Wyrok I AC3 333/1 1 ..

--- STRONA 1 --- =1‘11 .~ ,.~ if ,_ W ..: = ; E 1/ §.\ , . :1,v 5 ;__,. .; :»'./ ‘" Sygn. akt: I AC3 333/ 1 1 .. mg) J}/,"»”$. \\.>~* ~:‘ '  ‘W '~. :=,<. i|<'£*.1<i= . ,U\._J . I WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ J!/2' fa./9 'Dnia 10 czerwca 2011 r. Sad Apelacyjny W Lodzi I Wydzial Cywilny W skladzie: A "Przewodniczqcy: SSA Jolanta Grzegorczyk Sgdziowie: SSA Lilla Mateuszczyk SSA Anna Cesarz (spr.) Protokolant: stazysta Magda Udeh po rozpoznaniu W dniu 10 czerwca 2011 r. W Lodzi na rozprawie ' ' sprawy z powédztwa K _ K. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Zakladowi Karnemu w J. 0 zadoééuczynienie na skutek apelacji obu stron od wyroku Sa,du Okrrggowego W Plocku ‘ z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. aktl C 1531/10 I. z apelacji strony pozwanej zmienia. zaskariony wyrok w punktach 1 i 3 w ten sposéb, Ze oddala powédztwo w caloéci; II. oddala apelacjzg strony pozwanej w pozostalej czcgéci i apelacjf; powoda w caIoéci;' III. przyznaje adwokat Jolancie Zgbkiewicz prowadzqcej Kancelariz; Adwokacka, w Plocku wyhagrodzenie w kwocie 6 642 _ (szeéé tysigcy sze5éset'czterdzie§ci dwa) zlote obejmujqcej 23% podatku. VAT z tytulu pomocy prawnej udzielonej powodowi z __,‘\. =f`-='1 f ¬,.~ Ef „- W ..; , E 5 ¿/ ;.\ , . :Jwv 5 ¿_„. .; :zu "" sygn. aka 1 Aca 888/ 1 1 ..' ng) Ę)/,"?Ĺ. „.›~¬ *zk F . *W '~. -za. =|<'ł»ę= . -W „ 1 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Í'/z' faz? 'Dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny W składzie: ~ Przewodniczący: SSA Jolanta Grzegorczyk Sędziowie: SSA Lilla Mateuszczyk SSA Anna Cesarz (spin) Protokolantz stażysta Magda Udeh po rozpoznaniu W dniu 10 czerwca 2011 r. W Łodzi na rozprawie " ` sprawy z powództwa K _ KĹ przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu W i o zadośćuczynienie na skutek apelacji obu stron od' wyroku Sądu Okręgowego W Płocku ` z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. aktl C 1531/10 I. z apelacji strony pozwanej zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 3 w ten sposób, że oddala powództwo W całości; II. oddala apelację strony pozwanej W pozostałej części i apelację powoda w całości;" III. przyznaje adwokat Jolancie Ząbkiewicz prowadzącej Kancelarie Adwokacka, W Płocku wynagrodzenie W kwocie 6 642 _ (sześć tysięcy sz-eśćsetczterdzieści dwa) złote obejmującej 23% podatku. VAT z tytułu pomocy prawnej udzielonej powodowi z __,`\. --- STRONA 2 --- urzedu w postgpowaniu apelacyjnym oraz 183,87 (sto osiemdziesiqt trzy 8'7/100) ziote z tytulu kosztéw przejazdu, ktére to kwoty nakazuje wyplacié z funduszu Skarbu Pafistwa — Sadu Okrqgowego w Plocku; IV. zasqdza od K, 1 K V V _ _ na rzecz Skarbu Pafistwa Zakladu Karnego W Plocku kwote; 500 (pie;éset] zlotych tytulem zwrotu czcgéci kosztéw zastepstwa procesowego poniesionych przez strone pozwana, w postepowaniu apelacyjnym. " A “>‘.vi="“,‘.'_~. .$ 5 1;. . ' 4"" “'1' 3'15" ’“~;' 3"/?Z?7t:L,1"<»‘~/35 §:ai.?IIl[§:7lS§‘E ' 1~"1 51.! I’2Gf5{J E',4'<.:’=,’j5:j§f{_';z'=:r1 _ .1 1 pg’: ?51E|f'F=>¢'> .;'c;=_L/1.? pg urzędu W postępowaniu apelacyjnym oraz 183,87 (sto osiemdziesiąt trzy 87/100) złote z tytułu kosztów przejazdu, które to kwoty nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Płocku; IV. zasądza od K, `1 K V V _ _ na rzecz Skarbu Państwa Zakładu Karnego W Płocku kwotę 500 [pięćset] złotych tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez stronę pozwaną w postępowaniu apelacyjnym. ". A ">'.'f"Í="¬,`.'_¬. .-S 5.'-.:. . ' `|"" U' ;'^:Š" if";"-' '^/'-f7Ż?7ż:Ł.„1"<›'~/;Š ÊĹxĹš|ĹÄ[Š:¦lSi-'E ' Å-~"f C=';JI`:ŰĹŠ{J E',4'=.;`=,fjä:jf{_';¿":ƒ1 _ .I 1 |',¿r řś1.ë'f'F›'¿ş .;'¿;=_L_/7\.à pg --- STRONA 3 --- Sygn. akt I ACa 338111 UZASADNIENIE Zaskarionym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r. Sed Okregowy w P’rooku za sedzi’! od pozwanego Skarbu Parfistwa  Zaktadu Karnego w ' na rzecz powoda K‘ <‘ " ' ' __ tytuéem zadoééuozynienia kwote 1.500 zi z ustawowymi od setkami, oddaii’: wniosek 0 nadanie wyrokowi rygoru natyohmiastowe; wykonalnosoi, oddali? powodztwo w pozostairej czeéci, nakaza+ W‘yIp{’&CiC pemomocnikowi powoda wynagrodzenie za zastepstwo procesowe z urzedu oraz nie oboiqzw powoda obo wiqzkiem zwrotu kosztow zastepstwa prooesowego strony pozwanej. _ Wyrok ten zapad+ na podstawie ustaleri faktycznych, ktorych istotne eiementy przedstawiajq sie nastepujqco: Powod przebywa W _Zak%adzie Kamym W _ J od 2002 r. Przez oa%y czas osadzenia az do 29 sierpnia 2009 r. powod przebywsfl W przeludnionyoh ceiach. Po wod oa%y ozas przebywa na oddziale siodmym, tzw. terapeutycznym, na ktorym prze~ bywajq skazani z roznymi zaburzeniami  u powoda zdiagnozowano uposledzenie umys%owe umiarkowane. W oeiaoh, w ktorych by% osadzony powod w okresie od p0 ozqtku sierpnia 2007 r. do 29 sierpnia 2009 r.,tj. przez 2 iata  okresy przeludnéenia przeplata%y sie z brakiem przeiudnienia. W wymienionym okresie ltczba osob ponad normatyw wynosfla zazwyczaj 1 osobe, ale zdarza%y sie przypadki umieszozania 2 osob wieoej, oo trwalro 23 dni, W dwooh przypadkaoh 5 dni, 1 W koiejnyoh 17 i 6 dni. O fakoie przeiudnienia i wydaniu decyzji zmniejszajeoej norme powierzohni mieszkalnej przypadajqoej na osadzonego Dyrektor Zakiadu Karnego informowai Sqd Okregow W 1, Wydzia’r Penitenojarny. " Kazda oela vv pozvvanym zakiadzie karnym wyposazona jest w ksgoik sanitarny. Na oddziaie siodmym pomieszozenie to jest odgrodzone od reszty cell metaiowq éoianke, nie dochodzaoq do sufitu, wejécie do niego zasirania kotara. Kscik ten prze znaozony jest dia jednej osoby, umiejscowiono w nim sedes i umywalke. Jest dopfyw biezeoy zimnej wody. O ozystoso tegomiejsca dbajq sami wieiniowie. Kaida ce!a ma zapewniona; Wentylaoje, zazwyozaj w postaci wenty1acyjnyoh przewodow kominowych. Dwa razy W roku oiqg wentyiaoyjny sprawdzany jest przez kominiarzy. Od 2004 r. oo zwany zak+a'd objety jest programem zwalozania insektow, W razie ich pojawienia sie jest natyohmiastowa reakcja. Do wypo'sa;'zenia celi naiezsqi stolry, taborety szafki, po%kE W zaleznoeoi od liczby osadzonych, koszarowe %o2ka pietrowe podwojne lub potrojne. Kazdy z osadzonyohfma Masne Jrézko. Powod ma wskazania lekarskie do %oZka oa Sygn. akt l ACa-338111 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Płocku za- sądził od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w ' na rzecz powoda l<" <` " ' ' _. tytułem zadośćuczynienia kwotę 1.500 zł z ustawowymi od- setkami, oddalił wniosek o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, oddalił powództwo W pozostałej części, nakazał wypłacić pełnomocnikowi powoda wynagrodzenie za zastępstwo procesowe z urzędu oraz nie obciążył powoda obo- wiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej. _ Wyrok ten zapadł na podstawie ustaleń faktycznych, których istotne' elementy przedstawiają się następujące: Powód przebywa w .Zakładzie Karnym w _ J od 2002 r. Przez cały czas osadzenia aż do 29 sierpnia 2009 r. powód przebywał w przeludnionycn celach. Po- wód cały czas przebywa na oddziale siódmym, tzw. terapeutycznym, na którym prze~ bywają skazani z różnymi zaburzeniami - u powoda zdiagnozowano upośledzenie umysłowe umiarkowane. W celach, w których był osadzony powód w okresie od po- czątku sierpnia 2007 r. do 29 sierpnia 2009 r.,-tj. przez 2 lata - okresy przeludnienia przeplatały się z brakiem przeludnienia. W wymienionym okresie liczba osób ponad normatyw wynosiła zazwyczaj 1 osobę, ale zdarzały się przypadki umieszczania 2 osób więcej, co trwało 2-3 dni, w dwóch przypadkach 5 dni, iw kolejnych 1? i 6 dni. O fakcie przeludnienia i wydaniu decyzji zmniejszające] normę powierzchni mieszkalnej przypadającej na osadzonego Dyrektor Zakładu Karnego informował Sąd Okręgów w 1, Wydział Penitencjarny. ' Każda cela W pozwanym zakładzie karnym wyposażona jest w kącik sanitarny. Na oddziaie siódmym pomieszczenie to jest odgrodzone od reszty celi metaiową ścianką, nie dochodzącą do sufitu, wejście do niego zasłania kotara. Kącik ten prze- znaczony jest dia jednej osoby, umiejscowione w nim sedes i umywalkę. Jest dopływ bieżący zimnej wody. O czystość tegomiejsca dbają sami więźniowie. Każda cela ma zapewnioną wentylację, zazwyczaj W postaci wentyiacyjnych przewodów komino.wych. Dwa razy w roku ciąg wentylacyjny sprawdzany jest przez kominiarzy. Od 2004 r. po- zwany zakład objęty jest programem zwalczania insektów, W razie ich pojawienia się jest natychmiastowa reakcja. Do wyposażenia celi należą: stoły, taborety szafki, półki w zależności od liczby osadzonych, koszarowe łóżka piętrowe podwójne lub potrójne. Kazdy z osadzonycnrna własne łóżko. Powód ma wskazania lekarskie do łóżka na --- STRONA 4 --- parterze E takie otrzymuje. Liozba taboretow powinna odpowiadao iiozbie osadzonyoh — W przypadku przeludnienia skazani ozesto odmawiaje przyjecia koiejnego WypOSaZ8~ nia, motywujeo to brakiem miejsoa. W takiej sytuaoji %ozka smzq nie tylko do spania, ale takze do spozywania poskkow i do spedzania na nich Wiekszosoi ozasu. W raz¥e zgmszenia przez osadzonyoh jakichkolwiek problemow zwiezanyoh ze sprawami bytowymi podejmowane sq dziaflania przez odpowiednie smzby. Kazdy osadzony moze W oiqgu doby wyjéé na godzinny spacer. Ma tez dostep do Iekarza na ogoinyoh zasadaoh. Kazdy osadzony ma dostep do Wychowawcy, spo tkanie z nim zazwyozaj ma miejsoe jeszcze W dniu zg%oszenia. Zaidad Karny W W kwietniu 2009 r. by? Wizytowany przez praoownikow Zespo%u Prawa Karnego Wykonawozego W Biurze Rzeoznika Praw Obywatelskich. W protokole min. zawafio Wnioski_, ze generainie rzeoz biorqo W placowce przestrzegane se prawa osob pozbawionyoh Wofnosoi, Warunki bytowe zas okresiono jako dosé trud ne, zwfraszcza z uwagi na Wyekspioatowanie budynkow mieszkalnyoh I Wystepujece (wowczas) przeiudnienie, ale podkreélono, ze administracja zaldadu podejrnuje ,,me todq gospodarozq“ praoe remontowe. '  Z uwagi na uzasadniony zarzut przedawnienia czesci roszozenia Sqd Okrego Wy oddaEi% powodztwo o zadoééuozynienie za naruszenie dobr osobistyoh powoda W zwiqzku z pobytem W pozwanym Zaidadzie Karnym za okres trzeoh lat przed Wyto ozeniem powodztwa. . W pozostalym zakresie Sqd uzna% powodztwo za_ ozesoiowo zasadne. Za smszny uznafr zarzut przeludnienia, co oznaoza, ‘ze dosz+o do naruszenia dobra osobie stego powoda, a jednoczeénie naruszenie to n0si%o oeohy bezprawnoéoi. Zgodnie bo Wiem Z tresoiq art. 110 § 2 k.k.W. powierzchnia celi mieszkalnej przypadajqca na ska zanego Wynosi nie mniej niz 3 mg. Choé Dyrektor Zaidadu Kar_nego zachoWa% tryb okreslony W art. 248 § 1 K.K.\N. informujagc o przeiudnieniu sedziego penitenojarnego oraz Wskazujqo okreéiony ozas, W ktorym nie zostanie zaohowany normatyw miesz kaniowy, to jednak zaistniaw takze dodatkowe poza przeludnieniem okoiicznoéci. Po~ Wierzchnia celi przyswgujece osadzonemunie jest bowiem samoistna i Wystarozajqoq przeséankq do ooeny, czy dosz%o do naruszerria dobr osobistych. Po pierwsze, czas nadmiernego zageszozenia W ceiaoh zajmowanych przez powoda istotnie przekroozya‘ okres, ktory mozna by%oby okreslio mianem tymczasowoéoi. Powod odbywa’: Kare po zbawienia Woinoéci W Warunkach przeludriienia przez ok. 2 Iata. W tym ozasie by1‘y jednak okresy, éqoznie rzedu 9 miesiecy, ze zachowany by’: normatyw powierzchni W stosunku do liozby osadzonych. Najczesciej WystepoWa%o przeludnienie poprzez ' 2 parterze i takie otrzymuje. i_iczba taboretów powinna odpowiadać liczbie osadzonych - w przypadku przeludnienia skazani często odmawiają przyjęcia kolejnego wyposaże- nia, motywując to brakiem miejsca. W takiej sytuacji łóżka służą nie tyiko do spania, ale także do spożywania posiłków i do spędzania na nich większości czasu. W razie zgłoszenia przez osadzonych jakichkolwiek problemów związanych ze sprawami bytowymi podejmowane są działania przez odpowiednie służby. Każdy osadzony może w ciągu doby wyjść na godzinny spacer. Ma też dostęp do lekarza na ogóinych zasadach. Każdy osadzony ma dostęp do wychowawcy, spo- tkanie z nim zazwyczaj ma miejsce jeszcze W dniu zgłoszenia. Zakład Karny w w kwietniu 2009 r. był wizytowany przez pracowników Zespołu Prawa Karnego Wykonawczego W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. W protokole m.in. zawarto wnioski, że generainie rzecz biorąc w placówce przestrzegane są prawa osób pozbawionych wolności, warunki bytowe zaś okreśiono jako dośc trud- ne, zwłaszcza z uwagi na wyeksploatowanie budynków mieszkalnych i występujące (wówczas) przeiudnienie, ale podkreślono, że administracja zakładu podejmuje „me- todą gospodarczą” prace remontowe. ` . Z uwagi na uzasadniony zarzut przedawnienia części roszczenia Sąd Okręgo- wy oddaiił powództwo o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych powoda w związku z pobytem w pozwanym Zakładzie Karnym za okres trzech lat przed wyło- czeniem powództwa. . W pozostałym zakresie Sąd uznał powództwo za_ częściowo zasadne. Za słuszny uznał zarzut przeludnienia, co oznacza, że doszło do naruszenia dobra osobi- stego powoda, a jednocześnie naruszenie to nosiło cechy bezprawności. Zgodnie bo- wiem Z treścią art. 110 § 2 k.k.w. powierzchnia celi mieszkalne] przypadająca na ska- zanego wynosi nie mniej niż 3 mz. Choć Dyrektor Zakładu Karnego zachował tryb określony w art. 248 § 1 k.k,w. informując o przeludnieniu sędziego penitencjarnego oraz wskazując okreśiony czas, w którym nie zostanie zachowany normatyw miesz- kaniowy, to jednak zaistniały także dodatkowe poza przeludnieniem okoiiczności. Po- wierzchnia celi przysługująca osadzonemunie jest bowiem samoistną i wystarczającą przesłanką do oceny, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych. Po pierwsze, czas nadmiernego zagęszczania w celach zajmowanych przez powoda istotnie przekroczył okres, który można byłoby określić mianem tymczasowości. Powód odbywał karę po- zbawienia wolności w warunkach przeludriienia przez ok. 2 iata. W tym czasie były jednak okresy, łącznie rzędu 9 miesięcy, ze zachowany był normatyw powierzchni 'w stosunku do liczby osadzonych. Najczęściej występowało przeludnienie poprzez " 2 --- STRONA 5 --- umieszozenie jednej osoby ponad norme, Wtedy W zaleznoéci od oeii powierzohnia zmniejszaia sie do 2,8 ~ 2,5 m2. Byiyjednak i okresy, kiedy przetudnienie byto Wieksze  dwie osoby ponad norme  Wowozas powierzchnia na jednego skazanego zmniejsza ta sie radykalnie W stosunku do nakazanych 3 m2, do ok. 2,25 m2. Po drugie, przelud nienie Wieze sie nie tylko z ograniozonq mozliwosoiaj poruszania sie po oeli, aie i tym, ze osadzeni nie dysponujq Wystarozajqoq ilosoisj sprzetu (no. stoikow), bo nie ma na nie miejsoa. Zmusza to skazanyoh do spedzania Wiekszosci czasu na iozku. Po trze cie, przeludnienie powoduje, ze zwykte czynnoéci  np. skorzystanie z kscika sanitar nego iqczy sie z Wydiuzonym oczekiwaniem na swojq kolej, zas spozywanie posiikow z koniecznoéci odbywa sie na iozku. Po czwarte, nadmierne zageszczenie W oeiach prowadzi do zaduohu, ktoregoi nie jest W stanie zlikwidowaé nawet spraWnie"dzia+aja=joa Wentyiaoja. Po piqte, zbyt duza Eiozba osadzonych W celi prowadzi do czestszyoh koo fljktow miedzy nimi, szozegolnie zaé dotyczy to osob z roznymi zaburzeniami, a takie osoby przebywajaj na oddziale siodmynj. Te Wszystkie okoiioznosoi W ocenie Sqdu prowadziiy do spotegowania eiementu doiegliwosoi, ktory Wpisany jest W odbywanie kary pozbawienia Wolnosci. _  Niezaieznie od tego, ze pozwany podejmowai dziaiania zmierzajqce do ziikWi dowania przeiudnienia, zamieniajajo na ceie pomieszozenia o innym przeznaozeniu, to jednak nie doprowfadziio to do odozuwalnej poprawy. Ostateoznie pozwany ograniczat sie do lakonioznej informacji die sedziego penitenojamego, iz osadzeni nie majq za~ pewnionego przepisami metrazu. Tym samym dziatania pozwanego, na poozajtku ohronione stosownymi przepisami, utraoiiy Walor dziatania zgodnego z prawem. Odnoszajo sie do zadania zadoéouozynienia pienieznego za doznanaj krzywde, majajoego oparoie W art. 448 § 1 k.o. Sqd Wskazai, ze krzywda powoda, WyWotana_ dtugotiwaiym, o znaoznyoh rozmiaraoh przeludnieniem W oeli, doprowadzita u niego do doswiadczania przediuzajajoego sie stresu, zwiekszonego poczuoiem catkowitej bezsilnosoi i Wywotywanej tym ziosci. Odbywanie zaé Katy pozbawienia Wolnoéci W takich Warunkaoh naruszato godnoéé skazanegot W tym zakresie powodowi przystu giwato zadoséuozynienie, ktorego Wysokoéé podlega obiektywnym kryteriom W odnie sieniu do doznanej krzywdy (rozmiaru, intensywnosci) oraz negatywnyoh skutkow dla poszkodowanego. W sorawie nie zostato Wykazane, by dyskomfort zwiqzany z nad~ miemym zageszozeniem W celach kumulowai sie z innymi, zawinionymi doEegiiWo éoiami, Wreoz przeoiwnie  przeprowadzone postepowanie doWodoWe nie Wykazato naruszenia innych prawa powodla — ma on dostep do opieki medyoznej i Wychowawoy, moze Wyohodzio na spaoery. Pojawiajeoe sie W Zakiadzie Karnym problemy bytowe ' 3 umieszczenie jednej osoby ponad normę, wtedy w zależności od celi powierzchnia zmniejszała się do 2,8 - 2,5 mz. Były jednak i okresy, kiedy przeludnienie było większe - dwie osoby ponad normę - wówczas powierzchnia na jednego skazanego zmniejsza- ła się radykalnie w stosunku do nakazanych 3 m2, do ok. 2,25 m2. Po drugie, przelud- nienie wiąże się nie tylko z ograniczoną możliwością poruszania się po celi, ale i tym, że osadzeni nie dysponują wystarczającą ilością sprzętu (np. stołków), bo nie ma na nie miejsca. Zmusza to skazanych do spędzania większości czasu na łóżku. Po trze- cie, przeludnienie powoduje, że zwykłe czynności - np. skorzystanie z kącika sanitar- nego łączy się z wydłużonym oczekiwaniem na swoją kolej, zaś spożywanie posiłków z konieczności odbywa się na łóżku. Po czwarte, nadmierne zagęszczania _W celach prowadzi do zaduchu, któregoś nie jest W stanie zlikwidować nawet sprawniedziałająca wentylacja. Po piąte, zbyt duża liczba osadzonych W celi prowadzi do częstszych kon- fliktów między nimi, szczególnie zaś dotyczy to osób z różnymi zaburzeniami, a takie osoby przebywają na oddziale siódmym. Te wszystkie okoliczności w ocenie Sądu prowadziły do spotęgowania elementu dolegliwości, który wpisany jest w odbywanie kary pozbawienia wolności. _ . Niezaieżnie od tego, że pozwany podejmował działania zmierzające do zlikwi- dowania. przeiudnienia, zamieniając na cele pomieszczenia o innym przeznaczeniu, to jednak nie doprowadziło to do odczuwalnej poprawy. Ostatecznie pozwany ograniczał się do lakonicznej informacji dla sędziego penitencjarnego, iz osadzeni nie mają za- pewnionego przepisami metrażu. Tym samym działania pozwanego, na początku chronione stosownymi przepisami, utraciiy walor działania zgodnego z prawem. Odnosząc się do żądania zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, mającego oparcie w art. 448 § 1' k.c. Sąd wskazał, że krzywda powoda, wywołana długotrwałym, o znacznych rozmiarach przeludnieniem w celi, doprowadziła u niego do doświadczenia przedłużającego się stresu, zwiększonego poczuciem całkowitej bezsilności i wywoływanej tym złości. Odbywanie zaś kary pozbawienia wolności w takich warunkach naruszało godność skazanego. W tym zakresie powodowi przysłu- giwało zadośćuczynienie, którego wysokość podlega obiektywnym kryteriom w odnie- sieniu do doznanej krzywdy (rozmiaru, intensywności) oraz negatywnych skutków dla poszkodowanego. W sprawie nie zostało wykazane, by dyskomfort związany z nad- miernym .zagęszczeniem w celach kumulował się z innymi, zawinionyrni doiegliwo- sciami, wręcz przeciwnie - przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało naruszenia innych prawa powoda - ma on dostęp do opieki medycznej i wychowawcy, może wychodzić na spacery. Pojawiające się W Zakładzie Karnym problemy bytowe " 3 --- STRONA 6 --- Wynikaja natomiast ze zwyktej ekspioataoji budynku, a nie szykan funkojonariuszy WO beo oowoda.  _ W rezuitaoie Sad przyznai powodowi p0 1.000 zt tytuiem zadoééuozynienia za kazdy rok odbywania kary W Warunkaoh przeludnienia, taoznie 1.500 zi. Dale] idaoe zadanie Sad oddalii. Na podstawie art, 102 k.p.c. Sad nie obciazyi powoda kosztami zastepstwa prawnego strony pozwanej z uwagi na brak doohodow po stronie powoda i zaliczenie go do osob upoéiedzonyoh umysiowo W stopniu umiarkowanym. Apetacje od powyzszego Wyroku Wniosty obie strony. ‘ Powod zaskarzyt Wyrok W ozeéoi oddalajacej powodztwo, domagajao sie _zmia ny Wyroku poprzez podwyzszenie przyznanego zadoséuczynienia do kwoty 1002000 zi, ewentualnie o uohylenie Wyroku i przekazanie sprawy Sadowi I instanoji do ponoW nego rozpoznania. '  Pozwany zaskarzyi Wyrok W ozeéci zasadzajaoej na rzeoz powoda kwote 1.500 zt Wraz z ustaWoWymi odsetkami oraz W czesci nie oboiazajaoej powoda kosztami za stepstwa prooesowego pozwanego, zarzucajqc:  naruszenie przepisow prawa materiainego W postaoi art. 23, ad. 24 i art; 448 k.o. W zwiazku z art. 110 § 2 k.k.W. oraz ad. 3 Konwenoji o oohronie ,oraW oziowieka ipodstawowyoh Wolnoéci z dnia 4 iistopada 1950 r. przez biedna Wykiadnie po1egaja ca na przyjeoiu, ze odbywanie kary pozbawienia wotnosci W Warunkaoh przepeinionej celi narusza dobra osobiste powoda W postaci humanitamego traktowania z posza nowaniem godnosoi tudzkiej oraz ze powod byi traktowany W suposob nieludzki i poni Zaiacv; ' '  naruszenie przepisow prawa W postaoi art. 248 § 1 k.k.W., § 2 ust. 4 rozporzagdzenia Ministra Sprawiedliwosoi z dnia 19 kwietnia 2006 r. W sprawie tryou postepowania Wtasciwyoh organow W wypadku, gdy liczba osadzonyoh‘ W zakiadach karnych tub aresztaoh éledozyoh przekroozy W skaii kraju ogolna pojemnoso tych zakiadow (Dz. U. Nr 65, poz. 459) poprzez przyjecie, ze dziaianie pozwanego potegajace na umiesz ozeniu powoda W Warunkach, W ktoryoh powierzchnia W celi na jedna osobe Wynosi mniej niz 3 mg, stanowiio naruszenie prawa uzasadniajejce zasajdzenie zadoséuozy nienia; .  naruszenie przepisow prawa prooesowego W postaoi art. 100 i<.p.C. poprzez nie uwzgtednienie zapisu o stosunkowym rozdzieleniu kosztow procesu Wrazie ozesoio Wego uwzgiednienia zadari powodaii nieobciazenie tym samympowoda jakimikolwiek kosztami oraz art. 108 u.k.s.o;'poorzez uznanie, ze zwolnienie od kosztow sadowych ' 4 wynikają natomiast ze zwykłej eksploatacji budynku, a nie szykan funkcjonariuszy wo- bec powoda. - _ W rezultacie Sąd przyznał powodowi po 1.000 zł tytułem zadośćuczynienia za każdy rok odbywania kary W warunkach przeludnienia, łącznie 1.500 zł. Dalej idące żądanie Sąd oddalił. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda kosztami zastępstwa prawnego strony pozwanej z uwagi na brak dochodów po stronie powoda i zaliczenie go do osób upośiedzonych umysłowo W stopniu umiarkowanym, Apelację od powyższego wyroku wniosły obie strony. t Powód zaskarżył wyrok w części oddaiającej powództwo, domagając się zmia- ny wyroku poprzez podwyższenie przyznanego zadośćuczynienia do kwoty 100,000' zł, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponow- nego rozpoznania. ' - Pozwany zaskarżył wyrok w części zasądzającej na rzecz powoda kwotę 1.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz W części nie obciążającej powoda kosztami za- stępstwa procesowego pozwanego, zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego W postaci art. 23, art. 24 i art; 448 k.c. w związku z art. 110 § 2 k.k.w. oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i-podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. przez błędną wykładnię polegają- cą na przyjęciu, że odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach przepełnionej celi narusza dobra osobiste powoda W postaci humanitarnego traktowania z posza- nowaniern godności ludzkiej oraz że powód był traktowany W sposób nieiudzki i poni- żaiąßy; ' " - naruszenie przepisów prawa W postaci art. 248 § 1 k.k.w., § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu -postępowania właściwych organów W wypadku, gdy liczba osadzonych* W zakładach karnych lub aresztach sledczych przekroczy W skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. Nr 65, poz. 459) poprzez przyjęcie, że działanie pozwanego polegające na umiesz- czeniu pcwoda w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mz, stanowiło naruszenie prawa uzasadniające zasądzenie zadośćuczy- nienia; . - naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 100 k.p.c. poprzez nie- uwzględnienie zapisu o stosunkowym rozdzieleniu kosztów procesu wrazie częścio- wego uwzględnienia żądań powodai nieobciążenie tym samym-powoda jakimikolwiek kosztami oraz art. 108 u.k.s.c;"poprz_ez uznanie, ze zwolnienie od kosztów sądowych ` 4 --- STRONA 7 --- zwalnia rowniez strone od obowiazku zwrotu kosztow procesu przeoiwnikowi,  btad W ustaleniach faktycznych polegajacy na przyjeoiu, iz pomimo faktu, ze prze ludnienie nie kumuiowaio sie z innymi naruszeniami pra_W powoda, doszio u niegodo tak silnych ujemnyoh doznari psyohioznyoh, ktore skutkuja naruszeniem godnoéoi i uzasadniaja zasadzenie zadoséuozynienia. W konkiuzji skarzaoy Wniost o zmiane Wyroku We Wskazanej czesci i oddalenie powodztwa oraz przyznanie kosztow zastepstwa procesowego za H instancje, ewen tualnie uohylenie Wyroku i przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego 'r‘oz. poznania  przy uwzgtednieniu kosztow postepowania odwoiawczego. Sad Apelacyjny zwazyi, co nastepuje: Apelaoja pozwanego jest zasadna. I . W przepisie art. 24 § 1 k.c., bedaoym podstawa prawna roszozenia powoda, ustanowione zostaio domniemanie bezprawnoéci naruszenla dobra osobistego (art. 23 i<.o.). Domniemanie to podiega obaleniu przez Wykazanie uprawnienia do okres|o nego dziatania. Kto zatem twierdzi, ze naruszono jego dobro osobiste, nie musi Wyi<a zyWac': bezprawnosoi (ad. 6 k.o.), nie zwainia go to jednak od obowiazku Wykazania, ze. do naruszenia (zagrozenia) dobra osobistego faktycznie doszio. Ciezar przytooze nia fa!(tow W tym zakresie spoozywa Wieo na powodzie, ktory powinien Wywiazao sie z niego W "zakresie umozliwiajacym sadowi sprawdzenje zasadnosoi zadania. . W rozpoznawanej sprawie powod powinien zatem jedynie dowieéé naruszenia jego dobra osobistego, strona pozwana  aby sie ekskulpowao  musiataby Wykazao brak bezprawnoéci W swoim zaohowaniu. W ramach podstawy faktyoznej powodztwa powod powoiat sie na dwie okolioznosoi, ktore  W jego ooenie — miaiy swiadozyo o zasadnosoi jego roszozefi. Pietwsza to przeiudnienie panujaoe W oekaoh, druga — zie Warunki bytowe. W zakresie przeiudnienia pozwany przyznat, ze W odniesieniu do osoby powoda (oo do zadania za okres nieprzedawniony) przeludnienie miaio miejsoe przez 2 lata pobytu powoda W pozwanej piacowce penitencjarnej, przy czym byio ono przepiatane okresami (Wynoszaoymi taoznie 9 miesiecy), kiedy norma powierzohni na jednego osadzonego byte speiniona Jak siusznie zauwazyi Sad Okregowy, samo przeludnienie nie jest jednak Wystarczajqca przesianka do uznania, Ze doszio do na ruszenia dobr osobistyoh skazanego. Ocena, czy dane zaohowanie stanowi narusze nie dobr osobistyoh Winna byo dokonana Wediug Kryteriow obiektywnyoh, a nie Wediug indywidualnej miary Wraziiwosoihposzkodowanego. Na powodzie oiazyi zatem oboWia zek Wykazania nie tyiko faktu, ze do przeludnienia doszto, ale takze i tego, ze odby j . zwalnia również stronę od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż pomimo faktu, że prze~ Iudnienie nie kurnulowało sie z innymi naruszeniami praw powoda, doszło u niegodo tak silnych ujemnych doznań psychicznych, które skutkują naruszeniem godności i uzasadniają zasądzenie zadośćuczynienia. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku we wskazanej części i oddalenie powództwa oraz przyznanie kosztów zastępstwa procesowego za ll instancję, ewen- tualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowí I instancji do ponownego roz-. poznania - przy uwzgtędníeniu kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest zasadna. 1 I W przepisie art. 24 § 'i k.c., będącym podstawą prawną roszczenia powoda, ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego (art. 23 k.c.). Dornniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określo- nego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wyka- zywać bezprawności (art. 6 k.c.), nie zwalnia go to jednak od obowiązku wykazania, że. do naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego faktycznie doszło. Ciężar przytocze- nia faktów wtym zakresie spoczywa więc na powodzie, który powinien wywiązaó sie z niego w 'zakresie umożliwiającym sądowi sprawdzenie zasadności żądania. _ -W rozpoznawanej sprawie powód powinien zatem jedynie dowieśc naruszenia jego dobra osobistego, strona pozwana - aby się ekskulpować. - musiałaby wykazać brak bezprawności w swoim zachowaniu. W ramach podstawy taktyczne] powództwa powód powołał się na dwie okoliczności, które - w jego ocenie - miały świadczyć o zasadności jego roszczeń. Pierwsza to przeludnienie panujące w ceiach, druga - złe warunki bytowe. W zakresie przeiudnienía pozwany przyznał, ze w odniesieniu do osoby powoda (co do żądania za okres nieprzedawniony) przeludnienie miało miejsce przez 2 lata pobytu powoda w pozwanej placówce penitencjarnej, przy czym było ono przepiatane okresami (wynoszącymi łącznie 9 miesięcy), kiedy norma powierzchni na jednego osadzonego była spełniona.. Jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy, samo przeludnienie nie jest jednak wystarczającą przesłanką do uznania, że doszło do na- ruszenia dóbr osobistych skazanego. Ocena, czy dane zachowanie stanowi narusze- nie dóbr osobistych winna byc dokonana według kryteriów obiektywnych, a nie według indywidualnej miary wraziiwościposzkodowanego. Na powodzie ciążył zatem obowią« zek wykazania nie tyiko faktu, że do przeludnienia doszło, ale także i tego, że odbya S . --- STRONA 8 --- Wanie kary W WEii’L!fiKE1Ch przeiudnienia byio dla niego zrodiem okresionyoh doIegiiWo sci psychicznych, stresu, rozdraznienia. Takiego dowodu poWo:d nie przedstawii; oko tioznoso ta nie Wynika nawet 2 przesiuohania powoda W charakterze strony. Powod nie Wykazat tez, by W trakoie odbywania kaw W warunkach przeludnienia Wystepowat do Administracji Zaktadu albo innyoh instytuoji 2: ustnymi lab pisemnymi skargami do tyozaoymi nieprzestrzegania minimalnej normy powierzohniowej W oelaoh. W rezu!ta cie W sprawie zostai Wykazany jedynie fakt odbywania przez powoda kary pozbaWie nia Wotnosoi W Warunkaoh przeiudnienia, nie udowodniono natomiast  Wbrew od miennemu stanowisku Sada I instancji  Wpiywu tego zjawiska na sfere przezyé psy ohioznyoh poWoda, co dopiero moze swiadozyé o naruszeniu konkretnego dobra oso bistego ohronionego przepisem art. 23 k.o. ' Sad Okregowy czynii takze dowolne i W istocie teoretyozne rozwazania, ktorym nie odpowiadaiy dowody zebrane W sprawie i oparte na nioh ustalenia, jakie eWentu aine dolegiiwosoi mogiy towarzyszyo nie tyle poWodoWi, oo W zasadzie kazdemu osa dzonemu, ktory byiby zmuszony przebywaé W przetudnionyoh celaoh. Nie odniosi sie natomiast do konkretnyoh Warunkow, WjE1i'(iC|"l przebywat powod oraz tego, ze W za kresie np. Wydiuzonego ooze!<iWartia na skorzystanie z kacika sanitarnego, panujaoe go W oelach zaduchu i zwiekszenia ilosoi konfiiktow miedzy osadzonymi  powod nie podnosii W tym zakresie zadnyoh zarzutow‘.  “ Dopiero W uzasadnieniu Wyroku W ozesci poéwieoonej zadoséuczynieniu za na ruszenie dobr osobistyoh powoda Sad I instancji siusznie zauwazyt, ze W sprawie nie zostaio Wykazane, by dyskomfort zwiazany z nadmiernym zageszczeniem W oeiaoh kumuiowai sie z innymi, zawinionymi doiegliwosciami. ' Zgodzio sie naiezy zatem z apelacja strony pozwanej, iz jedynle W prze1udnie niu mozna doszukiwao sie naruszenia dobr osobistyoh powoda. Jednakze i W tym za kresie do naruszenia dobr osobistyoh powoda nie doszto zwazywszy na fakt, ze zjaWi sko to nie miaio oharakteru diugotrwaiego i niezmiennego W czasie. Okresy odbyWa nia kary W Warunkaoh przeludnienia (2 lata) byiy przeplatane okresami, W trakcie l<to rych norma powierzohniowa byia zaohowana. Ponadto przeludnienie poiegato najoze soiej na umieszozeniu jednej osoby ponad. norme. Odbywanie kary W roznyoh oeiach, o zroznioowanej powierzohni i stopniu przeludnienia zmniejszaio zatem ewentuaine doIeg1iWosoi,jakie mogiy sie Wiazao z cjasnota W ceiaoh. " Powod opierai swoje zadanie takze ‘na tym, ze strona pozwananie zaoewniia mu Wiasoiwyoh Warunl(OW bytowych‘. W pozwie Wskazywai na brak naiezytego Wypo sazenia cel, brak Warunkow doutrzymania higieny osobistej, miejsoa do spozywania ' 6 wanie kary w warunkach przełudnienla było dla niego źródłem określonych dolegliwo- ści psychicznych, stresu, rozdrażnienia. Takiego dowodu powód nie przedstawił; oko- łicznośó ta nie wynika nawet z przesłuchania powoda w charakterze strony. Powód nie wykazał też, by w trakcie odbywania kary w warunkach przeludnienia występował do Administracji Zakładu albo innych instytucji z ustnymi lub pisemnymi skargami do- tyczącymi nieprzestrzegania minimalnej normy powierzchniowej w celach. W rezułta- cie w sprawie został wykazany jedynie fakt odbywania przez powoda kary pozbawie- nia woiności w warunkach przełudnienia, nie udowodniono natomiast - wbrew od- miennemu stanowisku Sądu l instancji - wpływu tego zjawiska na sferę przeżyć psy- chicznych powoda, co dopiero może świadczyć o naruszeniu konkretnego dobra oso- bistego chronionego przepisem art. 23 k.c. ` Sąd Okręgowy czynił także dowolne i W istocie teoretyczne rozważania, którym nie odpowiadały dowody zebrane w sprawie i oparte na nich ustalenia, jakie ewentu- aine dolegliwości mogły towarzyszyć nie tyle powodowi, co W zasadzie każdemu osa- dzonemu, który byłby zmuszony przebywać w przełudnionych celach. Nie odniósł się natomiast do konkretnych warunków, w jakich przebywał powód oraz tego, że w za- kresie np. wydłużonego oczekiwania na skorzystanie z kącika sanitarnego, panujące- go w celach zaduchu i zwiększenia ilości konfliktów między osadzonymi - powód nie podnosił w tym zakresie żadnych zarzutów; ~ “ Dopiero w uzasadnieniu wyroku w części poświęconej zadośóuczynleniu za na- ruszenie dóbr osobistych powoda Sąd I instancji słusznie zauważył, że w sprawie nie zostało wykazane, by dyskomtort związany z nadmiernym zageszczeniem w celach kumuiował sie z innymi, zawinionymi doiegliwościami. ` Zgodzić się należy zatem z apelacją strony pozwanej, iz jedynie w przeludnie- niu można doszukiwaó się naruszenia dóbr osobistych powoda. Jednakże i wtym za- kresie do naruszenia dóbr osobistych powoda nie doszło zważywszy na fakt, że zjawi- sko to nie miało charakteru długotrwałego i niezmiennego w czasie. Okresy odbywa- nia kary w warunkach przeludnienia (2 lata) były przeplatane okresami, w trakcie któ- rych norma powierzchniowa byłą zachowana. Ponadto przeludnienie polegało najczę- ściej na umieszczeniu jednej osoby ponad. normę. Odbywanie kary w różnych celach, o zróżnicowanej powierzchni i stopniu przeludnienia zmniejszało zatem ewentualne dolegiiwości, jakie mogły się wiązać z ciasnotą w celach. ' Powód opierał swoje żądanie także na tym, że strona pozwananie zapewniła mu właściwych warunków bytowych. W pozwie wskazywał na brak naieżytego wypo- sażenia cel, brak warunków doutrzymania higieny osobistej, miejsca do spożywania " 6 --- STRONA 9 --- positkow, zagrzybienie, zawiigocenie i brod W celach. W tym zakresie powod nie prze prowadzit doWodoW potwierdzajaoyoh podnoszone przez niego okolioznosci. Nie Wy nika to takze z doWodoW przedstawionyoh przez strone przeoiwna, W tym z dokumen~ tu W postaci informacji RPO z Wizytaoji przeprowadzonej W pozwanyrn Zaktadzie. W rezultaoie na odbywanie kary W Warunkach przeludnienia nie natozyty sis zadne inne okoiioznosci, ktore rozpatrywane tacznie mogty byé zrodtem ingerencji W dobra osobiste powoda, W szozegoinosci prawo do godnego i humanitarnego od‘by Wania kary pozbawienia Wolnosoi. Powyzsze oznaoza, ze powod nie Wykazai zasady odpowiedziatnosci strony pozwanej, tj. naruszenia dobr osobistych. Niezaleznie od powyzszego gdyby przyjaé, Ze do naruszenia doszto, to powod nie udowodnit faktu poniesienia szkodylniemajab koWej. Zarowno powod jak i powotany przez niego swiadek R. C‘ .. nie Wskazy Wali na to, ze powod negatywnie odbierat przebywanie W przeiudnionych oetaoh, jego stan emocjonatny utegt pogorszeniu.  Z tyoh Wzgtedow Sad Apetacyjny, na podstawie art. 386"§ 1 t<.p.o. zmienit za skarzony Wyrok i oddalit powodztwo W oatosoi. Oddateniu W oparciu o art. 385 k.p.c. podlegata natomiast apetaoja pozwanego skierowana przeoiwko rozstrzygnieciu 0 kosztach procesu. Sytuaoja osobista i majat kowa powoda oraz charakter roszozenia uzasadntaly nieobciazanie go kosztami za stepstwa prawnego strony przeoiwnej W pierwszej instancji. Odmtennie natomlast orzedstawia sie kwestia orzeozenia o kosztaoh prooesu W postepowaniu odwoiawozym. Powod zaskarzajao Wyrok W zakresie Wysokosoi zasa_ dzonego zadoséuozynienia E domagajac sie jego podwyzszenia do kwoty 98.500 zt  ktora jest znaoznie przeszaoowana W porownaniu z podobnymi sprawami o ochrone dobr osobistyoh, dziatat na Wtasne ryzyko i powinien ponieso tego konsekwenoje. Dia tego na podstawie art. 102 k.p.o. W zw. z art. 391 § 1 k.p.o. Sad Apetacyjny zasadzit od powoda na rzecz pozwanego czesé poniesionych przez niegokosztow zastepstwa procesowego, nie oboiazajao powoda tymi kosztami jedynie W pozostatej ozesoi. Wobec zmiany Wyniku sprawy co do istotyiw postepowaniu odwotawozym i de tinttywnego oddalenia poWodztWa, bezzasadna okazata sie apelaoja powoda kWestio nujaoa Wysokosé zasadzonego zadosouczynienia (art. 385 k.p.o.). O kosztach nieoptaconej pomooy prawnej rozstrzygnieto W oparoiu o § 19 roz porzadzenia l\/Iinistra Sprawiedtiwosci z dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie optat za ozynnosoi adwokackie (Dz._U. Nr163, poz. 1348 ze_ zm.).  i..=§¢: ‘tr j s , 3. jg;.;;.3 fiogjpjgy '1 __3~. 12 “‘ 0 \ .. LE,’ P A °/ qr.’'='3.':: " posiłków, zagrzybienie, zawilgocenie i bród W celach. W tym zakresie powód nie prze- prowadził dowodów potwierdzających podnoszone przez niego okoliczności. Nie wy- nika to także z dowodów przedstawionych przez stronę przeciwną, W tym z dokumen- tu W postaci informacji RPO Z wizytacji przeprowadzonej W pozwanym Zakładzie. W rezultacie na odbywanie kary w warunkach przeludnienia nie nałożyły się żadne inne okoliczności, które rozpatrywane łącznie mogły być źródłem ingerencji W dobra osobiste powoda, w szczegółności prawo do godnego i hurnanitarnego odby- wania kary pozbawienia wolności. Powyższe oznacza, że powód nie wykazał zasady odpowiedzialności strony pozwanej, tj. naruszenia dóbr osobistych. Niezależnie od powyższego gdyby przyjąć, że do naruszenia doszło, to powód nie udowodnił faktu poniesienia szkodynniemaiat- kowej. Zarówno powód jak i powołany przez niego świadek R. Ci .. nie Wskazy- wali na to, że powód negatywnie odbierał przebywanie w przeludnionych celach, jego stan emocjonalny uległ pogorszeniu. - Z tych względów Sąd Apeiacyjny, na podstawie art. 38E5'§ *l k.p.c. zmienił za- skarżony wyrok i oddalił powództwo W całości. Oddaieniu W oparciu o art. 385 k.p.c. podlegała natomiast apeiacja pozwanego skierowana przeciwko rozstrzygnięciu 0 kosztach procesu. Sytuacja osobista i mająt- kowa powoda oraz charakter roszczenia uzasadnialy nieobciążanie go kosztami za- stępstwa prawnego strony przeciwnej w pierwszej instancji. Odmiennie natomiast przedstawia się kwestia orzeczenia o kosztach procesu W postępowaniu odwoławczym. Powód zaskarżając wyrok W zakresie wysokosci zasa- dzonego zadośćuczynienia E domagając się jego podwyższenia do kwoty 98.500 zł- która jest _znacznie przeszacowana w porównaniu z podobnymi sprawami o ochronę dóbr osobistych, działał na własne ryzyko i powinien ponieść tego konsekwencje. Dla- tego na podstawie art. 102 k,p.c. W zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Apeiacyjny zasądził od powoda na rzecz pozwanego część poniesionych przez niegokosztów zastępstwa procesowego, nie obciążając powoda tymi kosztami jedynie W pozostałej częsci. Wobec zmiany wyniku sprawy co do istotyw postępowaniu odwoławczym i de- iinitywnego oddalenia powództwa, bezzasadna okazała się apeiacja powoda kwestio- nujaca wysokość zasadzonego zadośćuczynienia (art. 385 k.p.c.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej rozstrzygnięto W oparciu o § 19 roz» porządzenia Ministra' Sprawiedtiwości z dnia 28 wrzesnia 2002 r. W sprawie opłat za czynnosci adwokackie (Dz._U. Nr 163, poz. 1348 ze zm), - i„=Šf: 'ir 3 4 , js. ią,'.,.'¿.3 ,şogjpigy '.¬. _sc ii ¬' _„ \ - zy ł A <`/ <2'-'='3.':: "