Wyrok I ACa 1066/10

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I ACa 1066/10 ‘M. ‘?* »//1. 3 1 ,,_'<_/ .2)‘. 3: 1$_\ 1 £7‘= qh o \\ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sqd Apelacyjny W Lodzi I Wydzizd Cywilny W skiadziez Przewodniczapyz SSA Hanna Rojewska Sqdziowiez SSA Wincenty Slawski SSA Anna Miastkuwska (spr.) Dnia 25 maja 2011 r ' Protokolantz Jolanta Chrzanowska  Ponomarenko p0 rozpoznaniu W dniu 25 maja 2011 r. W Lodzi na r0zpraw1e spraWY Z powédztwa B przeciwko Skarbowi Pafistwa  Zakladowi Karnemu w — _ 0 zadoééuczynienie na skutek apelacji strony pozwanej od Wyroku ’ Sqdu Okraggowego W Piocku z dnia 15 wrzéénia 2010 1'. sygn. akt I C 1427/09 oddala apelacjg. Sygn. akt: I ACa 1066/10 'M-. "?¬ »R/1, 3 ,y „¬_'‹_f- .łf 2-: 1¬¬\\ 1 ßżf ql' o \\ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Hanna Rojewska sędziowie; SSA Wincenty śxawski SSA Anna Miastkowska (spr.) Dnia 25 maja 2011 r ' Protokolantz Jolanta Chrzanowska - Ponomarenko po rozpoznaniu W dniu 25 maja 2011 r. W Łodzi na 1'ozpraw1e Sprawy Z powództwa' 13-1- przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w _ _ o zadośćuczynienie na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku ' Sądu Okręgowego W Płocku z dnia 15 września 2010 1*. sygn. akt I C 1427/09 oddala apelację. --- STRONA 2 --- Uzasadnienie Wyrokiem Z dnia 15 Wrzeénia 2010 roku Sad Okmgowy W Plocku zasqdzfl od pozwancgo Skarbu Paflstwa — Zakladu Karnego W —na rzecz pozwanego 13 Lkwotg 4.000 Z1 z tytulu Za;d0ééL1czyn.ieILia za krzywdg doznanq W zwiqzku z" przebywaniem W»S ceiach Zakladu Karnego W — W Warunkach nie gwaxantujacych zachowania normy powierzchni przypadajagzej na jednego osadzonego. _ Orzeczenie t<j zostaio oparte na ustaleniach, ktére Sacd Apelacyjny podzielil i przyjal za vvlasne. In C0' do Warunkéw W jakich pozwany odbywal kart: ustalenia te' nie byiy kwestionowane przez Ski‘;1I'Z8=CyCh. " Sandi insfiancji zaz;naczy1 mizgdzy innymi, ii powéd przebyvvad W Zakladzie Karnym W 0d dnia 13.11.2007 1'. Byi osadzony W celdch n1"_3O8 i 316. Iloéé oséb prz_ebyWaja,cych W tych celach W poszczegélnych okresach, W tym iloéé oséb jaka powinna byé osadzona zgodnie Z normac, zostala przedstawiona przez Sad W odragbnyrn zestawieniu. Przeludnjenie W Zakladzie Karnym W Q utrzymyvvaio sic; od 2000 r. i Wediug stanu na dziefl 17.03.2009 1". Wynosflo ok. 17,5“/@._ ‘ Kierownictwo Zakladu Karncgo realizowalo 0b0Wia_zek powiadamiania 0 przeludnieniu sgdziego penitencjarnego. W Zakkadzie Karnym W iosadzeni maja, mofaliwoéé Widzefi, sa, d1a_ nich organizowanc’ zajcgcia kulturalno ~ oéwiatowe i okolicznoéciowe imprezy. Cele sa, odpowiednio VV}TpOS&lZO1'l€_W niezbgdne meble 'i urzgdzenia sanitarne, osadzeni korzystaja, z Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 Września 2010 roku Sąd Okręgowy W Płocku zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego W _na rzecz pozwanego B- L-kwotę 4.000 zł z tytułu zadośćuczynierL'a za krzywdę doznaną W związku z' przebywaniern WP ceiach Zakładu Karnego W _ W Warunkach nie gwarantujacych zachowania normy powierzchni przypadajacej na jednego osadzonego. _ Orzeczenie to zostało oparte na ustaleniach, które Sad Apelacyjny podzielił i przyjął za Własne. O Co' do warunków W- jakich pozwany odbywał kare ustalenia te' nie były kwestionowane przez skarzacych. ' Sad,I instancji zaznaczył miedzy innymi, iż powód przebywał W Zakładzie Karnym W -od dnia 13.11.2007 r. Był osadzony W celach nr_308 i 316. Ilość osób przebywających W tych celach W poszczególnych okresach, W tym ilość osób jaka powinna być osadzona zgodnie z norma, została przedstawiona przez Sąd W odrębnym zestawieniu. Przeludnienie .W Zakładzie karnym W 3 'utrzyrnywało się od 2000 r. i według stanu na dzień 17.03.2009 r. wynosiło ok. 17,50/e._ " Kierownictwo Zakładu Karnego realizowało obowiązek powiadamiania o przeludnieniu sędziego penitencjarnego. W Zakładzie Karnym W ńosadzeni mają możliwość Widzeń, są dla nich organizowane' zajęcia kulturalne -~ oświatowe i okolicznościowe imprezy. Cele są odpowiednio Wyposażone _W niezbędne meble 'i urządzenia sanitarne, osadzeni korzystają z --- STRONA 3 --- trzeoh posilkow dziennie. W tym jednego ciephego, 'maja¢ zapewniona nalezytac Opi61{Q lekarska,  _ . W celach znajduja, siq: ka,ci1<:i sanitarne, W'_YpOS£1ZOI'l€ W umywalki, raz W tygodniu skazani moga korzystaé z 19.2111. Cele posiadaja, Wentylacjo, ktora, sprawdza firma zewnotrzna. I‘».‘E'Is*»’~,‘:5;'?l”»;» S , 0 . ‘ V\7skazu3'a;c"' ' ‘Tress art. 417 k.c., Jake? podstawo odpowiedzialnoéoid strony pozwaziej W niniejszej ~ sprawie Sacdl p0W01a1 sio na treéé przepisow art. 110 § 2 i 248 k.k.W. orai na treéé § 2 ust. 4 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z 9 kwietnia 2006 roku, W0 sprawie trybu postopowania dnia 1 W1aéciWych orgzmow W Wypadkach, gdy liczba osadzonych W zakladach karnych i aresztach Eledczych przekroczy W skali kraju ogélna pojemnoéé tych zaldadow (Dz.U; Nr 65 poz. 459). Sad nawiagzal rowniez do przépisow art. 23 k.c. in 448 k.c. zaznaczajqc, 2e problorn przeludnienia W ceiach i Warunkow _W jalzich przebywajd skazani byl przedmiotem Wypowiedzi Sadu Najwyiszegoi Trybunalu Konstytucyjnego z nawiazaniem do treéci art. 3 Europejskiej Konwencji 0 Ochronie Praw Czkowieka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4.11.1950 1". Sad uwzglodnil przy tym miodzy innymi treéé Wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego Z dnia 26.05.2008 roku SK 25/ 07 Wstwierdzajacego;Wniaggodnoéé art. 248 § 1 k.1<;.W. z Konstytucja, oraz mial na uwadze przytoczone W uzasadnieniu orzeczenia Sa,du Najwyzszego i Europejskiego Trybunald PIEiW'CZ1OW161{El, odniéslf sio do pozycji EKPCZ .W krajowym porzqdku prawnym, dok011*ai'_~11;..fté~IZ rozwaiafi na temat kofmtytucyjnoéci §’ 2 ust. 4' rozporzacdzenia Ministra Sprawiedliwoéci 2: dnia 19.04.2006 r., zaznaczajac W tym ostatnim zakresie, its akf ten zwazywszy na jego rango nie moée byé 2 trzech posiłków dziennie, W tym jednego ciepłego, -'mają zapewnioną należytą opiekę lekarską. - _ _ W celach znajdują się kąciki sanitarne, wyposażone W umywalki, -raz W tygodniu skazani mogą korzystać z łaźni. Cele posiadają wentylację, którą sprawdza firma zewnętrzna. 'Í'›.*Ê'Ĺ‹›Ÿ›",¿Í;Í¿l*'›;› S , i . ' Wskazujacfi' ' 'Ê tresc art. 417 k.c., jakoi podstawę odpowiedzialności' strony pozwanej w niniejszej ~ sprawie Sadl powołał się na treść przepisów art. 110 § 2 i 248 k.k.w. oraz na treść § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 kwietnia 2006 roku, wi sprawie trybu postępowania dnia 1 właściwych organów w wypadkach, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczy-ch przekroczy W skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz.U; Nr 65 poz. 459). Sąd nawiązał również do przepisów art. 23 k.c. in 448 kc. zaznaczając, że problem przeludnienía w celach i warunków _w jakich przebywają skazani był przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego-i Trybunału Konstytucyjne-go z nawiązaniem do treści art. 3 Europejskiej- Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4.11.1950 r. Sad uwzględnił przy tym między innymi treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.05.2008 roku SK 25/ 07 Vstwierdzającego;-niezgodność art. 248 § 1 k.k.W. z Konstytucją oraz miał na uwadze przytoczone W uzasadnieniu orzeczenia Sądu Najwyższego i Europejskiego Trybunału Praw' Człowieka, odniósł sie do pozycji EKPCz .w krajowym porządku prawnym, dokonał'.~'.s..fte~ż rozważań na temat konstytucyjności §l 2 ust. 4' rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19.04.2006 r., zaznaczając w tym ostatnim zakresie, ze akt" ten zważywszy na jego rangę nie może być 2 --- STRONA 4 --- podstawa uchylenia bezprawnoéci postepowania Dyrektora Zakladu Karnego W  _ Dla potwierdzenia tej tezy Sad powoiai‘ sic;; na Wyrok SN z dnia 26.09.2002 r. III K K 206/0'7 orazna Wyrok NSA z dnia 2.02.2007 1". OSK 414/06, W ktorych to orzeczeniach zostaia dopuszczona samodzielnoéé badania przez Sady konstytucyjnoéci aktow nizszego ranga nit ustawa bez potrzeby wystepowania do Trybunahli Konstytucyjnego o fozstrzygniecie Watpliwoéci W tym zakresie. W ocenie Sadu, § 2 ust. 4 cyt. _rozporzadzenia jest sprzeczny Z art. 40 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i art. 3 EKPCZ W zakresie W jakim zezwala na umieszczenie osadzonych W celach, W ktorych powierzchnia na jednego osadzonego jest mniejsza niz 31119 tylko na podstawie braku miejsc W celach dodatkowych. l _ Ostateoznie'Sad Okregowy doszedl do Wriiosku, ii doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda. Powod przez okres ok. 2 lat byl o$_adzony___ W _ celi W ktérej nie przfifstrzegano Wymogu zagwarantowania kazdemu pozbawionemu Wolnoéoi minimum. 3 mg powierzchni. Na skutek osadzenia W Warunkach przeludnienia B. 1 doéwiadczyi ograniczefi W korzystaniu z kacika sanitaxnego, ktory musial dzielié 2; W1QkSZQ. liczba, Wspolwieéniow 1112 mialoby to miejsce W przypadku przestrzeganianormy ujetej W art. .1 10 § 2 k.k.W. oraz doznal utrudniefi W spoiywariiu iposilkow. Osadzenie W Warunkach 0 przeludnienia nie bylo spowodowane szczegolnymi okolicznoéciaini, a Wynikaito z polityki penitencjarnej pafistwa, ktore nie zapewriilzo odpowiedniej liczby zakladow karnych. Na skutek tego'dosz1o, zdaniem Sadu do naruszenia godnoéci powoda oraz jego prawa do prywatnoéci. Uzasadniaio to przyznanie powodowi zadoééuczynienia W oparciu 3 podstawa uchylenia bezprawności postępowania Dyrektora Zakładu Karnego W _ _ Dla potwierdzenia tej tezy Sąd powołał się na Wyrok SN z dnia 26.09.2002 r. III K K 206/07 orazna wyrok NSA z dnia 2.02.2007 1". OSK 414/06, W których to orzeczeniach została dopuszczona samodzielność badania przez Sądy konstytucyjności aktów niższego ranga niż ustawa bez potrzeby występowania do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie wątpliwości W tym zakresie. W ocenie Sądu, § 2 ust. 4 cyt. _rozporządzenia jest sprzeczny z art. 40 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i art. 3 EKPCz W zakresie W jakim zezwala na umieszczenie osadzonych W celach, W których powierzchnia na jednego osadzonego jest mniejsza niż 31112 tylko na podstawie braku miejsc W celach dodatkowych. I _ Ostatecznie'Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Powód przez okres ok. 2 lat był os_adzony___ W _ celi W której nie przcstrzegano wymogu zagwarantowania każdemu pozbawionemu Wolności minimum. 3 m2 powierzchni. Na skutek osadzenia W Warunkach przeludnienia B. Ĺ- doświadczył ograniczeń W korzystaniu- z kacika sanitarnego, który musiał dzielić z większa. liczbą Współwięźniów niż miałoby to miejsce w przypadku przestrzeganiainormy ujętej W art. _l 10 § 2 k.k.W. oraz doznał utrudnień W spożywaniu posiłków. Osadzenie W Warunkach i przeludnienia nie było spowodowane szczególnymi okolicznościami, a wynikało z polityki penitencjarnej państwa, które nie zapewniło odpowiedniej liczby zakładów karnych. Na skutek tegodoszło, zdaniem Sądu do naruszenia godności powoda oraz jego prawa do prywatności. Uzasadniało to przyznanie powodowi zadośćuczynienia W oparciu 3 --- STRONA 5 --- 0 art. 448 k.c. Ustosunkowujac sie do podniesionego przez lpozwariego zarzutu bra1<;u“Winy Dyrektora Zakladu Karriego, Sad 1 instancji Wskaza1 na treéé Wyroku Sadu Apelacyjnego W Poznaniu z dnia 11.05.2006 roku I ACa 327/05, zgodnie z ktorym zasada odpowiedzialnoéci Skarbu Paristwa, Wynikajaca z art. 417 1<.c., nie Wyrnaga udowodnienia Winy furikcjonariusza, a jedynie Wykazania, Ze jego dzia1anie by1o niezgodne z prawern. Powolujac sie na treéé. Wyroku Sadu Najwyiszego z_ dnia 24.01.2008 roku I CSK 319/O7‘, Sad Okregowy podkreélih i2 Sad Najwyiszy odstapit od panujacego Wczeéniej pogladu, ii przeslanka, przyzriariia zadoééuczynienia na podstawiel art. 448 k.c. jest nwina osoby dopuszczajacej sie naruszenia dobr osobistych. Dlatego okolicznoéé, ii Dyrektor Za.k1adu Karnego riie poriosi Winy za Warunki W jakich przebywaja osadzerii, riie mote stanowié przes1ari_ki ekskulpujacej strone pozwaria od odpowiedzialnoéci w niniejszej sprawie. _ . Za odpowiednie Sad uznal zadoééuczynienie W kwocie 4.000 Z1, naleiycie uwzgledniajacej charakter naruslzonego dobra i okres W jakim powod przebywal _W przeludnionej celi. przewyiszajacej zasadzona, sumo, powodztwo zostaio oddalone jako zbyt Wygorowane. _ _ _ __ . . Zaskariajac powyiszy Wyrok W zakresie pkt. 1 i 4 sentencji, strona pozwana zarzucila W apelacjiz 1. naruszenie prawa rnaterialnego  art. 3 Koriwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4.11.1950 r. przez niewlaéciwe zastoso.Wariie.; 2. naruszenie prawa materialnego 4 art. 248 § 1 W zw. z art. 110 § 2 k.1<.c. przez jego niezastosowariie; _ 4 o art. 448 k.c. Ustosunkowując się do podniesionego przez 'pozwanego zarzutu braku` winy Dyrektora Zakładu Karnego, Sąd 1 instancji wskazał na treść wyroku Sądu Apelacyjnego W Poznaniu z dnia 11.05.2006 roku I ACa 327/05, zgodnie z którym zasada odpowiedzialności Skarbu Panstwa, wynikająca z art. 417 k.c., nie Wymaga udowodnienia winy funkcjonariusza, a jedynie wykazania, że jego działanie było niezgodne z prawem. Powołując się na treść. wyroku Sądu Najwyższego z_ dnia 24.01.2008 roku I CSK 319/07., Sąd Okręgowy podkreślił, iż Sąd Najwyższy odstąpił od panującego wcześniej poglądu, iż przesłanką przyznania zadośćuczynienia na podstawie' art. 448 k.c. jest .wina osoby _dopuszczającej się naruszenia dóbr osobistych. Dlatego okoliczność, iz Dyrektor Zakładu Karnego nie ponosi winy za Warunki W jakich przebywają osadzeni, nie może stanowić przesłanki ekskulpującej stronę pozwaną od odpowiedzialności W niniejszej sprawie. _ _ 'Za -odpowiednie Sąd uznał zadośćuczynienie .W kwocie 4.000 zł, należycie uwzględniającej charakter naruszonego _dobra i okres W jakim powód przebywał _W przeludnionej celi. przewyższającej zasądzoną sumę, powództwo zostało oddalone jako zbyt Wygórowane. _ _ _ __ . _ Zaskarżając powyższy Wyrok W zakresie pkt. 1 i 4 sentencji, strona pozwana zarzuciła W apelacji: 1. naruszenie prawa materialnego - art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka ~i Podstawowych Wolności z dnia 4.11.1950 r. przez niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie prawa materialnego ~ art. 248 § 1 W zw. z art. 110 § 2 k.k.c. przez jego niezastosowanie; _- 4 --- STRONA 6 --- 3. naruszenie prawa materialnego — art. 448 k.c., 417 k.c. W zw. z art. 24 k.c. przez r1ieW1asciWe zastosowanie; _  4. riaruszenie prawa materialnego ~ art. 5 k.c. przez jego niezastosowarne; .   5. naruszenie prawa procesowego — art. 102 k.p.c. W zw. z art. 98 k.p.c. przez niewlasciwe zastosowanie. W oparciu o te zarzuty skarzacy domagal sie zmiany orzeczeriia przez oddaleniepowodztwa i zasadzenie kosztow l postepowania za obie instancje, ewentualnie uchyleriia Wyroku W punktach 1i 4 sentencji i przekazania sprawy do ponowriego rozpozriania Sadowi I instancji. '  ' Sad Apelacyjny zwazyl co nastepuje: Apelacja nie by1a uzasadniona. l W pierwszym rzedzie naleialo ustosunkowaé sie do podniesionego W apelacjilzarzutu naruszeriia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cz1oWieka i Podstawowych Wolnoéci upatrywariego W apelacji W nieprawidlowyin zastosowariiu tego przepisu przez Sad I instancji, bez Wiaéciwego uwzglednienia treéci orzeczefi Europejskieg0.Trybuna1u Praw Czlowieka. Z zarzutem tym Sad Apelacyjny sie nie zgodzil.    Na Wstepie naleiyi zaznaczyé; ii dobra osobiste czlowieka pozostaja pod ochrona Konstytucji‘ RP, W ktorej 4 sa zawarte przepisy dotyczace bezposrednio idébr osobistych. Wsrod przepisow 0 Wolnosciach, prawach i obovviazkach cZ1oWieka, ustawodawca W art. 80 stwierdzil, Ze przyrodzoria i niezbywalna godnosé cz1oWie1<a jest nienaruszalna, a jej poszanowanie 1 ochrona jest obowiazkierri W1adz publicznych. Obowiazek ten 5 3. naruszenie prawa materialnego - art. 448 k.c., 417 k.c. w zw. z art. 24 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie; _ - 4. naruszenie prawa materialnego ~ art. 5 k.c.- przez jego niezastosowanie; _ - - 5. naruszenie prawa procesowego - art. 102 k.p.c. W zw. z art. 98 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o te zarzuty skarżący domagał .się zmiany orzeczenia przez oddalenierpowództwa i zasądzenie kosztów I postępowania za obie instancje, ewentualnie uchylenia wyroku w punktach li 4 sentencji i przekazania sprawy do ponownego -rozpoznania Sądowi I instancji. ` - ' Sąd Apelacyjny rzważył co następuje: Apelacja nie była uzasadniona. I W pierwszym rzędzie należało ustosunkować sie do podniesionego W apelacji' zarzutu naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności upatrywanego w apelacji w nieprawidłowym zastosowaniu tego przepisu przez Sad I instancji, bez właściwego uwzględnienia treści orzeczeń Europejskiego.Trybunału Praw Człowieka. Z zarzutem tym Sąd Apelacyjny się nie zgodził. - - - Na wstępie należy” zaznaczyć, iż dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną Konstytucji RP, W której , są zawarte przepisy dotyczące bezpośrednio dóbr osobistych. Wśród przepisów o wolnościach, prawach i obowiązkach człowieka, ustawodawca w art. 30 stwierdził, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie 1 'ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten 5 --- STRONA 7 --- poWinieri____1_)yé realizowany przez W1adze publiczne przede WSZyS11{11’l'1. tam, gdzie Pafistwo dziala W ramach irnperiizm, realizujac swoje zadania represyjne, ktorych Wykonanie nie more prowadzié do Wiekszego ograriiczenia praw czlowieka i jego godnoéci, niz to Wynika Z zadafl ochronnych i ceiu zastosowariego srodka. . 2 vGodn'osé osobista jest ta sfera osobowosci, ktora konkretyzuje sie‘ vv’ poezuciu Wlasnej Wartosici ez1oWie1<:a i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, ktore stariowi istotny element psychiki, kszta1toWane jest przez szereg okolicznoéci zewnetrzriych. Zapewnienie przez pafistwo go.dziWych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolriosci jest jednym Z podstawowych Wymagafi dernokratycznego pafistwa prawnego, znajdujaeym Wyraz W normach prawa miedzyr1aro'd0Wego (orzeczenia SN2: dnia 25 IV 1989 r. I. CR 143/89 OSPiKA 1990 poz. 330). Mowia o tych praepisy — art. 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polske Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych Z dnia 19 XII 1966 r.‘ (DZ.U. Z" 19"/7 Nr as, poZ. 1671 169] oraz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw (_Iz1oWie1<a i Podstawowych Wolnosci Z dnia 4 XII 1950 r. W. ktorym stWierdzono,.‘Ze..1<:aZda osoba pozbawiona Wolnosci Winna bye traktowana W ’sposob_ hurriarritarny i _z ~p0szanoWanie1n przyrodzonej godnosci cz10Wieka.~. ‘ . . 4 Europejski Trybunal Praw Czlowieka uznaje, Ze art. 3 Koriwencji ehroiii jedna z podstawowych ~ Wartosci dernokratycznych spohzczefistw.  Konwencja bezwzglednie zakazuje tortur oraz riieludzkiego badi poniiajacego traktowania 6 powinien____być- realizowany przez władze publiczne przede wszystkim' tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. . Ą 'Goclność osobista jest tą sferą osobowości, która konkretyzuje się vw» poczuciu własnej wartości człowieka i 'oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie- to, które stanowi istotny element psychiki, kształtowane- jest przez szereg okoliczności zewnętrznych. Zapewnienie przez państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych. wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w n-ormach prawa międzynarodowego (orzeczenia SN_z dnia 25 IV 1989 r. I. CR 143/89 OSPiKA 1990 poz. 330). Mówią o tych przepisy _ art. 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego- Paktu Praw Osobistych i Puibiicznych z dnia 19 xii 1966 r. (Dz.U. zy 1977 Nr 88, p6z..1671 169] oraz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 XII 1950 r. W którym stwierdzono, „że każda osoba pozbawiona wolności- winna być -traktowana W »sposób hurnariitarny i _‹z ~poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka.-~. “ . . ‹ Europejski Trybunał Praw Człowieka uznaje, ze art_. 3 Konwencji chroni jedną z podstawowych ~ wartości demokratycznych społeczeństw. - Konwencja bezwzględnie zakazuje tortur oraz nieludzkiego bądź poniżającego traktowania 6 --- STRONA 8 --- lub karariia, bez Wzgledu ria zachoWa11ie ofiary. (a przeciwko Wlochom, skarga nr 26772/95). Jak Wielokrotnie bylo to podkreslane W orzecznictwie Trybunahl, z1e traktowanie musi osiagnaé peWien' poziom minirnalriej niedogodnosci, aby mogio bye objete norma art. 3 Konwencji. Oczywiste jest, Ze okreslenie tego minimalnego " oh :1 "4 E“ 4 0 "I. P»W poziomu niedogodnoéci jest Wzgledne 1 zaieiy od okoliczriosci sprawy, talcich jak sposob i czas tnvania zlego traktowania, fizyczne i psychiczne konsekwencje tego rodzaju dzialafi, W riiektorych tea przypadkach rowniei pleé, Wiek i stan zdrowia ofiary. Dla stwierdzenia, czy traktowanie rnoze bye oceriione jako poniiajace W rozumieniu art. 3 Konwencji Trybunal bierze pod uwage, akcentowana W apelacji okolicznosé czy celem tego traktowania jest upokorzenie oraz zdeprecjonowanie danej osoby oraz, czy biorac pod uwage konsekwencje takiego traktowariia, Wp1yne1o ono negatywnie na osobowosé tej osoby W sposobli riie dajacy sie pogodzié 2 artykulem 3 Konwencji. Jakkolwiek pytariie czy celem by1o poniienie lub zdeprecjonowanie ofiary, istotnie jest czynnikiem, ktory naleiy Wziaé pod uwage, to brak takiego celu nie rnoie ostatecznie Wykluczyé naruszenia powyzszego przepisu‘ ( przeciwko Grecji skarga nr 28524 / 95, —przeciWko Litwie, skarga nr 44558/98). . ' Wprawdzie srodki stosowane przy pozbawieniu Wolnosci rnoga sie Wiazaé z nieuniknionymi dolegliwosciami, niie rnniej jednak, poniienie czy cierpienie nie rnoie przekraczaé pewnego poziomu zwiazanego z konkretnyrri rodzajem zgodnego z prawem traktowania lub karania. Osoba pozbawioria Wolnosci nie tra/ci 7 lub karania, bez względu na zachowanie ofiary. [_ przeciwko Włochom, skarga nr 26772/95). Jak wielokrotnie było to podkreślane w orzecznictwie Trybunału, złe traktowanie musi osiągnąć pewien' poziom minimalnej niedogodności, aby mogło być objęte normą art. 3 Konwencji. Oczywiste jest, że określenie tego minimalnego '¬ ch 51 "4 E”sš 0 "-Í. FxW poziomu niedogodności jest względne i zależy od okoliczności sprawy, takich jak sposób i czas tnvania złego traktowania, fizyczne i psychiczne konsekwencje tego rodzaju działań, w niektórych też przypadkach również płeć, wiek i stan zdrowia ofiary. Dla stwierdzenia, czy traktowanie może być ocenione jako poniżające w rozumieniu art. 3 Konwencji Trybunał -bierze pod uwagę, akcentowaną w apelacji okoliczność czy celem tego traktowania jest upokorzenie oraz zdeprecjonowanie danej osoby oraz, czy biorąc pod uwagę konsekwencje takiego traktowania, wpłynęło ono negatywnie na osobowość tej osoby w sposób., nie dający _się pogodzić z 'artykułem 3 Konwencji. Jakkolwiek pytanie czy celem było poniżenie lub zdeprecjonowanie ofiary, istotnie jest czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę, to brak takiego celu nie może ostatecznie wykluczyć naruszenia powyższego przepisu (_ przeciwko Grecji skarga nr 28524/ 95, _przeciwko Litwie, skarga nr 44558/98). , ` Wprawdzie środki stosowane przy pozbawieniu wolności mogą się wiązać z nieuniknionymi dolegliwościami, -nie mniej jednak, poniżenie czy cierpienie nie może przekraczać pewnego poziomu związanego z konkretnym rodzajem zgodnego z prawem traktowania lub karania. Osoba pozbawiona wolności nie traci 7 --- STRONA 9 --- przez sarn fakt uwiezienia ochrony jej podstawowych praw gwararitowariych przez Konwencje. Przeciwnie, osoby osadzorie znajduja sie W szczegolnej sytuacji i W1adze rnaja obowiazek je chronié. . Zgodnieiz art. 3 Konwencji pafistwo Winno zapewnié Warunki uwiezieriia, ktore odpowiadaja godnosci ludzkiej, oraz zadbaé aby sposob Wykonywania kazy nie poddawat osadzonego cierpieniorn oraz trudnosciorn niewspolmiernym do koniecznego poziornu dolegliwosci zaWsze zwiazanego Z uwiezieniern oraz Zeby, biorac pod uwage praktycjzne Wymogi uwiezienia, jego zd~roWie oraz sarnopoczucie by1y odpowiednio chronione. { przeciwko Polsce, skarga nr 30210/96). W ooenie Trybunalu, oceniajac Warur1ku.uWiezienia, naleiy uwzgledriié laczrie konsekweneje Warunkow W jakich odbywa sie uwiezienie, jak rowriiez skutki zarzutow skariacego (— przeciwko Grecji, skarga nr 40907./98}. Naleiy tea rnieé na uwadze dlugoso okresu czasu, W ktérym dana osoba jest, uwieziona W konkretnych Warunkach [— przeciwko Estonii, skarga nr 64812/01). V V _ _ Zajmujac sie kvvestia przeludnienia Trybunal W sprawie —przeciW1<o Litwie (skarga nr 53254 / 99} podkreslil, Ze skrajny brak przestrzeni W celi Wieziennej jest aspektem, ktory nalezy uwzglednié W celu ustalenia, czy poddawane W Watpliwoéé Warunki uwiezienia by1y ,,p0niZajace” Z punktu Widzenia art. 3 Konwencji.  ~ _ We Wczesniejszych spraWach, gdzie skarzacy mieli do dyspozycji mniej nia 3 m3 na_ osobe, Trybuna1 uzriawal, Ze przeludnienie by1o tak duie, Ze samo W sobie starioW‘i1o _ 8 przez sarn fakt uwięzienia ochrony jej podstawowych praw gwarantowanych przez Konwencje. Przeciwnie, osoby osadzone znajdują się w szczególnej sytuacji i władze maja obowiązek je chronić. . Zgodniez art. 3 Konwencji państwo winno zapewnić warunki uwięzienia, które odpowiadają godności ludzkiej, oraz zadbać aby sposób wykonywania kary nie poddawał osadzonego cierpieniom oraz trudnościom niewspółmiernym do koniecznego poziomu dolegliwości zawsze związanego z uwięzieniem oraz żeby, biorąc pod uwagę pr-aktycrzne wymogi uwięzienia, jego zdrowie oraz samopoczucie były odpowiednio chronione. (_ przeciwko Polsce, skarga nr 30210/96). W ocenie Trybunału, oceniając warunkuuwiezienia, należy uwzględnić łączne konsekwencje warunków w jakich odbywa się uwięzienie, jak równiez skutki zarzutów skarżącego (_ przeciwko Grecji, skarga nr 40907./98). Należy też mieć na uwadze długość- okresu czasu, w którym dana osoba jest, uwięziona w konkretnych warunkach [_ przeciwko Estonii, skarga nr 64812/01). V V _ _ Zajmując się kwestią przeludnienia Trybunał w sprawie _przeciwko Litwie (skarga nr 53254/99} podkreślił, że skrajny brak przestrzeni w celi więziennej jest aspektem, który należy uwzględnić w celu ustalenia, czy poddawane W wątpliwość warunki uwięzienia były „poniżające” z punktu widzenia art. 3 Konwencji. - ~ _ We wcześniejszych sprawach,- gdzie skarżący mieli do dyspozycji mniej niz 3 m3 na- osobę, Trybunał uznawał, ze przeludnienie było tak duże, że samo W sobie stanowiło _ S --- STRONA 10 --- naruszenie art. 3 Konwencji. (—‘przeciWko Rosji, skarga r1r 25664/05, iprzeciwko Rosji, Iskarga nr 3"/213/02, 1 przeciwko Rosji, skarga nr 205/02, — przeciwko Rosji, skarga nr 62208/O0]j _ Rowniei W Wydanych W pazldzierniku 2009 r. Wyrokach Trybunatu W sprawach _przeciWko Polsce (skarga nr 17885/04) ii przeciwko Polsce (skarga nr 17599/05 podkreslono, Ze earn’ fakt Wystepowariia skrajnego braku przestrzeni W ceii rnieszkalnej jest przesianka, do stwierdzenia poniZaja,cego traktowania osadzonego, a za taka, sytuacje W dotychczasowym orzecznictwie uznano przypadki W ktorych osadzony przebyWa1 W celi mieszkalnej W ktorej powierzchnia przypadajaca na jedriego Wieinia by1_a mniejsza nia 3 m 9. 13 1; przebywal W przeludriionych celach W okresie ktory od daty osadzenia do dnia Wniesienia pozwu Wynosil rok 1 8 rniesiecjr, przy czym i1oé.é osadzonych ponad riorrne dochodzila niekiedy do 3 osob i nie byly to sytuacje odosobnione, a Hz reguly norrna byla przekroczona ze Wzgledu na dodatkowe osadzenie dwoch osob. Tego rodzaju przeludnienie W‘ stosunkowo dlugim okresie czasu, zwiaszcza W sytuacji gdy norma powierzchni przypadajaca na jednego osadzonego zostala W Polsce przyjeta na poziomie jednyrn z najniiszych W Europie, nalezato uznaé za skrajne i provvadzace W potaczeniu z dolegliwoéciami izwiazanyrni z przeludriieniem, do riaruszenia art.3 Konwencji, tym bardziej, Ze po’W'6d?7"'odb§rWa1 kare W Warunkach zamknietych i poza czasem przeznaczonjrliiifia spacer rrie 0puszcza1 celi. Z Wyjasnieii powoda oraz z zeznafi swiadkow "znajdujacych potwierdzenie W zasadach 9 naruszenie art. 3 Konwencji. (-'przeciwko Rosji, skarga nr 25664/06, jprzeciwko R6Sji,s1<afga nr 87218/02, Ż przeciwko Rosji, skarga nr 205/02, _ przeciwko Rosji, skarga nr 62208/00), _ Również W wydanych w październiku 2009 r. wyrokach Trybunału w sprawach _przeciwko Polsce (skarga nr 17885/04) ii przeciwko Polsce (skarga nr 17599/05 podkreślono, ze sam fakt występowania skrajnego braku przestrzeni W celi mieszkalnej jest przesłanką do stwierdzenia poniżającego- traktowania osadzonego, a -za taką sytuację w dotychczasowym orzecznictwie uznano przypadki .W których osadzony przebywał W celi mieszkalnej W -której powierzchnia przypadająca na jednego więźnia była mniejsza niż 3 m 2. B- I; przebywał W przeludnionych celach W okresie który od daty osadzenia do dnia wniesienia pozwu wynosił rok i 8 miesięcy, przy czym ilość- osadzonych ponad normę dochodziła niekiedy do 3 osób i nie były to sytuacje odosobnione, a uz reguły norma była przekroczona ze względu na dodatkowe osadzenie dwóch osób. Tego rodzaju przeludnienie W stosunkowo długim okresie czasu, zwłaszcza W sytuacji gdy norma powierzchni przypadająca na jednego osadzonego została W Polsce przyjęta na poziomie jednym z najniższych W Europie, należało uznać za skrajne i prowadzące W połączeniu z dolegliwościami związanymi z przeludnieniem, do naruszenia art.3 Konwencji, tym bardziej, że po3W"ód?Ÿ-"'odbywał karę 'w warunkach zamkniętych i poza czasem przeznaczonym `-iii-a spacer nie opuszczał celi. Z wyjaśnień powoda oraz z zeznań świadków 'znajdujących potwierdzenie' W zasadach 9 --- STRONA 11 --- doswiadczenia Zyciowego Ze zbyt duésa ilosé osob na powierzchni rnusiata powodowaé zn'?st‘t§21€i.5i‘§"iiiiii§>‘fgraniczema W Zyciu osadzonych"rt nie mogli W sposob godziwy spozywaé positkow, vvystepowaly trudnosci W korzystaniu z kacikow sanitarnych. 1 Zwiazane z tym cie1=pier1ia1i?;1Wykraczaty poza e1ement ‘_do1_e_gl_iWosei irnrnanentnie Wpisanych V11fi1i€>11;11F€'j£*.é%£E1C113}7'\7%’8.Il1El kary pozbawienia Wolnoéci, nawet przy zalozeniu, Ze cele byky Wyposaz'one W przepisow sprzet kwatermistrzowski, a osadzerii mieli rriofzliwosé korizystania z zajeé kulturaln0 oswiatowych oraz Z biblioteki. “ »  . "Do zanegowania powyziszego pogladu nie rnogty prowadzié przytoczone W apelaeji Wyroki Trybuna1t_1 W ktorych organ ten uwzglednil inne jeszcze niz ;,.p.I3Z"§3'1udraj;§".;;1»it€%?""1if'E1Sp6kty Wykonywania kary pozbawieriia Wolnosci, jak brak rialeiytej opieki lekarskiejl, pozbawienie koritaktow z rodzina,, czy te2'; calkowity brak dostepu do zajec’: 1<:u1turalnyc11._Tego rodzaju, drastyczriiejsze od" IOZpE1tf_')7W8Il6_j, sytuacje nie ..n'1oga usprawiedliwiaé przypadkow, W ktorych naruszeriia rniaty ,,1agodr1iejszy” charakter, nie rnniej jednak rowniei sprzecziiych z zasadarrii Wyraionyrni W art.3 Konwencji.  Trybunai W sprawie Peers przeciwko Grecji istotnie zaznaczyl, ii dokonujac oceny W ramachart.3 Konwencji, nalezy mieé ria Wzgledzie czy okreslone traktowanie zostaio podjete W zamierzeniu ponizenia lub upokorzenia danej osoby, na~ podobne elementy Trybunat zWroci1 tea uWage W sprawach : przeciwko Polsce [skarga nr\ 30210 / 96) i _ przeciwko Wtochom (skarga nr 2.6772/95) uznajac. traktowanie za 10 doświadczenia życiowego że zbyt duża ilość osób na powierzchni musiała powodować zn`ä=ö'zh,5d'łÊłiiäfg-raniczenia W życiu osadzonych-'rr nie mogli W sposób godziwy spożywać posiłków, występowały trudności W korzystaniu z kącików sanitarnych. - Związane z tym cie1=pieřnia1í?¿«'«wykraczały poza element '_ç_lc¬1_ęgliwości irnmanentnie wpisanych W A ř1},ature'i;fi.;åéĹ.db}f\~'ania kary pozbawienia Wolności, nawet przy założeniu, że cele były wyposażone W przepisow sprzęt kwatermistrzowski, a osadzeni mieli możliwość korzystania z zajęć kulturalne- 'oświatowych oraz z biblioteki. " › - _ 'Do zanegowania .powyższego poglądu nie mogły prowadzić przytoczone W apelacji wyroki Trybunału W których organ ten uwzględnił inne jeszcze niż .›..pnz-e'lud.n¿ję-.plaż-aąspekty wykonywania kary pozbawienia wolności, jak brak należytej opieki lekarskiej, pozbawienie kontaktów z rodziną, czy też całkowity brak dostępu do zajęć kulturalnych. _Tego rodzaju, drastyczniejsze od rozpatrywanej, sytuacje- nie ..mogą usprawiedliwiać przypadków, W których naruszenia miały „łagodniejszy” charakter, nie mniej jednak również sprzecznych z zasadami Wyrazonymi W art.3 Konwencji. - Trybunał W sprawie Peers przeciwko Grecji istotnie zaznaczył, iż dokonując oceny W ramach‹art.3 Konwencji, należy mieć na względzie czy określone traktowanie zostało podjęte W zamierzeniu poniżenia lub upokorzenia danej osoby, na podobne elementy Trybunał zwrócił też u-wagę W sprawach : przeciwko Polsce (skarga nr\ 30210 / 96) i _ przeciwko Włochom (skarga nr 25772/95) uznając. traktowanie za 10 --- STRONA 12 --- ,,r1iel_udzkie” gdy rn. in. jest ono dokonywarie z premedytacja, przez Wiele godziri, ma charakter ciag1y i prowadzi badi do ObI"8.Z€f1 ciaia badi do dotkliwego cierpienia fizycznego i psychicznego ofiar. _ Jednakze, Wbrew temu co sugerowano W apelacji, nie mozna byto powyiszych orzeczefi interpretowaé W ten sposob, 2e jedynie takie postepowanie Wobec osob pozbawionychi Wolnosci, ktore nacechowane by1o premedytacja irniato na celu Wywoianie cierpienia, czy poczucia niiszosci kwalifikowato sie jako sprzeczne Z art.3 Konwencji. .  W orzeczeniach z dnia 14 XI 2002 r., skarga  nr 67263/01, z dnia 19 IV 2001 r. skarga nr 285.24/95, Z driia 29 IV 2003 r. skarga nr 38812 / 97 Trybunal Wypowiadajac sie na temat koriiecznosci zapewnienia Wi@Z1'.1101’I1 odpowiedriich Warunkow odbywania kary, zazriaczyl miedzy innymi, ii: brak zarniaru poniienia lub upodleriia Wieiriia riie wyklucza naruszenia art.3 Koriwencji. Jest to koristatacja o tyle oczywista, Ze W Wielu przypadkach W ktorych orzekal Trybunal trud1io.by1o rnowié, i2 umieszczenie uwiezionych W Warunkach naruszajacych ich godnosé czy prawo do intymnosci bylo spoWodoWa.r1e az tak negatywnym nastawieniem Wobec Wieiniow jak to stwierdzorio W sprawach omowionych W apelacji. D1atego~fa_kt, iz powod byl traktowany W taki sarn sposob jak inni osadzeni i korzystal z tych sarnych Warunkow socjalnobytowych, nie negoWa1 naruszenia art._3 Konwencji W opisanych Wyzej okolicznosciach, nawet jeieli okolicznosci te byly niezaleane od decyzji Dyrektora Zaldadu Kanegowi 11 „nieludzkie” gdy m. in. jest ono dokonywane z premedytacją, przez wiele godzin, ma charakter ciągły i prowadzi bądż do obrażeń ciała -b_ądż do dotkliwego cierpienia fizycznego i psychicznego ofiar. _ Jednakże, wbrew temu co sugerowano w apelacji, .nie można było powyższych orzeczeń interpretować W ten sposób, że jedynie takie postępowanie wobec osób pozbawionych wolności, które nacechowane było premedytacją iirjniało na celu wywołanie cierpienia, czy poczucia niższości kwalifikowało się jako sprzeczne z art.3 Konwencji. . - W orzeczeniach z dnia 14 XI 2002 r., skarga -nr 67263/01, z dnia 19 IV 2001 r. skarga nr 285.24/95, z dnia 29 IV 2003 r. skarga nr 38812 / 97 Trybunał Wypowiadając się na temat konieczności zapewnienia Więźniom odpowiednich Warunków odbywania kary, zaznaczył między innymi, iż brak zarniaru poniżenia lub upodlenia więżnia nie .wyklucza naruszenia art.3 Konwencji. Jest to konstatacja o tyle oczywista, że W Wielu przypadkach -W których orzekał Trybunał trudno. było mówić, iż umieszczenie uwięzionych W warunkach naruszających ich godność czy prawo do intymności było spowodowane aż tak negatywnym nastawieniem Wobec więźniów jak to stwierdzono W sprawach omówionych W apelacji. Dlatego fakt, iż powód był traktowany W taki sam sposób jak inni osadzeni i korzystał z tych samych warunków socjalno-bytowych, nie negował naruszenia art.3 Konwencji W opisanych wyżej okolicznościach, nawet jeżeli okoliczności te były niezależne od .decyzji Dyrektora Zakładu Kanegowm ll --- STRONA 13 --- Sad Apelacyjny nie podzielil roWr1ie2 zarzutu naruszenia 311.248 § 1 W zw. Z art.110 g 2 1<.k.w.. W przepisie art.110 § 2 k.1<.W. ustawodawca zaWar1 Wyrnogi dotyczace Warunkow bytowych W celach mieszkalnych stanowiac, Ze powierzchnia przypadajaca na skazanego nie mote Wynosié mniej nifz 3 mg, cele musza bye Wyposazone W odpowiedni _s12.1:zet .Ze.p¢WI1iaJ..@=9.Y....$k4Z?11@mV °S°b1'1“~‘ mieisce do Spaniel i odpowiednie Warunki higieny, dostateczny dop1yW powietrza; odpowiednia temperature i oswietlenie Jedynie W szczegolriie uzasadnionych. przypadkach, okreslonych W art.248 k.k.W. i przy zachowaniu tr}/"bu postepowaaia WskmanegoW tym przepisie n1og1o dojsé do ograriiczenia Wielkosci powierzchni ce_1i 11a jednego skazaneglo ponizej 9, jedriakze jedynie na czas okresloriy. Sytuacja, W ktorej osadzony rnogl byé umieszczonyiw Warunkach odbiegajacych ‘od n0rrr1y' musiala mieé zatem Wyjatkowy oharakter, a czas takiego pobytu rnusia1 byé scisle 'o1<res1or1y i nie riadmiernie dlugi. Na podobnych za1oZer1iach opierat sie § 2 ust.4 rozporzadzenia 1\/Iinistra Sprawiedliwosci 2 dr1ia'19 IV 2006 r. WiSp1"8.VV1€,t1'yb11 postepowania Wlaéciwyoh organow W przypadku gdy liczba‘ osadzonych przekroezy W skali kraju ogolna pojemnosé tych zakladow. “ I _  'W niniejszej sprawie. okolicznosé, powod przebyvvai W okreslonyrn. Wyiej okresie W przeludnionych‘ celach, by1a bezsporna. ~ .  W takirn przypadku, to na pozwanyrn sp0czyWa1".obowia,zek udowodnienia, éze strona ta dzialala zgodnie _§z;.I."I=_.p__1?a'_Wern i r1ie 12 .Sad Apelacyjny nie podzielił 'również -zarzutu naruszenia afŁ.248 g 1 W zw. z ar-1;.i 10 § 2 i<.iz.w., W przepisie art.ll0 § 2 k.k-.w. ustawodawca zawarł wymogi dotyczace warunków bytowych w celach mieszkalnych stanowiąc, że powierzchnia 'przypadajaca na skazanego nie może wynosić mniej* niż 3 m2, cele muszą być wyposażone w odpowiedni _sprzęt ząpęwfliêicąçycc,ëliśzênemu Osobne miejsce do Spanía Í odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza; odpowiednia temperaturę i oświetlenie.. Jedynie W szczególnie uzasadnionych. przypadkach, określonych w art.248 k.k.w. i przy zachowaniu trybu postępowania wskmanego'-W tym przepisie mogło dojść do ograniczenia -wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 2, jednakże jedynie na czas określony. Sytuacja, w której osadzony mógł być umieszczonyfw warunkach odbiegających od- normy' musiała mieć zatem wyjątkowy charakter, a czas takiego pobytu musiał być ściśle określony- i nie -nadmiernie długi. Na podobnych założeniach opierał sie §- 2 ust.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia' 19 IV 2006 r. Wi sprawietrybu postepowania właściwych organów W przypadku gdy liczba osadzonych przekroczy w _skali kraju ogólna pojemność tych zakładów. _ ‹ _ - 'W niniejszej sprawie okoliczność, powód przebywał W określonym, wyżej okresie W przeludnionychi celach, -była bezsporna. ~ _ - W takim przypadku, to na pozwanym spoczywałxobowiązek udowodnienia, że strona ta działała zgodnie _§-z:.I-,'I=_=-p__r_a__`wern i nie l2 --- STRONA 14 --- narusZy1a dobrosobistych powoda (Wyrok SN z dnia 28.11.2007 r., VCSK 431/06 OSNC 2008/1/13). W ocenie Sadu Apelacyjnego pozwany nie sprostal temu obowiazkowi, a zW1aszcza nie Wykazal, 2e umieszczenie poWoda W przeludnionych celach mialo charakter Wyjatkowy 1 jedynie okresowy. 4 Skoro przeludnienie utrzymywato sie przez okres jednego roku 1 osmiu miesiecy, to takich. Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci, nie rnozna byio uznaé za uzasadniony 1 norrnalny element Wykonywania tego rodzaju srodka represji karnej. O Wynikajacych stad ogr'a111eZer111ach 1 ‘Ll1f1"1.1.C1I11€1'113_CI'1, ktore W efekcie prowadzily do naruszenia dobr osobistych powoda Q prawa do intyrrinosci 1 godnosci, byla mowa Wyfaej. Apelacja nie zawierata argumentow mogacych podwaiyé przyjete W tym Wzgledzie _stan'oW1sko Sadu 1 instancji. _ W tej kategorii spraw jak rozpatrywana, sad Ipowszechny, Wladny jest dodokor1yWan1a_oceny', czy na tle stosowania W pralctyce przepisow art. 110 § 2 1 248 kkw nie doohodzilo do naduiyé stanowiacych naruszenie art. 3 Konwencji 1 rodzacych odpowiedzialnosé Skarbu Pafistwa Z tytulu naruszenia dobr osobistych. Potwierdzeniem dla tej . tezy iipozostaja Wyroki Trybuna1u Praw Cz1oW1eka W przytoczonych jui sprawach _ przeciwko Polsce i — przeciwko Polsce, W ktorych’ Trybunat zaznaczyt, Ze istniejace W po1s1<1ch' zakladach penitencjarnych przeludnienie nie rnoze bye usprawiedlivvione. przepisem art. 248 kkw, ktory by} 1’l~_1€p1"3.W1CIIOVVO stosowany 1 ostatecznie zosta1 uchylony przez T13/'buna1 Konstytucyjriy.  13 naruszyła dóbrosobistych powoda (wyrok SN- z dnia 28.11.2007 r., l/'CSK 431/06 OSNC 2008/1/13). W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany nie sprostał temu obowiązkowi, a zwłaszcza nie wykazał, że umieszczenie powoda- W przeludnionych celach miało charakter wyjątkowy i jedynie okresowy. 4 Skoro przeludnienie utrzymywała się przez okres jednego roku i ośmiu miesiecy, to takich. warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie można było uznać za uzasadniony i normalny element wykonywania tego rodzaju środka -represji karnej. O wynikających stąd ogr'anicze`ri=iach i utrundnieniach, które W efekcie prowadziły do naruszenia dóbr osobistych- powoda Ê prawa do intymności i godności, była mowa wyzej. Apelacja nie zawierała argumentów mogących podważyć przyjęte W tym względzie _stanowisko Sądu I instancji. _ W tej kategorii spraw jak rozpatrywana, sad powszechny, władny jest do 'dokonywania oceny, czy na tle stosowania W praktyce przepisów art. ll0 § 2 i 248 kkw nie 'dochodziło do nadużyć stanowiących naruszenie art. 3 Konwencji i rodzących odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Potwierdzeniem dla tej. tezy _pozostają Wyroki Trybunału Praw Człowieka W przytoczonych już sprawach _ przeciwko Polsce i _ przeciwko Polsce, W których' Trybunał zaznaczył, że istniejące W polskich' zakładach penitencjarnych przeludnienie nie może być usprawiedliwione. -przepisem art. 248 kkw, który był nieprawidłowo stosowany i ostatecznie został uchylony przez Trybunał Konstytucyjny. - 13 --- STRONA 15 --- Ponadto podejrnowane W_;1(W'€StiI rozrnieszezenia skazariych W poszczegelriycli eelachi deeyzje dyrektorew jednostek penitencjarnych nie rnieszcza sie W kategoriach decyzji administracyjrrych bade orzeczefi sadowych, nie podlegajacyeh Weryfikacji W sprawach odszkodowawczych.  Urnieszczenie powoda W celi nie gwarantujacej zachowariia norrny 3 mg powierzichnji przypadajacej na jednego skazanego, moglo Wiee bye iprzedmiotem oceny dokonanej przez Sad Okregowy; Bezprawnosci tego. rodzaju postepovvariia. nie uchylal fakt, 12 powiadomiony ogolnie o panujacyrn przeludnieniu W Zaktadzie Karnym W —sedzia peniter1cjarny.r1ie skorzystat ze srodkow przewidzianych W art. 35 § 3 kkw. Brak tego rodzaju reakcji nie stanoWi1 teZ,' jak to stwierdzono W apelacji ,,zatWierdzer1ia” decyzji o umieszczeriiu powoda W ceiach nr 308 1 316. Tym samym, z omewionych Wyzej Wzgledow, dosz1o do nmuszenia debr osobistych powoda, a strona pozwana 'r11e podWaZy1a skuteezr1ie bezprawnosci swojego dz1a1ar11a. Wyrnaga tea podkreslenia, Ze powedztwo podlegatoby uwzglednieniu nawet przy przyjeciu stmowiska zgodnie, z ktoryrn art. 448 kc znajduje zastosowanie W przypadku ‘ zawinionego naruszenia dobr osobistych, ktere to zawinienie utoisarniarie jest, jak to podkreslono W apelacji z dochowaniem naleiytej stararinosci. I w Wyroku SN Z c1’11ia'i»i~.81VIII. 1998 r. (1111<c1\r 574 Wyraiono poglad, 12 ocena miernika postepowariia, kterego istota tkwi W zaniechaniu doloienia staranriosci nie rnoze bye formulowana na poziornie obowiazkew nie dajacych sie Wyegzekwowae, oderWar1ych od doswiadczefi uwzgledniajaeyoh regzlty zawodowe 1 konkretne okolicznosci, a takie okresloriy typ 14 Ponadto podejmowane W_,kwestii rozmieszczenia skazanych W poszczególnych' celach decyzje dyrektorów jednostek penitencjarnych nie mieszczą się W kategoriach decyzji administracyjnych bądż orzeczeń sądowych, nie podlegających weryfikacji W sprawach odszkodowawczych. - Umieszczenie powoda W celi nie gwarantującej zachowania normy 3 m2 powierzchni ,przypadającej na jednego skazanego, mogło więc być przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd Okręgowy; Bezprawności tego rodzaju postepowania. nie uchylał fakt, iż powiadomiony ogólnie o panującym przeludnieniu W Zakładzie Karnym W _sędzia penitencjarnynie skorzystał ze środków przewidzianych W art. 35 § 3 kkw. Brak tego rodzaju reakcji nie stanowił też,' jak to stwierdzono W apelacji „zatwierdzenia” decyzji o umieszczeniu powoda W celach nr 308 i 316. Tym samym, z omówionych wyzej względów, doszło do nmuszenia dóbr osobistych powoda, a strona pozwana 'nie podważyła- skutecznie- bezprawności swojego działania. Wymaga też podkreślenia, że powództwo podlegałoby uwzględnieniu nawet przy- przyjęciu stmowiska zgodnie, z którym art. 448 kc znajduje zastosowanie w przypadku ' zawinionego naruszenia dóbr osobistych, które to zawinienie utożsamiane jest, jak to podkreślono W apelacji z dochowaniem należytej staranności. i W W-yroku sN z daiai¿i:~..8=v111}1998 r. (HIKCN 574 wyrażone pogląd, iż ocena miernika postępowania, którego istota tkwi W zaniechaniu dołożenia staranności nie może być formułowana na poziomie obowiązków nie dających się wyegzekwować, oderwanych od doświadczeń uwzględniających regały zawodowe i konkretne okoliczności, a także określony typ 14 --- STRONA 16 --- stosunkew, ale W rozpatrywanyrn przypadku zasady te Wpisuja sie W dziatanie .W1adzj;/ipublicznej, ktorej powinnoscia jest zapewriienie skazanym odpowiednich i godnych Warunkew W zaktadach karnych. Wypowiedzi Trybunalu‘ Konstytucyjnego na temat przyznawanej dyrektorowi jednostek penitenejarnych swobody W zakresie stosovvania art. 248 § 1 kkw (str. 10 W apelacji), nie rnozna bylo W Zadnym przypadku interpretowae W ten sposeb, jak to czyni skarzacy. . ' Decyzje W powyzszym zakresie podlegaja bowiern badaniu W swietle art. 3 Konwericji, maja tee znaczenie dla ustalenia czy W konkretnych okolicznosciach danej sprawy, nie prowadzily do naruszenia debr osobistych osadzonych. Przeciwna interpretacja pozostaWa1aby W sprzecznoeci Z dotychezasowa liriia orzeczriicza zarewno Sadu Najwyaszego jak 1 Europejskiego Trybunahi Praw Cztowieka.  . Podstawa d1a zasadzenia zadoseuczynienia na rzecz powoda byly przepisy art. 23 1 24 zwiazku z art.'448 kc. Zdaniem Sadew obu instancji od odpowiedzialnosci tej nie zwalnia brak funduszy na rozbudowe zaldadew penitencjariiych czy tea inne trudnosciW rozwiazywaniu problemew bytovvych oseb pozbawionych Wolnosci, o czym Wielokrotnie przyporninal Trybunai Praw Czlowieka. NiepraWid1oWosc1’W povvyzszym zakresie iskladaja, sie na brak Wymaganej W danych stosL1nkach‘ Wtasciwych dla roii Pahstvva — iialeiytej starannoéci 1 W tyrn znaczeniu decyduja 0 odpowiedzialnoscistrony pozwanej. _ . Do powyiszej konstataeji na1eZa1o dojse r11eza1e2':r1ie .od stanowiska Sadu I iristarieji na ternat sprzeczriosci rozporzadzenia 15 stosunków, ale W rozpatrywanym przypadku zasady te wpisują się W działanie .władzy 2 publicznej, której powinnością jest zapewnienie skazanym odpowiednich i godnych warunków W zakładach karnych. Wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego na temat przyznawanej dyrektorowi jednostek penitencjarnych swobody W zakresie stosowania art. 248 § 1 kkw (str. 10 W apelacji), nie można było W żadnym przypadku interpretować W ten sposób, jak to czyni skarżący. . ` Decyzje W powyższym zakresie podlegają bowiem badaniu W świetle art. 3 Konwencji, mają też znaczenie dla ustalenia czy _W konkretnych okolicznościach danej sprawy, nie prowadziły do naruszenia dóbr osobistych osadzonych. Przeciwna interpretacja pozostawałaby W sprzeczności z dotychczasową linią orzeczniczą zarówno Sądu Najwyższego jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. - _ Podstawą dla zasądzenia zadośćuczynienia na rzecz powoda były przepisy art. 23- i 24 związku z art.'4-48 kc. Zdaniem Sądów obu instancji od odpowiedzialności tej nie zwalnia" brak funduszy na rozbudowę zakładów penitencjarnych czy też inne trudności-W rozwiązywaniu problemów bytowych osób pozbawionych wolności, o czym wielokrotnie przypominał Trybunał Praw Człowieka. Nieprawidłowości 'W' 'powyższym zakresie :składają _sie na brak wymaganej w' danych stosunkach '- 'właściwych dla roli Panstwa - należytej staranności i W tym znaczeniu decydują o odpowiedzialności_strony pozwanej. _ . Do powyższej konstatacji należało dojść niezależnie .od stanowiska Sądu I instancji na temat sprzeczności rozporządzenia l5 --- STRONA 17 --- Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 19.1V.2006 r. 2: Konstytucjq. Przepisy tego rozporzafizenia réwniez zaldadalry, podobnie jak art. 248 kkw umieszczenie skazanego “w warunkach nie zapewniajapych zachowania normy powierzchni jakp odstgpstwo od 0b0wia,zuja,cych zasad, W éciéle okreélonych przypadkach i na czas okreélony. Treéé tych przepiséw zalciadada zéltem écieéniajgca, ich wykiadnie, bez mozliwoéci zbyt rozszerzonego zastosowania. >  Jakkolwiek w orzécznictwie Sa,d.c'>W Oknggowych i \ Apelacyjnych pojawi} sic; poglgd, 12 ze Wzg1Qdu na warunki ekonomiczne kraju Zqdanie Azadoééilczynienia za naruszenie débr osobistych, zgloszone pfzez Wi¢ZI‘J.i&, ktéry n_araz'ii si@ na represjq; kmne;ze swojej winy, przy jednoczesnym braku prernedytacji Z strony kierownictwa zakladu karnego wi naraieniu go na pewne braki i niedogodnoéci, naleiaio ocenié jako spfzeczne z zasadami wspélzycia spolecznego, ale Sad Apelacyjny w skladzie rozpoznajapym niniejsza; sprawg, poglgdu tego nie podziela, majac Z jednej strony na uwadze p0'Wag¢ Paflstwa i jego zadania wynikajape rniégdzy innymi Z przyjgtych norm prawa micgdzynarodowego, a z drugiéj strony uwzg1Qdniaja,c Wyja,tk0w0éé art. 5 kc majacego zastosowanie . jedynie w szczegélnie uzasadnionych Wypadkach. D0‘ tego rodzaju przypadkéw trudno jest zaliczyé permanentnie trwajace zaniedbania W4W]4'.QZi€nIliC1Z\A»'if3. Przyznana powodowi z Qtytuku zadoééuczynieniia suma byla stosunkowo nievvysoka i w dostatecznym stdpniu uwzglsdniala 0 I »  rodzaj i zakres doznawanych przez niego c1erp1en. 16 Ministra Sprawiedliwości z dnia l9.1\/.2006 r. z Konstytucją. Przepisy tego rozporządzenia również zakładały, podobnie jak art. 248 kkw umieszczenie skazanego "W Warunkach nie zapewniających zachowania normy powierzchni jako odstępstwo od obowiązujących zasad, W ściśle określonych przypadkach i na czas określony. Treść tych przepisów zakładała zatem ścieśniającą ich wykładnię, bez możliwości zbyt rozszerzonego zastosowania. j - Jakkolwiek W orzecznictwie' Sądów Okręgowych i \ Apelacyjnych pojawił się pogląd, iż ze względu na _Warunki ekonomiczne kraju żądanie ,zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, zgłoszone przez Więźnia, który naraził się na represje kmną-ze swojej winy, przy jednoczesnym braku premedytacji z strony kierownictwa zakładu karnego W". narażeniu go na pewne braki i niedogodności, należało ocenić jako sprzeczne z zasadami -współżycia społecznego, ale Sąd Apelacyjny W składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, poglądu tego nie podziela, maj ąc z jednej strony na uwadze powagę Państwa i jego zadania wynikające między innymi z przyjętych norm prawa międzynarodowego, a z drugiej strony uwzględniającyvyjątkowość art. 5 kc mającego zastosowanie _ jedynie W szczególnie uzasadnionych wypadkach. Do tego rodzaju przypadków trudno jest zaliczyć permanentnie trwające zaniedbania W Więziennictwie. Przyznana powodowi z 'tytułu zadośćuczynienia suma była stosunkowo niewysoka i W dostatecznym stopniu uwzględniała z I 1 - rodzaj i zakres doznawanych przez niego cierpien. l6 --- STRONA 18 --- W sytuacji gdy powéd 0d dluzszego czasu przebywal W zakiadzie karnym, a jego sytuacja majatkowa byla trudna, Sad Okregowy mial podstawy do zastosowania art. 102 kpc. Ostatecznie Sa,d'Ape1acyjny uznal, 2':e zaskarzony wyrok by} prawicflowy. Dlatego dzialajac na mocy art. 385 kpc oddalil apelacje. I 4 ‘ 17 W sytuacji gdy powód od dłuższego czasu przebywał W zakładzie karnym, a jego sytuacja majątkowa była trudna, Sąd Okręgowy miał podstawy do zastosowania art. 102 kpc. Ostatecznie Sąd' Apelacyjny uznał, że zaskarżony Wyrok był prawidłowy. Dlatego działając na mocy art. 385 kpc oddalił apelację. Ĺ Ą Ą 17