Wyrok I ACa 1023/10

--- STRONA 1 --- KQCKK W! “I E5 ?:‘=1' .:*"> 11*.“:"'§ 3 Sygn. akt I ACa 1023/ 10 _ ' 5|: #\= .6 £1: 903 ‘ V WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 0» Dnia 26 Iistopada 2010 r. Sqd Apelacyjny W Gdafisku — Wydziai I Cywilny W sldadziei Przewodniczqcy: SSA Micha1K0peé (spr.)  'S¢dzi0wie: SA Teresa Sobolewska SA Mir0s1aW Ozég Protokolantz st.sekr.sqd. Sylwia Lubiewska " po rozpoznaniu W dniu 26 listopada 2010 r. W Gdafisku na rozprawie sprawy z powé dztwa W—I\/I: przeciwko Skarbowi Pazistwa — Aresztowi §ledczemu w Bydgoszczy ' 0 zaplatg _ . na skutek apelacji powoda 0d wyroku Sandu Okrqgowego W Bydgoézczy z dnia 14 Iczerwca 2010 r. sygn. akt I C 335,509 I. oddala apelacjeg, < I1. nie obciqza powoda kosztami p0stQp0wania za instancjq odwoiawczq. 4 Na oryginale wiaéciwe podpiéy. kasia W! W āê aa' ..:'¬> 1:=.-“,*"Få 3 Sygn. akt I ACa 1023/ 10 _ Ü *ile «\= _Q ar 81,3 V ' WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Í Dnia 26 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny W Gdańsku - Wydział I Cywilny W składziei Przewodniczący: SSA Michał Kopeć (spr.) - 'Sedziowiez SA Teresa Sobolewska SA Mirosław Ożóg Protokolant: st.sekr.sąd. Sylwia Lubiewska ' po rozpoznaniu W dniu 26 listopada 2010 r. W Gdańsku na rozprawie sprawy z _powództwa W_l\/I: przeciwko Skarbowi .Państwa - Aresztowi Śledczemu W Bydgoszczy ' o zapłatę _ _ na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Bydgoszczy z dnia 14 'czerwca 2010 r. sygn. akt I C 335„"09 I. oddala apelację, _ II. nie obciąża powoda kosztami postępowania za instancję odwoławczą. 4 Na oryginale właściwe podpisy. --- STRONA 2 --- Sygn. akt1ACa 1023/10  UZASADNIENIE Po sprecyzowaniu pozwu powod WMWniosl o zasa,d2;er1ie od pozwanego Skarbu Pa.1istWa Aresztu Sledczego W Bydgoszczy na swoja, rzecz kwoty 150.000,00 zlotych Wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 29 CZEFWCE. 200911 do dnia zaplaty tytuiem zadoééuczynienia za naruszenie przez pozwanego dobr osobistych powoda W Wyniku osadzenia W warunkach niehumanitarnych W przeludnionej celi. W odpowiedzi na pozew pozwany wniosl 0 odrzucenie pozwu i zasadzenie kosztow postcpowania Wedlug norm przepisanych 2 uwagi na troéé art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Z uwagi na bzfak podstaw do odrzucenia pozwu pozwany zostal Wezwany do merytorycznej odpowiedzi na pozew. W odpowiedzi na pozew pozwany Wniosl o oddalenie powodztwa oraz zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztow procesu Wg norm przcpisarlych, z tego Wzglodu, 2e powod byi osadzony W roznych colach, na l<to1'ych nio ma przeludnienia. Pozwany takie Wskazal, Ze zabudowa rnetalowa. kaoika sanitarnego z zas1ona_ rnaterialowa, W otWo1"ze drzwiowym spelznia Wymagania rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci 2; dnia 17 pajdziernika 2003 r. Pozwany podkreélii, 26 Wszystkie prawa powoda okreélone W art. 102 k.k.W. 2: zastrzeieniem art. 104 k.k.W. by1y przez pozwanego ri=3a_1izoWa_r1e. Sad Okrogowy nna podstawie cealosQci zebragnego W sprawie materialu dowodowego, do1a,czonych do akt sprawy dokumentow, a takie na podstawie zeznafi éwiadkow A— 13 oraz M— 1:>_, R: E33 1 Q ustalfi W niniejszcj sprawie, fie powod przebywal W Areozcie §ledczy1"n W Bydgoszczy W okresio od 17' stycznia 2008 roku do 13 maja 2008 roku, od 12 Wrzeénia 2008 roku do chwili obecnej. W jednostce pozwanego dochodzfio okresowo do sytuaoji, W ktorej urnieszczano niektorych osadzonych W Warunkach nie ze;peWniaja,cych 31112 powierzohni celi. na 1 osobo. Przez okres Wskazany W pozwie powod przebywal W oeli nr 105 oraz W szpitelnej ce1i 205 i W izbie chorych W celi 14. W celi szpitalnej oraz W izbie chorych nie wystcpowalo przeludnienie, natomiast W celi nr 105 do kwietnia 20091:. mialo miejsce okresowe przeludnienie. Powod przez okres Wskazany W poWoc1L€tvvie nief sldadal skaxg na W8Ib1111{i panujace W celach, W ktozych przebywal. Powod miai zapewnione W calach, W ktorych p1"z@b_vWa1. odpowiedni sprzq;t kwaterunkowy, W szczogolnoéci 1o2ko, szafka na Z;'W11o&iii, stol. Zapcwniono mu ta_1<z'<ii odziei i érodki higiony potrzebne takie do  1 sygn. na 1 .aca 1023/io - UZASADNIENIE Po sprecyzowaniu pozwu powód W-M-wniósł o zasadzenie od pozwanego Skarbu Państwa- Aresztu Śledczego w Bydgoszczy' na swoją rzecz kwoty l50.000,00 złotych wraz z ustawowyrni odsetkami od dnia 29 czerwca 2009r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie przez pozwanego dóbr osobistych powoda W wyniku osadzenia W warunkach niehumanitarnych W przeludnionej celi. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o odrzucenie pozwu i zasadzenie kosztow postępowania według norm przepisanych z uwagi na treść art. 199 § I pkt 2 k.p.c. Z uwagi na brak podstaw do odrzucenia pozwu pozwany został wezwany do rnerytorycznej odpowiedzi na pozew. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych, z tego wzgledu, że powód był osadzony w różnych celach, na których nie ma przelucinienia. Pozwany także wskazał, że zabudowa metalowa kacika sanitarnego z zasłona materiałowa w otworze drzwiowym spełnia wymagania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 2; dnia 17 października 2003 r. Pozwany podkreślił, że wszystkie prawa powoda określone w art. 102 k.k.w. z zastrzeżeniem art. l04 k.k.w. były przez pozwanego realizowane. Sad Okręgowy na podstawie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, dołączonych do akt sprawy dokumentów, a także na podstawie zeznań szzfiaakew A- D- oraz Mj D_, R? E1 1 B ustalił w niniejszej sprawie, _że powód przebywał w Areszcie Śledczyrn w Bydgoszczy W okresie od 17 stycznia 02008 roku do 13 maja 2008 roku, od 12 wrzesnia 2008 roku do chwili obecnej. W jednostce pozwanego dochodziło okresowo do sytuacji, W której umieszczane niektórych osadzonych w warunkach nie zapewniających 31112 powierzchni celi. na l osobę. Przez okres wskazany w pozwie powód przebywał W celi nr 105 oraz W szpitalnej celi 205 i w izbie chorych w celi 14. W celi szpitalnej oraz w izbie chorych nie występowało przeludnienie, natomiast w celi nr 105 do kwietnia 2009r. miało miejsce okresowe przeludnienie. Powód przez okres wskazany W powództwie nie składał skarg na warunki panujące w celach, w których przebywał. Powód miał zapewnione w calach, w których przebywał. odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, W szczególności łóżko, szafka na żywność, stół. Zapewniono niu także odzież í środki higieny potrzebne także do - l --- STRONA 3 --- utrzyrnania czystoéoi W celi. Cele Wyp0S8.ZOI1€ byly W urzadzenia sanitaxne, odgrodzone od reszty pomieszczenia 1<01laIa1I1i. Cela 105, W ktorej przebywal powod, nic miala dostateoznej Wentylacji W kegciku sanitarnym. Sad Okregowy na podstawie art. 24 k.c. W zW. z art. 448 k.c. a contrario odda1i1 poWodztWo, gdyi Wa_runki odbywania kary Wolnoéci nie naruszyiy dobr osobistych powoda. Zdaniem Sadu Okrcgowego pomirno, 12 powod Wykazai, Ze odbywal karq: pozbawicnia wolnoéci W warunkach okresowego przeludnienia, to jego zadanie zadoééuczynienia nie zaskuguje na uwzglcdnienie, gdyz przes1anka, odpowiedzialnoéci przewidzianej W art. 448 k.c. jest zawinione naruszenie dobra osobistego, zaé ci¢2a.r dowodu Winy W naruszeniu dobra osobistego spoczywa na osobie dochodzapej zadoééuczynienia pienioznego. Zdaniem Sa,du pozwany wykazal, ze dzialania jego jednostki Organizacyjnej na omawianym tle nie nosilo cech bezprawnoéci. Postopowanie pozwanego W tyn'1 zalcresie ‘oy1o zgodne z przepisaxni rozporzadzenia Ministra Spraxadodliwoéci z dnia 26 sierpnia 2003 r. W sprawie trybu postgpowania W1aéciwych organow W Wypadku, gd}' liozba osadzonych W zaldadach karnych i éledczyoh przokroczy W skali kraju ogolnd pojemrloéé tych zaldadow oraz z dnia 19 1<1VV1B11I'118. 2006 r. W sprawie trybu postopowania Wlaéciwych organow W Wypadku," gdy liczba osadzonych W zakladaoh karnych i éledczych przekroozy W skali kraju ogolna, p'ojernno$é tych zaldadow. Pozwany dzialal 11:22 zgodnie z obowiagrujacymi przepisami kodeksu karnego Wykonawczego n1.in. o fakcie niezachowania norm pOW‘1.61"ZChI'11 powiadomiono Wiaéciwego terytorialnie scdziego penitencjarnego W myél art. 248 § 1 k.k.W., a decyzje o umieszczeniu osadzonych ‘W celach, W ktorych powierzohnia na jedna osobc wynosiia rnniej mz 3 1:112 byia podjota na éciéle okreélony czas i stanowila ona Wynik szczegolnej sytuacji W postaci znaoznej W skali kraju liczby osob skazanyoh na bezwzglcgdna, karo pozbavvienia Wolnoéoi. Sad Okrogowy podkreélil, ie stwierdzenie przez Trybunal Konstytucyjny Wyrokiem z dnia 26.05.2008 r., sygn. SK 25/07 niekonstytucyjnoéci ext. 248 § 1 k.1<.w. W zadnej rnierze nie mozc stanowié okolicznoéci mogacej decydowaé o zasadnoéci roszczefi strony powodowej, skoro Trybunai Konstytucyjny orze1<1 jednoznacznie, is art. 248 § 1 kkw traci moo obowia,zuja,ca. z up1yWern 18 rniesiocy od dnia og1oszenia \V§=TOkL1 W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazany pI‘ZE‘piS zatem utracii moo dopiero W dniu 06.12.2009 r. Odnosz.'a,c sic z kolei do zarzuiové powoda dotyozacych niegodnych Wa.run1<oW odbywania kary pozbawienian Wolnoéci, Sad Okregowy ustalil, i:'z powod mial 2 utrzymania czystości w celi. Cele wyposażone były w urządzenia sanitarne, odgrodzone od reszty pomieszczenia kotaragni. Cela 105, w której przebywał powód, nie miała dostatecznej wentylacji w kąciku sanitarnym. Sąd Okręgowy na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. a contrario oddalił powództwo, gdyż warunki odbywania kary wolności nie naruszyły dóbr osobistych powoda. Zdaniem Sądu Okręgowego pomimo, iż powód wykazał, że odbywał kare pozbawienia wolności W warunkach okresowego przeludnienia, to jego żądanie zadośćuczynienia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przesłanką odpowiedzialności przewidzianej W art. 448 k.c. jest zawinione naruszenie dobra osobistego, zaś ciężar dowodu winy w naruszeniu dobra osobistego spoczywa na osobie dochodzącej zadośćuczynienia pieniężnego. Zdaniem Sądu pozwany wykazał, że działania jego jednostki organizacyjnej na omawianym tle nie nosiło cech bezprawności. Postępowanie pozwanego w tyin zakresie było zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Spravidedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych W zakładach karnych i śledczych przekroczy' w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów oraz z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych i śledczych przekroczy w skali kraju ogólna pojemność tych zakładów. Pozwany działał też zgodnie z obowiązującymi przepisami kodeksu karnego wykonawczego m.in. o fakcie niezachowania norm powierzchni powiadorniono właściwego terytorialnie sędziego penitencjarnego w myśl art. 248 § l k.k.w., a decyzje o umieszczeniu osadzonych `w celach, w których powierzchnia na jedna osobe wynosiła mniej niż 3 m2 była podjęta na ściśle określony czas i stanowiła ona wynik szczególnej sytuacji w postaci znacznej w skali kraju liczby osób skazanych na bezwzględna karę pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy podkreślił, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny' wyrokiem z dnia 26.05.2008 r., sygn. SK 25/07 niekonstytucyjności art. 248 § l k.l<.w. w żadnej mierze nie może stanowić okoliczności rnogacej decydować o zasadności roszczeń strony powodowej, skoro Trybunał Konstytucyjny orzekł jednoznacznie, że art. 248 § 1 kkw traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazany przepis zatem utracił moc dopiero w dniu 06.12.2009 r. Odnosząc się z kolei do zarzutów powoda dotyczących niegodnych warunków odbywania kary pozbawienia' wolności, Sąd Okręgowy ustalił, iż powód miał 2 --- STRONA 4 --- zagwarantowane przez pozwanego érodki czystoéci do utrzymania czystoéci urza_dzo_f1 sanitarnych, mial rownioi mozliwoéé przesuniocia stotu tak aby W czasie spozywania posi11<oW nie siedzieo tak blisko katcika sanitarnego. Ponadto Sad Okrogowy stwierdzfl, Ze dal wiare zeznaniom powoda, ze kdcik sanitarrly nie ma dobrej Wentylacji, je'dnal<Ze wobec ustalenia, fie istniala moiliwoéé Wietrzenia celi poprzez otwarcie oktna uznal, ii powod nie zostal pozbawiony Wcnty1acji celi. Od powyiszego wyroku wniésl apelacjq: powod, zas1~:a_rZaja,c go W caloéci, domagajgc sic jego zmiamy poprzez uwzglcdnienie 2a,da_nia pozwu i zasadzenie zadoééuczrynienia za naruszenie jego dobr osobistych. 1 S1cariapy W uzasadnieniu apelacji podnios1, Ze Sa,d Okrogowy Wbrew W}/“prowadzonym Wnioskorn 2: przeprowadzonego postq:poWa.nia dowodowego, o pa_nu_]' aoym W celi, W ktorej okresowo on przebywal przeludnieniu, braku Wentylacji, o umieszczzeniu stolika. W odlegloéci nie W'iQ1.<.SZ6j nit jeden motr od urzddzenia sanitarnego, dokonsd blodnej oceny prawnej uznajqc, Ze nie zaohodza, przesianld z art. 23 k.c., 24 1c.c. oraz art. 448 k.c. Skariacy p0d1<res31i1, 2e niewiaéciwa jest ocenia Sadu Okrogowego o braku bezprawnoéci dziaiafi pozwanego Skarbu Pa.1*1stWa..  Odnoszag: sio do Wnioskéw, zawartych W uzasadnieniu zaskwionego wyroku, s1<arZa_cy Wskazal, Ze rzeczy'Wiécie.poWierzohnia celi Wynosi 161112, jcdnakie dla ce1oW ustadania metralzu przypadajapego na jednego skazanego naleiy ja, pomniejszyé o Wielkoéé powicrzchni zajotej przez kdcik sanitarny i instalacjo grzewcza. Przyznai rowniez, Ze otwarcie  okna umoiliwialo Wentylowanie Tcc1i jednakze sposob tald nie moze zastcpowaé Wentylacji, gdyi W okresie zimowym taki sposob Wietrzenia celi doprowadza do zbytniego obniienia panujagcej W niej temperatury. Sad Apelacyjny zwaiyi, co nastepuje: Apelacja powoda nie jest zasadna, pomimo is niektore 2 podniesionyoh przez niego zarzutow okazaiy sio trafne. ‘ c 1 J zagwarantowane przez pozwanego środki czystości do utrzymania czystości urządzeń sanitarnych, miał również możliwość przesunięcia stołu tak aby w czasie spożywania posiłków nie siedzieć tak blisko kacika sanitarnego. Ponadto Sąd Okręgowy' stwierdził, że dał wiarę zeznaniom powoda, że kącik sanitarny nie ma dobrej wentylacji, jednakże wobec ustalenia, że istniała możliwość wietrzenia celi poprzez otwarcie okna uznał, iż powód nie został pozbawiony wentylacji celi. Od powyższego wyroku wniósł apelację powód, zaskarżajac go w całości, domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie żądania pozwu i zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych. I Skarżący w uzasadnieniu apelacji podniósł, że Sąd Okręgowy wbrew Wyprowadzonym wnioskorn z przeprowadzonego postepowania dowodowego, o panuj ącym w celi, w której okresowo on przebywał przeludnieniu, braku wentylacji, o umieszczeniu stolika w odległości nie większej niż jeden metr od urządzenia sanitarnego, dokonał błędnej oceny prawnej uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 123 k.c., 24 k.c. oraz art. 448 kc. Skarżący podkreślił, że niewłaściwa jest ocenia Sądu Okręgowego o braku bezprawności działań pozwanego Skarbu Państwa. - Odnosząc się do wniosków, zawartych w uzasadnieniu zaskwżonego wyroku, skarżący wskazał, że rzeczy'wiście.powierzchnia celi wynosi 16m2, jednakże dla celów ustalania metrażu przypadającego na jednego skazanego należy ją pomniejszyć 0 wielkość powierzchni zajetej przez kącik sanitarny i instalację grzewcza. Przyznał również, że otwarcie - okna urnożliwiało wentylowanie Ê-celi jednakże sposób taki nie może zastępować wentylacji, gdyż w okresie zimowym taki sposob wietrzenia celi doprowadza do zbytniego obniżenia panującej w niej temperatury. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda nie jest zasadna, pomimo że niektóre z podniesíonych przez niego zarzutów okazały sie trafne. ` Š '¬ .J --- STRONA 5 --- Trafnie skmiacy Za.rzuci1, Ze Sad Okregowy dokonal blednej oceny prawnej fa1<:toW przeludnienia pa11ujacego W celi zajmowanej przez powoda oraz bralfll odpowiedniej Wentylacji, przyjmujac 2e nie stanowia one naruszenia dobr osobistyeh powoda. Dobrem osobistym powoda jest W rozpat1j1mva11ym przypadku prawo do godnego odbywania k8.I"_Y pozbawienia Wolnoéci W Warunkach Odpowiadajacym chociazby podstawowym standardom W tym zakresie. Odnoszac sie z tego punktu widzenia do wskazanych p0Wy2ej ustalefi Sadu Okregowego z ktorych Wynika, ze do naruszenia tych standardéw W pewnym zakresie doszlo, nalefq" suvierdzié, 2e naruszenie débr osobistych powoda jednak mialo miejsce. Odrebna, zaé: kwestia jest czy w éwietle art. 24 1<.c. i art. 448 k.c. talde naruszenie, przy uwzglednieniu wszelkich pozostaiych ustalefi dotyczacych dziaiazi pozW.=51nego, doprowadzié rnogio do odpowiedzialnoéci naruszyciela. po stwierdzeniu Wystepowania przeslanki bezprawnoéci, a co za tym idzie czy W dalszej kolejnoéci naruszenie to ewentualnie mog1o stanowifz podstawe do zasadzenia. zadoééuozynienia. Ocene Sadu Okregowego, co do braku bezpraWnoéci dziaiafi pozwanego W zwiagku z umieszozeniem powoda okresowo W tzw. przeludnionej eeli naleiy podzielié, gdyz talcie dzialanie pozwanego nie naxuszalo prawa obowiazujacego W S[3OT1'l_VIT1 okresie. ' W spornym okresie, ktory zgodnie z twierdzeniami powoda obejmuje czas od 1'7 st_vczn'ia 2008 1:. do 31 maja. 2008 1"; oraz od 12 WTZ€81118. 2008 1". do 29 ozerwca 2009 1'. oboWia.zywa.1 art. 248 kodeksu karnego Wykonawczego, ktory dopuszczal przy spe1nieniu Waru1_1koW W nim Wskazanych do okresowego urnieszczania skazanyeh W celach, W ktorym powlerzchnia przypadajaca na jednego Wieénia nie przekracza1a 31112. _WpraWdzie Trybunal Konstytucyjny W vxyroku 2: dnia 26 maja 2008 r. $tWie1'dzi1, ie przepis ten jest niezgodny z Konstytucja, RP, jednakie nie zdecydowal sie na natyohmiastowe 'Wye11'minowa_n.ie go z obowiazujacego systemu pram»nego. Przepis ten stracii bowiern moo dopiero 2 dniem 6 grudnia 2009 roku, zatem nie moéna pozwanemu Skarbowi Pafistwa zarzucaé naruszenia tego przepisu albowiem do dnia 6 grudnia 2009 r. norma ta obovviazywaia. W polskim porzadku prawn}/m. Przepis ten przewidywai moiliwoéé odstapienia od stosowania normy 3 11:19 powierzchni mieszkalnej przypadajacej na. osadzonego, sta.noWia,e Ze W szczegolnych Warunltach, po powiadomieniu sedziego penitencjarnego jest to dopuszczalne. 4 Trafnie skwżący zarzucił, że Sąd Okręgowy dokonał błednej oceny prawnej faktów przeludnienia panującego W celi zajmowanej przez powoda oraz braku odpowiedniej wentylacji, przyjmując że nie stanowią one naruszenia dóbr osobistych powoda. Dobrern osobistym powoda jest w rozpatrywanyrn przypadku prawo do godnego odbywania katy pozbawienia wolności w warunkach odpowiadającym chociażby' podstawowym standardom w tym zakresie. Odnosząc sie z tego punktu widzenia do wskazanych powyżej ustaleń Sądu Okręgowego z których wynika, że do naruszenia tych standardów w pewnym zakresie doszło, nalezy stwierdzić, że naruszenie dóbr osobistych powoda jednak miało miejsce. Odrębną zaś: kwestią jest czy W świetle art. 24 k.c. i art. 448 k.c. takie naruszenie, przy uwzględnieniu wszelkich pozostałych ustaleń dotyczących działań pozwanego, doprowadzić mogło do odpowiedzialności naruszyciela po stwierdzeniu występowania przesłanki bezprawności, a co za tym idzie czy w dalszej kolejności naruszenie to ewentualnie mogło stanowić podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia. Ocenę Sądu Okręgowego, co do braku bezprawności działań pozwanego w zwiazku z umieszczeniem powoda okresowo w tzw. przeludnionej celi należy podzielić, gdyz takie działanie pozwanego nie naruszało prawa obowiązującego w spornym okresie. " W spornym okresie, który zgodnie z twierdzeniami powoda obejmuje czas od 17 stycznia 2008 r. do 31 maja 2008 r; oraz od 12 wrzesnia 2008 r. do 29 czerwca 2009 r. obowiązywał art. 248 kodeksu karnego wykonawczego, który dopuszczał przy spełnieniu warunków w nim wskazanych do okresowego umieszczania skazanych w celach, w którym powierzchnia przypadająca na jednego wieźnia nie przekracza-ła 31112. _Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny W vwrolcu z dnia 26 maja 2008 r. stwierdził, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP, jednakże nie zdecydował sie na natychmiastowe 'wyeliminowanie go z obowiązującego systemu prawnego. Przepis ten stracił bowiem moc dopiero z dniem 6 grudnia 2009 roku, zatem nie można pozwanemu Skarbowi Państwa zarzucać naruszenia tego przepisu albowiem do dnia 6 _grudnia 2009 r. norma ta obowiązywała w polskim porządku prawnym. Przepis ten przewidywał możliwość odstąpienia od stosowania normy 3 in? powierzchni rnieszkalnej przypadającej na osadzonego, stanowiąc że w szczególnych warunkach, po powiadomieniu sędziego penitencjarnego jest to dopuszczalne. 4 --- STRONA 6 --- PozWany Wykazal, Ze dzialal W tyrn zakresie zgodnie 2 oboWia.zujatoy1ni przepisami kodeksu karnego Wylconawczego zawiadamiajac 0 fakcie niezachowania norm powierzchni Wlaéeiwego terytorialnie sedziego penitencjarnego, a deoyzje o umieszezeniu osadzonych vv celach, W ktorych powierzchnia na jedna osobe Wynosila mniej nii 3m? byla podejmowane na éciéle okreélony czas (1<.3740v). Odnoénie aaé do kwestii, dotyczacej pozostalych przyczyn nie zapewnienia powodowi odpowiednich Warunkow odbywania kary Wolnoéci, Sad Apelacyjny uznal. Ze W tym zakresie pozwany Skarb Pafistwa Winien ponosié odpowiedzialnoéé za naruszenie dobr osobistych powoda W oparciu 0 wt. 24 1<:.o., jednalcie odpowiedzialnoéé ta nie inoze skutkowaé zasadzeniem W oparciu o art. 448 k.c. zadoééuczynienia. Przebywanie bowiem W Warunkach przeludnienia W celi pozbaWior1ej odpowiedniej Wentylacji, W ktorej urzadzenie sanitarne W niewystarozajacy sposob, bowiern tylko przy pomooy zasiony sporzadzonej z materialu, bylooddzielone od pozostalej czeéoi pomieszczenia, stanowilo naruszenieprawa do godnego odbywania kar}' pozb aWie1'1ia Wolnoéci. ZachoWa.ni'e pozwanego W tym zakresie’ pozostawaio W sprzeoznoéci 2 art. 110 kodeksu karnego wykonawczego. Przepis ten Wprost sta_noWi, Ze cele Wyposajsa sie W odpoWiedni sprzet kwaterunkowy zapewniajacy skazanetnu osobne rniej sce do spania, odpowiednie Warunki higieny, dostateczny dop1yW powietrza i odpowiednia do pory roku temperature, Wed1ug norm okteélonych dla pomieszczen mieszkalnych, a takze oéwietlenie odpowiednie do ozytania i Wykonywania pracy.  Przywotywane przez pozwanego W toku procesu rozporzadzenie Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 25 sierpnia 2003 r. W sprawie regulaininu orgar1iza.oyjno porzadlcowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci (Dz. U_. N1" 152, poz. 1493), orzewidujace, Ze niezbedne urzadzenia sanitarne sytuuje sie W sposob zapewniajacy ich nieskrepowane uiytkowanie, nie moie W okolicznoéciach tej sprawy, t1spraWied1iWiaé » b1*a1<:u odpowiedniej wentylacji W pomieszczeniu, W 1<to1'y1"n. umieszczone zostalo urzadzenie samitarne. 'WbreW' wywodom Sadu pierwszej instancji systernu odpowiedniej wenty1a.cji nie moie skutecznie zastapio Wietrzenie celi. nie s1u'zy one co do zasady ternu ce1oWi. Co Wiecej, stosowzmie takiego sposobli W warunkach, W ktorych W okresie zimovtyrn i jesiennym, dochodzi do znacznego obniienia temperatury powietrza mofize Wiazaé sie z dyskoinfortern. ._ 5 Poz-wany wykazał, że działał w tym zakresie zgodnie z obowiązującymi przepisami kodeksu karnego wykonawczego zawiadamiając o fakcie niezachowania norm powierzchni właściwego terytorialnie sędziego penitencjarnego, a decyzje o umieszczeniu osadzonych w celach, w których powierzchnia na jedna osobę wynosiła mniej niż 3`m2 była podejmowane na ściśle określony czas (k.37-40v). Odnośnie zaś do kwestii, dotyczącej pozostałych przyczyn nie zapewnienia powodowi odpowiednich warunków odbywania kary wolności, Sąd Apelacyjny uznał. że w tym zakresie pozwany' Skarb Państwa winien ponosić odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powoda W oparciu o wt. 24 k.c., jednakże odpowiedzialność ta nie może skutkować zasądzeniem w oparciu o art. 448 k.c. zadośćuczynienia. Przebywanie bowiem w warunkach przeludníenia w celi pozbawionej odpowiedniej wentylacji, w której urządzenie sanitarne w niewystarczający sposób, bowiem tylko przy pomocy zasłony sporządzonej z materiału, było.oddzie1one od pozostałej cześci pomieszczenia, stanowiło naruszenie prawa do godnego odbywania _kary pozbawienia wolności. Zachowanie pozwanego w tym zakresie pozostawało w sprzeczności z art. 110 kodeksu karnego wykonawczego. Przepis ten wprost stanowi, że cele wyposaza sie w odpowiedni sprzet kwaterunkowy zapewniający' skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. - Przywoływane przez pozwanego W toku procesu rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. W sprawie reguła-uninu organizacyjne- porzadkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U, Nr 152, poz. l493), przewidujące, że niezbędne urządzenia sanitarne sytuuje się w sposób zapewniający ich nieskrępowane użytkowanie, nie może w okolicznościach tej sprawy, usprawiediiwiać › braku odpowiedniej wentylacji W pomieszczeniu, w któryin umieszczone zostało urządzenie sanitarne. 'Wbrew' wywodom Sądu pierwszej instancji systemu odpowiedniej wentylacji nie może skutecznie zastąpić wietrzenie celi, nie służy ono co do zasady temu celowi. Co więcej, stosowanie takiego sposobu W warunkach, w których w okresie zimowym i jesiennyrn, dochodzi do znacznego obniżenia temperatury powietrza moze wiązać się z dyskomfortem. ._ 5 --- STRONA 7 --- W ocenie Sadu Apelacyjnego stopien pokrzywdzenia pozwanego a takie brak elementu subiektywnego W zaohowaniu naruszyciela, ktory swiadczylby o jego zlej Woli przemawia za niecelowoscia zasadzania zadoséuczynienia za nmuszenie dobr osobistych pozwanego na podstawie tej regulacji. W orzecznietwie Sadu Najwyzszego ugruntowany jest poglad, Ze sad nie ma obowiazku zasadzania zadoséuezynienia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistych. W Wyroku z dnia 12 grudnia 2001 r. V CKN 1581/00 OSNO 2004/4/53 Wskazano, it decyzja 0 zasadzeniu zadosouczynienia Wlnna. byo poprzedzona takze zbadaniem nasilenia z1ej Woli na_1uszyciela i celowosci zastosowania tego érodka. j Niezapewnienie powodowi odpowiednich warunkow W okresie jego izolacji, nie jest W bezpoéredni sposob zalezne od woli jednostki organizacyjnej, W ktorej powod W tjfm okresie przebywal. Jednostka talca, jak to slusznie zauwazj/'1 Sad Okregowy, pomitno patnujaeego W niej pijzepelnienia. czy nieodpowiednich warunkow nie moée odmowié przyjecia osoby podlegajacej izolaoji. Ponadto jednostlca taka jest zaleéna od gospodaxki budézetowej, a co za tym idzie od syttlacji ekonomicznej Panstwa 1 jego moiliwosci zapewnienia odpowiednich srodkow na. te sfere. Dzialania pozwanego nie maja, zatern charaktew. swiadomego, sa wjvnikiem ograniczonych mozliwosci W dysponowaniu srodkanii finansowymi. Warunki panujaoe W jednostce penitencjarnej byly takie jakie W danej sytuacji mogla zapsWnio adrninistracja zaktadtt. Przeslanke Winy za. niezapewnienie osadzonym odpowiednich Warunkow nnalezy upatrywaé poza jednostka, organizaoyjna, ktora bezposrednio odpoWia.da.1a za Wa_run1<;i W jaldch poWod odbywal 1<:a_re. Brak nalewtego dofinsowania WieziennictWa W ocenie Sa_du Apelacyjnego nie moze bye ta1<Ze uznany za przejaw zlej W011 Ustawodawcy, ktorego swladomyrn dziaianiern byloby stWorzenie takich Warunkow odbywatnia kary, ktore salne W sobie [prze1udnienie, z1e Warunki sanitarne itp.) stanoWi1by dodatkowa dolegliwosé 1 represje dla osob skazanych, Co stanowiloby przejaw niehumanitarnej polityki penalnej panstwa. Niedofinansowanie wieziennictwa, ta.k ja_1< Wielu inn}/chj aspektow publioznej dzialalnosci Panstwa, W tym przede Wszystkim dzialan podejinowanyoh na rzecz osob nie naruszajacyoh porzadku prawnego {sluzba zdrowia, szkolnietwo, opieka spoleezna] jest efektern xwleloletnich zaszlosoi wieloletnioh detern'1inoWa_nych poprzednimi Wmunkami ustrojowymi i _odczuWa1nymi jeszcze skutkarni transformacji systemu spokecznoekonomicznego. W takich zas realiaoh zasadzenie na rzecz powoda za naruszeniejego dobr osobistych zadoséuczynienia, ktore nie W'j/'1'111{6.1O z eelowego i naoeohowanego zla wola, dzialania jakiegokolwiek podmiotu 6 W ocenie Sądu Apelacyjnego stopień pokrzywdzenia pozwanego a także brak elementu subiektywnego w zachowaniu naruszyciela, który świadczyłby o jego złej woli przemawia za niecelowością zasadzania zadośćuczynienia za nmuszenie dóbr osobistych pozwanego na podstawie tej regulacji. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że sad nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. W wyroku z dnia 12 grudnia 2001 r. V CKN 1581/OO OSNČ 2004/4/53 wskazano, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Ą Niezapewnieníe powodowí odpowiednich warunków W okresie jego izolacji, nie jest w bezpośredni sposób zależne od woli jednostki organizacyjnej, w której powód w tym okresie przebywał. Jednostka taka, jak to słusznie zauważył Sąd Okręgowy, pomimo panującego w niej przepełnienia czy nieodpowiednich warunków nie może odmówić przyjęcia osoby podlegającej izolacji. Ponadto jednostka taka jest zależna od gospodarki budżetowej, a co za tym idzie od sytuacji ekonomicznej Państwa i jego możliwości zapewnienia odpowiednich środków na tę sferę. Działania pozwanego nie mają zatem charakteru świadomego, są wynikiem ograniczonych możliwości w dysponowaniu środkami iinansowymi. Warunki panujące w jednostce penitencjarnej były takie jakie W danej sytuacji mogła zapewnić administracja zakładu. Przesłankę winy za niezapewnienie osadzonyrn odpowiednich warunków .należy upatrywaó poza jednostka organizacyjną, która bezpośrednio odpowiadała za warunki W jakich powód odbywał karę. Brak nalefitego doiinsowania wieziennictwa W ocenie Sądu Apelacyjnego nie może być także uznany za przejaw złej Woli Ustawodawcy, którego świadomym działaniem byłoby stworzenie takich warunków odbywania kary, które saine W sobie (przeludnienie, złe warunki sanitarne itp.) stanowiłby dodatkową dolegliwość i represje dla osób skazanych, co stanowiłoby przejaw niehurnanitarnej polityki penalnej państwa. Niedofinansowanie więziennictwa, tak jak wielu innych aspektów publicznej działalności Panstwa, W tym przede wszystkim działań podejmowanych na rzecz osób nie naruszających porządku prawnego (służba zdrowia, szkolnictwo, opieka społeczna] jest efektem mwleloletnich zaszłości wieloletnich determinowanych poprzednimi wmunkami ustrojowymi i _odczuwalnymi jeszcze skutkarni transformacji systemu społeczno-ekonomicznego. W takich zaś realiach zasądzenie na rzecz powoda za naruszeniejego dóbr osobistych zadośćuczynienia, które nie 'wynikało z celowego i nacechowanego złą wolą działania jakiegokolwiek podmiotu 6 --- STRONA 8 --- odpowiedzialnego za wmunki odbywania kary, leizaioby W sprzecznoéci z powszechnym poczuciem sprawieclliwoéci, od czego nie mozna abstrahowaé przy orzelcaniu 0 zadoééuczynieniu (per. wyrok Sqdu Apelacyjnego we Wr<§c{awiu z dnia 6 grudnia 2007 r., I ACa 499/07 OSAW 2009/2/128]. Révmiei S[Opi'Cfl pokrzywdzenia powoda nie przemawia za przyznaniem na jego rzecz kwoty zadoééuczynienia i to We wskazanej w pozwie wysokoéci 150.000 zlotych. Zasadzenic takiej kwoty W okgzlicznoéciach niniejszej sprawy prowadzfloby do jego nieuzasadnionego wzbogacenia. Brak odpowiedniej wentylacji W celi nie powocluje az tak daleko idacej uciazliwoéci zwiazanej z przebywaniem vv takim pomieszczeniu, izby musiaio to skutkowaé A powstaniem u powoda daleko posunictego poczucia krzywdy W zwiazku z naruszeniern jego débr osobistych. W judykaturze podkreéla siv; jednoznacznie, Ze kwestia. naruszenia débr osobistych winna byé ujmowana W plaszczyénie faktycznej i prowadzié do ustalenia, c2;_\_* dame  zachowanie, bi0ra,c pod uwagc przecictnel reakcje ludzkie, mogky obiektywnie staé sin: podstawa, do negatywnych odczaé po stronie pohzywdzonego. Abstrahuje sir; tym samym od subiektywnych odczué oséb nadwrajlivvych oraz takich, ktére z réinych wzgledéw nie maja, zdolnoéci do reagowania. 61’I10CjO1'lE11I}CgO na okreélone zachowania innych podmiotéw [tak wyrok Sa,du Apelacyjnego W POZ118_I‘li‘L1 z 19 paidziernika 2005 r. I ACa 353/05, por. orz. SN z 23 maja 2000 r., IV CKN l0'76/O0 nie publ; Wyrok SN z 11 rnarca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997/657/93). Znikomoéé ujemnych nastcpstw nie mote zatem stanowié poclstawy do rekompensaty pienisznej. Dzialania pozwanego nie miaiy charalctem iI1C1:y"\ViCI11.18l1'1iC skierowancj przeciwko powodowi represji, a nieclogodnoéci, ktére spotkaly powoda w zrvviazku z izolacja dotykaly réwniei ihnych osadzonych, dla ktérych nie byly one dotkliwe W takim samym stopniu jak dla powoda, co potwierdza protokéi z wizytacji Aresztu Sledczego W Bydgoszczy przeprowadzonej W dniu 30 wrzeénia 2008 r., z ktérego Wynika, ze pomimo wystcgpujagcego przeludnienia i trudnoéci Z moiliwoécia, prowadzenia prac k0nserwacyjn0 remontowych ulcierunkowanych na utrzymanie W odpowiednim stanie technicznym, estetycznym pomieszczefi aresztu nikt nie zgiaszal uwag do wa_runl<éw osadzenia [LL4345]. , Z tych przyczyn Sad Apelacyjny na mocy art. 385 k‘p.c. oddalik apelacjq: pcéwocla. _ _ Na“ mocy a_rt. 102 k.p.c. odst8.pi1"0d obciajania powdda kosztalni postepowania apelacyjnego, ze wzglcdu najego obecna, sytuacje materialna, i faict, Ze még] on byé subielctywnie pi"zeI<011an§,' 0 zasadnoéci swoich zarzutéw, skoro 7 odpowiedzialnego za wmunki odbywania kary, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu o zadośćuczynieniu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007 r., I ACa 499/07 OSAW 2009/2/128). Również stopień pokrzywdzenía powoda nie przemawia za przyznaniem na jego rzecz kwoty zadośćuczynienia i to we wskazanej w pozwie wysokości 150.000 złotych. Zasądzenie takiej kwoty w okolicznościach niniejszej sprawy prowadziłoby do jego nieuzasadnionego wzbogacenia. Brak odpowiedniej wentylacji w celi nie powoduje aż tak daleko idącej uciążliwości związanej z przebywaniem w takim pomieszczeniu, izby musiało to skutkować A powstaniem u powoda daleko posuniętego poczucia krzywdy w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych. W judykaturze podkreśla się jednoznacznie, że kwestia naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane - zachowanie, biorac pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogły obiektywnie stać sie podstawą do negatywnych odczuć po stronie pohzywdzonego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów [tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 19 pażdziernika 2005 r. I ACa 353/05, por. orz. SN z 23 maja 2000 r., IV CKN l0'76/OO- nie publ; Wyrok SN z 11 marca 1997 r., Ill CKN 33/97, OSNC 1997/ó¬7/93). Znikomość ujemnych następstw nie może zatem stanowić podstawy do rekompensaty pieniężnej. Działania pozwanego nie miały charakteru indywidualnie skierowanej przeciwko powodowi represji, a niedogodności, które spotkały powoda w związku z izolacją dotykały również innych osadzonych, dla których nie były one dotkliwe W takim samym stopniu jak dla powoda, co potwierdza protokół z wizytacji Aresztu Śledczego w Bydgoszczy przeprowadzonej w dniu 30 września 2008 r., z którego wynika, że pomimo występującego przeludnienia i trudności z możliwością prowadzenia prac konserwacyjne- remontowych ukierunkowanych na utrzymanie w odpowiednim stanie technicznym, estetycznym pomieszczeń aresztu nikt nie zgłaszał uwag do warunków osadzenia [k.43-451. , Z tych przyczyn Sad Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda. _ _ Na mocy art. 102 k.p.c. odstā.pił"od obciazania powdda kosztami postepowania apelacyjnego, ze względu najego obecna sytuacje materialną i fakt, że mog] on być subiektywnie przekonany 0 zasadności swoich zarzutów, skoro 7 --- STRONA 9 --- wprawdzie tylko co do zasady into tylko W czggci, ale jednak jego apelacja okazaia sic zasadna. ' 8 1. wprawdzie tylko co do zasady ito tylko w części, ale jednak jego apelacja okazała sie zasadna. ' 8 1.