Wyrok I ACa 1014/09 WYROK

--- STRONA 1 --- \ Sygn. akt: I ACa 1014/09 WYROK ‘=5’ ~P+1‘ W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2009 r Sqd Apelacyjny W Gdafisku I Wydzia% Cywilny W skiadziez Przewodniczqcy: SSA W%0dzimierz Gawrylczyk Sqdziowiez SA Dorota Gierczak SA Marek Machnij (spr.) Protokolantz sekr. sqd. Marta Zaborska p0 rozpoznaniu W dniu 10 listopada 2009 r. W Gdafisku na rozprawie sprawy Z powédztwa W M przeciwko Skarbowi Pafistwa — Zak%ad0wi Karnemu W Bf 0 zap%atQ na skutek apelacji powoda 0d Wyroku Sqdu Okrqgowego W B" V z dnia 22 maja 2009 1'. sygn. akt I C 1) oddala apelacjq, 2) nie obciqza powoda kosztami procesu, poniesionymi przez pozwanego W postegpowaniu apelacyjnym. Na oryginale wlaéciwe podpisy. \ Sygn. akt: I ACa 1014/09 WYROK '=f-' „f+±= W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2009 r Sąd Apelacyjny W Gdańsku I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Włodzimierz Gawrylczyk Sędziowie: SA Dorota Gierczak SA Marek Machnij (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Marta Zaborska po rozpoznaniu W dniu 10 listopada 2009 r. W Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa W M przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu W Bf o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W B' ‹ z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt I C 1) oddala apelację, 2) nie obciąża powoda kosztami procesu, poniesionymi przez pozwanego W postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy. --- STRONA 2 --- Sygn. akt: IACa 1014/09 Uzasadnienie: Powod W M Wniésl 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pa1'1stWa  Zakladu. Karnego W B kwoty 190.000 Z1 z odsetkami ustawowymi od dnia 13 paidziernika 2008 r. tytuham jednorazowego odszkodowania i zadoééuczynienia z powodu przeludnienia eel i nieludzkich Warunkéw odbywania kary pozbawienia Wo1noéci W pozwanej jednostce. Pozwany Wniosl 0 oddalcnie powodztwa. Przyznal, i2 powod kilka razy odbywal W nim karq pozbawienia Wolnoéci — ostatnio od dnia 13 maja 2008 1'. do dnia 9 wrzeénia 2008 r., ale zaprzeczyl, aby podczas osadzenia dozna1 szkody, podkreélajqc, Ze W pozwie, oprocz ogolnych sformulowafi, nie sprecyzowal on swoich zarzutow co do niewlaéciwego postqpowania jednostki penitencjarnej, W ktorej odbywal kare; pozbawienia Wolnoéci. Przyznal ponadto, Ze z uwagi na utrzymujqcq siq od kilku 1at duzq iloéé osadzonych, przekraczajqcq W skali kraju ogolnq pojem noéé zakladéw karnych i aresztéw éledczych, podejmowane sq W uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 248 k.k.W. decyzje 0 umieszczaniu osadzonych na czas okreélony W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jednq osobq Wynosi mniej niz 3 m2, przy czym zgodnie Z tym przepisem powiadamial sqd penitencj amy 0 takiej koniecznoéci. Sqd Okrqgowy W B Wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r. oddalil powodztwo, nic 0bciqZy1 powoda kosztami procesu na rzecz pozwanego oraz nieuiszczonymi kosztami sqdoWy I111. W pisemnym uzasadnieniu powyiszego wyroku Sqd Okrqgowy ustalil, Ze powod kilku krotnie odbywal kare; pozbawienia Wolnoéci W pozwanym zakladzie karnym — ostatnio od dnia 13 maja 2008 r. do dnia 29 sierpnia 2008 r. W oddziale A1 W celi nr 115 0 powierzchni 10,41 m2, przeznaczonej do zakwaterowania. trzech osob i od dnia 29 sierpnia 2008 r. do dnia 9 Wrze énia 2008 r, W oddziale A1 W celi nr 112 o powierzchni 11,56 m2, takze przeznaczonej do za kwaterowania trzech oséb. Podczas jego osadzenia W celi numer 115 stan osobowy celi, lqcznie z nim, Wynosii od trzech do piqciu osob. W celi numer 112 Wraz z powodem osadzonych by1o szeéé osob. Powyzsze okolicznoéci Wynikajq z zeznafi powoda, ktore sq spojne z treéciq dokumentow i danych zawartych W systemic ewidencyjnym pozwanego. Bezsporna jest przy tym okolicznoéé czasowego p1‘Z61Lld1116111{:1 cel, przy czym posiadajq one sprawnq Wentylacjq, o czym éwiadczq Wyniki kontroli kominiarskich, przeprowadzonych zgodnie Z prawem budowlanym, a oéWietle nie jest dostateczne dziqki rozmieszczeniu otWo1'oW okiennych, uzupelnionych sztucznyrn éWia tlem j2l1‘Z€111OWy1T1. ' Sqd oddali1 Wnioski powoda 0 przeprowadzenie dowodu z opinii bieglego okulisty na Sygn. akt: IACa 1014/09 Uzasadnienie: Powód W M wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu. Karnego W B kwoty 190.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 13 pażdziernika 2008 r. tytułem jednorazowego odszkodowania i zadośćuczynienia z powodu przeludnienia cel i nieludzkich warunków odbywania kary pozbawienia wolności W pozwanej jednostce. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Przyznał, iz powód kilka razy odbywał w nim karę pozbawienia Wolności - ostatnio od dnia 13 maja 2008 r. do dnia 9 września 2008 r., ale zaprzeczył, aby podczas osadzenia doznał szkody, podkreślając, ze W pozwie, oprócz ogólnych sformułowań, nie sprecyzował on swoich zarzutów co do niewłaściwego postępowania jednostki penitencjarnej, w której odbywał karę pozbawienia wolności. Przyznał ponadto, ze z uwagi na utrzymującą się od kilku lat dużą ilość osadzonych, przekraczającą W skali kraju ogólną pojem- ność zakładów karnych i aresztów śledczych, podejmowane są w uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 248 k.k.w. decyzje o umieszczaniu osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niz 3 mz, przy czym zgodnie z tym przepisem powiadamiał sąd penitencj amy o takiej konieczności. Sąd Okręgowy W B wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r. oddalił powództwo, nie obciążył powoda kosztami procesu na rzecz pozwanego oraz nieuiszczonymi kosztami sądowy- ml. W pisemnym uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Okręgowy ustalił, że powód kilku- krotnie odbywał karę pozbawienia wolności W pozwanym zakładzie karnym - ostatnio od dnia 13 maja 2008 r. do dnia 29 sierpnia 2008 r. w oddziale A-1 w celi nr 115 o powierzchni 10,41 mz, przeznaczonej do zakwaterowania. trzech osób i od dnia 29 sierpnia 2008 r. do dnia 9 wrze- śnia 2008 r. w oddziale A-1 W celi nr 112 o powierzchni 11,56 m2, także przeznaczonej do za- kwaterowania trzech osób. Podczas jego osadzenia w celi numer 115 stan osobowy celi, łącznie z nim, wynosił od trzech do pięciu osób. W celi numer 112 wraz z powodem osadzonych było sześć osób. Powyższe okoliczności wynikają z zeznań powoda, które są spójne z treścią dokumentów i danych zawartych W systemie ewidencyj nym pozwanego. Bezsporna jest przy tym okoliczność czasowego przeludnienia cel, przy czym posiadają one sprawną wentylację, o czym świadczą wyniki kontroli kominiarskich, przeprowadzonych zgodnie z prawem budowlanym, a oświetle- nie jest dostateczne dzięki rozmieszczeniu otworów okiennych, uzupełnionych sztucznym świa- tłem jarzeniowym. ' Sąd oddalił wnioski powoda 0 przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego okulisty na --- STRONA 3 --- Sygn. akt: 1 Aga lQl5[Q2 2 okolicznoéé ustalenia, czy szmczne swiatlo, zamontowane W celi, ma negatywny wp1yW na Wzrok, a jeéli tak, to W jakim stopniu oraz opinii bieglego z zakresu psychiatrii na okolicznosé, czy przebywanie W celi przeludnionej ma negatywny Wp1yW na psychike, uznajqc, Ze te wnioski prowadzq do nieuzasadnionego przed1u2ania postepowania. Pierwszy z W/W Wnioskow dowodowych byl W ocenie Sqdu pierwszej instancji chybiony, ponieWaZ powszechnie Wiadomo, ii zastosowanie sztucznego oswietlenie stanowi obciagenie dla wzroku, jednak jest to nieuniknione, i to nie tylko W obrebie zaldadu zamknietego, ale rowniez W warunkach wolnosciowych. Negatywny wp1yw takiego doéwietlenia odczuwa nie tylko wy1a,_cz nie powod, ale Wszyscy ludzie, ktorzy nie mogq uzalezniaé okreséw swojej aktywnosci od cykli przyrody, zwietzanych z istnieniem lub brakiem naturalnego oswietlenia. Ten Wniosek jest zatem sprzeczny 2 art. 5 k.c. Natomiast drugi z Wnioskow nie dotyczy bezposrednio przedmiotowego przypadku, analizowanego W ramach konkretnej sprawy, a ponadto nie Wymaga poparcia ocenq bieglego psychiatry okolicznosé, 12 przebywanie W celi przeludnionej jest dla osadzonego bar dziej dotkliwe, czego pozwany zresztq nie kwestionowal. Z prowadzonej przez pozwanego od sierpnia 2007 r. ewidencji W cyfrowym systemic NOE Avalon Wynika, Ze tylko W okresie dwunastu dni W trzyosobowej celi nr 112 by1o osadzo nych Wraz z powodem lapznie 6 osob, a W pozostatym okresie jego pobytu W trzyosobowej celi nr 115 stan osobowy lapznie Z powodem Wynosil od trzech do czterech oséb, a W niektorych dniach osadzonych bylo pieé osob, wiec okresowo dochodzilo do sytuacji, W ktérej niektorych osadzonych umieszczano W Warunkach nie zapewrflajqcych 3 m2 powierzchni celi na osobe. Poza tym Sqd Okregowy ocenil, Ze Warunki, W jakich powod by} osadzony, nie zaslugujq jednak z calq pewnosciq na miano ,,nieludzkich”, poniewaz W trakcie osadzenia W pozwanym zakladzie mia1 on zapewnione Wszystkie uprawnienia, Wynikajape z kodeksu karnego Wyko nawczego. Przez ca1y czas brany byl pod uwage stan jego zdrowia, Wobec czego ze Wzgledu na dolegliwosci ortopedyczne osadzany by} W celach rnaloosobowych, polozonych na palterze bu dynku, zawsze mial przydzielane dolne 1oZko, nie musial Wstawaé podczas Wizytacji, korzystal z konsultacji medycznych i pozostaWa1 pod opiekq Wieziennej sluzby zdrowia. Z ksiagki zdrowia powoda Wynika, i2 przy przyjeciu kierownik ambulatorium Wyda1 zalecenia do podawania po Wodowi lekarstw, diety leczniczej, odbywania kqpieli W malej grupie. Dodatkowo Wprowadzono dla niego udogodnienia W postaci zamontowania W kqciku sanitarnym dodatkowej polki na jego przybory toaletowe. Aby ulatwié mu odbywanie kapieli, Wyrazono zgode na korzystanie Z iaini przeznaczonej dla osadzonyoh W izbie cho1"ych, a nie W 1aZni ogolnej, polozonej W innym bu dynku. Ponadto dyrektor zaldadu vxyrazfl zgode na zakup koficowek kul ze srodkow funduszu pomocy postpenitencjarnej, zmiane normy wyiywienia z diety L1 na norme P i posiadanie te Sygn. akt: 1 Aga [M3102 2 okoliczność ustalenia, czy sztuczne światło, zamontowane W celi, ma negatywny wpływ na Wzrok, a jeśli tak, to W jakim stopniu oraz opinii biegłego Z zakresu psychiatrii na okoliczność, czy przebywanie W celi przeludnionej ma negatywny wpływ na psychikę, uznając, że te wnioski prowadzą do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Pierwszy z w/W wniosków dowodowych był W ocenie Sądu pierwszej instancji chybiony, ponieważ powszechnie wiadomo, iż zastosowanie sztucznego oświetlenie stanowi obciążenie dla wzroku, jednak jest to nieuniknione, i to nie tylko W obrębie zakładu zamkniętego, ale również W Warunkach wolnościowych. Negatywny wpływ takiego doświetlenia odczuwa nie tylko wyłącz- nie powód, ale Wszyscy ludzie, którzy nie mogą uzależniać okresów swojej aktywności od cykli przyrody, związanych z istnieniem lub brakiem naturalnego oświetlenia. Ten wniosek jest zatem sprzeczny z art. 5 k.c. Natomiast drugi z wniosków nie dotyczy bezpośrednio przedmiotowego przypadku, analizowanego W ramach konkretnej sprawy, a ponadto nie wymaga poparcia oceną biegłego psychiatry okoliczność, iż przebywanie W celi przeludnionej jest dla osadzonego bar- dziej dotkliwe, czego pozwany zresztą nie kwestionował. Z prowadzonej przez pozwanego od sierpnia 2007 r. ewidencji W cyfrowym systemie NOE Avalon wynika, że tylko W okresie dwunastu dni w trzyosobowej celi nr 112 było osadzo- nych wraz z powodem łącznie 6 osób, a W pozostałym okresie jego pobytu W trzyosobowej celi nr 115 stan osobowy łącznie z powodem wynosił od trzech do czterech osób, a W niektórych dniach osadzonych było pięć osób, więc okresowo dochodziło do sytuacji, W której niektórych osadzonych umieszczano W warunkach nie zapewniających 3 mz powierzchni celi na osobę. Poza tym Sąd Okręgowy ocenił, że warunki, W jakich powód był osadzony, nie zasługują jednak z całą pewnością na miano „nieludzkich”, ponieważ W trakcie osadzenia W pozwanym zakładzie miał on zapewnione wszystkie uprawnienia, wynikające z kodeksu karnego wyko- nawczego. Przez cały czas brany był pod uwagę stan jego zdrowia, wobec czego ze względu na dolegliwości ortopedyczne osadzany był W celach małoosobowych, położonych na parterze bu- dynku, zawsze miał przydzielane dolne łóżko, nie musiał wstawać podczas wizytacji, korzystał z konsultacji medycznych i pozostawał pod opieką Więziennej służby zdrowia. Z książki zdrowia powoda wynika, iż przy przyjęciu kierownik ambulatorium wydał zalecenia do podawania po- wodowi lekarstw, diety leczniczej, odbywania kąpieli W małej grupie. Dodatkowo wprowadzono dla niego udogodnienia W postaci zamontowania W kąciku sanitarnym dodatkowej półki na jego przybory toaletowe. Aby ułatwić mu odbywanie kąpieli, Wyrażono zgodę na korzystanie z łaźni przeznaczonej dla osadzonych w izbie chorych, a nie W łaźni ogólnej, położonej W innym bu- dynku. Ponadto dyrektor zakładu vxyraził zgodę na zakup końcówek kul ze środków funduszu pomocy postpenitencjarnej, zmianę normy wyżywienia z diety L-1 na normę P i posiadanie te- --- STRONA 4 --- Sygn. akt". lACa 1014/09 3 lewizora. Poza tym cele, W ktorych powod by1 osadzony, Wyposazone sq W murowane kaciki sanitarne, pozwalaj ace zachowaé peina intymnoéé. Zadanie powoda dotyczy1o zadoééuczynienia za niehumanitame traktowanie go podczas osadzenia W Areszcie Sledczym W B ', polegajace na umieszczeniu W przeludnionej celi. Ocena tego Zadania zostala dokonana W oparciu o przepisy, dotyczace odpowiedzialnosci z tytu1u czynu niedozwolonego oraz art. 448 k.c. W zw. z art. 24 k.c. C0 do odpowiedzialnoéci za Wyrzadzona szkode na podstawie aktu prawnego niezgodnego z Konstytucjq RP, Sad uznal, i2 powod nie Wykaza1 Wystapienia szkody, gdyZ samo subiektywne przeswiadczenie 0 doznanej szkodzie nie moze rodzié po stronie pozwanego obowiazku zap1aty zadoséuczylfienia pienie211e~ go. W przypadku odpowiedzialnosci za naruszenia dobra osobistego pozwanego obciazalo ewentualne Wzruszenie domniemania bezprawnosci, jednak powod musia1by najpierw Wykazaé, Ze doszlo do namszenia jego dobr osobistych. W tym zakresie Sad stWierdzi1, Ze ustalone Wa runki odbywania przez powoda kary pozbawienia Wolnoéci W Areszcie Sledczym W B; nie moga zostaé ocenione jako niegodziwe, upokarzajace lub ponizaj ace traktowanie, stanowiace namszenie art. 1 i an. 3 Europej skiej Konwencji Praw Czlowieka, a W konsekwencji nie uzasad niajq Zadania zasadzenia zadoséuczynienia pienieZnego. Nie ma teZ podstaw do uznania, 12 po Wod W czasie odbywania kary traktowany by1W sposob nieludzki lub 2 naruszeniem godnoéci. Ponadto Sad Wskazai, Ze jedna z okolicznosci, Wylaczajacych bezprawnosé naruszenia débr osobistych, jest dzialanie W ramach porzadku prawnego, czyli dzialanie dozwolone przez. obowiazujace przepisy prawa. W niniej szej sprawie pozwany dziaial na podstawie szczegolnych przepisow i udowodnil, Ze o fakcie istnienia przeludnienia informowal sad penitencjarny zgodnie z art. 248 k.k.W., stanowiacym, i2 W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu sledczego moze umiescié osadzonych, na czas okreslony, W Warunkach, W ktétych powierzchnia W celi na jedna osobe Wynosi mniej niz 3 m2, 0 czym na1eZy bezzW10cznie powiadomié sedziego penitencjarnego. W/W przepis zosta1 Wprawdzie uznany za niezgodny z Konstytucja RP na mocy Wyroku Trybunalu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25/07, jednak straci moo obowiazujaca dopiero 2 uptywem osiemnastu miesiecy od dnia og1oszenia powyzszego Wyroku W Dzienniku UstaW. W zwiazku z tym Sad uznai, ze po stronie pozwanego nie doszio do bezprawnego dzia1"a nia. Ponadto podkreslil, 12 przepis axt. 448 k.c. przewiduje jedynie mozliwosé zasadzenia za doséuczynienia, a zatem takie rozstrzygniecie jest pozostawione do uznania sadu, ktory powinien rozwazyé Wsz_\_'stl<ie okolicznosci spravxy Poza tym Sad Wskaza1, ze roszczenie powoda powinno byé rozpatrzone rowniez pod ka sygr. an-_ lfxcz 1014/09 3 lewizora. Poza tym cele, W których powód był osadzony, wyposażone są W murowane kąciki sanitarne, pozwalaj ące zachować pełną intymność. .Żądanie powoda dotyczyło zadośćuczynienia za niehumanitame traktowanie go podczas osadzenia W Areszcie Śledczym W B ', polegające na umieszczeniu W przeludnionej celi. Ocena tego żądania została dokonana W oparciu o przepisy, dotyczące odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego oraz art. 448 k.c. W zw. z art. 24 k.c. Co do odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę na podstawie aktu prawnego niezgodnego z Konstytucją RP, Sąd uznał, iż powód nie wykazał Wystąpienia szkody, gdyż samo subiektywne przeświadczenie o doznanej szkodzie nie może rodzić po stronie pozwanego obowiązku zapłaty zadośćuczynienia pieniężne- go. W przypadku odpowiedzialności za naruszenia dobra osobistego pozwanego obciążało ewentualne wzruszenie domniemania bezprawności, jednak powód musiałby najpierw wykazać, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. W tym zakresie Sąd stwierdził, że ustalone wa- runki odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności W Areszcie Śledczym W B; nie mogą zostać ocenione jako niegodziwe, upokarzające lub poniżaj ące traktowanie, stanowiące naruszenie art. 1 i art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a W konsekwencji nie uzasad- niają żądania zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego. Nie ma też podstaw do uznania, iż po- wód W czasie odbywania kary traktowany był W sposób nieludzki lub z naruszeniem godności. Ponadto Sąd wskazał, że jedną z okoliczności, wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych, jest działanie W ramach porządku prawnego, czyli działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa. W niniejszej sprawie pozwany działał na podstawie szczególnych przepisów i udowodnił, że o fakcie istnienia przeludnienia informował sąd penitencjarny zgodnie z art. 248 k.k.W., stanowiącym, iż W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, W Warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mz, o czym należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. W/W przepis został wprawdzie uznany za niezgodny z Konstytucją RP na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25/07, jednak straci moc obowiązującą dopiero z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia powyższego wyroku W Dzienniku Ustaw. W związku z tym Sąd uznał, ze po stronie pozwanego nie doszło do bezprawnego działa- nia. Ponadto podkreślił, iż przepis art. 448 k.c. przewiduje jedynie mozliwość zasądzenia za- dośćuczynienia, a zatem takie rozstrzygnięcie jest pozostawione do uznania sądu, który powinien rozważyć wszystkie okoliczności spravxy Poza tym Sąd wskazał, ze roszczenie powoda powinno być rozpatrzone równiez pod ką- --- STRONA 5 --- gygn. akt: 1AQa I014/O9 4 tem tresci art. 5 k.c., poniewaz odosobnienie W zaldadzie karnym ze swej istoty musi laczyé sie z pewnymi niedogodnosciami dla osadzonych W poréwnaniu do Warunkow, ktore Wystepuja poza zaldadami kamymi, ale jest to sytuacja obiektywna, ktora ma swoje irédlo glownie W tym fak cie, Ze na stosunkowo niewielkiej powierzchni przymusowo przebywaja ze soba osoby obce dla siebie. W zwiazku 2 tym zwrocil uwage takze na to, i2 Panstwa, ze Wzgledu na trudna sytuacje budzetowa, nie staé na zapewnienje osadzonym wszystkich dogodnosci, jednak taka sytuacja dotyczy rowniez innych grup spoiecznych (np. osob starszych, chorych, zniedo1eZnia1ych), ktore przestrzega1y prawa i znajduja sie czesto W dramatycznie trudnej sytuacji majatkowej, tymcza— sem osoby osadzone z powodu naruszenia panujacego porzadku prawnego, maja zapewnione W}/Zywienie, opieke medycznai nie muszaw Zaden sposob dbaé 0 swoje utrzymanie, a zatem juz tylko z tego powodu roszczenie powoda mozna by ocenié W aspekcie sprzecznosci z zasadami Wspolzycia spo1ecznego, tj. poczuciem sprawiedliwosci spoiecznej (art. 5 k.c.). Z tych przyczyn oddalil powodztwo i orzeld 0 kosztach procesu na podstawie art. 102 k.p.c. uznajac, Ze powod mog1 pozostawaé W subiektywnym przekonaniu, i2 doszlo do narusze nia jego dobr osobistych lub Wyrzadzenia mu szkody. Powod zaskarzyi powyzszy Wyrok apelacja, z ktorej Wynika, Ze nie zgadza sie 2 ocena zasadnosci powodztwa, dokonana przez Sad pierwszej instancji, Wskazujac, ii przez caty okres jego pobytu W pozwanym zakladzie karnym by1o przeludnienie. Ponadto zakwestionowai odda lenie Wnioskow o dopuszczenie dowodu 2 opinii biegtych, twierdzac, Ze miaky one istotne zna czenie W niniejszej sprawie. Poza tym zaprzeczyl, aby pozwany zapewnial mu Wlasciwe Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosci, zwracajac uwage zwlaszcza na to, iZ jest osoba niepe1no sprawna. Zarzucil takze, Ze Sad pierwszej instancji Wadliwie dopatrzyl sie sprzecznosci jego Zadania z zasadami wspoizycia spolecznego. W zwiazku z tym Wniosl 0 zmiane zaskarzonego Wyroku i uwzglednienie powodztwa W calosci. Pozwany Wniésl o oddalenie apelacji i zasadzenie od powoda na jego rzecz zwrotu kosz tow postepowania apelacyjnego Wedlug norm przepisanych. Sad Apelacyjny zWaZy1, co nastepuje: Apelacja jest nieuzasadniona. Sad pierwszej instancji do1<ona1 praWid1oWej oceny ca1osci zebranego W sprawie materia tu dowodowego. odpowiadajacej Wymogom, Wynikajacym z art. 233 k.p.c. i na jego podstawie przyjal trafne ustalenia faktyczne, ktore W pelni Wystarcza1y do oceny zasadnosci przedmioto Wego powodztwa. W zwiazku z tym Sad Apelacyjny uznal, Ze moZe p1‘Zyjaé te ustalenia za swo je Wtasne bez ich zbednego powtarzania lub uzupeiniania, zwlaszcza iZ powéd nie przytoczyl W apelacji Zadnych konkretnych zarzutow W tym przedmiocie, ograniczajac sie do ogolnikowego şygn. akt: 1AQa 1014/O9 4 tem treści art. 5 k.c., ponieważ odosobnienie W zakładzie karnym ze swej istoty musi łączyć się z pewnymi niedogodnościami dla osadzonych w porównaniu do wartmków, które występują poza zakładami kamymi, ale jest to sytuacja obiektywna, która ma swoje źródło głównie W tym fak- cie, że na stosunkowo niewielkiej powierzchni przymusowo przebywają ze sobą osoby obce dla siebie. W związku z tym zwrócił uwagę także na to, iż Państwa, ze względu na trudną sytuację budżetową, nie stać na zapewnienie osadzonym wszystkich dogodności, jednak taka sytuacja dotyczy również innych grup społecznych (np. osób starszych, chorych, zniedołężniałych), które przestrzegały prawa i znajdują się często W dramatycznie trudnej sytuacji majątkowej, tymcza- sem osoby osadzone z powodu naruszenia panującego porządku prawnego, mają zapewnione wyżywienie, opiekę medycznąi nie musząw żaden sposób dbać o swoje utrzymanie, a zatem już tylko z tego powodu roszczenie powoda można by ocenić W aspekcie sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, tj. poczuciem sprawiedliwości społecznej (art. 5 k.c.). Z tych przyczyn oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu na podstawie art. 102 k.p.c. uznając, że powód mógł pozostawać W subiektywnym przekonaniu, iż doszło do narusze- nia jego dóbr osobistych lub wyrządzenia mu szkody. Powód zaskarżył powyższy wyrok apelacją, z której wynika, że nie zgadza się z oceną zasadności powództwa, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, wskazując, iż przez cały okres jego pobytu W pozwanym zakładzie karnym było przeludnienie. Ponadto zakwestionował odda- lenie wniosków o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych, twierdząc, że miały one istotne zna- czenie w niniejszej sprawie. Poza tym zaprzeczył, aby pozwany zapewniał mu Właściwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności, zwracając uwagę zwłaszcza na to, iż jest osobą niepełno- sprawną. Zarzucił także, że Sąd pierwszej instancji wadliwie dopatrzył się sprzeczności jego żądania z zasadami współżycia społecznego. W związku z tym wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na jego rzecz zwrotu kosz- tów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest nieuzasadniona. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny całości zebranego w sprawie materia- łu dowodowego. odpowiadającej wymogom, wynikającym z art. 233 k.p.c. i na jego podstawie przyjął trafne ustalenia faktyczne, które W pełni wystarczały do oceny zasadności przedmioto- wego powództwa. W związku z tym Sąd Apelacyjny uznał, ze może przyjąć te ustalenia za swo- je własne bez ich zbędnego powtarzania lub uzupełniania, zwłaszcza iż powód nie przytoczył W apelacji żadnych konkretnych zarzutów W tym przedmiocie, ograniczając się do ogólnikowego --- STRONA 6 --- Sygn. akt: I ACa 1014/09 5 Zakwestionowania prawidlowosci rozstrzygniecia 0 zasadnosci jego Zadania. Z tego punktu Widzenia Wskazaé nalezy, Ze powéd bezpodstawnie upatruje podstawy swojego Zadania W zasadzie Wylacznie W samym fakcie Wystepowania przeludnienia W pozwa nym zakladzie karnym W czasie odbywania przez niego kary pozbawienia Wolnosci. Wobec tego stwierdzié Wypada stanowczo, iz taka okolicznosé (wystepowanie przeludnienia W zakiadzie karnym) sama przez sie W Zadnym Wypadku nie moze rodzié odpowiedzialnosci Skarbu Panstwa z tytuiu naruszenia dobr osobistych osadzonego, ponieWaZ konieczne byioby przede Wszystkim Wykazanie, Ze z takiego powodu doszlo do naruszenia konkretnych dobr osobistych, np. zdro Wia, Zycia, godnosci osobistej lub nietykalnosci cielesnej. Ponadto nalezaioby Wykazaé, Ze 2 takiego naruszenia dobra osobistego Wynikaia okreslona krzywda niemajatkowa, ktorej napra Wienie powinno nastapié poprzez zapiate odpowiedniego zadoséuczynienia pienieznego. Tymczasem powod Wprost Wskazywai, i2 dochodzi zadoséuczynienia W zasadzie Wy iqcznie i bezposrednio za przebywanie W przeludnionych celach, tzn. bez zachowania ustaWo Wego minimum 3 rnz powierzchni na jednego osadzonego @011 k. 101), nie powolujac sie ani na naruszenie jakiegos dobra osobistego z tego tytuiu, ani nie Wykazujac doznania krzywdy niema ja_tkowej z tego powodu oraz jej rozmiarul W tej sytuacji Sad Okregowy slusznie uznai jego za danie za nieuzasadnione. Podkreslié dodatkowo nalezy, Ze powéd dochodzil przedmiotowego roszczenia W zWia_z ku ze stosunkowo krotkim okresem pobytu W pozwanym zakladzie, trwajacym tylko niespeina cztery miesiace, Wobec czego caikowicie nieprzekonujace jest jego stanowisko, i2 W tymZe olde sie doznai krzywdy niemaj atkowej, i to W takim rozmiarze, ktory miaiby uzasadniaé przyznanie mu zadoséuczynienia a2 W kwocie 190.000 Z1, ktora W tych okolicznosciach niewatpliwie bylaby razaco Wygorowana, nawet gdyby W ogole moina bylo dopatrzyé sie jakiejkolwiek krzywdy po jego stronie. Z tych samych Wzgledow nie by1o podstaw do rozwazania, czy dochodzone Zadanie nie znajduje ewentualnie podstawy W Wyrzadzeniu powodowi krzywdy, zwiaszcza W postaci uszczerbku na zdrowiu, z uwagi na odbywanie przez niego kary W pozwanym zakiadzie W rze komo nieludzkim Warunkach. Takze W tym zakresie powod nie przedstawii Zadnych konkret nych twierdzeii na poparcie takiego zarzutu, a jednoczesnie pozwany Wyjasnii i Wykazal, W ja kich Warunkach powod rzeczywiscie odbywai u niego kare pozbawienia Wolnosci, przy czym skarzacy nawet nie zakwestionowal tych twierdzen, nie mowiac juZ 0 Wykazaniu ich niepraW dziwosci, do czego byl" zobowiazany zgodnie z art. 6 l<.c. Z tego punlttu Widzenia uznaé na1eZy, Ze nie jest Wystarczajace zaprzeczenie dopiero W apelacji prawidiowosci ustalen faktycznych, dokonanych na podstawie twierdzen i dowodow, Sygn. akt: I ACa 1014/09 5 zakwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia o zasadności jego żądania. Z tego punktu widzenia wskazać należy, że powód bezpodstawnie upatruje podstawy swojego żądania W zasadzie Wyłącznie W samym fakcie występowania przeludnienia W pozwa- nym zakładzie karnym W czasie odbywania przez niego kary pozbawienia Wolności. Wobec tego stwierdzić Wypada stanowczo, iz taka okoliczność (Występowanie przeludnienia W zakładzie karnym) sama przez się W żadnym wypadku nie może rodzić odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych osadzonego, ponieważ konieczne byłoby przede wszystkim wykazanie, że z takiego powodu doszło do naruszenia konkretnych dóbr osobistych, np. zdro- Wia, zycia, godności osobistej lub nietykalności cielesnej. Ponadto należałoby wykazać, że z takiego naruszenia dobra osobistego vvynikała określona krzywda niemajątkowa, której napra- wienie powinno nastąpić poprzez zapłatę odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego. Tymczasem powód wprost wskazywał, iż dochodzi zadośćuczynienia W zasadzie wy- łącznie i bezpośrednio za przebywanie W przeludnionych celach, tzn. bez zachowania ustawo- wego minimum 3 mz powierzchni na jednego osadzonego Qaor. k. 101), nie powołując się ani na naruszenie jakiegoś dobra osobistego z tego tytułu, ani nie wykazując doznania krzywdy niema- jątkowej z tego powodu oraz jej rozmiaru. W tej sytuacji Sąd Okręgowy słusznie uznał jego żą- danie za nieuzasadnione. Podkreślić dodatkowo należy, że powód dochodził przedmiotowego roszczenia W związ- ku ze stosunkowo krótkim okresem pobytu W pozwanym zakładzie, trwającym tylko niespełna cztery miesiące, Wobec czego całkowicie nieprzekonujące jest jego stanowisko, iż W tymże okre- sie doznał krzywdy niemaj ątkowej, i to W takim rozmiarze, który miałby uzasadniać przyznanie mu zadośćuczynienia aż W kwocie 190.000 zł, która W tych okolicznościach niewątpliwie byłaby rażąco wygórowana, nawet gdyby W ogóle można było dopatrzyć się jakiejkolwiek krzywdy po jego stronie. Z tych samych względów nie było podstaw do rozważania, czy dochodzone żądanie nie znajduje ewentualnie podstawy W Wyrządzeniu powodowi krzywdy, zwłaszcza W postaci uszczerbku na zdrowiu, z uwagi na odbywanie przez niego kary W pozwanym zakładzie W rze- komo nieludzkim warunkach. Także W tym zakresie powód nie przedstawił żadnych konkret- nych twierdzeń na poparcie takiego zarzutu, a jednocześnie pozwany wyjaśnił i wykazał, W ja- kich Warunkach powód rzeczywiście odbywał u niego karę pozbawienia Wolności, przy czym skarżący nawet nie zakwestionował tych twierdzeń, nie mówiąc juz o 'Wykazaniu ich niepraw- dziwości, do czego był zobowiązany zgodnie z art. 6 k.c. Z tego punktu widzenia uznać należy, że nie jest wystarczające zaprzeczenie dopiero W apelacji prawidłowości ustaleń faktycznych, dokonanych na podstawie twierdzeń i dowodów, --- STRONA 7 --- Sygn. akt: l A 6 przedstawionych przez pozwanego, gdyz to na powodzie spoczywal obowiazek Wykazania pod stawy faktycznej Zadania, ktory nie mogl polegaé jedynie na podwazaniu stanowiska strony przeciwnej. W tej sytuacji Sad pierwszej instancji, Wbrew treéci kolejnego zarzutu apelacyjnego, prawidlowo uznal, i2 zgioszone przez powoda Wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z opinii bieglych z dziedziny okulistyki i psyehiatrii byly powoiane jedynie dla zwloki, skoro przede Wszystkim nie udowodnil on istnienia okolicznosci, mogacych uzasadniaé przyjecie ist nienia adekwatnego zwiazku przyczynowego miedzy nagannym postepowaniem pozwanego a pogorszeniem stanu j ego zdrowia, ktore mieliby ocenié Wlasciwi biegli. W konsekwencji stwierdzié naleiy, Ze Zadanie powoda by1o nieuzasadnione przede Wszystkim z uwagi na nieudowodnienie przez niego okolicznosci faktycznych, mogacych sta nowié jego podstawe. W zwiazku Z tym W gmncie rzeczy nie ma juZ potrzeby analizowania, czy jego Zadanie jest zgodne z zasadami wspoizycia spolecznego, skoro z akt sprawy W ogole nie Wynika, aby mozna bylo mowié W tym Wypadku o istnieniu roszczenia powoda Z tytulu narusze nia jego dobr osobistych Wskutek przeludnienia W celi lub z tytuhi zadoséuczynienia za krzywde, Wynikajaca z odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W nieludzkich Warunkach. Niemniej mozna generalnie zgodzié sie z Sadem pierWszej instancji, iZ W konkretnych okolicznoéciach dochodze nie przez powoda Zadoééuczynienia pienieznego za rzekomo nieludzkie Wamnki odbywania kary pozbawienia Wolnosci, ewentualnie za Wystepowanie przeludnienia W celach, zasiugiwaloby na zakwalifikowanie jako naduzycie prawa podmiotowego, zwazywszy zwlaszcza na stosunkowo krotki czas trwania stanu, z ktorego Wywodzone jest dochodzone zadanie, brak powstania istot nej krzywdy niemajatkowej po jego stronie, a takze przyczyny i charakter przymusowego od osobnienia W zakladzie karnym, stanowiacego przeciez konsekwencje popelnienia przestepstwa. Wprawdzie W tym kontekscie nie moina calkowicie odmowié racji skarzacemu, Ze Sad pierwszej instancji nieco zbyt skrajnie przedstawii swoje stanowisko, jednak nie mozna takze caikowicie abstrahowaé od nagannego zachowania powoda, prowadzacego do Wymierzenia mu okreslonej kary. Wobec tego chociai nie nalezy nadmiernie eksponowaé trudnosci panstwa W zapewnieniu skazanym odpowiednich, zgodnych 2 prawem Warunkow odbywania kary pozba Wienia Wolnoéci, to nie rnozna jednoczesnie pomijaé, Ze pewne dolegliwosci dla osadzonych sa nieodiacznym nastepstwem odbywania takiej kary. orzeczonej z powodu popehiienia przez nich przestepstw. W konsekweneji jedynie stosunkowo Wyjatkowe okolicznosci mog1yby uzasadniaé przyznanie na rzecz skazanego zadoééuczynienia z tytuiu nieodpowiednich Warunkow odbywa nia kary pozbawienia Wolnosci. Z tresci zebranego W niniejszej sprawie 111&I6f121iU dowodowego W swietle przedstawionych WyZej okolicznosci i Wnioskow stwierdzié jednak mozna, Ze W tym 1 Sygn. akt: l A 6 przedstawionych przez pozwanego, gdyż to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania pod- stawy faktycznej żądania, który nie mógł polegać jedynie na podważaniu stanowiska strony przeciwnej. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji, wbrew treści kolejnego zarzutu apelacyjnego, prawidłowo uznał, iż zgłoszone przez powoda wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z dziedziny okulistyki i psychiatrii były powołane jedynie dla zwłoki, skoro przede Wszystkim nie udowodnił on istnienia okoliczności, mogących uzasadniać przyjęcie ist- nienia adekwatnego związku przyczynowego między nagannym postępowaniem pozwanego a pogorszeniem stanu jego zdrowia, które mieliby ocenić właściwi biegli. W konsekwencji stwierdzić należy, że żądanie powoda było nieuzasadnione przede Wszystkim z uwagi na nieudowodnienie przez niego okoliczności faktycznych, mogących sta- nowić jego podstawę. W związku z tym W gruncie rzeczy nie ma już potrzeby analizowania, czy jego żądanie jest zgodne z zasadami współżycia społecznego, skoro z akt sprawy W ogóle nie Wynika, aby można było mówić W tym wypadku o istnieniu roszczenia powoda z tytułu narusze- nia jego dóbr osobistych wskutek przeludnienia W celi lub z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę, wynikającą z odbywania kary pozbawienia wolności w nieludzkich Warunkach. Niemniej można generalnie zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż W konkretnych okolicznościach dochodze- nie przez powoda zadośćuczynienia pieniężnego- za rzekomo nieludzkie warunki odbywania kary pozbawienia wolności, ewentualnie za występowanie przeludnienia W celach, zasługiwałoby na zakwalifikowanie jako nadużycie prawa podmiotowego, zważywszy zwłaszcza na stosunkowo krótki czas trwania stanu, z którego wywodzonc jest dochodzone żądanie, brak powstania istot- nej krzywdy niemajątkowej po jego stronie, a także przyczyny i charakter przymusowego od- osobnienia W zakładzie karnym, stanowiącego przecież konsekwencję popełnienia przestępstwa. Wprawdzie W tym kontekście nie można całkowicie odmówić racji skarżącemu, że Sąd pierwszej instancji nieco zbyt skrajnie przedstawił swoje stanowisko, jednak nie można także całkowicie abstrahować od nagannego zachowania powoda, prowadzącego do wymierzenia mu określonej kary. Wobec tego chociaż nie należy nadmiernie eksponować trudności państwa W zapewnieniu skazanym odpowiednich. zgodnych z prawem warunków odbywania kary pozba- Wienia wolności, to nie można jednocześnie pomijać, że pewne dolegliwości dla osadzonych są nieodłącznym następstwem odbywania takiej kary. orzeczonej z powodu popełnienia przez nich przestępstw. W konsekwencji jedynie stosunkowo Wyjątkowe okoliczności mogłyby uzasadniac' przyznanie na rzecz skazanego zadośćuczynienia z tytułu nieodpowiednich Warunków odbywa- nia kary pozbawienia Wolności. Z treści zebranego W niniejszej sprawie materiału dowodowego W świetle przedstawionych wyżej okoliczności i Wniosków stwierdzić jednak można, że W tym 1 --- STRONA 8 --- Sygn.akt:1ACa 1014/Q2 7 Wypadku taka Wyjatkowa sytuacja nie miala miej sca. Majac powyzsze na uwadze. Sad Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. odda1i1 apelacje jako bezpodstawna. Ponadto na podstawie art. 102 k.p.c. odstapii od obciaiania powoda kosztami postepowania ape1acyjnego_ poniesionymi przez pozwanego, uznajac, Ze przemawia za tym ak tualna sytuacja osobista i maj atkowa skariacego. ‘I M. vb ’“ " .».r 4' 0 _»»;": F  ' 1.67*$‘“|t,’ »_.2 \].‘1;t j .:z1.q_.~.1‘1, Sygn. akt: l ACa 1014/Q2 7 wypadku taka wyj ątkowa sytuacja nie miała miejsca. Mając powyższe na uwadze. Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezpodstawną. Ponadto na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego, poniesionymi przez pozwanego, uznając, ze przemawia za tym ak- tualna sytuacja osobista i majątkowa skarżącego. ł H» vb '“ " .»_Y 4' u _'J' F ‹ ' =§›7*3'“"„' 1..-Z Či _"it j .:u.ą.¬. H,