Wyrok I ACa 1063/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny w Kat

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 1063/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2005 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Grzegorz Stojek (spr.) Sędziowie: SA Ewa Jastrzębska SO del. Lucyna Świdrska-Pilis Protokolant: Joanna Matlak po rozpoznaniu w dniu 27 października 2005 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Z. D. i H. M. przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Okręgowego w (...) o zapłatę na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 21 marca 2005 r., sygn. akt II C 1084/04 o d d a l a apelację i nie obciąża powodów kosztami postępowania odwoławczego. Sygn. akt I ACa 1063/05 UZASADNIENIE Powód Z. D. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa-Prezesa Sądu Okręgowego w (...) kwoty 31.520 zł z ustawowymi odsetkami od 4 stycznia 2003 r. Motywował, że z uwagi na przewlekłość postępowania w Sądzie Okręgowym w K. poniósł szkodę w wysokości 26.520 zł. Sąd ten bowiem był bezczynny przez 1.172 dni w okresie od grudnia 1999 r. do lutego 2003 r., o które opóźniło się wydanie wyroku w sprawie Żo.Un. 14/03 Wojskowego Sądu Okręgowego w W., któremu Sąd okręgowy w K. przekazał sprawę do rozpoznania. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. zasądził w tej sprawie od Skarbu Państwa na rzecz powoda 36.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności orzeczenia, co nastąpiło 7 listopada 2003 r. Podniósł, że szkoda równa jest odsetkom ustawowym od kwoty 36.000 zł za okres 1.172 dni. Domaga się też 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną naruszeniem dobra osobistego wskutek rozpoznania sprawy sądowej ze zwłoką. --- STRONA 2 --- Powódka H. M. wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa-Prezesa Sądu Okręgowego w K. kwoty 18.260 zł z ustawowymi odsetkami od 4 stycznia 2003 r. Powództwo umotywowała tak, jak uczynił to Z. D., z tą tylko różnicą, że Wojskowy Sąd Okręgowy w W. w sprawie Żo.Un. 14/03 zasądził na jej rzecz kwotę 18.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności orzeczenia, co nastąpiło 7 listopada 2003 r., a zatem szkoda, której naprawienia dochodzi, obliczona w sposób naprowadzony przez powoda, równa jest kwocie 13.260 zł. Również powódka domaga się 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną naruszeniem dobra osobistego wskutek rozpoznania sprawy sądowej ze zwłoką. Pozwany wniósł o oddalenie obu powództw, podnosząc że powodowie nie ponieśli szkody wskutek zwłoki w postępowaniu sądowym, brak jest też podstaw prawnych do zasądzenia zadośćuczynienia. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w K. oddalił powództwo Z. D. i H. M.. Rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach. W okresie od grudnia 1999 r. do stycznia 2003 r. Sąd Okręgowy w K. nie podjął żadnej czynności w sprawie wskazanej przez powodów, mającej wówczas sygnaturę akt XVI Ko 364/99. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. zasądził odszkodowanie na rzecz powodów w cenach z daty wyrokowania przez siebie, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 363 § 2 kc, a także od tej daty zasądził odsetki w wysokości ustawowej za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego z tytułu odszkodowania. Powodowie nie wykazali więc szkody, jaką mieli ponieść przez to, że Sąd Okręgowy wK. był bezczynny w sprawie, gdyż brak jest racjonalnych przesłanek do przyjęcia, że gdyby Wojskowy Sąd Okręgowy w W. wydał wyrok w 1999 r. lub na początku 2000 r., zapadłoby orzeczenie o identycznej treści jak w 2003 r. Tym samym powództwo o odszkodowanie jest bezzasadne (art. 417 kc). W odniesieniu do żądania zadośćuczynienia Sąd okręgowy stwierdził, że krzywda w postaci długotrwałego postępowania sądowego nie jest objęta hipotezą przepisów art. 445 i art. 448 kc, przez co powództwo i w tej części jest bezzasadne. W apelacji powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa każdego z nich. Zarzucili naruszenie prawa materialnego, mianowicie przepisów art. 417, art. 448 i art. 363 § 2 kc przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że nie stanowią podstawy prawnej roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przewlekłością postępowania, a także – w istocie – naruszenie przepisów postępowania przez poczynienie błędnego ustalenia, że nie ponieśli szkody. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny, na podstawie dowodu przeprowadzonego już przez Sąd pierwszej instancji, uzupełnia ustalenia poczynione przez ten Sąd. Mianowicie wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z 30 października 2003 r., sygn. akt Żo.Un. 14/03, orzeczono o żądaniach powodów, którzy domagali się zasądzenia od Skarbu Państwa odszkodowania po 36.000 zł dla każdego z nich za niesłuszne skazanie i pobyt ich ojca E. D. w więzieniu w okresie od 7 listopada 1948 r. do 26 października 1954 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. odszkodowanie dla każdego z powodów zasądził w oparciu o art. 556 § 1 pkt 1 kpk, ustalając szkodę na kwotę 500 zł miesięcznego utrzymania, do jakiego ojciec powodów byłby zobowiązany względem każdego z powodów przez okres istnienia obowiązku alimentacyjnego, mając na uwadze rozmiar dochodów, które uzyskiwałby za pracę w Starostwie Powiatowym w R., gdzie przed pozbawieniem wolności --- STRONA 3 --- był zatrudniony w charakterze drogomistrza oraz za dodatkowo odpłatnie wykonywane, poza stosunkiem pracy, prace projektowe. Możliwości zarobkowe ojca powodów Wojskowy Sąd Okręgowy w W. ustalił w oparciu o dane uzyskane z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, która w piśmie z 15 maja 2003 r. wskazała, jakim obecnie stanowiskom pracy odpowiada stanowisko ojca powodów i aktualną w chwili udzielania odpowiedzi wysokość wynagrodzenia za pracę na tych stanowiskach, a także o potwierdzenie, że ojciec powodów wykonywał prace projektowe (pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz pismo Urzędu Gminy G. z 3 lipca 2003 r., wyrok i uzasadnienie w aktach Wojskowego Sądu Okręgowego w W. w sprawie Żo.Un. 14/03, k. 40, 50, 64-65 i 72-73). Sąd Apelacyjny podziela zatem ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i, jako prawidłowe, przyjmuje je za własne. W naprowadzonych okolicznościach trafnie Sąd Okręgowy wskazał na zasadę wynikającą z art. 363 § 2 kc. Z czynności Wojskowego Sądu Okręgowego w W. w sprawie Żo.Un. 14/03 jednoznacznie bowiem wynika, że odszkodowanie służące powodom na podstawie art. 556 § 1 pkt 1 kpk („W razie śmierci oskarżonego prawo do odszkodowania przysługuje temu, kto wskutek wykonania kary lub niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania utracił (...) należne mu od uprawnionego z mocy ustawy utrzymanie”) obliczono w cenach z daty ustalenia odszkodowania, jaką jest data wyrokowania przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej z tytułu odszkodowania. Prawidłowo więc Sąd Okręgowy wskazał, że powodowie nie wykazali szkody, jakiej naprawienia dochodzą w niniejszej sprawie. Po pierwsze, z opóźnieniem w zapłacie tak ustalonej sumy pieniężnej, jak wskazano pozwany mógł pozostawać dopiero od jej oznaczenia w cenach z daty ustalenia odszkodowania przez Wojskowy Sąd Okręgowy w W.. Po drugie, żądanie odszkodowawcze opiera się na niewykazanym założeniu, że gdyby nie zwłoka powództwo odszkodowawcze oparte o art. 556 § 1 pkt 1 kpk zostałoby wcześniej (o okres zwłoki) uwzględnione w takim samym rozmiarze, jak uczynił to Wojskowy Sąd Okręgowy w W. w wyroku z 30 października 2003 r., choć powodowie w niniejszej sprawie nie udowodnili rozmiaru dochodów za pracę i usługi, jakie ich ojciec wykonywał, które osiągnięte byłyby w początkowym okresie postępowania o odszkodowanie z art. 556 § 1 pkt 1 kpk, to jest w czasie, w którym nie doszło jeszcze do zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Po trzecie, oparte jest na kolejnym niewykazanym założeniu, że pozwany opóźniałby się z zapłatą zasądzonego odszkodowania przez okres odpowiadający zwłoce w rozpoznaniu sprawy Żo.Un. 14/03 Wojskowego Sądu Okręgowego w (...), zaistniałej w Sądzie Okręgowym w K.. Tym samym Sąd Okręgowy nie poczynił błędnego ustalenia, nadto prawidłowo zastosował art. 417 kc i nie dopuścił się jego błędnej wykładni. Chybiona jest też argumentacja skarżących w zakresie zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, że w polskim porządku prawnym zadośćuczynienie służy tylko w wypadkach wskazanych w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Powodowie błędnie utożsamili naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki z naruszeniem dobra osobistego (w doktrynie definiowanego, jeśli idzie o osoby fizyczne jako wartość o charakterze niemajątkowym, ściśle związana z osobą, decydująca o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, będąca przejawem odrębności psychicznej i fizycznej danej osoby oraz jej możliwościach twórczych, powszechnie uznana w społeczeństwie i akceptowana w danym systemie prawnym), wyrządzającym krzywdę podlegającą naprawieniu między innymi na podstawie art. 445 i art. 448 kc. W aktualnym porządku prawnym sąd krajowy uprawniony jest do przyznania stronie odpowiedniej sumy pieniężnej od Skarbu Państwa z tytułu przewlekłości postępowania sądowego, lecz następuje to w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. nr 179, poz. 1843), gdy skarga z tego przepisu --- STRONA 4 --- zostanie wniesiona. Ostatnio powołana ustawa stanowi, że strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić od Skarbu Państwa naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości (art. 15 ust. 1), podobnie jak strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania, może dochodzić na podstawie art. 417 kc naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, o ile prawomocnie zakończone jest postępowanie co do istoty sprawy (art. 16). Zatem ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki odsyła do powszechnie obowiązującego prawa regulującego zagadnienie naprawienia szkody, nie zawiera natomiast normy, która byłaby podstawą prawną roszczenia o zadośćuczynienie z tytułu przewlekłości postępowania sądowego rozpoznawanego poza trybem postępowaniem ze skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Zaskarżony wyrok jest więc prawidłowy. Przeto apelacja – jako bezzasadna – podlega oddaleniu (art. 385 kpc). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w myśl art. 102 kpc.