotę sprawy o uchylenie jej uchwały, wyrok będzie skuteczny wobec wszystkich członków. Dlatego też Sąd pierwszej instancji uznał, że ułatwienie przez Zarząd pozwanej Wspólnoty dostępu do pism procesowych składanych w postępowaniu sądowym przez umieszczanie ich na stronach internetowych, jest działaniem w uzasadnionym interesie społecznym, a zaczernienie w tych pismach danych osobowych powoda było wystarczającym działaniem dla ochrony jego dóbr osobistych. W ocenie Sądu Okręgowego, także umieszczenie na tablicy ogłoszeń zestawienia zawierającego numer mieszkania oraz saldo zadłużenia poszczególnych mieszkań wobec wspólnoty, nie było działaniem bezprawnym. Członkowie wspólnoty mają prawo dostępu do dokumentacji związanej z nieruchomością wspólną, w tym do danych dotyczących zaległości we wnoszeniu opłat przez innych członków. Fakt, że w tym wypadku na tablicy ogłoszeń umieszczono tylko numer mieszkania, bez podawania danych dotyczących właścicieli mieszkań, przesądza o tym, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci prawa do prywatności. W apelacji od powyższego wyroku wniósł powód o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości. Orzeczeniu zarzucił skarżący naruszenie art. 2, 8, 31, 32, 47 i art. 51 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz międzynarodowych konwencji, szczególności Konwencji Praw Człowiek i Obywatela. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. apelacja częściowo jest zasadna. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu Okręgowego stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, z jednym tylko zastrzeżeniem. Dotyczy ono ustalenia, że jedno z 4 --- STRONA 5 --- pism powoda zamieszczone na stronie internetowej pozwanej Wspólnoty ( k. 23), tylko przez pewien czas ujawniało dane osobowe powoda, podczas gdy powód wykazał, że mimo zapewnień pozwanej o poprawieniu tego niedopatrzenia ( k. 83) pismo w pierwotnej postaci, tj. bez zasłonięcia danych powoda nadal na stronie Wspólnoty się znajdowało (k. 158, 171). Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku po stronie pozwanych: B. G., S. H., M. O. i T. F. legitymacji biernej w niniejszym procesie. Nie zostało bowiem wykazane, aby pozwani ci prowadzili stronę internetową Wspólnoty Mieszkaniowej (…) w W. i umieszczali na niej pisma procesowe z postępowań sądowych toczących się z udziałem wspólnoty i powoda, a na tablicy ogłoszeń podawali stan salda poszczególnych lokali z tytułu należnych wspólnocie opłat, w innym charakterze niż jako członkowie zarządu tej Wspólnoty. Gdyby tak było, tj. aby osoby te działały w imieniu własnym, powód winien dowieść, który z tych pozwanych dopuścił się zarzucanych im w pozwie czynów, bowiem odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych ponosi tylko sprawca tego naruszenia, a więc w tym wypadku osoby, które podały do publicznej wiadomości przedmiotowe dane o powodzie. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że jako nie członkowie zarządu, wszyscy czterej pozwani działali wspólnie. Powód w swym stanowisku popada w pewną sprzeczność. Skoro bowiem twierdzi, że pozwani – osoby fizyczne mogły działać w tym wypadku jako zarząd tylko gdyby dysponowali uchwałą wspólnoty upoważniającą ich do składania oświadczeń woli w imieniu wspólnoty przez ujawnienie publicznie danych osobowych powoda bez jego wiedzy i zgody, to wobec braku takiej uchwały nie działali jako zarząd, ale jedynie w imieniu własnym. W takiej zaś sytuacji nie byłoby żadnych podstaw do pozwania w sprawie niniejszej Wspólnoty Mieszkaniowej, gdyż to nie ona – w świetle powyższego – byłaby sprawcą zarzucanych naruszeń. Powód zaś, nie wiadomo na jakiej podstawie uważa, że legitymacja bierna przysługuje wszystkim pozwanym i mimo przedstawionego wyżej poglądu zawartego w uzasadnieniu apelacji twierdzi, że członkowie zarządu działali zarówno w imieniu własnym jak i w imieniu Wspólnoty. Twierdzenie takie w toku procesu nie zostało dowiedzione. Nie sposób też podzielić poglądu skarżącego, iż o działaniach zarządu jako organu w rozumieniu art. 38 k.c. można mówić tylko wówczas, gdy są to działania podjęte w ramach przysługujących danemu organowi kompetencji. Osoba prawna oraz 5 --- STRONA 6 --- jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność prawną ( art. 33 1 k.c. ), a jest nią z mocy art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) także wspólnota mieszkaniowa, ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich za działania organu jakim jest zarząd i to także wówczas, gdy dane działanie przekracza kompetencję organu, czyli także za błąd organu. Niezależnie od powyższego dodać należy, iż wbrew poglądowi skarżącego, czyny jakie zarzuca on pozwanym w sprawie niniejszej nie miały charakteru oświadczeń woli i nie stanowiły czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokali. Reasumując, oddalenie powództwo przeciwko B. G., S. H., M. O. oraz T. F., z powodu braku legitymacji biernej było uzasadnione. Sąd Apelacyjny nie podzielił natomiast stanowiska Sądu Okręgowego odnośnie do zarzucanego pozwanej Wspólnocie naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez umieszczenie na tablicy informacyjnej w budynku przez nią administrowanym, listy zawierającej stan sald poszczególnych lokali z tytułu opłat należnych wspólnocie. Poza sporem jest, że członkowie wspólnoty mają prawo do informacji o zaleganiu opłat przez innych właścicieli lokali i zarząd jest obowiązany im takiej informacji udzielać, ale realizacja tego uprawnienia musi się odbywać w poszanowaniu dóbr osobistych ewentualnych dłużników wspólnoty. Tego typu informacja należy do chronionej prawem sfery prywatności dłużnika (art. 23 k.c.) , a jej podanie do publicznej wiadomości może się odbyć tylko za jego wiedzą i zgodą. W przeciwnym bowiem wypadku stanowi naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu art. 24 k.c. Bezprawności takiego działania nie znosi w tym wypadku ani uzasadniony interes pozostałych członków wspólnoty ( mogą oni bowiem o zadłużeniu właścicieli mieszkań dowiedzieć się od zarządcy lub na zebraniach wspólnoty), ani okoliczność, że na przedmiotowej liście podano tylko numer lokalu bez nazwiska właścicieli ( skoro po numerze mieszkania bez trudu można ustalić, do kogo ono należy, a zatem można zidentyfikować osobę, której informacja dotyczy). W przedmiotowej sprawie powód wykazał ponadto, iż informacja o zadłużeniu jego lokalu była nieprawdziwa, bowiem pozew Wspólnoty o zapłatę 5 000 zł został odrzucony w zakresie kwoty 4 290,75 zł, a w pozostałej części powództwo oddalono ( k. 92), co pominął w swych rozważaniach Sąd Okręgowy. 6 --- STRONA 7 --- Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uwzględniając częściowo apelację, na mocy art. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok i zobowiązał pozwaną Wspólnotę do złożenia oświadczenia o treści: „Wspólnota Mieszkaniowa (…) w W. przeprasza Pana D. Ch. za naruszenie jego prywatności poprzez umieszczenie na tablicy informacyjnej Wspólnoty nieprawdziwej informacji dotyczącej lokalu nr (…)” Orzekł ponadto, że obowiązek powyższy winien być wykonany przez umieszczenie oświadczenia na tablicy ogłoszeń w budynku Wspólnoty, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, a nie jak o to wnosił skarżący – doręczone wszystkim właścicielom pozwanej Wspólnoty. Skoro bowiem do naruszenia dóbr osobistych powoda doszło poprzez umieszczenie spornej tabeli sald na tablicy ogłoszeń, przez co zawarte w niej nieprawdziwe dane zostały upublicznione, to stosownym sposobem usunięcia skutków takiego naruszenia jest podanie w taki sam sposób informacji o nieprawdziwości danych wraz ze stosownym przeproszeniem. Z tego samego też powodu brak było podstaw do zobowiązania pozwanej do złożenia oświadczenia o treści jak wyżej na łamach dziennika „(…)”. Pozwana nie publikowała w nim informacji o zadłużeniu powoda, a on nie wykazał, aby tablica ogłoszeń, na której informacja ta została umieszczona miała zasięg ogólnopolski, a więc taki jaki posiada wymieniona gazeta. Właściwą w rozumieniu art. 24 k.c. czynnością zmierzającą do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda jest także zobowiązanie pozwanej do usunięcia z tablicy ogłoszeń informacji o zadłużeniu lokalu nr (…), a więc tej, która naruszyła prawo powoda do prywatności i dlatego Sąd Apelacyjny także w zakresie tego roszczenia apelację uwzględnił. Omówione powyżej naruszenie przez pozwaną dobra osobistego powoda nie uzasadniało natomiast zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Przyznanie zadośćuczynienia na tej podstawie jest fakultatywne, a zatem nie zawsze gdy dochodzi do naruszenia dóbr osobistych regulacja powyższa ma zastosowanie. Ponadto, zgodnie z jednolitym orzecznictwem Sądu Najwyższego może być ono zasądzone tylko w przypadku zawinionego działania sprawcy naruszenia dóbr osobistych ( por. wyrok z dnia 19 stycznia 2007 r., III CSK 358/06, wyrok z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC/4/53, wyrok z 1 kwietnia 2004 r., II CK 155/03 i 15 czerwca 2005 r. , IV CK 805/04, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie zachowaniu pozwanej 7 --- STRONA 8 --- zawinienia przypisać nie można. W dacie umieszczenia na tablicy ogłoszeń informacji o zadłużeniu lokalu (…), pozwana była przekonana o swoich racjach, za czym przemawia wytoczenie powództwa o zapłatę zaległości i uzyskanie na swoją rzecz nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, wytoczonym małżonkom Ch. (k. 38). Samo zaś upublicznienie informacji o zadłużeniu lokalu 34, aczkolwiek - jak to wyżej podniesiono – bezprawne, nie uzasadnia w ocenie Sądu Apelacyjnego przyznanie powodowi zadośćuczynienia. Stopień naruszenia dóbr nie był znaczny, gdyż po pierwsze była to informacja przeznaczona dla innych właścicieli lokali uprawnionych do jej uzyskania i chociaż umieszczona w miejscu, do którego dostęp miały także inne osoby, podnieść należy, że był to jednak dość ograniczony krąg osób odwiedzających mieszkańców, a doświadczenie życiowe wskazuje, iż osoby takie nie czytają informacji umieszczonych na tablicy ogłoszeń przeznaczonych z reguły dla lokatorów. Po drugie, dla odwiedzających, wzmianka o saldzie należności przypadających na lokale oznaczone tylko numerem, zazwyczaj nie pozwala na zidentyfikowanie właścicieli innych – poza znanym danej osobie – lokali. W rezultacie zatem przedmiotowe zestawienie sald było czytelne ( w zakresie identyfikacji członków zalegających z opłatami) jedynie dla członków wspólnoty, a oni byli uprawnieni do posiadania takiej informacji. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego odnośnie do braku podstaw do uznania, że zamieszczenie na stronie internetowej pozwanej Wspólnoty pozwu powoda o uchylenie uchwały pozwanej wspólnoty mieszkaniowej, odpowiedzi na pozew złożonej przez Wspólnotę oraz pisma procesowego powoda ( k. 20 – 22), naruszają dobra osobiste powoda. Sposób bowiem przedstawienia tych pism chroni prywatność powoda, gdyż jego dane osobowe są zasłonięte, a treść pism nie pozwala na jego identyfikację. Spór zainicjowany złożonym przez powoda pozwem dotyczy uchwały wspólnoty, a więc jego wynik będzie miał znaczenie dla wszystkich jej członków. Przy jego rozpoznawaniu jawność postępowania nie została wyłączona, a zatem pozostali właściciele lokali mają prawo do zapoznania się z pismami wnoszonymi w czasie jego trwania w siedzibie wspólnoty. W ocenie Sądu Apelacyjnego, przyjęty przez pozwaną sposób informowania jej członków o toczących się postępowaniach sądowych z jej udziałem, a polegający na zamieszczaniu pism procesowych na jej stronie internetowej ( zważywszy na obecne techniki przepływu informacji), nie 8 --- STRONA 9 --- narusza prywatności przeciwników procesowych wspólnoty, o ile ich dane nie są ujawnione, a same pisma nie pozwalają postronnym osobom na ich identyfikację. Ponieważ pisma, których zamieszczenie na stronie internetowej wspólnoty zakwestionował powód, warunki te spełniają, nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że naruszają one jego prawo do prywatności i dlatego też w ocenie Sądu Apelacyjnego oddalenie powództwa w tym zakresie było uzasadnione. Rację ma jednak skarżący, iż pozwana naruszyła jego prywatność ujawniając na swej stronie internetowej jego imię i nazwisko oraz niepełny adres, nie zasłaniając tych danych w piśmie zamieszczonym na stronie, jakie w dniu 2 lipca 2004 r. skierował do niej powód (k. 23). Nie ulega wątpliwości, że prywatność jest prawem chronionym postrzeganym zarówno w kontekście art. 47 Konstytucji RP jak i art. 51 ust. 1 Konstytucji RP oraz przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, w tym przypadku jako prawo do nieujawniania informacji dotyczących osoby i że stanowi dobro osobiste w rozumieniu art. 23 k.c. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sam fakt ujawnienia jakichkolwiek danych osobowych, czyli przetworzenie przez administratora takich danych bez zgody zainteresowanego nie przesądza sam przez się o naruszeniu dóbr osobistych i podstawie uzyskania ochrony o jakiej stanowi art. 24 k.c. Będzie tak wówczas, gdy przetworzenie danych osobowych stanowi w danych okolicznościach naruszenie jednego z powszechnych dóbr osobistych – prawa do prywatności ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2004 r., III CK 442/02, niepubl.). W ocenie Sądu Apelacyjnego zamieszczenie na stronie internetowej pozwanej Wspólnoty pisma powoda z jego danymi osobowymi takie prawo narusza, tym bardziej, że nie zostało ono usunięte nawet w toku niniejszego procesu, mimo przyznania przez pozwaną, że był to błąd. Z żądań powoda, które zmierzają do usunięcia skutków tego naruszenia uwzględnić należało żądanie zobowiązania pozwanej do usunięcia pisma zawierającego dane powoda ze strony internetowej Wspólnoty i dlatego też Sąd Apelacyjny zmieniając zaskarżony wyrok, o zobowiązaniu takim orzekł. Niezasadnym w tym zakresie było natomiast żądanie zamieszczenia oświadczenia zawierającego przeproszenie powoda za ujawnienie jego danych na stronach internetowych Wspólnoty, na łamach dziennika „(…)”, w którym żadne dane dotyczące powoda nie zostały opublikowane. Byłaby to niewspółmierna do dokonanego naruszenia dolegliwość dla pozwanej, tym bardziej, że powód nawet 9 --- STRONA 10 --- nie wykazał, aby domena internetowa wspólnoty cieszyła się dużą popularnością i aby liczba osób ją odwiedzających była tak liczna jak czytelników dziennika. Z uwagi na nieznaczny stopień dokonanego przez pozwaną, a omawianego w tym miejsce naruszenia, zdaniem Sądu Apelacyjnego nie było też podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Niezasadne było też żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz wydatków jakie poniósł na sporządzenie na podstawie art. 104 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, w formie aktów notarialnych protokołów stwierdzających zdarzenia, z których powód wywodzi w niniejszym procesie skutki prawne i które złożył jako dowody w sprawie. Roszczenie o zwrot tych wydatków nie mieści się w ramach ochrony przewidzianej w art. 24 k.c. Nie są to także koszty procesu w rozumieniu art. 98 k.p.c., a więc niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uwzględniając częściowo apelację na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w sposób wyżej omówiony, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów procesu związanych z niemajątkowymi roszczeniami ( art. 100 k.p.c.). W pozostałej części apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu ( art. 385 k.p.c.). Koszty procesu za postępowanie apelacyjne, z uwagi na częściowe tylko uwzględnienie apelacji, Sąd Apelacyjny na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zniósł wzajemnie między stronami. 10