Postanowienie I ACa 1011/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Kat

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I ACa 1011/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Owczarek Sędziowie : SA Joanna Skwara-Kałwa SA Lucyna Świderska-Pilis (spr.) Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2012 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J. W. przeciwko Gminie W. o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I C 504/10 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białej, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. I ACa 1011/11 UZASADNIENIE Powód J. W. po ostatecznym sprecyzowaniu pozwu wnosił o zobowiązanie pozwanej Gminy W. do zamieszczenia na pierwszej stronie tygodnika (...) oraz „(...)" , przeprosin powoda za to, że w trakcie sesji Rady Gminy w dniu 17 czerwca 2009 roku P. T. jako wójt Gminy w W. bezprawnie, publicznie odczytał treść wyroku Sądu Rejonowego w Ż., sygn. akt II K 267/06 z dnia 26 maja 2008 roku oraz wyroku Sądu Okręgowego w B., sygn. akt VII Ka 631/08, pomimo iż sąd nie orzekł w sentencji w rozumieniu art. 50 kodeksu karnego takiego środka karnego, co spowodowało poniżenie powoda --- STRONA 2 --- w opinii publicznej i narażenie go na utratę zaufania jako oficera pożarnictwa, byłego radnego gminy i społecznika znanego na terenie Gminy W.. Nadto powód wnosił o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w wysokości 25 000 złotych i zasądzenie na wskazany cel społeczny kwoty 1 000 złotych oraz obciążanie pozwanego kosztami procesu. W uzasadnieniu żądania pozwu powód wskazywał, iż w trakcie sesji Rady Gminy w dniu 17 czerwca 2009 roku P. T. jako wójt Gminy w W. odczytał publicznie treść w/w wyroku Sądu Rejonowego w Ż. oraz w/w wyroku Sądu Okręgowego w B.. W tej sesji Rady Gminy uczestniczyli radni, przewodniczący Rad (...), wice wójt Gminy, pracownicy Urzędu Gminy, prezes spółki (...), a także liczni zaproszeni goście, w związku z uroczystą sesją Rady Gminy. Odczytanie przez wójta Gminy w W. wyroków i Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego naruszyło dobra osobiste powoda i było bezprawne, albowiem Sąd w wyroku nie zawarł nakazu podania wyroku do publicznej wiadomością, a do kompetencji wójta nie należy odczytywanie wyroków na sesji rady gminy. Pozwana Gmina wniosła o oddalanie powództwa z zasądzeniem na jej rzecz kosztów procesu, wskazując w uzasadnieniu, że odczytanie przez P. T., jako wójta Gminy W., wyroków o których mowa w pozwie nie było bezprawne i nie mogło prowadzić do naruszenia dóbr osobistych powoda skoro były to prawomocne wyroki sądowe. Fakt, że sąd w wyroku nie zawarł środka karnego postaci orzeczenia o podaniu wyroku do publicznej wiadomości jest bez znaczenia w niniejszej sprawie. Zaskarżonym wyrokiem Sad Okręgowy w B. oddalił powództwo oraz zasądził od powoda J. W. na rzecz Gminy W. kwotę 2 777 złotych zwrotu kosztów procesu. Sąd pierwszej instancji ustalił, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 26 maja 2008 roku, wydanym w sprawie II K 267/06, powód J. W. został uznany winnym popełnienia zarzucanych mu w akcie oskarżenia czynów i skazany został na łaczną karę grzywny w wysokości 250 stawek dziennych, ustalając wysokość i stawki dziennej na kwotę 15 złotych. Od wyroku tego złożył apelację obrońca oskarżonego tj. powoda J. W. i wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 15 grudnia 2008 roku, wydanym w sprawie VII Ka 631/08, apelacja J. W. została uznana za oczywiście bezzasadną i zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. P. T. pełnił i pełni funkcję wójta Gminy W.. W dniu 17 czerwca 2009 roku P. T. jako wójt Gminy w W. na sesji Rady Gminy odczytał powyższe wyroki Sądu Rejonowego w Ż. i Sądu Okręgowego w B.. W tym dniu oba wyroki były prawomocne. Wójt Gminy P. T. przed odczytaniem wyroków podał, że dokonuje ich odczytania z uwagi na fakt, że na sesjach Rady Gminy Przewodniczący Rady Gminy upublicznia wszystkie pisma obelżywe Pana W. dotyczące jego osoby. Powód złożył pismo do Prokuratury Rejonowej, w którym domagał się wszczęcia postępowania karnego przeciwko wójtowi W. z uwagi na przekroczenie przez wyżej wymienionego uprawnień przez publiczne odczytanie na sesji Rady Gminy wyroków dotyczących jego osoby. Prokurator Rejonowy w Ż. odmówił wszczęcia śledztwa w tej sprawie. Powód złożył w Sądzie Rejonowym skargę dotyczącą przestępstwa prywatno-skargowego i postanowieniem z 15 września 2009 roku, wydanym w sprawie sygn. II K 341/09, postępowanie zostało umorzone. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem Sądu Okręgowego w B. z dnia 22 grudnia 2009 roku. Powód J. W. dokonał uzupełnienia prywatnego oskarżenia i ponownie postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 roku Sąd Rejonowy w Ż. w umorzył postępowanie przeciwko P., uznając że brak jest do postawienia P. T. w stan oskarżenia. Postanowienie to uprawomocniło się. W ocenie Sądu pierwszej instancji odczytywanie wyroku karnego skazującego nie należy do zadań i obowiązków wójta gminy, o ile taki nakaz nie został na wójta gminy nałożony. Brak jednak w zakresie obowiązków wójta gminy nakazu odczytania karnego skazującego nie może być uznane za bezprawne w sytuacji gdy wyrok karny skazujący był prawomocny i dotyczył, jak sam powód to określił, osoby powszechnie znanej w gminie. Żaden przepis prawa nie zabrania w takiej sytuacji dokonywania odczytania wyroku skazującego nawet wobec braku nakazu. Podanie wyroku do publicznej wiadomości jest środkiem karnym przewidzianym przepisami kodeksu karnego i brak zastosowania tego środka karnego nie jest jednoznaczny z zakazem powiadamiania o treści wyroku karnego skazującego, w sytuacji gdy wyrok jest prawomocny i dotyczy, co jest bezsporne miedzy stronami, konfliktu jaki istnieje od wielu lat pomiędzy --- STRONA 3 --- powodem J. W. wcześniej jako radnym Gminy, a P. T. jako wójtem Gminy. Brak podstawowej przesłanki koniecznej do udzielenia powodowi ochrony prawnej w postaci bezprawności działania lub zaniechania powoduje oddalenie powództwa. Od powyższego wyroku apelację złożył powód J. W. zarzucając mu: 1) obrazę prawa materialnego we zakresie art. 24 kc, 2) brak dociekliwości Sadu w ustaleniu stanu faktycznego, 3) błędy merytoryczne w wyrokowaniu. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpozna. Sad Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest uzasadniona, bowiem Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy i też nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Żądanie powoda w zakresie roszczenia niemajątkowego oparte jest na treści art. 24 kc. Każdemu czyje dobro osobiste zostało naruszone cudzym bezprawnym działaniem, przysługuje uprawnienie do żądania zaniechania tego działania oraz usunięcia skutków naruszenia, a więc do roszczeń o charakterze niemajątkowym, o których mowa wart.24§1 kc oraz roszczeń majątkowym przewidzianych w art. 448 kc. Ugruntowany jest pogląd, iż ta odpowiedzialność uzależniona jest od trzech przesłanek – istnienia dobra osobistego, jego naruszenia oraz bezprawności działania. Ciężar udowodnienia pierwszej i drugiej przesłanki obciąża pokrzywdzonego (powoda), a trzecia objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym. Okolicznościami wyłączającymi bezprawność są: - działanie w ramach porządku prawnego, - wykonywanie prawa podmiotowego, - zgoda pokrzywdzonego, - działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12/377). Powyższe czysto teoretyczne rozważania są oczywiste i powszechnie przyjęte w orzecznictwie. Za aktualnie już ugruntowany zarówno w judykaturze (min. J. Panowicz-Lipska „ Majątkowa ochrona dóbr osobistych s.23) jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego ( min. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976r., II CR 692/75; OSNCP 1976/11/251 Nowe Prawo 1877/7-8,s.ll44-1150; 23 kwietnia 1989r., OSP 1990r., poz. 330 z glosą aprobującą A. Szpunara) należy uznać pogląd, że przy wyjaśnieniu naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryterium obiektywnym. Przy ocenie, zatem naruszenia dobra osobistego, - czci, rozumianej w jej aspekcie zewnętrznym jako dobre imię, trzeba pamiętać o obiektywnej reakcji społeczeństwa. Nie można też przy tej ocenie ograniczać się do analizy pewnego zwrotu w abstrakcji, ale należy ten zwrot wykładać na tle całej treści. --- STRONA 4 --- Przenosząc powyższe teoretyczne wywody na kanwę rozpoznawanej sprawy wstępnie wskazać należy, iż istotnie odczytane przez pana P. T. wyroki nie miały charakteru tajnego, stąd odczytanie samo w sobie, nie może stanowić o bezprawności działania P. T.. Sąd oddalając powództwo miał na uwadze właśnie to, iż działanie wójta gminy nie było bezprawne. Tymczasem – co przyznaje sam Sąd pierwszej instancji – nie należało to do obowiązków wójta, w każdym razie nie zostało wykazane aby taki punkt programu znalazł się w porządku zgromadzenia. Strona pozwana zdawała się powoływać na wyżej wskazaną przesłankę wyłączająca bezprawność – działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego, co nie zostało w żaden sposób wykazane, bowiem w sprawie nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowania dowodowe. Dla wykluczenia bezprawności działania nie jest zatem wystarczające wskazanie, iż wyroki są prawomocne, konieczne jest ponadto zbadanie w jakim celu zostały odczytane, czy właśnie w obronie interesu społecznego, czy w celu upokorzenia drugiej osoby. Powód J. W. został już ukarany za swoje czyny, w których znieważał P. T., koniecznym jest jednak ustalenie, czy odczytanie tych wyroków na sesji Rady Gminy stanowiło konieczność spowodowaną wcześniejszym działaniem J. W., czy też jedynie chęć upokorzenia powoda. Tu tez niebagatelne znaczenie będzie miało ustalenie jaki charakter miała owa sesja i kto w niej uczestniczył. Też nie dane powodowi zostało wykazanie, czy owo odczytanie naruszyło jego dobra. Powód zgłosił wnioski dowodowe, w tym także dowód z jego przesłuchania i wnioski te zostały oddalone z tym uzasadnieniem, iż okoliczność czy zostały naruszone dobra podlega ocenie Sądu, a nie świadków (K-98 v). Istotnie ostateczna ocena należy do Sądu, jednakże nie można odbierać stronie prawa do wykazania jaki oddźwięk miało inkryminowane działanie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzi Sąd postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie przesłanek odpowiedzialności z art. 24 kc i 448kc. Z podanych względów na podstawie art. 386§4 kpc orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu za instancję odwoławczą uzasadnia przepis art. 108 § 2 kpc.