Wyrok I AC3 424/10

--- STRONA 1 --- S50 Sygn. akt I AC3 424/10 :K4’Y1 5, U»? ‘ at ‘.3’ '“3:'3. 5/1*’ “F"~\\\"\ 3' ‘ fig“ W. . _ I} "._ . * "ii‘? . " I VVYROK W’ IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 141ipca 2010 r. Sqd Apelacyjnyw Lodzi I Wydzia%Cywi1ny w sldad_zie: ' Przewodniczagsyz SSA Alicja Myszkowska Sqdziowiez SSA Elibieta Strelcow (spr.) SSA Anna Miastkowska Protokolant: st. sekr. sqdowy Jacek Raoiborski p0 rozpoznaniu W dniu 14 lipca 2010 1". W Lodzi na r0zpraW1e sprawy z powédztwa P d.# A< . przeciwko Skarb0WiPa1istwa  Aresztowi Sledczemu W '0 zapkatg na slcutek Qpelacji obu stron 0d wyroku Sqdu Okrqgowego w Lodzi A z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt II C 1568/08 1. z apelacji pozwanego zmienia zaskariony wyrok W pkt. 1. W ten tylko sposéb, Ze poczqtek biegu terminu odsetek ustawowych 0d zasqdzonej kwoty ustala na dziefi _10 marca 2009 rt; 2. oddaia apelacjg powoda W caloéci, a apelacjg pozwanego W pozostaiej czegéciu; . " $ S50 Sygn. akt I ACa 424/10 fiçifn 5, U2 ' ffil 9*' -"ŜÍÍ 7/li' "?f'-"ii"` ." i fäfi lll. . _- lł `-._ ' i "-íiąå .- "' I VVYROK W' IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2010 Y. Sąd Apelacyjnyw Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: ` Przewodniczący: SSA Alicja Myszkowska Sędziowie: SSA Elżbieta Strelcow (spr.) SSA Anna Miastkowska Protokolant: st. sekr. sądowy Jacek Racíborski po rozpoznaniu W dniu 14 lipca 2010 r. W Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa P „ Ai _ przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu W to zapłatę na skutek: apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi Ą z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt li C 1568/08 1. z apelacji pozwanego zmienia zaskarżony wyrok W pkt. 1. W ten tylko sposób, ze początek biegu terminu odsetek ustawowych od zasądzonej kwoty ustala na dzień _10 marca 2009 r_¿; 2. oddala apelację powoda W całości, a apelację pozwanego W pozostałej części; _ ' Ê --- STRONA 2 --- nie obciqia powoda kosztami postgpowania apelacyjnego; ' przyznaje adwokatowi Wieslawie Malczewskiej  Kalina tytulem wynagrodzenia za nie0p!ac0nq pomoc prawns; udzielonq p0W0d0Wi 2. urzegdu W postugpowaniu apelacyjnym kwoteg 2196 (dwa tysiqce sto dziewiagédziesiqt szeéé) Ziotych zawierajqcq VAT i kwotg tg nakazuje wyplacié Z fuhduszu Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrggowego W Lodzi. um nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego; ' przyznaje adwokatowi Wiesławie Malczewskiej - Kalina tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzielona powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym kwotę 2196 (dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt sześć) złotych zawierającą VAT i kwotę tę nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Łodzi. aafiiią --- STRONA 3 --- Sygn. akt I ACa 424X10 UZASADNIENIE Zaskarzonym wyrokiem zdnia 23 Iutégo 2010 r. Sad Okrogowy wtodzi zasqdzfl od pozwanego Skarbu Pafistwa  Aresztu Siedozego w ‘ na rzeoz powoda P A: kwote; 2.000 z+otych tytu%em zadoééuczynienia z ' ~ ustawowymi odsetkami od dnia ‘I1 sierpnia 2008 roku do dnia zaptaty i oddaifl powodztwo w pozosta+ej czoéoi oraz orzeki 0 kosztaoh prooesu. Powyiszy wyrok zapad% na podstawie poozynionych przez Sad Okrogowy ustalefi faktyoznyoh, ktore Sap Apelacyjny podzielil i przyja3 za w%asne, a ktorych istotne elementy przedstawiajq si<=g nastopujqoo: Pi ' A _ urodzif sio 30 stycznia 1987 roku. Nie ma dzieci, nie pozostaje w zwiqzku. W zwia_zku z odbywaniem kary 5 {at pozbawienia woinoéoi za przestopstwo rozboju z uzyoiem niebezpieoznego narzodzia powod przebywai w Areszcie Siedczym przy ul. ’ Areszt Sledczy w   jest jednostkq penitencjarnq pierwszej kategorii zabezpieczenia. Obeonie jego pojemnoéé wynosi 1194 miejsca. Liozba ta wzrosta w stosunku do poczajku iat dwutysiegcznych. Wowczas areszt by? przeludniony, i przebywam w nim érednio ook. 200 oséb wiocej niz wynosiéa pojemnoéé nominalna. W roku 2005 érednie zaludnienie wynosflo 115,‘! % pojemnoéci nominainej, zaé w roku 2006 ~ 119,2% i w roku 2007 122,3%. Z tego powodu administracja rozpoczola adaptowanie kolejnych pomieszczeri na cele. Dziakania te zostaly nasilone w zwiqzku z przygotowaniami do wynikaiapej z wyroku Trybunaiu Konstytuoyjnego z dnia 26 maja 2008 r. utraty mocy art. 248 § 1 kkw, od 2008 roku w zaktadaoh kamych zaczoto adaptowaé na cele pomieszczenia gospodarcze, pomieszczenia do przeszukafi oraz éwietiioe. W zwiqzku z tym w czoéci oddzia+c'>w nie by&o éwietlic. W dniu utraty mooy obowiqzujqcej przez w/w przepis, tj. W dniu 6 grudnia 2009 r. w Areszcie Siedczym w przeludnienie nie wystopowalo. Wczééniej wynosflo ono ok, 200 osadzonych wiooej niz wynosfla nominalna pojemnoéé zaktadu tj. ok. 1.200 miejso. Poza tym administraoja Aresztu zaczota monitorowao postcgpowania, na dzytek ktorych osadzonyoh sprowadzano do , by zminimalizowaé iloéé osob_ pr_zebywajqcych W Areszcie. 1 Sygn. akt l ACa 424i10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem zdnia 23 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy wŁodzi zasądzíł od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śtedczego w ` na rzecz powoda P Ar 'kwotę 2.000 złotych tytułem zadośćuczynienia z ' « ustawowymi odsetkami od dnia 'Ii sierpnia 2008 roku do dnia zapłaty i oddaiił powództwo w pozostałej części oraz orzekł o kosztach procesu. Powyższy wyrok zapadł na podstawie poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne, a których istotne elementy przedstawiają się następująca: P: ' A- _ urodził się 30 stycznia 1987 -roku. Nie ma dzieci, nie pozostaje w związku. W związku z odbywaniem kary 5 lat pozbawienia woiności za przestępstwo rozboju z użyciem niebezpiecznego narzędzia powód przebywał w Areszcie Śledczym przy ul. ' Areszt Śledczy w - - jest jednostką penitencjarną pierwszej kategorii zabezpieczenia, Obecnie jego pojemność wynosi 1194 miejsca. Liczba ta wzrosła w stosunku do początku lat dwutysięcznych. Wówczas areszt był przeludniony, ž przebywało w nim średnio o--ok. 200 osób więcej niz wynosiła pojemność nominalna. W roku 2005 średnie zaludnienia wynosiło 115,1 % pojemności nominalnej, zaś w roku 2006 ~ 1t9,2% i w roku 2007 122,3%. Z tego powodu administracja rozpoczęła adaptowanie kolejnych pomieszczeń na cele. Działania te zostaly nasilone W związku z przygotowaniami do wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. utraty mocy art. 248 § 'l kkw, od 2008 roku w zakładach karnych zaczęto adaptować na cele pomieszczenia gospodarcze, pomieszczenia do przeszukań oraz świetlice. W związku z tym w części oddziałów nie było świetlic. W dniu utraty mocy obowiązującej przez W/W przepis, tj. w dniu 6 grudnia 2009 r. w Areszcie Śtedczym w przeludnienie nie występowała. Wcześniej wynosiło ono ok. 200 osadzonych więcej niż wynosiła nominalna pojemność zakładu tj. ok. 1.200 miejsc. Poza tym administracja Aresztu zaczęła monitorować postępowania, na użytek których osadzonych sprowadzane do . by zminimalizować ilość osób przebywających W Areszcie. 1 --- STRONA 4 --- Wiataoh 20022007 W Areszcie przeprowadzone zostaiy remonty generalne Wszystkioh cei, polegajape na naprawieniu tynkow, pomaiowaniu éoian oraz wymianie posadzek 2: gumoleum na wykiadzino PCV. Zmodernizowano takze kapiki sanitarne, ktore wygrodzono za pomocq piyt MDF o Wysokoéci 2,05 m. Wczeéniej kapiki sanitarne byiy wyodrobnione jedynie'za pomooq kotaiy. Kqciki sa_ tak usyiuowane, ii niemo;':liwe_ jest pfzypadkowe zagia_danie do nioh. By zajrzeo do érodka trzeba speojalnie stanqé W odpowiednim miejscu. Kqoiki sq wyposazone w glazuro i armature. W ozasie remontéw wiegéniowie z cei odnawianych byii rozlokowywani W innych oelaoh na terenie Aresztu, co prowadziio do przeludnienia. Z konstrukcii arohitektonioznei AS W vwnika to, Ze do oel doprowadzona iest jedynie zimna Woda. Do Wody ciepiej osadzeni majq dostop raz W tygodniu, kiedy korzystajq z ia2':ni poiozonyoh W podpiwniczeniaoh kazdego z budynkow Aresztu. Osadzeni udajq sio, W zaieinoéci od grupy klasyfikacyjnej do kapieii W grupach po 5, 15 iub 24 osobowyoh. Czas na kapie! to 25 minut. ' _ Takze po zakoficzeniu remontu z lat 2002~2007 prowadzono prace remontowe, konieozne z uwagi na ciqgie niszczenie oei przez osadzonych. Inni osadzeni nie majq érodkow pozwaiajapych na skuteczne przeciwdziaianie dewastacjom. Czasami dochodzi na tym tie do spioé. W ozasie prac: remontowych zaohodzi koniecznoéé ozasowego przeniesienia osadzonych 2 cel aktualnie podiegajqoym remontowi. Wynikajqce z tego niewieikie przeludnienie, trwajakce kazdorazowo 1~2 miesiape, nie moze byé zlikwidowane przez przeniesionie osadzonych do innych zokiadow, gdyi jednostki penitenciarne obowiqzuje rejonizacja. V W przypadku usterek W poszczegolnych celaoh osadzeni mogq je zgiaszaé oddziaiowym. W miaro moziiwoéoi sq one usuwane na bieiqco. Byiy przypadki, W ktorych W celaoh w Areszcie Siedczym pojawiaio sieg robactwo. Wowozas prowadzona byia dezynsekcja. W praktyce czas oczekiwania na naprawo usterek takiohjak uszkodzone odpiywy od instaiacji sanitarnej lub nieszozelne okna wynosii nawet powyzej miesiapa. W Areszcie znajduje sio biblioteka dostopna dla osadzonyoh. Dieta jest ukiadana zgodnie ze stosownymi przepisami i i<ontroloWan'a przez lekarza. lioéé Widzefi przysiugujapyoh danemu osadzonemu okreéiajq przepisy Kocleksu Karnego Wykonawczego i jest ona uzaiezriiona od kiasyfikacji Wioinia. Osoby odbywajqoe kare,1: w systernie W systemie otwadym majq miesiooznie prawo do 4 Widzefi, w poiotwartymdo 3 Widzefi, zaé W systemie 2 Wtatach 20022007 w Areszcie przeprowadzone zostaly remonty generalne wszystkich cel, polegające na naprawieniu tynków, pomalowaniu ścian oraz wymianie posadzek 2: gumoleum na wykładzinę PCV. Zmodernizowano także kąciki sanitarne, które wygrodzono za pomocą płyt MDF o wysokości 2,05 m. Wcześniej kąciki sanitarne były wyodrębnione jedynieza pomocą kotary. Kąciki są tak usytuowane, iż niemozliwe jest przypadkowe zaglądanie do nich. By zajrzeć do środka trzeba specjalnie stanąć w odpowiednim miejscu. Kąciki są wyposażone w glazurę i armaturę. W czasie remontów więźniowie z ceł odnawtanych byli rozlokowywani w innych celach na terenie Aresztu, co prowadziło do przeludnlenia. Z konstrukcji architektonicznej AS w- wynika to, że do cel doprowadzona jest jedynie zimna woda. Do wody ciepłej osadzeni mają dostęp raz w tygodniu, kiedy korzystają z łaźni położonych w podpiwniczentach każdego z budynków Aresztu. Osadzeni udają się, w zależności od grupy klasyfikacyjnej do kąpieli w grupach po 5, 15 iub 24- osobowych. Czas na kapiel to 25 minut. ` _ Także po zakończeniu remontu z lat 2002~2007 .prowadzono prace remontowe, konieczne z uwagi na ciągłe niszczenie cel przez osadzonych. Inni osadzeni nie mają środków pozwalających na skuteczne przeciwdziałanie dewastacjom. Czasami dochodzi na tym tle do spięć. W czasie prac remontowych zachodzi konieczność czasowego przeniesienia osadzonych z cel aktualnie podlegającym remontowi. Wynikające z tego niewielkie przeludnienie, -trwające każdorazowo '|~2 miesiące, nie może być zlikwidowane przez przeniesienie osadzonych do innych zakładów, gdyż jednostki penitencjarne obowiązuje rejonizacja. ' W przypadku usterek w poszczególnych celach osadzeni mogą je zgłaszać oddzżałowym. W miarę możliwości są one usuwane na bieżąco. Były przypadki, w których w celach w Areszcie Śtedczym pojawiało się robactwo. Wówczas prowadzona była dezynsekcja. W praktyce czas oczekiwania na naprawę usterek takichjak uszkodzone odpływy od instalacji sanitarnej lub nieszczelne okna wynosił nawet powyżej miesiąca. W Areszcie znajduje się biblioteka dostępna dla osadzonych. Dieta jest układana zgodnie ze stosownymi przepisami i kontrolowane przez lekarza. Ilość widzeń przysługujących danemu osadzonemu określają przepisy Kodeksu Karnego Wykonawczego ł jest ona uzależniona od kiasyfikacji więżnia. Osoby odbywające karę W systemie w systemie otwartym mają miesięcznie prawo do 4 widzeñ, W pótotwartymdo 3 widzen, zaś w systemie 2 --- STRONA 5 --- zamknietym 2 Widzefi. Jesii osadzony ma na wychowaniu osobe maioietniq, ma prawo do dodatkowego Widzenia. Widzenia sq zazwyczaj przeprowadzane przy stoiiku, jednak W ramach kary dysoypiinamej mozliwe jest ogreniozenie Widzeri do przeprowadzanyoh bez mozliwosci bezposredniego kontaktu. Maid prawo do jednej paozki W kwartale i jednej paozki higienicznej W miesiapu. Skazani otrzymuiq korespondencjs pzywatnq na biezqco,~ zaé tymozasowo aresztowani po jej ocenzurowaniu. Osadzeni majq prawo do korzystania z automatow telefonicznych, 4 0 przy czym dostep do telefonu jest uzaiezniony od ‘kiasyfikaoji. Osadzeni odbywajapy kare W systemie otwairtym majq nieograniczony dostep do telefonu. Z uwagi na duza_ iiozbe osadzonyoh regulaminowy czas rozmowy to 5 minut, przy czym rozmowa moze zostaé zakoficzona przez funkojonariusza w przypadku Igdyby osadzony uzywai W rozmowie stow Wuigarnyoh, lub gdy zaiatwia sprawy innego wieznia. _ Powod odbywai kare W zakiadzie (oddziale) typu zamknietego W systemie programowanego oddziaiywania. Z uwagi na brak zainteresowania powoda nie skierowano go do nauczania. _ W ramaoh opisanego wyzej okresu,'pocza_Wszy od 21 iutego 2006 r. powod, na swojq proébe, byi osadzony z osobami maioietnimi, realizujqoymi odrebny porzqdek Wewnetrzny. Prosba powoda Wynikaia z tego, iz W postepowaniu obciqzyi Wspoisp rawcow. System ewidencyjny Aresztu nie pozwaia na ustalenie stanu osobowego W poszczegoinych oeiach, miedzy innymi 2 uwagi na krotki okres archiwizacji dokumentow. 2 Przenoszenie osadzonych miedzy celami moze Wynikac’: min. z remontow, konfiiktow miedzy osadzonymi bqdz‘, w przypadku osob tymczasowo aresztowanych, z koniecznoéoi izolowania poszozegolnych wspoisprawcow. Powéd Skorzystai 2 konsuitacji medycznyoh W ramach penitencjarnej siuzby zdrowia. Nie rozpoznano u niego powazniejszych choréb. Na przejsoiowe niedomagania Wydawano Ieki. Powod jeszcze na woinoéci nabawii sie zapalenia biony sluzowej zoiqdkowej. » A . W czasie osadzenia powodowi zdarzaio sie ohorowaé. W zwiqzku z tym zapisywai sie na Wizyte u lekarza. Czasami czas oczekiwania na Wizyte byi na_ tyie diugi, Ze osadzony zdrowiaiw tym ozasie samoistnie, zarazajap jednak W tym ozasie 3 zamkniętym 2 widzeń. Jeśli osadzony ma na wychowaniu osobę małoietnią, ma prawo do dodatkowego widzenia. Widzenia są zazwyczaj przeprowadzane przy stoiiku, jednak w ramach kary dyscypiinarnej możliwe jest ograniczenie widzeń do przeprowadzanych bez możliwości bezpośredniego kontaktu. Mają prawo do jednej paczki W kwartale i jednej paczki higieniczne] w miesiącu. Skazani otrzymują korespondencję piywatną na bieżąco,~ zaś tymczasowo aresztowani po jej ocenzurowaniu. Osadzeni mają prawo do, korzystania z automatów telefonicznych, -4 'ę przy czym dostęp do telefonu jest uzależniony od klasyfikacji. Osadzenš odbywający karę w systemie otwartym mają nieograniczony dostęp do telefonu. Z uwagi na dużą liczbę osadzonych regulaminowy czas' rozmowy to 5 minut-, przy czym rozmowa może zostać zakończona przez funkcjonariusza w przypadku .gdyby osadzony używał w rozmowie słów wuigarnych, lub gdy załatwia sprawy innego więżnia. _ Powód odbywał karę w zakładzie (oddziale) typu zamkniętego w systemie programowanego oddziaływania. Z uwagi na brak zainteresowania powoda nie skierowano go do' nauczania. _ W ramach opisanego _wyżej okresdnpocząwszy od _21 lutego 2006 r. powód, na swoją prośbę, był osadzony z osobami małoletnirni, realizującymi odrębny porządek wewnętrzny. Prośba powoda wynikała z tego, iż w postępowaniu obciążył współsp rawców. System ewidencyjny Aresztu nie pozwaia na ustalenie stanu osobowego w poszczególnych ceiach, między innymi z uwagi na krótki okres archiwizacji dokumentów. « Przenoszenie osadzonych między celami może wynikać: min. z remontów, konfliktów między osadzonymi bądź, w przypadku osób tymczasowo aresztowanych, z konieczności izolowania poszczególnych współsprawców. Powód „korzystał z konsultacji medycznych w ramach penitencjarnej służby zdrowia. Nie rozpoznano u niego poważniejszych chorób. Na .przejściowe niedomagania wydawane leki. Powód jeszcze na wotności nabawił się zapalenia błony śluzowej żołądkowej. y Ą Š W czasie osadzenia powodowi zdarzało się chorować. W związku z tym zapisywał się na wizytę u lekarza. Czasami czas oczekiwania 'na wizytę był na tyie długi, że osadzony zdrowiałw tym czasie samoistnie, zarażając jednak w tym czasie 3 --- STRONA 6 --- inne osoby. W ten sposob zdarzaio sie, ze W zbiizonych okresach oaia cela oierpiaia na to sarno sohorzenie. . PoWod korzystat takze z konsultaoji psychologicznych, jednak oceniai, ze ozas oozekiwania na nie byi zbyt diugi. W szczegolnosci dotyczyio to okresu, kiedy jego ojoieo, oiezko ohory Wowozas na raka, przechodzii pogorszenie. Kilkukrotnie W czasie pobytu W Areszcie Siedozym powod odmawiai przyjmowania posiiku. Jednokrotnie odméwiiprzyjecia posiikow W ciagu catego dnia. W czasie pobytu W Areszoie Siedczym W powod byt kilkukrotnie karany reguiaminowo, nie byi nagradzany. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sad Okregowy uznai, ze roszczenie powoda jest zasadne jedynie ozesciowo. W Jedynq podstawa faktycznq powodztwa, jakq Sad ten uznai za udowodnionq, byio osadzenie powoda W znacznie przeludnionyoh oelaoh mieszkainych. Sqd Okregowy ocenii, iz przeludnienie cei, W ktoiych byt osadzony powod miaio takie natezenie, ze naruszaio to jego dobra osobiste W stopniu wyzszym niz dopuszozany przez Kodeks Karny Wykonawczy, a tym samym byio bezprawne. W ooenie Sqdu l instanoji dotkiiwosé kanjr pozbawienia Wolnosoi W przypadku powoda nieznacznie tyiko przekraozaia dopuszczainq przepisami prawa dolegliwoso tejze kary wykonywanej W sposob prawidiowy. W szczegolnoéoi nie byto podstaw by przyjmowao, ze zageszczenie W celach, ktc’>rych przebywat powoci W szozegoiny sposob odbiegaio od sredniej W areszoie. Sqd Okregowy uznaizatem, Ze roszczenie byte zasadne do Wysokosoi 2.000 zi, a W pozostaiej ozeéci podiegaio oddaleniu. Zdaniem Sa_du I instanoji zarzuty powoda dotyozqce ograniozefi W korzystaniu z teiefonow i dostepu do iazni oraz niewiasoiwej opieki medycznej i diety wynikajq jedynie z przyozyn obiektywnych jakim jest osadzenie ‘W Warunkach zaktadu karnego, zas reiacje powocla o znecaniu sie nad nim przez straznikéw nie znalaziy potwierdzenia. Sed ten podkreéiit takze, ze ceie, W ktoiyoh przebywai powod byty W znacznej mierze Wyremontowane, a zatem niezasadne sa_ twierdzenia powoda o bardzo ziyoh Warunkaoh bytowych A  Sqd Okregowy podkresiii takze powod na swojaj prosbe zostai osadzony z maioletnimi realizujapymi odrebny _porza_dek Wewnetrzny, a zatem nietrafny jest zarzut osadzenia powoda W§OW&1i”ZyS|IWiE‘: osob nadmiernie zdemoraiizowanyoh. 4 inne osoby. W ten sposób zdarzało się, że W zbłiżonych okresach cała cela cierpiała na to samo schorzenie. . Powód korzystał także z konsultacji psychologicznych, jednak oceniał, że czas oczekiwania na nie był zbyt długi. W szczególności dotyczyło to okresu, kiedy jego ojciec, cięzko chory wówczas na raka, przechodził pogorszenie. Kilkukrotnie w czasie pobytu W Areszcie Słedczym powód odmawiał przyjmowania posiłku. Jednokrotnie cdmówiłprzyjęcia posiłków W ciągu całego dnia. W czasie pobytu w Areszcie Śiedczym w powód był kilkukrotnie karany regulaminowo, nie był nagradzany. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda jest zasad ne jedynie częściowo. r Jedyną podstawa faktyczną powództwa, jaką Sąd ten uznał za udowodnioną, było osadzenie powoda w znacznie przeludnionych celach mieszkalnych. Sąd Okręgowy ocenił, iż przeludnienie ceł, w których byt osadzony powód miało takie natężenie, że naruszało to jego dobra osobiste w stopniu wyższym niż dopuszczany przez Kodeks Karny Wykonawczy, a tym samym było bezprawne. W ocenie Sądu l instancji dotkłiwość kary pozbawienia wolności w przypadku powoda nieznacznie tylko przekraczała dopuszczalną przepisami prawa dolegliwość- tejże kary wykonywanej w sposób prawidłowy. W szczególności nie było podstaw by przyjmować, że zagęszczenie w celach, których- przebywał powód w szczególny sposób odbiegało od średniej W areszcie. Sąd Okręgowy uznał -zatem, że roszczenie było zasadne do wysokości 2.000 zł, a w pozostałej części podiegało oddaleniu. Zdaniem Sądu l instancji zarzuty powoda dotyczące ograniczeń w korzystaniu z tełefonów i dostępu do łaźni oraz niewłaściwej opieki medycznej i diety wynikają jedynie z przyczyn obiektywnych jakim jest osadzenie `w warunkach zakładu karnego, zaś rełacje powoda o znęcaniu się nad nim przez strażników nie znalazły potwierdzenia. Sąd ten podkreśiił także, że cele, w któiych przebywał powód były w znacznej mierze wyremontowane, a zatem niezasadne są twierdzenia powoda o bardzo złych warunkach bytowych , - Sąd Okręgowy podkreślił -także powód na swoją prośbę został osadzony z małoletnimi realizującymi odrębny _porządek wewnętrzny, a zatem nietrafny jest zarzut osadzenia powoda w towarzystwie osób nadmiernie zdemorałizowanych. 4 --- STRONA 7 --- Od powyzszego Wyroku apeiacje Wniesli zarowno powod, jak i strona pozwana. " Powod zaskarzyi Wyrok W czesoi oddaiajapej powodztwo i zarzucii naruszenie prawa materiainego Wskutek niewiaéoiwej Wykiadni pojecia “odpoWiedniej" sumy tytuiem zadoééuczynienia pienieznego za doznane naruszenie dobr osobistych  art. 448 kc poprzez zasqdzenie zbyt niskiej kwoty zadoééuczynienia. W Skarzapy Wniosi o zmiane zaskarzonego wyroku i zasqdzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 88.000 zi z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2008 r. do dnia zapiaty. . Strona pozwana zaskarzyia wyrok W ozesci uwzgledniajajoej powodztwo i co do kosztow procesu, W zakresie W jakim nie obciqzono powoda opiataj sa_doWq od pozwu i kosztami zastepstwa procesowego na rzeoz pozwanego. Apeiujapy zarzuoii: 1. naruszenie przepisow prawa materiainego tj. . a) art. 24 kc W zW. z art. 448 kc oraz 110 i 248 kkw przez biednq Wykiadnie polegajajcq na przyjeciu, ze podczas pobytu powoda W pozwanej jednostce penitencjarnej doszio do naruszenia dobr osobistych powoda W postaci prawa do humanitarnego" traktowania z poszanowaniem godnosoi iudzkiej, a W konsekwencji ustaienie, ze zostaiy speinione przestanki odpowiedzialnoéoi pozwanego. Ponadto, Ze powod doznai oierpiefi, ktore Wywoiane byiy bezprawnosciq pozwanego, a ktore przekraczaty normalne cierpienia .zWia_zane z pobytem W1Z013Cji§ b) art. 481 kc poprzez zasqdzenie odsetek ustawowych od ‘dnia 11 sierpnia’2008 roku, podczas gdy pozwany pozostawai W opoznieniu dopiero od dnia 9 marca 2009 roku; 2. naruszenie przepisow prawa orocesowego  art. 233 kpc stanowiqce przekroczenie granic swobodnej oceny dowodow, dokonanie btednego ustaienia stanu faktycznego oraz biednq ocene dowodow poprzez: ustalenie, ze osadzenie powoda W Werun_kach przeludnienia byto bezprawne, a W konsekwenoji, Ze zostaty speinione przesianki odpowiedzialnosci pozwanego oraz nieuwzglednieniu dowodow wskazujqcych na dziaianie pozwanego W 5 Od powyższego wyroku apeiacje wnieśli zarówno powód, jak i strona pozwana. ' Powód zas-karżył wyrok w części oddaiającej powództwo i zarzucił naruszenie prawa materiałnego wskutek niewłaściwej wykładni pojęcia "odpowiedniej" sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznane naruszenie dóbr osobistych - art. 448 kc poprzez zasądzenie zbyt niskiej kwoty zadośćuczynienia. _Q Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 88.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11.08.2008 r. do dnia zapłaty. _ Strona pozwana zaskarzyła wyrok w części uwzględniającej powództwo i co do kosztów procesu, w zakresie W jakim nie obciążono powoda opłatą sądową od pozwu i kosztami zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego. Apelujący zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. _ a) art. 24 kc w zw. z art. 448 kc oraz 110 i 248 kkw przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podczas pobytu powoda w pozwanej jednostce penitencjarnej _doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda W postaci prawa do humanitarnego' traktowania z poszanowaniem godności iudzkiej, a w konsekwencji ustalenie, że zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności pozwanego. Ponadto, że powód doznał cierpień, które wywołane były bezprawnością pozwanego, a które przekraczały normalne cierpienia .związane z pobytem w izolacji; b) art. 481 kc poprzez zasądzenie odsetek ustawowych od ,dnia 11 sierpnia'2008 roku, podczas gdy pozwany pozostawał w opóźnieniu dopiero od dnia 9 marca 2009 roku; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 233 kpc stanowiące przekroczenie granic »swobodnej oceny dowodów, dokonanie błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz błędną ocenę dowodów poprzez: ustalenie, że osadzanie powoda W warunkach przeludnienia było bezprawne, a w konsekwencji, że zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności pozwanego oraz nieuwzględnieniu dowodów wskazujących na działanie pozwanego w 5 --- STRONA 8 --- rarnaoh porzadku prawnego, a oparcie sie na zeznaniach powoda W czeéci dotyozacej przebywania powoda W warunkaoh przeludnienia i W konsekwencji ustalenie, ze pozwany nie Wykazai okolioznoéci uwainiajaoych oci odpowiedzialnosci W zakresie przeiudnienia. W konkiuzji strona pozwana Wniosia o zmiane zaskarzonego Wyroku, poprzez oddaienie powodztwa W zaskarzonej czesci, ewentuainie 0 jego uohylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania.  . Sad Apeialcyjny zwazyt, co nastepuje: A Apeiaoja pozwanego jest zasadna jedynie W ozesoi kwestionujacej ustatona przez Sad Okregowy date poczatkowa rozpoczecia biegu terminu odsetek. Dostrzec trzeba, ze stosownie do przepisu art. 481 § 1 k.o., stanowiapego "zgodnie 2 dyspozycja art. 359 § 1 k.c. — formalne, ustawowe zrodto odsetek, jezeii dtuinik opoznia sie ze speinieniem swiadozenia,‘ Wierzyoiel moze zadaé odsetek za ozas opoznienia, ohoéby nie poniosi zadnej szkody i chooiazby opoznienie byio nastepstwem okolioznoésci, za ktore diuznik odpowiedziainosoi nie ponosi. istotne jest Wiec ustaienie momentu, W ktorym diuznik opoznit sie ze speinieniem swiadozenia. Terminl spetnienia swiadczenia przez diuznika, ktorym jest Skarb Pafistwa, Winien zostao ustaiony W oparciu o art. 455 k.c. zgodnie 2 ktoiyrn, jezeli termin speinienia swiadczenia ‘nie jest oznaczony ani nie wynika z Wiaéciwosci zobowiazania, swiadczenie powinno bye speinione niezwiocznie po Wezwaniu diuznika do Wykonania. W rozwazanej sprawie pozwany zostat Wezwany do zapiaty zadoséuczynienia W dniu 9 maroa 2009 r. Tym samym pozwany powinien speinié swiadozenie W terminie Wyznaozonym przez przepis art. 455 i<.c., a zatem na pewno byto ono Wymagaine juz W dniu 9 marca 2009 r. W dniu tym pozwany éwiadozenia jednak nie speinii, co uzasadnia zasadzenie na rzecz powoda odsetek za opoznienie od dnia nastepnego, to jest od 10 marca 2009 r. Poniewaz wysokoéé odsetek nie byte W Zaden sposob okreslona Sad Apelacyjny, majap na Wzgledzie art. 359 § 2 k.o., ustalit, iz powodowi naleza sie odsetki ustawowe. Z tych tez Wzgiedow Sad Apeiacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.o. zmienii zaskarzony Wyrok i ustaiii jako date poczatkowa biegu terminu odsetek dzierfi 10 marca 2009f. 1 6 ramach porządku prawnego, a oparcie się na zeznaniach powoda w części dotyczącej przebywania powoda w warunkach przeludnienia iw konsekwencji ustalenie, że pozwany nie wykazał okoliczności uwalniających od odpowiedzialności w zakresie przełudnienia. W konkłuzji strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez cddałenie powództwa w zaskarżonej części, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania. - _ Sąd Apeiacyjny zważył, co następuje: A Apelacja pozwanego jest zasadna jedynie w części kwestionującej ustaloną przez Sąd Okręgowy datę początkową rozpoczęcia biegu terminu odsetek. Dostrzec trzeba, że stosownie do przepisu art. 481 § 1 kc., stanowiącego -'zgodnie z dyspozycją art. 359 § 1 k.c. - formalne, ustawowe źródło odsetek, jeżeli dłuznik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, _choćby nie poniósł żadnej szkody i chociazby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. istotne jest więc ustalenie momentu, w którym dłużnik opóżnił się ze spełnieniem świadczenia. Termin' spełnienia świadczenia przez dłużnika, którym jest Skarb Państwa, winien zostać ustalony w oparciu o art. 455 k.c. zgodnie 2 którym, jeżeli termin spełnienia świadczenia 'nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. W rozważanej sprawie pozwany został wezwany do zapłaty zadośćuczynienia w dniu 9 marca 2009 r. Tym samym pozwany powinien spełnić świadczenie W terminie wyznaczonym przez przepis art. 455 k.c., a zatem na pewno było ono wymagalne już w dniu 9 marca 2009 r. W dniu tym pozwany świadczenia jednak nie spełnił, co uzasadnia zasądzenie na rzecz powoda odsetek za opóźnienie od dnia następnego, to jest od 10 marca 2009 r. Ponieważ wysokość odsetek nie była w żaden sposób określona Sąd Apelacyjny, mając na względzie art. 359 § 2 k.c., ustalił, iż powodowi należą się odsetki ustawowe. Z tych tez wzgiędów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. zmienił zaskarzony wyrok i ustaiił jako datę początkową biegu terminu odsetek dzień 10 marca 2009r. r 6 --- STRONA 9 --- W pozostatym zakresie obie apeiacje nie zasiugiwaiy na uwzglednienie. "Odnoszao sie W pierwszej koiejnoéci do zarzutu strony powodowej a dotyozacego naruszenia przez Sad I instancji art. 448 k.o., to stwierdzié Wypada, ze zasadniozym ktyterium deoydujacym o wysokosci naleznego zadoséuczynienia stanowi przede wszystkim rozmiar (zakres) doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy, a niewymierny oharakter takiej krzywdy sprawia, ze ocena W tej mierze winna byé dokonywana na podstawie catoksztattu okolioznosoi sprawy. O wysokosoi zadosouczynienia decyduje zatem sad po szozegoiowym zbadaniu Wszystkioh okolicznosczi sprawy, kierujao sie podstawowa zasada, ze przyznane zadoséuczynienie powinno przedstawiaé realna Wartosé dla pokrzywdzonego i uwzgledniaé stosunki majatkowe panujace aktualnie W spoieczzefistwie. Zgodnie z utiwalonym orzecznictwem Sadu Najwyzszego, zarzut niewtasciwego okresienia Wysokosci zadoséuczynienia mogiby bye uwzgledniony Wtedy, gdyby nie zostaiy Wziete pod uwage Wszystkie istotne kryteria Wpiywajape na te postaé kompensaty (wyrok z dnia 24 styoznia 2000 r., [H CKN 536I98, nie opub|.; Wyrok z dnia 26 iipca 2001 r., H CKN 889/00, nie opubt; wyrok z dnia 18 kwietnia 2002' r,, Ii CKN 605/00, nie opubt), atbo gdyby sad uozynii jedno z Wieiu kryteriow deoydujacych o Wysokosci zadoséuczynienia elementem dominujacym i przede Wszystkim W oparoiu o nie okresiit wysokoéé takiego zadoséuczynienia (Wyrok z "26 Wrzeénia 2002 r. Iii CKN 1037/00, opubl. LEX nr 56905). Stosownie do z Wyrokuz 11 iipoa 2000r., ii CKN 1119/98, (publ. LEX nr 50884 t.2) ooeniajac Wysokosé przyjetej sumy zadoééuozynienia, jako ,,odpowiedniej", sad korzysta z daieko idacej swobody, niemniej jednak nie moze to byé suma razaoo odbiegajacza od zasadzanyoh W analogicznych przypadkaoh. Ocehiajao W tym znaczeniu wysokoéé przyznanego powodowi kwoty tytuiem zadoséuczynienia uznaé naiezy, ze do jej ustaienia nie doszio 2 obraza przepisu art. 448 §1 k.c. Argumenty przytoczone W uzasadnieniu zaskarzonego wyroku uprawniaja bowiem do twierdzenia, ze S,a_d I instancji Wiasciwa Wage przywiazai do okolicznosci odnoszacych sie do Warunkéw odbywania kary pozbawienia Woinoéoi przez powoda W przeiudnionej celi i uznal, ze dolegliwoso wynikajaoa z tego faktu tylko W nieznaoznym zakresie przekracza ta, z ktora jest zwiazane samo juz Wykonywanie izoiacyjnej kaiy. Przeludnienie cei, W ktorych przebywai powod nie odbiegato od tego, ktory W danym okresie istnial W caiej jednostce penitencjamej. Nie 7 W pozostałym zakresie obie apelację nie zasługiwały na uwzględnienie. 'Odnosząc się w piervvszej kolejności do zarzutu strony powodowej a dotyczącego naruszenia przez Sąd l instancji art. 448 kc., to stwierdzić wypada, że zasadniczym kryterium decydującym o wysokości należnego zadośćuczynienia stanowi przede wszystkim rozmiar (zakres) doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy, a niewymierny charakter takiej krzywdy sprawia, że ocena w tej mierze winna być dokonywana na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. O wysokości zadośćuczynienia decyduje zatem sąd po szczegółowym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy, kierując się podstawową zasadą, że przyznane zadośćuczynienie powinno przedstawiać realną wartość dla pokrzywdzonego i uwzględniać stosunki majątkowe panujące aktualnie W społeczeństwie. Zgodnie z utiwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, zarzut niewłaściwego określenia wysokości zadośćuczynienia mógłby' być uwzględniony wtedy, gdyby nie zostały wzięte pod uwagę wszystkie istotne kryteria wpływające na tę postać kompensaty (wyrok z dnia 24 stycznia 2000 r., lll CKN 536!98, nie opubl; wyrok z dnia 26 lipca 2001 r., ll CKN 889/00, nie opubi; wyrok z dnia 18 kwietnia 2002' r,, ll CKN 605/00, nie opubt), aibo gdyby sąd uczynił jedno z wielu kryteriów decydujących o wysokości zadośćuczynienia elementem dominującym i przede wszystkim w oparciu o nie okreśiił wysokość takiego zadośćuczynienia (wyrok z '26 września 2002 r. Ill CKN 1037/OO, opubl. LEX nr 56905). Stosownie do z wyrokuz 'li lipca 2000-r., il CKN 1119/98, (publ. LEX nr 50884 t.2) oceniając wysokość przyjętej sumy zadośćuczynienia, jako „odpowiedniej”, sąd korzysta z daleko idącej swobody, niemniej jednak nie może to być suma rażąco odbiegająca od zasądzanych w analogicznych przypadkach. Oceniając w tym znaczeniu wysokość przyznanego powodowi kwoty tytułem zadośćuczynienia uznać należy, że do jej ustaienia nie doszło 2 obrazą przepisu art. 448 §1 k.c. Argumenty przytoczone W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uprawniają bowiem do twierdzenia, że Sąd I instancji właściwą wagę przywiązał do okoliczności odnoszących się do warunków odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda W przeludnionej celi i uznał, że dolegliwość wynikającą z tego faktu tylko w nieznacznym zakresie przekracza tą, z którą jest związane samo już wykonywanie izolacyjnej kaiy. Przeludnienie cel, w których przebywał powod nie odbiegaio od tego, który w danym 'okresie istniał w całej jednostce penitencjarnej. Nie 7 --- STRONA 10 --- byto przy tym nadmierne i nie pooiagaio ze soba dodatkowyoh doiegliwosoi W postaoi ohooiazby ograniozenia miejsoa do spania. Powod nie Wykazai rowniez, azeby ze strony personelu jednostki penitencjarnej rniaty miejsce okreslone dziatania ozy tez zanieehania, _ ktore naruszaiyby jego godnoso. Wreoz przeciwnie, standard higieniozny i mieszkaniowy oei, W ktorych przebywai P _ 4 IA ' ', stale sie poprawiai. Wydzielono W sposob tiwaiy Wezet sanitarny W cetach od reszty pomieszczenia, przeprowadzono ioh remont. Dodatkowo dostrzec trzeba, ze zadosouczynienie nie moze rowniez stanowié Zrédia Wzbogacenia poszkodowanego, a uwzgiednienie zadania W oaiosoi czy tez znaoznej ozesci miaioby Wiasnie taki charakter. Majap na uwadze Wszystkie okolioznosci sprawy, W tym nieznaczny rozmiar doznanej krzywdy stwierdzio naiezy, ze przyznanai przez Sad Okregowy kwota 2000 ziotych jest wystarczajaca dia zrealizowania podstawowego oeiu zadoséuozynienia jaidm jest ziagodzenie cierpierfi fizycznyoh i psyohioznych Wystepujaoych u poszkodowanego. Natomiast jezeli chodzi o apelacje strony pozwanej, to zaden z podniesionych zarzutow W Wyniku przeprowadzonej kontroii instanoyjnej zapadiego rozstrzygniecia nie okazai sie zasadny, Wbrew twierdzeniomskarzaoego, Sad I instancji konstruujac stan faktyczny sprawy nie dopuscii sie naruszenia zasady swobodnej oceny dowodow wyrazonej W art. 233 § 1 k.p.c. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sad tego przepisu Wymaga Wykazania, iz sad uohybit zasadom iogicznego rozumowania lub doswiadczenia zyoiowego. Zarzut dowolnego E fragmentaryoznego rozwazenia materiatu dowodowego wymaga dia swej skutecznosoi konkretyzacji, i to nie tylko przez Wskazanie przepisow procesowyoh, z naruszeniem ktoiych apeiujacy iaozy taki skutek, lecz rowniez przez okreslenie, jakich dowodow lub jakiej ozesci materiatu zarzut dotyozy, oraz podania przesianek dyskwalifikacji postepowania Sadu i instanoji W zakresie ooeny poszczegoinych dowodéw na tie znaczenia caioksztaitu materiaiu dowodowego oraz W zakresie przyjetej podstawy orzeczenia. Ponadto zarzut ten, jak kazdy zarzut apeiacyjny, powinien bye sformuiowany na tyle szczegoiowo, aby mozna byio okreslié kierunek postepowania meiytoryoznego i kontroli Sadu II instanoji. . Zdaniem Sa_du Apelaoyjnego, takich Wywodow apelaoja pozwanego nie zawiera a sam zarzut jest bardzo ogoinikowy. Powod nie Wskazat, z jakimi konkretnie dowodami pozostaja W sprzecznosci poczynioneprzez Sad I instancji ustalenia . .8 było przy tym nadmierne i nie pociągało ze sobą dodatkowych dołegliwości w postaci chociażby ograniczenia miejsca do spania. Powód nie wykazał również, ażeby ze strony personelu jednostki penitencjarnej miały miejsce określone działania czy też zaniechania, _ które naruszałyby jego godność. Wręcz przeciwnie, standard higieniczny i mieszkaniowy ceł, W których przebywał F _ 0 'A ` ', stale się poprawiał. Wydzielono w sposób trwały węzeł sanitarny w ceiach od reszty pomieszczenia, przeprowadzono ich remont. Dodatkowo dostrzec trzeba, że zadośćuczynienie nie może równiez stanowić źródła wzbogacania poszkodowanego, a uwzgiędnienie żądania w całości czy też znacznej części miałoby właśnie taki charakter. Mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, w tym nieznaczny rozmiar doznanej krzywdy stwierdzić należy, ze przyznana przez Sąd Okręgowy kwota 2000 złotych jest wystarczająca dia zrealizowania podstawowego cetu zadośćuczynienia jakim jest złagodzenie cierpień fizycznych i psychicznych występujących u poszkodowanego. Natomiast jeżeli chodzi o apelację strony pozwariej, to zaden z podniesionych zarzutów w wyniku przeprowadzonej kontroli instancyjnej zapadłego rozstrzygnięcia nie okazał się zasadny, Wbrew twierdzeniomskarżącego, Sąd I instancji konstruując stan faktyczny sprawy nie dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd tego przepisu wymaga wykazania, iż sąd uchybił zasadom iogicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Zarzut dowolnego i fragmentarycznego rozważania materiału dowodowego wymaga dla swej skuteczności konkretyzacji, i to nie tylko przez wskazanie przepisów procesowych, z naruszeniem których apeiujący łączy taki skutek, lecz również przez określenie, jakich dowodów lub jakiej części materiału zarzut dotyczy, oraz podania przesłanek dyskwalifikacji postępowania Sądu i instancji w zakresie oceny poszczególnych dowodów na tle znaczenia całokształtu materiału dowodowego oraz w zakresie przyjętej podstawy orzeczenia. Ponadto zarzut ten, jak każdy zarzut apelacyjny, powinien być sformułowany na tyle szczegółowo, aby można było określić kierunek postępowania merytorycznego i kontroli Sądu Il instancji. . Zdaniem Sądu Apelacyjnego, takich wywodćw apelacja pozwanego nie zawiera a sam zarzut jest bardzo ogólnikowy. Powód nie wskazał, z jakimi konkretnie dowodami pozostają W sprzeczności poczynione--przez Sąd l insta_ncji ustalenia .- _S --- STRONA 11 --- faktyczne oraz W jaki sposeb Sad ten naruszyi zasady iogioznego rozurnowania i doswiadczenia zyoiowego przy ooenie dowodew. Uznae Wieo naiezy, iz dokonane W niniejszej sprawie ustalenia stanu faktyoznego zostaty poprzedzone prawidiowa  uwzgledniajaca dyrektywy z a|"t.i233 § 1 k.p.c.  ocena zaprezentowanych przez strony dowodew a ooeny tej skarzapy skuteoznie nie zakwestionowai. Chybiony jest takze zarzut sprzecznosoi poozynionych ustalefi faktycznyoh z trescia zebranego W sprawie materiaiu dowodowego. Zarzut ten, W zwiazku z jego uzasadnieniem, naiezy raozej potraktowae jako odnoszapy sie prawidiowosoi zastosowania przez Sad I instancji prawa materialnego. " Powed upatiywat naruszenia jego debr osobistyoh W kilku zaohowaniach pozwanego, z kterych Sad Okregowy stusznie uznai za udowodnione jedynie Wykazanie faktu przebywania W przeiudnionych oelaoh, W kteiych nie byio Wydzieionych  do pewnego ezasu — kacikew sanitarnych. W ooenie Sadu Apeiaoyjnego odbywanie kaiy pozbawienia Wolnosci W przeludnionych oeiaoh, z niewyddzielona toaieta i Weziem sanitarnym, moze stanowie przejaw ponizajacego traktowania, prowadzacego do naruszenia godnosci osob pozbawionyeh Woinosci, co uzasadnia zadanie zasadzenia zadoéeuczynienia na podstawie art. 24 W zwiazku z.art. 448 i<.c. jako naruszajace dobra osobiste skazanego: godnose i prawo do intymnosei. Takich Warunkew nie moztna uznae za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia Wjolnosci, co wynika takze z art. 110 § 2 k.k.W., W kterym ustawodawoa, dostosowujap przepisy dotyczace Wykonania kaiy pozbawieriia Woinosci do norm prawa europejskiego, azawart wymogi dotyczace Waruni<eW bytowyoh W celach mieszkainych i Wskazat, ze powierzchnia przypadajaca na skazanegonie moze wynosie mniej niz 3 m2, cele musza bye Wyposazone W odpowiedni sprzet zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spariia i odpowiednie Warunki higieny, dostateczny dopiyw powietrza oraz odpowiednia temperature i oswietieriie. Tyiko w szczegeinie uzasadnionyoh wypadkach okresionyeh W art. 248 k.k.W. (kteiy utracii moo obowiazujaca dopiero W dniu 6 grudnia 2009 r.) i przy zachowaniu tiybu' postepowania wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianych W nim przepisaoh wykonawczych, mogio dojse do ograniczenia Wieikoéoi powierzchni _ceIi Ana jednego skazanego ponizej 3 mg, jednakze jedynie na ozas okreslonyl Musiai to bye przy tym czas soisie okresiony i nie nadmiernie dtugi, chodzi bowiem 0 Wyjatek od zasady. Tymczasem W Areszoie Siedczym W .. stan przelddnienia eel istniai W zasadzie permanentnie W okresie, 9 faktyczne oraz w jaki sposób Sąd ten naruszył zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przy ocenie dowodów. Uznać więc należy, iż dokonane w niniejszej sprawie ustalenia stanu faktycznego zostały poprzedzone prawidłową - uwzględniającą dyrektywy z a|¬t.r233 § 1 k.p.c. - oceną zaprezentowanych przez strony dowodów a oceny tej skarżący skutecznie nie zakwestionował. Chybiony jest także zarzut sprzeczności poczynionych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zarzut ten, w związku z jego uzasadnieniem, należy raczej potraktować jako odnoszący się prawidłowości zastosowania przez Sąd I instancji prawa materialnego. ' Powód upatrywał naruszenia jego dóbr osobistych w kilku zachowaniach pozwanego, z których Sąd Okręgowy słusznie uznał za udowodnione jedynie wykazania faktu przebywania w przeludnionych celach, w których nie było wydzielonych -- do pewnego czasu - kącików sanitarnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, z niewyddzieloną toaietą i węzłem sanitarnym, może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych woiności, co uzasadnia żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 w związku z.art. 448 k.c. jako naruszające dobra osobiste skazanego: godność i prawo do intymności. Takich warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolności, co wynika także z art. 110 § 2 k.k.w., w którym ustawodawca, .dostosowując przepisy dotyczące wykonania kary pozbawienia woiności do norm prawa europejskiego, zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych i wskazał, że powierzchnia- przypadająca na skazanego-nie może wynosić mniej niż 3 m2, cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Tyiko w szczegóinie uzasadnionych wypadkach określonych w art. 248 k.k.w. (który utracił moc obowiązującą dopiero W dniu 6 grudnia 2009 r.) i przy zachowaniu trybu' postępowania wskazanego wtym przepisie oraz w przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, mogło dojść do ograniczenia wielkości powierzchni ,celi na jednego skazanego poniżej 3 mz, jednakże jedynie na czas określony. Musiał to być przy tym czas ściśle określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyjątek od zasady. Tymczasem w Areszcie Śledczyrn w' ,. stan przeludnienia cel istniał w zasadzie permanentnie w okresie, 9 --- STRONA 12 --- kiedy przebywai W nim P" A I ( tj. od dnia 16.05.2005 r. do dnia 22.05.2007r.) i Wynosii 115,1 % W 2005 r., 119,2 % W 2006 r. i 122,3 % W 2007 r. powyzej Wymaganej normy powierzohniowej 3 mzdia jednego osadzonego. Stad tez konkiuzja Sadu OkregoWego,,ze sam fakt przebywania powoda W przeludnionej ceti naruszyi jego dobra osobiste, gdyz wykraczai powyzej normalna doiegiiwose zwiazana z odbywaniem kary pozbawienia Woinosci, jest prawidtowa. Godzi sie nadto zauwazye, ze przepis art. 24 k.o., stanowiacy podstawe roszczee z tytutu naruszenia debr osobistych, nie wymaga dia odpowiedzialnosci Winy sprawoy oraz przewiduje domniemanie bezprawnosci jego dziaiania naruszajaoego dobra osobiste, co powoduje, ze dochodzacy ochrony nie musi tej przestanki udowadniae, natorniast na sprawcy ciazy obowiazek Wykazania, iz jego dziaianie byio zgodne 2 prawem. Przede Wszystkim trzeba Wskazae, ze pozwany zarowno W odpowiedzi na pozeW,' jak i W pozostaiyoh pismach prooesowych nie zaprzeozyt twierdzeniom pozWu W tym przedmiooie, lecz stwierdzii jedynie, ze uczynii Wszystko, by zapewnie poWodoWi odpowiednie Warunki odbywania kary. Zgodnie 2 art. 229 i 230 k.p.c_, mogto to stanowie podstawe do uznania, ze Wskazane fakty nie Wymagaja dowodu. Pozwany dopiero W apelacji podnosi, ze powed jedynie czasowo, W kretkich okresaoh i sporadycznie plrzebywat W przeiudnionych oelach. Zajeoie takiego stanowiska na etapie postepowania odwotawozego i Wobec braku stosownej inicjatywy dowodowej strony pozwanej W postepowaniu pieiwszoinstancyjnym W tym aspekoie, nalezy uznae za speznione. Co Wieoej fakt, ze zaktady karne nie. prowadza odpowiedniej ewidencji i nie potrafia udzieiie scisiej informacji, W jakim ozasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej liczby osadzonych odbywai kare powed, nie moze Wywoiywae dia niego negatywnychvskutkew procesowych i materialnoprawnyoh, jak bowiem stwierdzii Sad Najwyzszy W wyroku z dnia 3 marca 1971 r., ii PR 453/7'0 (niepub|'.), W orzeoznictwie Sadu Najwyzszego mozna uznae za uksztaitowany pogiad, ze iiekroe jedna ze stron swoim postepowaniem spowoduje uniemoziiwienie lub znaozne dtrudnienie Wykazania okolicznosci przeciwnikowi, na kteiym spoczywai ciezar ioh udowodnienia, tyiekroe na testrone przechodzi ciezar dowodu Woo do tego, iz okoliozrtosci takie nie zachodzity. A  ' Majac: powyzsze na uwadze Sad Apeiaoyjny na mooy art. 385 k.p.o. oddalii apeiaoje powoda W caiosci, a apelaoje pozwanego W pozostatej ezesci, orzekajao o kosztaoh postepowania odwotawozego W oparoiu o art. 102 k.p.c. WZW. z art. 108 §1 i<.p.e. i art. 391 §1 i<.p.e.  " _ 10 kiedy przebywał W nim P' A , ( tj. od dnia 16.05.2005 r. do dnia 22.05.2007r.) i wynosił 115,1 % w 2005 r., 119,2 % W 2006 r. i 122,3 % W 2007 r. powyżej wymaganej normy powierzchniowej 3 mz dla jednego osadzonego. Stąd też konkluzja Sądu Okręgowego,,że sam fakt przebywania powoda W przeludnionej cełi naruszył jego dobra osobiste, gdyż wykraczał powyżej normalną doiegtiwosć związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności, jest prawidłowa. Godzi się nadto zauważyć, że przepis art. 24 kc., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Przede wszystkim trzeba wskazać, że pozwany zarówno W odpowiedzi na pozew, jak i W pozostałych pismach procesowych nie zaprzeczył twierdzeniom pozwu W tym przedmiocie, lecz stwierdził jedynie, że uczynił wszystko, by zapewnić powodowi odpowiednie warunki odbywania kary. Zgodnie z art. 229 i 230 k.p.c., mogło to stanowić podstawę do uznania, że wskazane fakty nie wymagają dowodu. Pozwany dopiero W apelacji podnosi, że powód jedynie czasowo, W krótkich okresach i sporadycznie przebywał w przeludnionych celach. Zajęcie takiego stanowiska na etapie postępowania odwoławczego i wobec braku stosownej inicjatywy dowodowej' strony pozwanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w tym aspekcie, należy uznać za spoźnione. Co więcej fakt, że zakłady karne nie. prowadzą odpowiedniej ewidencji i nie potrafią udzielić ścisłej informacji, w jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej liczby osadzonych odbywał karę powod, nie może wywoływać dia niego negatywnychskutków procesowych i materialnoprawnych, jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 marca 1971 r., ll PR 453/70 (niepubi), W orzecznictwie Sądu Najwyższego można uznać za ukształtowany pogląd, że ilekroć jedna ze stron swoim postępowaniem spowoduje uniemożliwienie lub znaczne utrudnienia wykazania okoliczności przeciwnikowi, na którym spoczywał ciężar ich udowodnienia, tylekroć na tęstronę przechodzi ciężar dowodu co do tego, iż okoliczności takie nie zachodziły. A . ' Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c, oddalił apelację powoda w całości, a apelację pozwanego w pozostałej części, orzekając o kosztach postępowania odwoławczego w oparciu o art. 102 k.p.c. w.zw. z art. 108 §1 k.p.c`. i art. 391 §1 k.p.c. ' " _ 10 --- STRONA 13 --- Wysokose Wynagrodzenia peinomocnika powoda dziatajaoego z urzedu Sad Apeiaoyjny okresiit W oparciu o §2, §13 ust.1 pkt.2 W zW. z §6 pkt 6 i §19 Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z‘ dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie opiat za czynnosci adwokaokie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa l<oszt_eW nieopiaoonej pomooy prawnej udzieionej z urzedu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163 poz.1348 ze zm.). j . .9 11 Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powoda działającego z urzędu _Sąd Apelacyjny określił W oparciu 0 §2, §13 ust.1 pkt.2 W zw. z §6 pkt 6 i §19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z' dnia 28 września 2002 -r. w sprawie opłat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163 poz.1348 ze zm), Ÿ i .¿\ 11