Postanowienie I ACa 1019/12 I ACz 1272/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2013 r. Sąd Ap

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 1019/12 I ACz 1272/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Lilla Mateuszczyk (spr.) Sędziowie: SSA Alicja Myszkowska SSO del. Joanna Walentkiewicz - Witkowska Protokolant: stażysta Joanna Płoszaj po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa E. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Staroście P. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 11 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 1702/11 i zażalenia strony pozwanej na rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w punkcie 2 tego wyroku 1. oddala apelację powoda i zażalenie strony pozwanej; 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego. I A Ca 1019/12 I A Cz 1272/12 Ń» _'J .<ř\ z ,//,, _WW .š ~ u ~\` _ „.I“\\ „_ ! NĹZ - ;Ń ' --- STRONA 2 --- Uzasadnienie Powód E. W. wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście P. żądając zapłaty kwoty 297.600 zł. jako odszkodowania, obejmującego szkodę rzeczywistą i zyski utracone, w związku z wadliwie przeprowadzoną wymianą gruntów należących do A.N., której jest następcą prawnym. Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i postanowił nie obciążać powoda kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez stronę pozwaną. Rozstrzygnięcie powyższe Sąd Okręgowy oparł na ustaleniach opisanych w uzasadnieniu wyroku. Ustalenia te Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne. Sąd przyjął, że objęte pozwem żądanie oparte zostało na dwóch przesłankach odpowiedzialności strony pozwanej: - za nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie wymiany gruntów należących do A. N., polegające na tym, że w zamian za przejętą na rzecz Skarbu Państwa działkę nr 289/1, A. N. otrzymała działkę nr 173/3, która była w zdecydowanej części jej własnością – w następstwie bezpodstawnego wydzielenia przez geodetę z gruntów A. N. tej działki i w ten sposób utraciła 1,52 ha gruntu w stosunku do zatwierdzonego projektu wymiany gruntów, - stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, decyzją z dnia 8 września 2011 r., naruszenia prawa w części dotyczącej przeprowadzenia i wymiany gruntów A. N., tj. naruszenia przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów [Dz. U. nr 3, poz. 13]. Sąd nie podzielił stanowiska powoda o bezprawności działania geodety w procesie scalania i wymiany gruntów, proces ten bowiem został przeprowadzony na podstawie prawomocnej decyzji, nigdy przez A. N. nie zakwestionowanej, mimo że była jej znana powierzchnia należącej do niej nieruchomości przed i po wymianie i scaleniu. Odnosząc się do zasadności objętego sporem roszczenia, opartego na treści art. 417 1 § 2 kc, Sąd stwierdził, że decyzja, wydana przez SKO w Kaliszu nie może powodować automatycznej odpowiedzialności strony pozwanej, choć z treści jej uzasadnienia wynika, że zarówno w zakresie przysporzenia, jak i zabrania gruntów A. N., zostały naruszone przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Powód nie wykazał, by A. N. utraciła ok. 1,50 ha ziemi. To twierdzenie powoda nie znajduje wsparcia w złożonych w sprawie niniejszej dokumentach. Z dokumentów przedstawionych przez --- STRONA 3 --- strony wprost wynika, że powód i jego żona otrzymali w 1979 r. od A. N., w ramach umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego, gospodarstwo o powierzchni 4,35 ha, a następnie część należącego do tego gospodarstwa gruntów, o pow. 2,70 ha, została sprzedana przez powoda i jego żonę w 1997 r. M. i U. małż. G.. W tym samym roku powód i jego żona darowali swojej córce – E. R. grunty o powierzchni 1,66 ha. Małżonkowie Wróbel wyzbyli się zatem gospodarstwa o powierzchni 4,36 ha [2,70 ha + 1,66 ha = 4,36 ha], podczas gdy przed wymianą gruntów A. N. była właścicielką gruntów o powierzchni 4,73 ha, a zgodnie z zatwierdzonym projektem wymiany gruntów, na wymianie miała zyskać tylko 0,21 ha. Zasadniczą jednak przyczyną, dla której żądanie pozwu Sąd uznał za nieuzasadnione, jest brak po stronie powoda legitymacji czynnej do wystąpienia z niniejszym sporem, ponieważ w chwili złożenia pozwu nie był już on właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ta zbyta bowiem została na rzecz małżonków G. i E. R., nie służyły mu więc już żadne prawa właścicielskie. Na marginesie swoich rozważań Sąd Okręgowy podniósł, że nawet w przypadku przyjęcia ewentualnej odpowiedzialności strony pozwanej, powodowi i tak nie służyłoby roszczenie o zwrot utraconych korzyści i to za okres od 1970 r. Obecna sytuacja materialna i rodzinna powoda uzasadniała, w świetle treści art. 102 kpc, nie obciążanie go kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej. Od wyroku Sądu Okręgowego powód złożył apelację. Po ostatecznym jej sprecyzowaniu, zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo o kwotę 72.000 zł., tj. o odszkodowanie odpowiadające co do wysokości wartości gruntu nie uzyskanego w procesie wymiany i scalania, o powierzchni 0,83 ha, powiększone o skapitalizowane odsetki w wysokości 5% rocznie, obliczone za 20 lat, ograniczając w ten sposób swoje żądanie o żądanie wyrównania utraconych korzyści. Wniósł także o nie obciążanie go kosztami procesu. Nie precyzując zarzutów apelacji, powód odwołał się w jej uzasadnieniu do argumentów podnoszonych w toku postępowania przed Sądem I instancji, a odnoszących się do stanu faktycznego sprawy, tj. nieprawidłowego przeprowadzenia procesu wymiany i scalania gruntów w następstwie bezprawnego działania geodety, skutkiem czego było przydzielenie A. N. działki stanowiącej jej własność w zamian za działkę przejętą od niej na rzecz --- STRONA 4 --- Skarbu Państwa. Zakwestionował też stanowisko Sądu Okręgowego o braku jego legitymacji czynnej w sprawie w związku z faktem, że nie jest już właścicielem gospodarstwa, którego spór dotyczy. Strona pozwana złożyła zażalenie na zawarte w wyroku postanowienie o nie obciążaniu powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej zarzucając naruszenie art. 102 kpc przez przyjęcie, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek i przyjęcie, że obarczenie powoda kosztami procesu byłoby sprzeczne z zasadami słuszności oraz naruszenie art. 99 kpc przez odstąpienie od zasądzenia na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej kosztów zastępstwa procesowego, mimo że istniały ku temu podstawy. Wniosła o zmianę postanowienia przez zasądzenie od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, bądź o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja powoda jest nieuzasadniona. Powód nie wykazał istnienia po swej stronie legitymacji czynnej do wystąpienia z niniejszym sporem, przyczyny tego braku są jednak inne niż wskazane przez Sąd Okręgowy. Roszczenie powoda – o odszkodowanie za nieprawidłowe przeprowadzenie procesu wymiany gruntów nie jest powiązane z tym, czy jest on nadal, czy też nie jest właścicielem gospodarstwa, które jemu i jego żonie darowane zostało przez A. N.. Powód stał się współwłaścicielem tego gospodarstwa, o określonej w umowie wielkości, w wiele lat po wymianie gruntów i jego, jako właściciela, skutki tej wymiany nie dotknęły. Zatem – nawet gdyby nadal był jego właścicielem, nie mógłby wywodzić żadnych roszczeń odszkodowawczych związanych z przeprowadzeniem w przeszłości wymiany gruntów z naruszeniem prawa, ponieważ to nie jemu, jako właścicielowi gospodarstwa, została w ten sposób wyrządzona szkoda. --- STRONA 5 --- Roszczenie o odszkodowanie za wadliwie przeprowadzoną wymianę gruntów, której skutkiem było pomniejszenie obszaru gospodarstwa, wbrew decyzji z dnia 10 grudnia 1970 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. zatwierdzającej projekt wymiany gruntów we wsi S., służyło A. N., ówczesnej właścicielce tego gospodarstwa, która poniosła szkodę wskutek bezprawnego pomniejszenia jego obszaru, a po jej śmierci służyło jej spadkobiercom. Tylko zatem z faktu, że jest spadkobiercą A. N., powód mógłby wywodzić objęte pozwem roszczenie odszkodowawcze, dotyczące tego obszaru gruntu, który nie wszedł do jej gospodarstwa. Dowodu na tą okoliczność powód jednak nie przeprowadził, nie przedstawił żadnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. N., a nawet nie twierdził, że jest jej spadkobiercą. Fakt, że był jej zięciem nie stanowi wprost o jego prawach do spadku po A. N.. Brak dowodu, że powód jest spadkobiercą A. N. jednoznaczny jest z tym, że nie wykazał on swego prawa do występowania z roszczeniem objętym sporem. Zasadnie zatem jego powództwo zostało oddalone. Z tych przyczyn apelację powoda, jako bezzasadną, należało oddalić na podstawie art. 385 kpc. Za nieuzasadnione uznał też Sąd Apelacyjny zażalenie strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego o nieobciążaniu powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej, która spór wygrała. Wbrew zarzutom strony pozwanej – sytuacja powoda i jego rodziny uzasadnia uznanie jej za przypadek szczególny, uzasadniający w świetle art. 102 kpc, nie obciążenie powoda kosztami przegranego procesu. Istotne znaczenie ma przy tym nie tylko fakt, że z otrzymywanej emerytury powód nie byłby w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego pełnomocników strony pozwanej, ale i to, że proces został wytoczony w celu odzyskania rodzinnego majątku, w związku z głębokim przekonaniem powoda, znajdującym zresztą wsparcie w treści decyzji SKO z dnia 8 września 2011 r., o zasadności żądania. Nie można też przyjąć, by wysokość żądanej kwoty określona była przez powoda „woluntarystycznie” – powód przedstawił szczegółowe jej wyliczenie, a z tego wyliczenia wynika, że nie było jego celem dążenie do bezpodstawnego wzbogacenia się. Brak należytego rozeznania w obowiązujących przepisach nie może powoda obciążać. Zażalenie strony pozwanej Sąd Apelacyjny zatem oddalił na podstawie art. 385 w zw. z art. 397 § 2 kpc. --- STRONA 6 --- Z tych samych, podanych powyżej przyczyn, Sąd Apelacyjny postanowił nie obciążać powoda kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.