Wyrok I ACa 106/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 106/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Roman Sugier Sędziowie : SA Zofia Kawińska-Szwed (spr.) SO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska Protokolant : Magdalena Bezak po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa I. K. przeciwko K. S. (1), M. K. i R. K. (1) ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt II C 217/14 1) oddala apelację; 2) przyznaje od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) na rzecz adwokata K. K. (1) 3 948,30 (trzy tysiące dziewięćset czterdzieści osiem i 30/100) złotych w tym 738,30 (siedemset trzydzieści osiem i 30/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I ACa 106/15 UZASADNIENIE Powód domagał się zasądzenia od pozwanych po 10.000 zł. tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i zobowiązanie każdego z pozwanych z osobna do złożenia oświadczenia na łamach gazety ogólnopolskiej (...) w ramce --- STRONA 2 --- o wymiarach 10 na 10 cm: przepraszam pana I. K. za naruszenie jego czci, godności, dobrego imienia i poniżenie wobec osób trzecich przez nieuzasadnione rozpowszechnianie informacji na temat jego stanu zdrowia psychicznego. Powód wskazał, że dochodzi roszczeń w związku z naruszeniem przez pozwanych jego dóbr osobistych w postaci, czci, godności i dobrego imienia. Obiektywna ocena dyskomfortu psychicznego powoda spowodowanego pomówieniem go przez pozwanych o stan psychiczny, wymagający umieszczenia go w szpitalu psychiatrycznym, jak też o zaniedbywanie higieny osobistej oraz nadużywanie alkoholu, uzasadnia podzielenie stanowiska powoda, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Większość rozsądnie myślących ludzi odczuwałaby dyskomfort wywołany takimi pomówieniami równie dotkliwie jak powód. Obciążeniem psychicznym dla powoda w tej sytuacji jest konieczność obrony przed pomówieniami. Pomówienia te wywołują lęk przed osobą powoda u osób postronnych oraz powodują, że powód jest wzywany na badania w związku z prowadzonymi z jego udziałem postępowaniami. Powód musi tym samym znosić poniżenie i niejednokrotnie obelżywe traktowanie. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu. Wyrok oparł Sąd na ustaleniach: Powód korzysta od 2008r. ze wsparcia MOPS-u. Jest kawalerem, mieszka sam. Był kilkakrotnie hospitalizowany z rozpoznaniem psychozy o obrazie paranoidalnym. 17 lutego 2014r. do Sądu Rejonowego w B. wpłynął wniosek MOPS B. o wydanie orzeczenia o leczeniu psychiatrycznym powoda bez jego zgody. Załącznikiem do wniosku było zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia powoda autorstwa pozwanego K. S. (1). Z treści tego zaświadczenia wynika, że badanie przeprowadzono w obecności pracownika MOPS. Badanie wykonano na ulicy wzdłuż codziennej trasy powoda do sądu. Na podstawie badania lekarz rozpoznał psychozę o obrazie paranoidalnym, w znacznym nasileniu objawów. Już w trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym w S. sygn. akt II RNs 41/14 powód był badany przez pozwanego R. K. (1), który zgodnie ze zleceniem sądu opracował opinię w przedmiocie stanu zdrowia psychicznego powoda. Z opinii tej wynikało rozpoznanie psychoza. Z trzecim z pozwanych powód zetknął się w trakcie pobytu na oddziale psychiatrii. Poza kontaktami służbowymi pozwani nie mieli żadnych kontaktów z powodem. Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanego R. K. (1) oraz świadków A. M. i K. K. (2) co do tego, że pozwani nie znieważyli powoda, a podejmowali jedynie obowiązki bądź wynikające z pełnienia funkcji biegłego jak w przypadku pozwanego R. K. (1), bądź wynikające z faktu wykonywania pracy na rzecz MOPS. Sąd Okręgowy odmówił wiary zeznaniom powoda, że pozwani znieważyli go podając nieprawdziwe informacje w opiniach w trakcie osobistych kontaktów z powodem. Twierdzenia tej treści powód w żaden sposób nie wykazał. Dodatkowo subiektywne przekonanie powoda o tym, że pozwani podali o nim nieprawdziwe informacje w opinii i zaświadczeniu nie polega na prawdzie. Powód poczuł się dotknięty niektórymi ze sformułowań wydanej opinii pisemnej pozwanego R. K. (1) oraz zaświadczenia autorstwa pozwanego K. S. (1), jak również twierdził, że pozwany M. K. znieważył go w trakcie jego pobytów na oddziale psychiatrycznym. Analizy cytowanych wypowiedzi pozwanych K. i S. dokonał Sąd uwzględniając kontekst sytuacyjny w jakim zostały złożone. Pozwany R. K. (1) dokonał opisu cech osobowości powoda i działał wówczas jako biegły sądowy wydający opinię na potrzeby postępowania sądowego. Podobnie było, gdy idzie o działanie pozwanego K. S. (1), który wydał jedynie zaświadczenie na potrzeby MOPS w związku z zamiarem wystąpienia na drogę postępowania sądowego o przymusowe leczenie powoda w zakładzie psychiatrycznym. W tej sytuacji w ocenie Sądu Okręgowego nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Przytoczone wypowiedzi pozwanych R. K. i K. S. na temat powoda nie stanowiły naruszenia jego dóbr osobistych w sensie obiektywnym, a tylko taka ocena może stanowić podstawę do domagania się ochrony związanej z naruszeniem dóbr osobistych. Brak tej przesłanki, badanej w pierwszej kolejności w procesie o ochronę dóbr osobistych, powodował bezprzedmiotowość dalszych rozważań w zakresie uchylenia domniemania bezprawności działania pozwanego. W żaden sposób nie zostały --- STRONA 3 --- również wykazane wbrew obowiązkowi z art. 6 k.c. podstawy odpowiedzialności pozwanego M. K.. Sąd bowiem z przyczyn wyżej wskazanych odmówił wiary zeznaniom powoda co do tego, że pozwany K. wyzywał powoda. O należnym pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzeniu orzekał Sąd stosownie do treści paragrafu 19 i 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrok zaskarżył apelacją powód, który zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 339 § 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. oraz naruszenie art. 6 k.c. i domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Wydanie wyroku zaocznego wobec pozwanych M. K. i K. S. (1) nastąpiło wobec braku ich działania w procesie. Sąd Okręgowy rozpoznający sprawę w warunkach zaoczności względem wymienionych pozwanych, obowiązany jest ocenić słuszność żądania i uwzględnić je tylko w przypadku zgodności twierdzeń powoda z prawdziwym stanem rzeczy. Z żądania pozwu (k. 160 i nast.) wynika, że powód zarzuca pozwanym naruszenie jego czci, godności i dobrego imienia na skutek poniżenia go wobec osób trzecich przez nieuzasadnione rozpowszechnianie informacji na temat jego stanu zdrowia psychicznego. Zarówno argumentacja podnoszona przez powoda, jak i jej konfrontacja z treścią żądania w sposób jednoznaczny wskazują na istniejące wątpliwości. Pozwani mieli styczność z powodem wyłącznie w ramach powierzonych im obowiązków osób powołanych do oceny stanu zdrowia powoda i swoje oceny przekazywali w formie adekwatnej do powierzonego obowiązku. W odniesieniu do lekarza psychiatry M. K., który w ramach obowiązków świadczenia usług medycznych, miał powoda jako pacjenta obrażać publicznie, powód na k. 31-35 akt pomawia o korupcyjne działania oraz natarczywość wobec powoda w kwestii pozyskiwania informacji od powoda o stanie zdrowia, powiązaniach z innymi osobami. Uzasadniając żądanie wobec K. S. (1), powód w głównej mierze czynił zarzuty pracownicom MOPS-u, zaś w stosunku do biegłego odniósł się powód do treści zaświadczenia wydanego przez pozwanego, jako biegłego oraz uwag biegłego do ubioru i wyglądu powoda, w toku obserwacji powoda. Załączone do akt sprawy pismo powoda na k. 86 zawiera stwierdzenie, że podejmował kilkakrotnie próbę skontaktowania się z pozwanym R. K. (1) pod innym nazwiskiem. W tych okolicznościach stopień wątpliwości co do twierdzeń powoda mających uzasadniać żądanie niemajątkowe i majątkowe w zakresie dóbr osobistych w sposób jednoznaczny nakazywały weryfikację twierdzeń, także w odniesieniu do wyrokowania w warunkach zaoczności. Weryfikacji twierdzeń powoda Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego jakim były dokumenty oraz dowody osobowe. Wskazał Sąd na jakich dowodach oparł się i dlaczego zeznaniom powoda odmówił wiarygodności. Uznał bowiem jego twierdzenia za niewykazane, zaś subiektywne przekonania o nieprawdziwości informacji w opinii i zaświadczeniu jako nie polegające na prawdzie. Także zarzut upublicznienia nie znalazł potwierdzenia. W takich warunkach Sąd Okręgowy doszedł do przekonania o braku podstawy do domagania się ochrony dóbr osobistych, wobec braku naruszenia przez pozwanych w sprawie wskazanych przez powoda dóbr. Podnoszone zarzuty apelacji Sąd Apelacyjny uznaje za niezasadne. Stanowisko Sądu Okręgowego zostało umotywowane w zakresie pozwalającym na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia merytorycznego. Co się zaś odnosi do wyrokowania w warunkach zaoczności motywy uzupełnił Sąd Apelacyjny w niniejszym uzasadnieniu. --- STRONA 4 --- Ustalenia Sądu Okręgowego jako prawidłowe Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za swe własne. Takie wysnute wnioski ocenia jako logiczne, nie budzące wątpliwości co do poprawności ich podjęcia. Z powyższych względów na mocy art. 385 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. Na mocy § 19 i § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461) orzeczono o kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, uwzględniając że po stronie podmiotowej nastąpiła kumulacja roszczeń, co uzasadnia zasądzenie kosztów z uwzględnieniem, iż żądanie skierowanie było przeciwko trzem pozwanym.