Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Mb .\ Q1 , * ‘;:".?"’;a,,!J'F_::=.»‘_;i},q7f§\ ‘ \ Sygn. akt I AC21 156/ I2 W IMIENIU RZE $‘u,¢:cmJ Sqd Apelacyjny W S. I Wydz1a 1d dzie nastqpuj apym: Marta Sawicka (sp WYROK CZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2012 1'. } Cywilnyz 1") ws a Przewodniczqcy: SSA ' ' ' SSA Agnieszka Soltyka. SQdZ1OW16. Protokolantz p0 rozpoznaniu W dniu 18 édztwa K. S. sprawy z pow ' ' stwa Zakiadowi przeciwko Skarb0w1 Pan 0 za.p%atQ ' ' da kwieétnia 2012 r. na SSA Maria Iwank1ew1cz ' dalena Goltsche sekr.sqd0wy Mag rozprawie W S. Karnemu W N. kutek &pB18.C_]1 powo S na s 0d wyroku Sqdu Okrcggowego W . n. akt I C 1'72/11 z dnia 21 grudnia 2011 r., Syg rzekazuje do ponownego rozpoznania ' 0 uchyla zaskariony wyrok i sprawg p tawiajqc temu Sqdowi rozstrzygnigcle Sqdowi Okrgg kosztach postgpowania " SSA Maria Iwankiewic owemu W S., pozos apelacyjnego. z SSA Ma1"t§11SaWicka SSA Agnieszka Séhyka ifiia _\ -(-1 , -_ r Í'-';'.?”1a,f,!J'F_:-:=.»`_;ú\,QÊf§„ 1 \- Sygn. akt 1 ACa 156/ 12 W IMIENIU RZE S`¬.‹,œc|'U Sąd Apelacyjny W S. I Wydz1a kł dzie następuj ąoym: - Marta Sawicka (sp WYROK CZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2012 r. 1 Cywilny: 1"-) Ws a Przewodniczący: SSA ` ` ' SSA Agnieszka Sołtyka Sędziowle. Protokolantz po rozpoznaniu W dniu 18 ództwa K. S. sprawy z pow ` ' stwa - Zakładowi przeciwko SkarboW1 Pan o zapłatę ` ` da kwietnia 2012 r. na SSA Maria Iwankiewicz ' dalena Goltsche seknsądowy Mag rozprawie W S. Karnemu W N. kutek apelacji powo S na s od wyroku Sądu Okręgowego W . n. akt I C 172/11 z dnia 21 grudnia 2011 r., Syg rzekazuje do ponownego rozpoznania ' 0 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę p tawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie Sądowi Okręg kosztach postępowania ' SSA Maria Iwankiewic owemu W S., pozos apelacyjnego. z SSA Marta Sawicka SSA Agnieszka Sołtyka
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt I ACa 156/'12 UZASADNIENIE K. S. W dniu 14 lutego 2011 1'. Waiést pozew przeciwko Skarbowi Pafistwa Zak1adoWiKarnemu W N. 0 zap%atq kwoty 125.000 21. tytuiem zadoééuczynienia z odsetkami ustawowymi od dnia 18 lipca 2008 1'. do dnia zapiaty oraz kosztami procesu. Uzasadniajap sWo_je Zqdanie podniésh Ze osadzono go W pozwanym zak%adzie l<ar11yrn W Wanlnkaoh urqgajapych elementamym zasadom czhawieczelistwa i zagraiaj accych jego zdrowiu. Powéd jest osobq niepehlosprawnq, ma zmiany zwyrodnieniowe l<1'Qgos1upa i stawu k01an0wego lewego, stan po zmiazdzeniu krggu trzeciego lodiwiowego, przepuklinq, rozczepienie lmggéw szyjnyoh, zWapnienie Wiqzadei szyjnych, schorzenia Wqtroby. Powéd zaznaczyi, iZ W trakcie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W pozwanym zakladzie by1dwul<rotnie hospitaiizowany W szpitalach przywigziennyoll W S. i 13., jednal<Zejedy11ie z powodu karnioy Zoktiowej. Natomiast przez caiy okres jego pobytu W Zakladzie Karnym W N. nio loczono jego SChOI'Z6f1 narzqdéw ruchu, co spowodowalro u powoda pogarszanie siqg jego stanu zdrowia. Ponadto powoda zmuszano do przebywania W celaoh przeludnionych, Wilgotnych, zagrzybionych, zinmych, bez wydzielonego kapika sanitamego i ciepiej Wody, nienaletycie Wyposazonyoh, a takie zrnuszano go do wykonywania ozynnoéoi zagraigjqcych jego zdrowiu, W tym do diwigania ciqiaréw. PoW0doWi nio zapewniono Wiaéciwej opieki lekarskicj, specjalistycznych badali i konsultaoji, Warunkéw do leczenia schorzefi narzagléw ruchu oraz érodkow farmakologicznych. Dokumentacja. lekarska jest faiszowana i niekolnpletna. POW('>d d0da1, Ze 11a powyisze dolegliwoéci cierpi 0d wielu lat. Skarb Pafistwa Zakkad Karny W N. w odpowiedzi na pozew Wnios1 o oddalenie powédztwa i zasqdzenie na rzecz Skarbu Pafiswva Prokuratorii Genemlnej Skarbu Pafistwa kosztow procesu, W tym kosztow zastqpstwa procesowego wedhug norm przepisanych. Pozwany zap1'zeczy1 Wszystkiln twierdzeniom pozwu i zarzucih is powéd nie Wykaza1 zaistnienia przesmnek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej Skarbu Pafistwa, w szczegélnoéci nie udowoclnii naruszenia jego débr osobistych. Powéd nie plzytoczyl Zadnych konkretnych zdarzefi i faktéw mogqcych byé podstawq powodztwa, poprzestajap na ogélnikowych twierdzeniach. Pozwany podniésh Ze powéd miai zapewnionq whaéciwa, opieke; medycznq, sohorzenia powoda nie sq zWiq_zane z dziatalnoéciq pozwanego, lecz z Wiekiem p0W0da i przebytymi urazami. Poza tym powéd, przebywajap W Za1<1adZie Karnym W G. odméwil: poddania siq badaniu neurologicznemu, jakie mia1o siq odbyé w szpitalu w GI. Powéd mialr zapewnione Wszystko co jest przewidziane obowiqzujapy1ni przepisami. Dolegliwoéci, ktére spotkaly powoda podczas Wykonywania kary pozbawienia wolnoéci nie wykraczaty poza norrnalny zakres \\1y11ikajqcy z istoty tej kary. Zaldad Karny W» N. podlega regulamym kontrolom sqdziego penitencj amego, l<to1'e to kontrole nie stwierdzily uchybieri W funkcjonowaniu jednostki. Ponadto pozwany zarzucfl, 26 2 Sygn. akt I ACa 156!i2 UZASADNIENIE K. S. W dniu 14 lutego 2011 r. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu W N. o zapłatę kwoty 125.000 zł. tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi od dnia 18 lipca 2008 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. Uzasadniając swoje żądanie podniósł, że osadzono go W pozwanym zakładzie karnym w warunkach urągających elernentamym zasadom człowieczeństwa i zagrażąj ących jego zdrowiu. Powód jest osobą niepełnosprawną, ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawu koianowego lewego, stan po zmiazdzeniu kręgu trzeciego lędźwiowego, przepuklinę, rozczepienie kręgów szyjnych, z-Wapnienie Wiązadeł szyjnych, schorzenia wątroby. Powód zaznaczył, iż w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności W pozwanym zakładzie był dwukrotnie hospitałizowany w szpitalach przywięziennych W S. i B., jednakżejedynie z powodu kamicy żółciowej. Natomiast przez cały okres jego pobytu W Zakładzie Karnym W N. nie leczono jego schorzeń narządów ruchu, co spowodowało u powoda pogarszanie się jego stanu zdrowia. Ponadto powoda zrnuszano do przebywania W celach przeludnionych, wilgotnych, zagrzybionych, zimnych, bez Wydzielonego kącika Sanitarnego i ciepłej wody, nienałeżyoie wyposażonych, a także zmuszano go do wykonywania czynności zagrażających jego zdrowiu, W tym do dźwigania ciężarów. Powodowi nie zapewniono właściwej opieki lekarskiej, specjalistycznych badan i konsultacji, Warunków do leczenia schorzeń narządów ruchu oraz środków farmakologicznych. Dokumentacja lekarska jest fałszowana i niekompletna. Powód dodał, że na powyższe dolegliwości cierpi od wielu lat. Skarb Państwa - Zakład Karny W N. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz Skarbu Panshfva - Prokuratorii Geneiahiej Skarbu Państwa kosztów procesu, W tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zaprzeczył wszystkim twierdzeniom pozwu i zarzucił, że powód nie wykaza-ł zaistnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, w szczególności nie udowodnił naruszenia jego dóbr osobistych. Powód nie pizytoczył żadnych konkretnych zdarzeń i faktów mogących być podstawą powództwa, poprzestając na ogóinikowych twierdzeniach. Pozwany podniósł, że powód miał zapewnioną właściwą opiekę medyczną, schorzenia powoda nie są zwiazane z działalnością pozwanego, lecz z wiekiem powoda i przebytymi urazami. Poza tym powód, przebywając W Zakładzie Karnym W G. odmówił poddania się badaniu neurologicznemu, jakie miało się odbyć W szpitalu w GĹ. Powód miał zapewnione wszystko co jest przewidziane obowiązującymi przepisami. Dolegliwości, które spotkały powoda podczas wykonywania kary pozbawienia wolności nie wykraczały poza normalny zakres wynikający z istoty tej kary. Zakład Karny w‹ N. podlega regularnym kontrolom sędziego penitencj arnego, które to kontrole nie Stwicrdziły uchybień W funkcjonowaniu jednostki. Ponadto pozwany zarzucił, że 2
--- STRONA 3 ---
przyznanie poWodoWi odbywajqcemu kare 25 lat pozbawienia Wolnoéci za przestepstwo okreslone W amt. 148 § 2 k.k. (zabojstwo polapzone ze zgwalceniem) jakiegokolwielc zadoséuozynienia pienieznego naruszeflroby elementarne zasady Wspoliycia spolecznego oraz poczueie sprawiedliwosci spolrecznej. Z daleko posunietej ostrotnosci pozwany zakWeStio1"1oWa1 rowniei Wysokosé doohodzonego zadoséuozynienia, WS1<&ZUj€1._C, 2/e zwaz'yWszy na ogolnq sytuacje ekonomioznat spo1ecze1‘|stwa jest ono horrendalnie W3/sokie. W pismie procesowym Z dnia 14 kwietnia 2011 r. pozwany wskazzd na okresy przebywania powoda w Zakhtdzie Karnym W (9.12.1999 r. 14.09.2005 r., 5.12.2007 r. 21.07.2008 r., 16.04.2009 r. 31.07.2009 r., 19.10.2010 r. do chwili obecnej) oraz podnios1 zarzut czesciowego przedawnienia 1'os2e2enia powoda, tj. za okres przed dniem 141utego 2008 r. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 roku Sqd Okregowy w S. oddalil powédztwo oraz oddalil Wniosek strony powodowej o zwrot kosztow procesu. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 roku Sqd Okregowy W S. uzupe1ni1 Wyrok Sztdu OI<1'egowego W S. Z dnia 21 grudnia 2011 roku W ten sposob, Ze zasqdzfl od powoda K. S. na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej kwote 3.600 z1tyt111e1n zwrotu kosztow procesu. Sa_d Okregowy ustalii, Ze K. S. ma 40 lat, jest bezdzietnym kawalerem, odbywa kare 25 lat pozbawienia Wolnoéci za p0]J61l‘116l'l16 przestepstwa z art. 148 § 2 k.k., bedqo zaklasyfikowanym jako recydywista penitenojar11y (R U2). Powod przebyWa1W Zak1adzie Karnym W N. W okresach 9.12.1999 1'. 14.09.2005 r., 5.12.200? r. 21.012008 r., 16.04.2009 r. 31.02.2009 r. oraz od 19.10.2010r. przebywa do ohWi1i obeonej. K. S. na podstawie orzeczenia 0 stopniu niepeh1ospraWno§ci z 16 paidziernika 2001 r. zostai zaliczony do lekkiego stopnia niepehlosprawnosci, o oharakterze okresowym, dau1jqcym sie od 21 czerwca 2001 r. Orzeozenie Wydano na okres do 31 paidziemika 2003 r. Podczas odbywania kary pozbawienia wohmsci powod by1 leczony, Wielokrotnie poddawany badaniom medycznym oraz konsultacjom lekarskim. W czerwou 2008 r. W szpitalu W N. Wykonano powodowi badanie Usg jamy brzusznej. W okresie od 14 do 18 lipca 2008 r. K. S. przebywaiw Zakiadzie Opieki Zdrowotnej Aresztu Sledozego W S. na Oddziale Choréb Wewnetrznych. Przeprowadzono u niego obserwacje W kierunku kamicy uldadu moczowego zakoficzonq Wynikiem negatywnym, stwierdzono kamice pecherzyka zohziowego, wykonano szereg innych badafi (min. morfologia, EKG, RTG klatki piersiowej) oraz zaiecono skierowanie na badanie RTG kregoslupa L/S. Powoda wypisano na whlsnq proébq. Po przeprowadzeniu u powoda badania RTG kregoshlpa szyjnego, stwierdzono u niego przexveienie szpar m trzonowyoh C2C3 i C5C6 z niewielkiln odczynem zwyrodnieniowym na tych poziomach oraz sp1ycenie lordozy szyjnej. ' ' W okresie od 26 marca do 8 kwietnia 2009 r. powod przebywad na Oddziale Chirurgii Zaklzadu Opieki Zdrowotnej Aresztu Sledczego W B.,1gdzie rozpoznano u niego zapa1enie pecherzyka Zoloiowego i przepmwadzono leczenie operacyjne. 3 przyznanie powodowi odbywającemu karę 25 lat pozbawienia wolności za przestępstwo określone W art. 148 § 2 k.k. (zabójstwo połączone ze zgwałceniem) jakiegokolwiek zadośćuczynienia pieniężnego naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego oraz poczucie sprawiedliwości społecznej. Z daleko posuniętej" ostrożności pozwany zakwestionował również wysokość dochodzonego zadośćuczynienia, wskazując, że zważywszy na ogólną sytuację ekonomiczną społeczeństwa jest ono horrendalnie wysokie. W piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2011 r. pozwany wskazał na okresy przebywania powoda W Zakładzie Karnym W (9.l2.1999 r. - 14.09.2005 r., 5.12.2007 r. - 21.07.2008 r., 16.04.2009 r. - 31.07.2009 r., 19.10.2010 r. - do chwili obecnej) oraz podniósł zarzut częściowego przedawnienia roszczenia powoda, tj. za okres przed dniem 14 lutego 2008 r. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 roku Sąd Okręgowy W S. oddalił powództwo oraz oddalił wniosek strony powodowej o zwrot kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy W S. uzupełnił wyrok Sądu Okręgowego W S. z dnia 21 grudnia 2011 roku W ten sposób, że zasądził od powoda K. S. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy ustalił, że K. S. ma 40 lat, jest bezdzietnym kawalerem, odbywa karę 25 lat pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa Z art. 148 § 2 k.k., będąc zaklasyfikowanym jako recydywista penitencjarny (R Uz). Powód przebywał W Zakładzie Karnym W N. W okresach 9.12.1999 1'. -14.09.2005 r., 5.12.200'? r. - 21.0?.2008 r., 16.04.2009 r. - 31.00.2009 r. oraz od 19.10.2010r. przebywa do chwili obecnej. K. S. na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 16 października 2001 r. został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności, o charakterze okresowym, datuj ącym się od 21 czerwca 2001 r. Orzeczenie wydano na okres do 31 pażdziernika 2003 r. Podczas odbywania kary pozbawienia wohiości powód był leczony, wielokrotnie poddawany badaniom medycznym oraz konsultacjom lekarskim. W czerwcu 2008 r. W szpitalu W N. wykonano powodowi badanie Usg jamy brzusznej. W okresie od 14 do 18 lipca 2008 r. K.. S. przebywałw Zakładzie Opieki Zdrowotnej Aresztu Śledczego W S. na Oddziale Chorób Wewnętrznych. Przeprowadzono u niego obserwację W kierunku kamicy układu moczowego zakończoną wynikiem negatywnym, stwierdzono karnicę pęcherzyka żółciowego, wykonano szereg innych badań (m.in. morfologia, EKG, RTG klatki piersiowej) oraz zalecono skierowanie na badanie RTG kręgosłupa L-/S. Powoda wypisane na własną prośbę. Po przeprowadzeniu u powoda badania RTG kręgosłupa szyjnego, stwierdzono u niego przewężenie szpar m - trzonowych C2-C3 i C5-C6 z niewielkim odczynem zwyrodnieniowym na tych poziomach oraz spłycenie lordozy szyjnej. ` - ' '- W okresie od 26 marca do 8 kwietnia 2009 r. powód przebywał na Oddziale Chirurgii Zakładu Opieki Zdrowotnej Aresztu Śledczego W B.,=gdzie rozpoznano u niego zapalenie pęcherzyka żółciowego i prze-prowadzono leczenie operacyjne. 3
--- STRONA 4 ---
_ W lipou 2010 r. poWodoWiWy1<o11ano badanie derrnatologiczne rnykologiozne d1oni, ktore da1o Wynik ujemny. Na Wniosek Dyrektora Zaldadu Karnego w N. W dniu 28 maroa 2011 r. sporzqdzono Swiadectwo lekarskie o stanie zdrowia powoda, W ktolym stwierdzono, Ze W 1998 r. powod dozna1urazu kregoslupa zlramania. L3. Obecnie powod skarzy sie na bole calego krogosiupa, bole W odoinku VC promieniujape do tyhl g1oWy. Nie mote on swobodnie poruszao glowq. Ma takie bole W odcinku LS promieniujqce do prawej koficzyny dolnej po tylnej powierzchni. Objawy Wystepujq gkawnie po nooy i W pozyoji d1ugotrWale Wymuszonej. Odcinek VC kregosiupa powocla jest z niewieikim ograniozeniem ruchomosci, bez objawow korzeniowych. Poza tym u powoda Wystepuje rwa kulszowa prawostronna, oshibiony odruch kolanowy oraz brak odruohu skokowego po stronie prawej. P0 przeprowadzeniu W dniu 28 marca 2011 r. konsultaoji neurologioznej, zaznaczono, it Wskazany jest pobyt K. S. W oddziale neurologii W G.. Z uwagi na powyiszy Stan powoda zawnioskowano o wyznaczenie terrninu przyjecia go do szpitala. Podozas pobytu W Zaldadzie Kamym W N. powod by1 leozony przez speejaliste neurologa, ambulatoryjtfie i W izbie cholych, W zwiqzku z bélami krogosiupa. W dniu 30 rnarca 2011 r. K. S. 'z1'oZy% oswiadczenie 0 odmowie Wyjazdu na leozenie do szpitala W G., na oddziale neurologii. _ Po tak poozynionych ustaieniach faktycznych Sqd Okregowy uznad, Ze powodztwo nie zasluguje na uwzglednienie. Sqd pierwszoj instanoji W oparciu o tfeéé art. art. 4421 § 1 14.0. Wskaza1, Ze skoro K. S. Wn1os1pozeW W dniu 14 lutego 2011 r., to uznao nalezy, Ze roszozenia powoda o zapliate zadoséuozynienia za naruszenia jego dobr osobistych dokonane przez pozWanego przod dniem 14 lutego 2008 r. ulegly przedawnieniu. Powod Zastepowany przez zawodowego pehtomocnika. W zaden sposob nie odnios1 sio do pow}/Zszego zarzutu i nie zakWestionoWa1 go. Sqd Okregowy uznah Ze z powyiszych Wzgledow, prowadzenie postepowania dowodowego na okolicznosci majqce lniejsce przed dniem 14 lutego 2008 r. by1o zbedne. Sqd pierwszej instanoji W oparciu 0 t1"esc': art. 448 k.o., art. 23 1<.c. i art. 24 k.c. Wskazat 2e rzeczq powoda W niniejszym postepowaniu by1o udowodnienie przesianek odpowiedzialhosoi, do ktorych zaiioza sie naruszenie dobra osobistego, powodujape szkode niemajajkowq, a takie zwiagek przyczynowy miedzy tym naruszeniem a szkodq niemajsgckowau ktora spowodowanajest naruszepiem. Zdaniem Sqdu, powod, na ktorym spoczyvv/a1 cieiar dowodu W niniejszej sprawie nie Wy1<aza1, 2e W okresie trzech iat poprzedzajqoych Wniesienie pozwu odbywal on kare pozbawienia Wolnosci W nieodpowiodnioh Warunkach bytowych i sanitarnych, W celach przeludnionych, bez dostepu do opieki medyoznej, oo W)NVO1'E1O u niego negatywne skutki psychiczne lub fizyozne, poozuoie krzywdy, rozstroj zdrowia itp. ‘ _ ' ,. Powod zastopowany przez. zawodowego pelnomoonika nie zg1osi1 Zadnyoh WnioskoW dowodowych zmierzajqcych do wykazania naruszenia przez pozwanego norm powierzchniowyoh i innych regulujqcych zasady Wyl<onyWania ka1y pozbawienia wolnoéci. 4 _ W lipcu 2010 r. powodowi wykonano badanie dermatologiczne - rnykologiczne dłoni, które dało wynik ujemny. Na wniosek Dyrektora Zakładu Karnego W N. W dniu 28 marca 2011 r. sporządzono Świadectwo lekarskie o stanie zdrowia powoda, W którym stwierdzono, że W 1998 r. powód doznał urazu kręgosłupa - złamania L3. Obecnie powód skarży się na bóle całego kręgosłupa, bóle W odcinku VC promieniujące do tyłu głowy. Nie może on swobodnie poruszać głową. Ma także bóle W odcinku L-S promieniujące do prawej kończyny dolnej po tylnej powierzchni. Objawy występują głównie po nocy iw pozycji długotrwale Wymuszonej. Odcinek VC kręgosłupa powoda jest z niewielkim ograniczeniem ruchomości, bez objawów korzeniowych. Poza tym u powoda występuje rwa kulszowa prawostronna, osłabiony odruch kolanowy oraz brak odruchu skokowego po stronie prawej. Po przeprowadzenia W dniu 28 marca 2011 r. konsultacji neurologicznej, zaznaczono, iż wskazany jest pobyt K. S. W oddziale neurologii W G.. Z uwagi na powyższy stan powoda zawnioskowano o wyznaczenie terminu przyjęcia go do szpitala. Podczas pobytu W Zakładzie Karnym w N. powód był leczony przez specjalistę neurologa, arnbulatoryjnie i w izbie chorych, W związku z bólami kręgosłupa. W dniu 30 marca 2011 r. K. S. 'złożył oświadczenie 0 odmowie wyjazdu na leczenie do szpitala w G., na oddziale neurologii. _ Po tak poczynionych ustaleniach faktycznych Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji W oparciu o treść art. art. 4421 § 1 k.c. wskazał, że skoro K. S. wniósł pozew W dniu 14 lutego 2011 r., to uznaó należy, że roszczenia powoda o zapłatę zadośćuczynienia za naruszenia jego dóbr osobistych dokonane przez pozwanego przed dniem 14 lutego 2008 r. uległy przedawnieniu. Powód zastępowany przez zawodowego pełnomocnika w żaden sposób nie odniósł się do powyższego zarzutu i nie zakwestionował go. Sąd Okręgowy uznał, że z powyższych względów, prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczności mające miejsce przed dniem 14 lutego 2008 r. było zbędne. Sąd pierwszej instancji W oparciu o treść art. 448 k.c., art. 23 k.c. i art. 24 k.c. wskazał, ze rzeczą powoda W niniejszym postępowaniu było udowodnienie przesłanek odpowiedzialności, do których zalicza się naruszenie dobra osobistego, powodujące szkodę niemajątkowa, a także związek przyczynowy między tym naruszeniem a szkodą niemajątkcwa, która spowodowanajest naruszeniem. Zdaniem Sądu, powód, na którym spoczywał ciężar dowodu W niniejszej sprawie nie wykazał, że W okresie trzech iat poprzedzających wniesienie pozwu odbywał on karę pozbawienia Wolności w nieodpowiednich warunkach bytowych i sanitarnych, W celach przeludnionych, bez dostępu do opieki medycznej, co wywołało u niego negatywne skutki psychiczne lub fizyczne, poczucie krzywdy, roz-strój zdrowia itp. ' _ ' ,_ Powód zastępowany przez zawodowego pełnomocnika nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych zmierzających do wykazania naruszenia przez pozwanego norm powierzchniowych i innych regulujących zasady wykonywania kary pozbawienia wolności. 4
--- STRONA 5 ---
. Natomiast odnoszeg: sir; do twierdzefi powoda o braku Whlsciwej opieki medyoznej i leczenia W pozwanym zaktadzie karnym Satd Okregowy Wskaza1, ie ze zgromadzonego W sprawie I‘fiBI6l‘1EIiT.1 dowodowego Wynika, ii poWod W latach 2008 2011 byi Wieiokrotnie poddawany roinorodnyln badaniom i konsultaojom, stosowano Wobeo niego leczenie, Zarowno ambu1ato13/jne jak i szpitah1e, farmakologiczne i operacyjne. Z dokumentacji medycznej znajdujqcej sie W aktaoh sprawy wynika rowniei, Ze na poozqtku 2011 r. W zwiqzku ze schorzeniami kregosiupa powoda kierowano na loozenie do szpitalu W G., na oddziale neurologii, na 00 jednak powod sie nie zgodzfl. Sqd Okregowy pominaj zawarte W pozwie wnioski dowodowe 0 dopuszczenie dowodu z opinii biegiych sqdowych z zakresu ortopedii i neurologii oraz dowod z historii choroby pozostajqcej W dyspozycji szpitala W G.. Na uwzglednienie nie zasiugiwal rowniei Wniosek o zabezpieozenie dokumentaoji medyoznej z11ajdujqcej sie na oddziale neurologicznym przy Areszcie Sledczym w G.. Said pierwszej instanoji WS1(82&i, Ze powod zastepowany przez zawodowego peinomocnika nie sfonnutowai Zadnej tezy dowodowej, nie Wskazal jakie fakty majqce dla to2s‘a'zygniecia sprawy istotne znaozenie (art. 22'? k.p.o.) powinny byo stwierdzone powyiszymi érodkami dowodowymi, nie zakreélono przedmiotu i granic, W jakich mieliby sie wypowiedzieé biegli. Tym samyni zdaniem Sqdu Okregowego 11iBi(O1np16tI‘1B 1 jasne Wnioski dowodowe powoda nie mogiy zostaé uwzglednione. Sqd Okregowy W oparoiu o treéo art. 5 k.c. za zasadny uznai zgioszony przez strone pOZW&I"kE!,_ zarzut naduzycia prawa przez powoda. W ocenie Satdu pierwszej instancji, z uwagi na fakt popetnienia przez powoda najcieiszej zbrodni zaboj stwa ze zgwaioeniem nie moie on skutecznie domagaé sie Wysokiego zadoééuczynienia W zwiqzku z dyskomfortem i niedogodnosoiami towarzyszqoymi odbywaniu kary pozbawienia Wolnosoi. Stan faktyozny W niniejszej sprawie Sag! ustalii W giowniej rnierze na podstawie doWodoW 2 dokumentaoji medyoznej dotyozapej leczenia powoda, ktora nie budziia tvqtpliwosoi Sqdu, jako 2e sporzztdzona zostata przez niezaangozowanych W spor profesjonalistow. Sqd opari sio takie na niezaprzeczonyoh twierdzeniach pozwanego, uznajqo przedstawione przez niego fakty stosownie do art. 230 k.p.o. za przyznane. Sod Okregowy oddaiii Wniosek pelnomoonika poWoda o zwrot kosztow nieopiaoonoj pomooy prawnej Wobec uznania, Ze czynnosci podjete przez pelnomoonika powoda z urzedu nie rnogq byé uznane Za1'ZeczyWistq pomoc prawnqw 1'ozumieniu § 2 ust. 1 rozporzqdzenia M_in1st1'a Sprawiodliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002 r. W sprawie opiat za ozynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej 2 urzqdu. Wyznaozenie przez (...) Izbe Adwokackq osoby adwokata z urzedu dla powoda W niniejszej sprawie nastqpiio W dniu 24 maroa 2011 r. Aktywnoéé pelnolnoonika powoda ograniczyta sit; do przesiania Saldowi pisma powoda 2 dnia 4 listopada 2011 r. oraz udzielenia substytucji aplikantowi adwokaokiemu do zastepowania powoda. na 1'oz.p1'aWio W dniu 21 grudnia 2011 r. Peinomocnik powoda nie ustosunkowai sie do tresoi pism prooesowych pozwanego, zaWierajqoycl1 istotne zarzuty prooesowe i nie zéozyi Zadnych Wnioskow dowodowych. Ziuwagi na. powyzsze W ocenie Sqdu Okregowego nie zachodza. podstawy do 5 _ Natomiast odnosząc się do twierdzeń powoda o braku właściwej opieki medycznej i leczenia w pozwanym zakładzie kamym Sąd Okręgowy wskazał, że ze zgromadzonego W sprawie- materiału dowodowego wynika, iz powód w latach 2008 - 2011 był wielokrotnie poddawany różnorodnym badaniom i konsultacjom, stosowano wobec niego leczenie, Zarówno ambuiatoryjne jak i szpitalne, farmakologiczne i operacyjne. Z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy wynika również, że na początku 2011 r. W związku ze schorzeniami kręgosłupa powoda kierowano na leczenie do szpitalu W G., na oddziale neurologii, na co jednak powód się nie zgodził. Sąd Okręgowy pomínął zawarte W pozwie wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii oraz dowód z historii choroby pozostającej W dyspozycji szpitala W G.. Na uwzględnienie nie zasługiwał również wniosek o zabezpieczenie dokumentacji medycznej znajdującej się na oddziale neurologicznym przy Areszcie Śledczym W G.. Sąd pierwszej instancji wskazał, że powód zastępowany przez zawodowego pełnomocnika nie sfonnułował żadnej tezy dowodowej, nie wskazał jakie fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 22'? k.p.c.) powinny być stwierdzone powyższymi środkami dowodowymi, nie zakreślono przedmiotu i granic, w jakich mieliby się wypowiedzieć biegli. Tym samym zdaniem Sądu Okręgowego niekompletne i jasne wnioski dowodowe powoda nie mogły zostać uwzględnione. Sąd Okręgowy w oparciu o treść art. 5 k.c. za zasadny uznał zgłoszony przez stronę pozwaną zarzut nadużycia prawa przez powoda. W ocenie Sądu pierwszej instancji, z uwagi na fakt popełnienia przez powoda najcięższej zbrodni zabójstwa ze zgwałceniern nie może on skutecznie domagać się wysokiego zadośćuczynienia w związku z dyskomfortem i niedogodnościami towarzyszącymi odbywan iu kary pozbawienia wolności. Stan faktyczny W niniejszej sprawie Sąd ustalił W główniej mierze na podstawie dowodów z dokumentacji medycznej dotyczącej leczenia powoda, która nie budziła wątpliwości Sądu, jako że sporządzona została przez niezaangażowanych w spór profesjonalistów. Sąd oparł się także na niezaprzeczonych twierdzeniach pozwanego, uznając przedstawione przez niego fakty - stosownie do art. 230 k.p.c. - za przyznane. Sąd Okręgowy oddalił wniosek pełnomocnika powoda o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Wobec uznania, że czynności podjęte przez pełnomocnika powoda z urzędu nie mogą być uznane za rzeczywistą pomoc prawnąw rozumieniu § 2 ust. I rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackíe oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 2 urzędu. Wyznaczenie przez (...) Izbę Adwokacką osoby adwokata z urzędu dla powoda W niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 24 marca 2011 r. Aktywność pełnomocnika powoda ograniczyła się do przesłania Sądowi pisma powoda z dnia 4 listopada 2011 r. oraz udzielenia substytucjí aplikantowi adwokackiemu do zastępowania powoda na rozprawie W dniu 21 grudnia 2011 r. Pełnomocnik powoda nie ustosunkował się- do treści pism procesowych pozwanego, zawierających istotne zarzuty procesowe i nie złożył żadnych wniosków dowodowych. Ziuwagi na powyższe W ocenie Sądu Okręgowego nie zachodzą podstawy do 5
--- STRONA 6 ---
p1‘zyjQ_cia, Ze adwokat przyozynii sie do wyjasnienia i rozstrzygnieoia sprawy, a tym sarnym do przyznania mu ze érodkow Skarbu Pafistwa zW1'ot kosztow nieopiaconej pomooy prawnej. Majap na uwadze powyzsze okolicznosoi oraz tresé powoianych przepisow, Said Okrogowy orzeki jak W sentencji Wyroku. Apelaoje od powyiszego Wyroku Wywiodi pehiomocnik powoda, zaskarzajap go W oaioéci oraz Wnoszqc o jego uchylenie i prz/ekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sddowi I instanoji oraz orzeczenie o kosztach prooesu za obie instancjo ,W tym zastopstwa adwokackiego Wg norm przepisanych. Zaskarionemu orzeczeniu apoiuj spy zarzuciiz niewyjaénienie wszystkich istomych dla rozstrzygniecia sprawy okolicznosci, a W szczegolnosci pominieoie wnioskow dowodowych zgioszonych przez powoda W pozwie oraz pominiecie dowodu z zeznafi powoda W charakterze strony. W uzasadnieniu apelacji skariapy podniosi, Ze Said Okregowy pominaj dowody zawnioskowane przez powoda W pozwie tj. o przeprowadzenie dowodu z historii choroby pozostajqoej W dyspozyoji szpitala W G., o dopuszozenie dowodu z opinii bieglyoh saflowych z zakresu ortopedii i neurologii, o zabezpieczenie dokumentacji medycznej znsjdujetcej sie na oddziale neurologicznym przy Areszcie Sledozym W G. aibowiem nie zostaiy sformutowane tezy doWodoWe oraz faktyjakie powinny byo stwierdzone powyiszymi srodkarni dowodowymi. Zdaniern apelujapego majzic na uwadze oharakter iqdania powoda oczywistym Wydaje sie, Ze powod W ten sposob ohoiai Wykazaé jaki jest aktuainy stan jego zdrowia, ozy dotyohozasowa opieka medyozna byia Wiaéciwa, a jeieli nie to ozy spowodowaio to pogorszenie jego stanu zdrowia. . Apelujatoy zarzuoii, ze Said I instancji, pomimo wniosku zioionego W pozwie nie pI‘ZES'i1JC1‘l8.i powoda W oharakterze strony, co pozwoliioby przynatjmniej W czeéci na zweryfikowanie jego twierdzefi, co do niewiaéoiwej opieki medycznej, a W szozegolnosoi oo do Warunkow odbywania przez niego kary pozbawienia Wolnosci. Oozywistym jest, ii pobyt W zakiadzie karnym musi sie Wiagaé z niedogod11osoia1ni dla skazanego, jednakie uciqzliwosoi z tym zwiqzane Winny byo W miaro moiliwosci redukowane tak, aby Warunki odbywania kary nie stanowily ,,kary dodatkowej”. Faktem jest, it powod zostai skazany za jedno z netjcieiszyoh przestepstw na kare 25 lat pozbawienia W01l‘l0§01, jednakze nie moie to oznaozao, it powodowi nie przysiuguje prawo do oohrony dobr osobistyoh i Wiasciwego traktowania. 1 Powod podniosi, is W obeonym ezasie odbywanie kary pozbawienia WOIFIOSC1 W przeludnionych, zimnych i zawilgoconych oelach, pozbawionyoh odpowiedniego Wyposgaienia, z iiieoddzieionq toaletq i Woziem sanitamym stanowi naxuszenie godnoéci osob osadzonych i przejaw poniiajqoego traktowania. Zdaniem skariapego Sqd nie wyjaénii w dostateczny sposob kwestii istomyoh dla rozstrzygnieoia sprawy i pominaj dowod z przeshlchaliia powoda W charakterze strony bez podania przyczyny , a zatem konieozne Wydajo sie uchylenie zaskarionego orzeozenia i przekazanie sprawy do ponownegio rozpoznania przez Sqd I instanoji. ‘ . * . W odpowiedzi na apelacje pozwany Skarb Patistwa wniosi o jej oddalenie oraz zasqdzenie na rzeoz pozwanego Skarbu Patistwa kosztow postepowania apelacyjnego Wtym kosztow zastepstwa procesowego Wedhlg norm przopisanyoh na rzeoz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generainej Skarbu Pafistwa. 6 przyjęcia, że adwokat przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia -sprawy, a tym samym do przyznania lnu ze środków Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz treść powołanych przepisów, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku. Apelację od powyższego wyroku wywiódł pełnomocnik powoda, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz orzeczenie o kosztach procesu za obie instancje ,w tym zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu apeluj ący zarzucił: - niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a w szczególności pominięcie wniosków dowodowych zgłoszonych przez powoda w pozwie oraz pominięcie dowodu z zeznań powoda w charakterze strony. W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł, ze Sąd Okręgowy pominął dowody zawnioskowane przez powoda w pozwie tj. o przeprowadzenie dowodu z historii choroby pozostającej w dyspozycji szpitala w G., o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii í neurologii, o zabezpieczenie dokumentacji medycznej znajdującej się na oddziale neurologicznym przy Areszcie Śledczym w G. albowiem nie zostały sfomiułowane tezy dowodowe oraz faktyjakie powinny być stwierdzone powyższymi środkarni dowodowymi. Zdaniem apelującego mając na uwadze charakter żądania powoda oczywistym wydaje się, że powód w ten sposób chciał wykazać jaki jest aktualny stan jego zdrowia, czy dotychczasowa opieka medyczna była właściwa, a jeżeli nie to czy spowodowało to pogorszenie jego stanu zdrowia. _ Apelujący zarzucił, ze Sąd I instancji, pomimo wniosku złożonego w pozwie nie przesłuchał powoda w charakterze strony, co pozwoliłoby przynajmniej w części na zweiyfikowanie jego twierdzeń, co do niewłaściwej opieki medycznej, a w szczególności co do warunków odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Oczywistyin jest, iż pobyt w zakładzie karnym inusi się wiagać z niedogodnościami dla skazanego, jednakże uciążliwości z tym związane winny być w miarę możliwości redukowane tak, aby warunki odbywania kary nie stanowiły „kary dodatkowej”. Faktem jest, iż powód został skazany za jedno z nąjcięższych przestępstw na karę 25 lat pozbawienia wohiości, jednakże nie może to oznaczać, iż powodowi nie przysługuje prawo do ochrony dóbr osobistych i właściwego traktowania. _ Powód podniósł, że W obecnym czasie odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych, zimnych i zawilgoconych celach, pozbawionych odpowiedniego wyposażenia, z nieoddzieioną toaleta i węzłem sanitarnym stanowi naruszenie godności osób osadzonych i przejaw poniżającego traktowania. Zdaniem skarżącego Sąd nie wyjaśnił w dostateczny sposób kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i pominął dowód z przesłuchania powoda W charakterze strony bez podania przyczyny , a zatem konieczne wydaje się uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. ' . ' . W odpowiedzi na apelację pozwany Skarb Państwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kosztów postępowania apelacyjnego w-tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa -Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. 6
--- STRONA 7 ---
. Sad Apelacyjny zwaiyl, co nastgpuje: Apelaoja Wywiedziona przez powoda okazala sie o tyle zasadna, 12 dokonana W jej Wyniku kontro1a instanoyjna orzoozenia Wydanego przez Sad Okregowy, skutkowaiajego tiohyleniem. Orzekajac W sprawie Sad Apeiacyjny miai na uwadze, Ze obeonie sad odWo1aWczy nie ogranioza sie do kontroli sadu pierwszej instanoji, lecz bada ponownie caia sprawe, a kontrolujap prawidiowosé zaskarzonego orzeczenia, peini rowniez funkcjo sadu merytoryoznego, ktory moie rozpoznaé sprawe od poczatku, uzupeinié materiai dowodowy lub powtorzyé juz przoprowadzone dowody, a takio poczynié samodzielnie ustaienia na podstawie materiaiu zebranego w postepowaniu W I instancji. Z drugiej jednak strony rozWaZaja_c rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy Sad Odwotawczy miai na uwadze it zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. sad drugiej instancji obligatoiyjnie uohyla zaskariony Wyrok i przekazuje sprawe sadowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania W razie stwierdzenia niewainosoi postepowania (§ 2) a fakultatywnie moze uchyiié zaskariony wyrok i sprawe przekazaé do ponownego rozpoznania tylko W razie nierozpoznania przez sad pierwszej instancji istoty sprawy aibo gdy Wydanie Wyroku Wymaga przeprowadzenia postepowania dowodowego W oaiosoi (§ 4). Jakkoiwiok skorzystanie ze sposobu rozstrzygniooia przewidzianego W art. 386 § 4 k.p.c. pozostawiono uznaniu sadu drugiej instanoji, to moiliwoéo uohyienia Wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest ograniozona do sytuaoji, gdy sad ten uzna apelacje za zasadna merytorycznie i jednoozesnie stwierdzi brak podstaw do Wydania orzeozenia refonnatoryjnego. Innylni siowy, rozstrzjiglnieoie o uohyleniu Wyroku i przekazaniu sprawy do ponoWnego rozpoznania nastopuje W razie stwierdzenia takioh Wad orzeczenia W postepowaniu sadu pierwszej instanoj i, ktoryoh sad drugiej instanoji nie moio sam usunaé, Wydaj ac wyrok refonnatoryjny. Oznacza to, Ze W pierwszej kolejnoéci sa_d drugiej instancji powinien dokonao zmiany orzeczenia sadu pierwszoj instancji (orzeo reforrnatoryjnie), a dopioro W dalszej kolej nosoi W razie wysta,pienia przesianek powoianyoh W ait. 386 § 2 iub § 4 k.p.c. uchylié Wyrok i przekazaé sprawe sadowi piorwszej instaneji do ponownego rozpoznania (orzec kasatoryjnie). Prowadzenie przez sad drugiej instancji uzupehoiajacego postepowania dowodowego i orzekanio 1'6f0I‘lTl&tOl‘yj116 powinny stanowié reguhe, albowiem przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania znaoznie przediuza czas postepowania dowodowego. Iednakie W niniej szej sprawie nie byio moiliwosci wydania orzeczenia refonnatoryjnego z uwagi na nierozpoznanie przez Sad I instanoji istoty sprawy. Ni61‘OZpOZH3l1i@ istoty sprawy ~ W rozumieniu art. 386 § 4 k.p.o._ oznacza zanioohanio przez sad pierwszej instancji zbadania materiainej podstawy iafiania pozwu aibo pominieoie melytolycznych zarzutow pozwanego (wyrok SN z dnia 23 wrzesnia 1998 r., II CKN 897797, OSNC 1999, nr 1, poz. 22 oraz niepubi. wyrok SN z dnia 4 sierpnia 1999 r., II CKN 498/99 i postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1999 r., III CKN S27E99). Sytuacja taka zaistniaia zas W sprawie niniejszej i Zostaia stwierdzona przez Sad Apelaoyjny. ‘ . ' . Rowniez uzasadnienie zaskarzanego orzeczenia nie ozyni zadosé wymogom okreslonym W art. 328 § 2 k.p.o., zgodnie 2 ktoryln uzasadnienie Nvyroku powinno zawierao Wskazanie podstawy faktyoznej rozstrzygniecia, a mianowicie: ustalenie faktow, ktore sad uznai za udowodnione, dowodovv, na ktorych sic; 7 . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wywiedz-iona przez powoda okazała się o tyle zasadna, iż dokonana w jej wyniku kontrola instancyjna orzeczenia wydanego przez Sąd Okręgowy, skutkowałajego uchyleniem. Orzekając W sprawie Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że obecnie sąd odwoławczy nie ogranicza się do kontroli sądu pierwszej instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a kontrolując prawidłowość zaskarzonego orzeczenia, pełni również funkcję sądu merytorycznego, który może rozpoznać sprawę od początku, uzupełnić materiał dowodowy lub powtórzyć już przeprowadzone dowody, a także poczynić samodzielnie ustalenia na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w I instancji. Z drugiej jednak strony rozważając rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy Sąd Odwoławczy miał na uwadze iż zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. sąd drugiej instancji obligatoiyjnie uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania W razie stwierdzenia nieważności postępowania (§ 2) a fakultatywnie - może uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (§ 4). Jakkolwiek skorzystanie ze sposobu rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 386 § 4 k.p.c. pozostawiono uznaniu sądu drugiej instancji, to możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest ograniczona do sytuacji, gdy sąd ten uzna apelację za zasadną merytorycznie i jednocześnie stwierdzi brak podstaw do wydania orzeczenia reformatoryjnego. Innymi słowy, rozstrzygnięcie o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania następuje w razie stwierdzenia takich wad orzeczenia W postępowaniu sądu pierwszej instancji, których sąd drugiej instancji nie może sam usunąć, wydając wyrok reforinatoryjny. Oznacza to, że w pierwszej kolejności sąd drugiej instancji powinien dokonać zmiany orzeczenia sądu pierwszej instancji (orzec reforinatoryjnie), a dopiero W dalszej kolej ności - w razie wystąpienia przesłanek powołanych w art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. - uchylić wyrok i przekazać sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (orzec ka-satoryjnie). Prowadzenie przez sąd drugiej instancji uzupełniającego postępowania dowodowego i orze-kanie reformatoryjne powinny stanowić regułę, albowiem przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania znacznie przedłuża czas postępowania dowodowego. Jednakże w niniej szej sprawie nie było możliwości wydania orzeczenia reforinatoryjnego z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy. Nierozpoznanie istoty sprawy ~ W rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c._- oznacza zaniechanie przez sąd pierwszej instancji zbadania materialnej podstawy żaßania pozwu albo pominięcie melytolycznych zarzutów pozwanego (wyrok SN z dnia 23 'września 1998 r., H CKN 897797, OSNC l999, nr 1, poz. 22 oraz niepubl. wyrok SN z dnia 4 sierpnia 1999 r., II CKN 498/99i postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1999 r., IH CKN 527899). Sytuacja taka zaistniała zaś w sprawie niniejszej Í została stwierdzona przez Sąd Apelacyjny. ' . ' . Również uzasadnienie zaskarżanego orzeczenia nie czyni zadość wymogom określonym w art. 328 § 2 k.p.c., zgodnie z którym uzasadnienie »wyroku powinno zawierać wskazanie 'podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się 7
--- STRONA 8 ---
opari iprzyozyn, dla ktolyoh innym dowodom odmowii Wiarygodnoéci i lnooy doWodoWej oraz Wyj asnienie podstawy prawnej wyroku z przytoozeniem przepisow prawa. Z ujooia redakcyjnego art. 328 § 2 k.p.o. Wynika, 2e punktem Wyjsoia dla przedstawienia W motywaoh pisemnyoh uzasadnienia Wyroku koncepoji prawnej rozstrzygnioeia sprawy powinny byé poczynione ustalenia faktyozne. Ustalenia maja zas odpowiadaé postulatowi jasnoéci i kategoryoznosoi. W uzasadnieniu Wyroku musi znaleié odzWie1'ciedlenie dokonany Wybor okresionych przepisow, ustalenie W drodze Wykiadni ich znaczenia i Zastosowanie norm prawnyoh W zwiazku 2 poczynionymi ustaieniami faktycznyrni. Nie mozna dokonaé analizy, ozy sad prawidiowo oconii materiat dowodowy, jeioli ocena ta nie zostata przedstawiona W uzasadnieniu orzeczenia (nie Wskazano, jakioh ustalefi sad dokonai i na podstawie jakioh dowodow oraz dlaczego nie uwzglednii niektoryoh dowodow, odlnawiajao im Wiary 1111:: mocy dowodowej (Wyrok Sadu Najwyiszego z clnia 5 paidziernika 2005 roku 1 UK 49/05). W Wyroku z dnia 14 listopada 2001 r., (H CKN 459/99) Sad Najwyzszy WSk8.Z&i', ie kodeks postopowania oywilnego przewiduje W toku procesu decyzyjnego, ktorego ostatecznym rezultatem jest Wydane orzeozenie okresilolia ohronologie zdarzefi, W ramach ktérej caiy prooes myslowy, a nastepnie deoyzyjny konozy sie sporzadzeniem sentenoji orzeczenia. Piselnne uzasadnienie stanowi W istooie ujete W ramy prooeduralne (art. 328 § 2 k.p.o.) sprawozdanie z tego zakoficzonego procesu myslowego i deoyzyjnego. Jak Wskazuje analiza uzasadnionia sporzadzonego przez Sad I iustanoj 1, to nie spehlia ono powyiej przedstawionyoh i opisanych kryteriow. Uzasadnienie zaskarionego oraeczenia nie zawiera bowiem vvyjaénienia podstawy faktycznej rozsttzygniecia, a11i tei dokonanego przez Sad Okregowy Wyboru podstawy pravmej l‘0ZS1Il‘Zyg111QC121. Wskazaé boWierr1 11__a1eZy, it Sad Okrqgowy przyjmujac, Ze poWod sforrnuiowai swoje roszczenie opierajac sie na twierdzeniach dotyczaoych naruszeniajego dobr osobistych i tyln samyin na przepisaoh art. 23 k.o., art. 24 k.c. i art. 448 k.o. biednie pomined, 2e powod jako podstawo faktyozna swojego roszczenia Wskazywat Wylzadzenio szkody przez niezgodne z prawem Wykonywanie WiEldZ}’ publicznej, co oznacza, ie Sad powinien rozwazyé czy sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 41'? k.c. Z tresci pozwu Wynika bowiem, Ze powod domaga siq odszkodowania z tytuiu utraty zdrowia oraz z tytuiu osadzenia powoda W Warunkach uragajacych olementarnym zasadom oziowieozefistwa, zagrazajapyln jego zdrowiu, W przeludnionych, Zawilgoconych, zagrzybionych, nie ogrzewanych celach bez Wydziolonego kaoika sanitarnego. Ponadto powéd wskazai, 2e zmuszano go do Wykonywania czynnosci zagrazajaoyoh jego zdrowiu takich jak diwiganie oieiaréw, co byio niedopuszczalne przy schorzeniaoh krogostupa, na ktore cierpi powod. Wedtug powoda, pozwany nie zapewniai lnu leczenia Wystepujacych u niego schorzefi narzadu ruchu i ponosi odpowiedzialnosé za niewiasciwq opieke lekarskatinad powodem oraz Za niezapewnienie nalezytych Warunkow sanitarnych .i higienicznych. Z tresci pozwu Wynika, Ze zdaniem powoda pozwany ponosi odpowiedzialnosé za Wyrzadzenie powodowi szkody jakiej doznai przez niezgodne Z prawern dziaianie Wiadzy publicznej. ' 8 oparł iprzyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyj aśnienie podstawy prawnej wyroku Z przytoczeniem przepisów prawa. Z- ujęcia redakcyjnego art. 328 § 2 k.p.c. wynika, że punktem wyjścia dla przedstawienia w motywach pisernnych uzasadnienia wyroku koncepcji prawnej rozstrzygnięcia sprawy powinny być poczynione ustalenia faktyczne. Ustalenia mają zaś odpowiadać postulatowi jasności i kategoryczności. W uzasadnieniu wyroku musi znależć odzwierciedlenie dokonany wybór określonych przepisów, ustalenie w drodze wykładni ich znaczenia i zastosowanie norm prawnych w związku z poczynionymi ustaleniami faktycznymi. Nie można dokonać analizy, czy sąd prawidłowo ocenił materiał dowodowy, jeżeli ocena ta nie została przedstawiona w uzasadnieniu orzeczenia (nie wskazano, jakich ustaleń sąd dokonał i na podstawie jakich dowodów oraz dlaczego nie uwzględnił niektórych dowodów, odmawiając im wiary lub mocy dowodowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 pażdziernika 2005 roku I UK 49/05). W wyroku z dnia 14 listopada 2001 r., (H CKN 459/99) Sąd Najwyższy wskazał, że kodeks postępowania cywilnego przewiduje - w toku procesu decyzyjnego, którego ostatecznym rezultatem jest wydane orzeczenie - określoną chronologię zdarzeń, W ramach której cały proces myślowy, a następnie decyzyjny kończy się sporządzeniem sentencji orzeczenia. Pisemne uzasadnienie stanowi w istocie ujęte w ramy proceduralne (art. 328 § 2 k.p.c.) sprawozdanie z tego zakończonego procesu myślowego i decyzyjnego. Jak wskazuje analiza uzasadnienia sporządzonego przez Sąd I instancji, to nie spełnia ono powyżej przedstawionych i opisanych kryteriów. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera bowiem wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, ani też dokonanego przez Sąd Okręgowy wyboru podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem należy, iż Sąd Okręgowy przyjmując, że powód sforrnułował swoje roszczenie opierając się na twierdzeniach dotyczących naruszenia jego dóbr osobistych i tym samym na przepisach art. 23 k.c., art. 24 k.c. i art. 448 k.c. błędnie pominął, że powód jako podstawę faktyczną swojego roszczenia wskazywał wyiządzenie szkody przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej, co oznacza, że Sąd powinien rozważyć czy sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 417 k.c. Z tre-ści pozwu wynika bowiem, że powód domaga się odszkodowania z tytułu utraty zdrowia oraz z tytułu osadzenia powoda W warunkach urągąjących elementarnym zasadom człowieczeństwa, zagrazającym jego zdrowiu, W przeludnionych, Zawilgoconych, zagrzybionych, nie ogzrzewanych celach bez wydzielonego kącika sanitamego. Ponadto powód wskazał, że zmuszano go do wykonywania czynności zagrażających jego zdrowiu takich jak dźwíganie ciężarów, co było niedopuszczalne przy schorzeniach kręgosłupa, na które cierpi powód. Według powoda, pozwany nie zapewniał 1nu leczenia występujących u niego schorzeń narządu ruchu i ponosi odpowiedzialność za niewłaściwą opiekę lekarską nad powodem oraz za niezapewnienie należytych warunków sanitarnych .i higienicznych. Z treści pozwu wynika, ze zdaniem powoda pozwany ponosi odpowiedzialność za wyrządzenie powodowi szkody jakiej doznał przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. " 8
--- STRONA 9 ---
. Ponadto petnomoonik poWoda na rozprawie W dniu 21 grudnia 2011 roku oswiadczyi, Ze powod domaga sie zadosouozyiiienia za szkody 0 charakterze nielnajatkowym, zwiazane z zapewnieniem mu Wtasoiwyoh Warunkow do odbywania kary pozbawienia Wolnosoi. Wskazaé W tym rniejscu nalezy, Ze Sad jest zwiazany podstawa faktyozna roszozenia, powinnosoia Sadu jest natomiast rozWaz'anie podstawy prawnej i kwalifikacja prawna stanu faktyoznego. Sad Okregowy powinien zatem ocenié, czy W zwiazku ze Wskazywanyrn przez powoda bezprawnym dzialaniem Wiadzy publicznej, Zaktualizowaly sit; przesianki odpowiedzialnosci odszkodowawczej Skarbu Pafistwa. Ponadto Sad Okregowy biednie uznai, ie powod nie Wykazai przesianek odpowiedzialnosoi Skarbu Pafistwa z tytuiu naruszenia dobr osobistych powoda. Sad Okregowy stwierdzajao, Ze zebrany W sprawie materiai dowodowy nie potwierdzii, aby powod W okresie trzech lat poprzedzajacych Wniesienie pozwu odbywai kare pozbawienia Woinosoi W nieodpowiednioh Warunkaoh bytowyoh i sanitarnych, W celach przeiudiiionych, bez dostepu do opieki medyoznej, co W)/Wo1a1o u niego negatywne skutki psyohiczne lub fizyozne, poezucie krzywdy, rozstroj zdrowia itp. oraz, Ze poWod zastepowany W niniejszym postepowaniu przez zawodowego peinornoonika nie zgiosii Zadnyoh Wnioskow dowodowyoh z.1nie1'zajacych do wykazania naruszenia przez pozwanego norm powierzohniowyoh i innych regtllujaeyoh zasady Wykonywania kary pozbawienia Wolnosoi, a takie nie Wykazai braku W1as’ciWej opieki medycznej i leozenia W pozwanyrn zakiadzie kamym oraz istnienia zwiazku przyczynowo skutkowego pomiedzy naruszeniern dobr osobistych powoda a szkoda niemajatkowa bkgdnie uznai, Ze poW6d nie podjai W tym zakresie pozaclanej inicjatywy dowodowej, Wobec zgioszenia przez powoda Wniosku o przeprowadzenie doWodu z opinii biegtyoh sadowych Z zakresu ortopedii i neurologii, przeprowadzenie doWodu z dokumentacji medyoznej powoda znajdujaoej sie W Szpitedu Powiatowym ZOZ Oddziale Ortopedyozno H Urazowym W G., ZOZ Ambulatorium przy Zakiadzie Karnyln W N. oraz dowodu z przesiuohania powoda W oharaktorze strony, co Wynika 2 tresci pozwu, W ktorym powod Wniosi o przeprowadzenie rozprawy przy udziale powoda, Wskazujao, Ze szozegotowe omowienie podnoszonych W pozwie okoiicznosci powod przedstawi na rozprawie, a takfze Wniosku o zabezpieozenie doktnnentaoji medyoznej, ktora znajduje sio na Oddziale Neurologioznym przy Areszcie Sledozym W G. Powyisze stanowisko Sadu Okregowego pozostaie W sprzeoznosoi zjego ooena, Ze sprawa zostaia dostatecznie Wyj asniona, co stanowiio przyczyne pominiecia przez Sad Okregowy dowodu z opinii bieglych sadowyoh z zakresu ortopedii i neurologii, dowodu z historii choroby pozostajaoej W dyspozycji szpitaia W G. oraz Wniosku o zabezpieczenie dokumentacji medycznej znajdujacej sie na oddziale neuroiogicznym przy Areszcie Sledczym W G.. i Wobeo powyiszych Wadliwosci iuznaé naleiy, 2e Sad pierwszej instancji nie dokonai pehtych ustaiefi faktyoznyoh niezbednyoh dla rozstrzygniecia sprawy. Sad ten, poza dopuszczeniem doWodoW Z dokumentow, nie przeprowadzii postepowania dowodowego, nie dopuscii Wnioskowanyoh przez strone poWodoWa dowodow, zaniechai W szozegoinosci przeprowadzenia dowodu z przesluchania powoda W 9 _ Ponadto pełnomocnik powoda na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 roku oświadczył, ze powód domaga się zadośćuczynienia za szkody o charakterze niemajątkowym, związane z zapewnieniem mu właściwych warunków do odbywania kary pozbawienia wolności. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd jest związany podstawą faktyczną roszczenia, powinnością Sądu jest natomiast rozważanie podstawy prawnej i kwalifikacja prawna stanu faktycznego. Sąd Okręgowy powinien zatem ocenić, czy W związku ze wskazywanym przez powoda bezprawnym działaniem władzy publicznej, zaktualizowały się przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Ponadto Sąd Okręgowy błędnie uznał, że powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda. Sąd Okręgowy stwierdzając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, aby powód W okresie trzech lat poprzedzających wniesienie pozwu odbywał karę pozbawienia wolności w nieodpowiednich warunkach bytovtych i sanitarnych, w celach przeiudnionych, bez dostępu do opieki medycznej, co wywołało u niego negatywne skutki psychiczne lub fizyczne, poczucie krzywdy, rozstrój zdrowia itp. oraz, ze powód zastępowany w niniejszym postępowaniu przez zawodowego pełnomocnika nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych zmierzających do wykazania naruszenia przez pozwanego norm powierzchniowych i innych regulujących zasady wykonywania kary pozbawienia wolności, a także nie wykazał braku właściwej opieki medycznej i leczenia w pozwanyrn zakładzie karnym oraz istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy naruszeniem dóbr osobistych powoda a szkodą niemąjątkową błędnie uznał, że powód nie podjął w tym zakresie pożądanej inicjatywy dowodowej, wobec zgłoszenia przez powoda wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neu1'ologii, prze-prowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej powoda znajdującej się w Szpitalu Powiatowym ZOZ Oddziale Ortopedyczno - Urazowym w G., ZOZ Ambulatorium przy Zakładzie Karnyin W N. oraz dowodu z przesłuchania powoda W charakterze strony, co wynika 2 treści pozwu, w którym powód wniósł o przeprowadzenie rozprawy przy udziale powoda, wskazując, ze szczegółowe omówienie podnoszonych w pozwie okoliczności powód przedstawi na rozprawie, a także wniosku o zabezpieczenie dokumentacji medycznej, która znajduje się na Oddziale Neurologicznym przy Areszcie- Śledozym w G. Powyższe stanowisko Sądu Okręgowego pozostaje W sprzeczności zjego oceną, że sprawa została dostatecznie wyj aśniona, co stanowiło przyczynę pominięcia przez Sąd Okręgowy dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii, dowodu z historii choroby pozostającej w dyspozycji szpitala w G. oraz wniosku o zabezpieczenie dokumentacji medycznej znajdującej się na oddziale neurologicznym przy Areszcie Śledczym w G.. i Wobec powyższych wadliwości 'uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał pełnych ustaleń faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd ten, poza dopuszczeniem dowodów z dokumentów, nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie dopuścił wnioskowanych przez stronę powodową dowodów, zaniechał w szczególności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania powoda w 9
--- STRONA 10 ---
charakterze strony oraz dowodu z opinii bieglych sadowych na okoiioznoéé Wptywu dziatania funkojonariuszy pozwanego na stan zdrowia psyohicznego powoda. Jak Wynika z treéci art. 2'18 § 1 k.p.o. W wypadkach Wymagajacych Wiadomosci speojalnych sad po Wysiuchaniu Wnioskow stron co do liczby biegiych i ich Wyboiu rnoie Wezwaé jednego lub kilku biegiych W oelu zasiegniecia ich opinii. W wypadkach, W ktorych dla Wyjaénienia okolioznosci faktycznyoh sprawy potrzebne sa Wiadomosoi Sp6Cj211J‘lB sad, po wysluchaniu Wnioskow stron, moze powoiaé jednego lub kilku bieglych W ceiu zasiegniecia ich opinii. Biegli nie komunikuja sadowi swej Wiedzy i spostrzeiefi o faktaoh istotnych dla rozstrzygniecia sprawy, lecz wykorzystujap posiadane Wiadomoéci specjalne, a Wiec wiedze zawodowa iub naukowa wykraozajaca poza zaséb wiadomoéci posiadanych przez przeoietnie inteligentnego i Wyksztaiconego cziowieka, przedstawiaja opinie W celu tdatwienia sadowi oceny faktow obj etych tresoia zebranego materiaiu. Opinia biegiego sldada sie z czesci stanowiacej opis faktow, ktorych ustalenie nie Wymaga Wiadomosoi speojahiych oraz z czeéci, w ktorej biegiy, odwohljao sie do zebranego W sprawie materiahl oraz Wiasnych ‘oadali, forlnuluje opinie i Wskaztgje na fakty, ktore mogi ustalié tylko diatego, Ze ma Wiadomosci speojalne. Podstawa ustalenia przez sad faktéw wskazanyeh przez biegiego W pierwszej ozesoi opinii, nie mote bye doW6d 2 tej opinii lecz inne dowody (np. dokumenty, zeznania swiadkow, poszkodowanego), natomiast podstawa ustalefi, ktorymi objete beda fakty W drugiej czesoi opinii stanowié bedzie dowod z tej opinii, sa to bowiem fakty, ktore mogl stwierdzié ty1ko biegiy na podstawie posiadanej Wiedzy specjaiistyoznej. Zatem zadaniem biegiego jest udzielenie sadowi, na podstawie posiadanyoh Wiadomosoi faohowych i doéwiadczenia zawodowego illfonnaoji i Wiadomosoi niezbednych do ustalenia i ooeny okolicznoéci sprawy per. Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 18 sierpnia 1921 roku, 11 CR 256121, niepubi. oraz W}/rok Sadu Najwyzszego z dnia 6 lutego 2003 roku, IV CKN 1763f00, niepubl. Zgodnie natorniast z trescia art. 227 k.p.c. przedmiotem doWodu sa fakty majaoe dla rozstrzygniecia sprawy istotne znaczenie. W ocenie Sady Apelaoyjnego Sad Okregowy niezasadnie odmowii przeprowadzenia doWodu z opinii bieglyoh sadowyoh W celu ustalenia stanu zdrowia poWoda i przyozyn jego pogorszenia. Poza sporem pozostaje fakt, Ze podstawowa okolioznoscia W/ymagajacaa W)/jasnienia W sprawie jest Wpiyw pobytu powoda W Zakiadzie Kamym W N. na jego stan zdrowia, a W szczegolnosci czy zastosowany Wobee niego sposob leozenia byi zgodny ze sztuka lekarska. . Jak jui wozesniej wspomniano Sad Okregowy biednie pominai, 2e powod W celu Wykazania swoich roszczefi Wniost o dopuszozenie dowodu z opinii bieglyoh odpowiednich specjalnoéci. Z treéci pozwu wynika jednoznaozny zamiar skariacego, by celem Wnioskowanego dowodu byto ustalenie jego aktualnego stanu zdrowia jak i ustalenie przyczyn ewentualnych sohorzefi i d01egliwo§ci W przypadku, gdyby zostaty przez biegiego stwierdzone. Ponadto W celu zebrania materiaiu faktycznego urnozliwiaj aoego Wydanie biegiemu opinii (pierwsza czeso opinii stanowiaca opis faktow, ktorych ustalenie nie Wymaga Wiadomosoi speojalnych) Wniosi o dopuszczenie dowodu Z doktlmentacji lekarskiej znajdujacej sie u pozwanego, W szpitaiu W G. oraz na Oddziale Neurologicznym przy Areszcie Sledczym W G., gdyi dopuszczenie dowodu 2 opinii biegiego Winno nastapié W chwili, gdy zgromadzony zostat jut materiai 10 charakterze strony oraz dowodu z opinii biegłych sądowych na okoliczność wpływu działania funkcjonariuszy pozwanego na stan zdrowia psychicznego powoda. Jak wynika z treści art. 278 § 1 k.p.c. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. W wypadkach, W których dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy potrzebne są wiadomości specjahie sąd, po wysłuchaniu wniosków stron, może powołać jednego lub kilku biegłych W celu zasięgnięcia ich opinii. Biegli nie komunikują sądowi swej wiedzy i spostrzeżeń o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz wykorzystując posiadane wiadomości specjalne, a więc wiedzę zawodową lub naukową wykraczającą poza zasób wiadomości posiadanych przez przeciętnie inteligentnego i wykształconego człowieka, przedstawiają opinię W celu ułatwienia sądowi oceny faktów objętych treścią zebranego materiału. Opinia biegłego składa się z części stanowiącej opis faktów, których ustalenie nie wymaga wiadomości specjalnych oraz z części, W której biegły, odwołując się do zebranego w sprawie materiału oraz własnych badań, fonnułuję opinię i wskaząje na fakty, które mógł ustalić tylko dlatego, że rna wiadomości specjalne. Podstawą ustalenia przez sąd faktów wskazanych przez biegłego W pierwszej części opinii, nie może być dowód z tej opinii lecz inne dowody (np. dokumenty, zeznania świadków, poszkodowanego), natomiast podstawą ustaleń, którymi objęte będą fakty w drugiej części opinii stanowić będzie dowód z tej opinii, są to bowiem fakty, które mógł stwierdzić tylko biegły na podstawie posiadanej wiedzy specjalistycznej. Zatem zadaniem biegłego jest udzielenie sądowi, na podstawie posiadanych wiadomości fachowych i doświadczenia Zawodowego informacji i wiadomości niezbędnych do ustalenia i oceny okoliczności sprawy - por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia IS sierpnia l9'Íl roku, H CR 256f7'l, niepubi. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2003 roku, IV CKN 1763300, niepubl. Zgodnie natomiast z treścią art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. W ocenie Sądy Apelacyjnego Sąd Okręgowy niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z- opinii biegłych sądowych w celu ustalenia stanu zdrowia powoda i przyczyn jego pogorszenia. Poza sporem pozostaje fakt, że podstawową okolicznością wymagającą wyjaśnienia w sprawie jest wpływ pobytu powoda w Zakładzie Kamym W N. na jego stan zdrowia, a w szczególności czy zastosowany wobec niego sposób leczenia był zgodny ze sztuką lekarską. _ Jak już wcześniej wspomniano Sąd Okręgowy błędnie pominął, że powód w celu wykazania swoich roszczeń wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych odpowiednich specjalności. Z treści pozwu wynika jednoznaczny zamiar skarżącego, by celem wnioskowanego dowodu było ustalenie jego aktualnego stanu zdrowia jak i ustalenie przyczyn ewentualnych schorzeń i dolegliwości W przypadku, gdyby zostały przez biegłego stwierdzone. Ponadto w celu zebrania materiału faktycznego umożliwiającego wydanie biegłemu opinii (pierwsza część opinii stanowiąca opis faktów, których ustalenie nie wymaga wiadomości specjalnych) wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentacji lekarskiej znajdującej się u pozwanego, w szpitalu w G. oraz na Oddziale Neurologicznym -przy Areszcie Śledczym w G., gdyż dopuszczenie dowodu z opinii biegłego winno nastąpić W chwili, gdy zgromadzony został już materiał 10
--- STRONA 11 ---
L faktyozny umozliwiajacy biegiemu Wydanie opinii por. Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 13 Wrzesnia 1979 roku, IV CR 281129, OSNCP 198012136. Wobec pow}/Zszego Sad Okregowy bezpodstawnie przyjai, fie powod nie Wykazai, Ze doszio do naruszeniajego dobr osobistych, a ponadto nie rozwaiyi, ozy W sprawie znaj duje zastosowanie przepis art. 417 k.c. dotyozacy odpowiedziainoéoi Skarbu Pafistwa za szkode Wylzadzona przez niezgodne 2 prawern dziaianie lub zanieohanie przy Wykonywaniu Wiadzy publicznej. Oznaoza to, Ze nie ma W zgromadzonym W sprawie materiaie dowodu, na podstawie ktorego moana by ustaiié czy roszczenie powoda jest zasadne. Wobec nieprzeprowadzenia dowodow i braku oceny ich Wiarygodnoéci nie mo'znarozst1"zygnieoia Sadul instancji poddaé merytorycznej kontroli. Reasumujac Wskazac’: nalezy, ie niewiaéciwie dokonana kwalifikacja prawna stanu faktycznego 0S1I&16CZI118.S1G.111(OWfli& tym, 2e Sad Okregowy nie rozstrzygnal istoty sprawy, a Inianowicie nie odniosi sie do tego ozy doohodzone roszczenie jest zasadne, by to ustalié nalezy oczywiécie rozwaiyé, ozy spehiione zostaiy przesianki przewidziaiie W przepisach dotyozacej odpowiedzialnoéoi deliktowej Skarbu Pafistwa. Wydanie Wyroku w przedmiotowej sprawie wyrnaga tea W zasadzie przeprowadzenia praktyoznie calcego postcgpowania dowodowego. Majao powyisze na uWadze Sad Apelacyjny uzna1,iZ nie jest uprawniony do rnerytorycznego rozstrzygniecia przedmiotowej spravvy. W niniejszej sprawie nie byio moiiiwoéci Wydania orzeozenia refonnatoryjnego z uwagi na nierozpoznanie przez Sad I instanoji istoty sprawy. Przez nierozpoznanie istoty sprawy, co byto powyiej podnoszone rozumie sie niezbadanie podstawy n'1erytoryo2.nej doohodzonego roszozenia, a taki Wiasnie stan Wystapii W sprawie i zostai stwierdzony przez Sad Apeiaoyjny. Zatem Sad Apelacyj ny z uwagi na powyisze okoiioznosloi nie lnogi merytoryoznie orzekaé co do roszczenia objetego Zadaniem pozwu, zWazywszy, ii kwestie plzesadzajace o zasadnosoi poWodztWa nie zostaiy nalezyoie ustalone przez Sad Okregowy. ' Przy ponownyrn rozpoznaniu sprawy Sad orzekajaoy Winien przeprowadzio postepowanie dowodowe W zakresie zawnioskowanym przez obie strony procesu, kwalifikaoji prawnej stanu faktyoznego, a nastepnie ocenié czy spelnione zostaty przeetanki przewidziane W przepisiaoh dotyozacyoh odpowiedzialnoéé odszkodowawczej Skarbu Pa1'1stWa majaoyoh zastosowanie W sprawie. Powinien rowniez, co Wymaga szczegélllego podkreslenia sporzadzié uzasadnienie zgodnie ze Wszystkimi zasadami okresionymi W art. 328 § 2 k.p.o. . Biorap pod uwage powyzsze Sad Apeiacyiny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.o., uchylii zaskarzony Wyrok i sprawe przekazai Sadowi Okregowemu W S. do ponownego rozpoznania, pozostawiajac temu Sadowi rozstrzygnieoie o kosztach postepowania apelacyjnego (art. 108 § 2 k.p.o.). I SSA Maria Iwankiewicz SSA Marta Sawicka SSA Agnieszka Soltyka 11 Q L faktyczny' umożliwiający biegłemu wydanie opinii -por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1979 roku, IV CR 28Íf?9, OSNCP 1980!2i'36. Wobec powyższego Sąd Okręgowy bezpodstawnie przyjął, że powód nie wykazał, ze doszło do naruszeniajego dóbr osobistych, a ponadto nie rozważył, czy w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 417 k.c. dotyczący odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Oznacza to, że nie ma W zgromadzonym W sprawie materiale dowodu, na podstawie którego można by ustaiić czy roszczenie powoda jest zasadne. Wobec nieprzeprowadzenia dowodów i braku oceny ich wiarygodności nie można rozstrzygnięcia Sądul instancji poddać merytorycznej kontroli. Reasumując wskazać należy, że niewłaściwie dokonana kwalifikacja prawna stanu faktycznego ostatecznie skutkowała tym, że Sąd Okręgowy nie rozstrzygnął istoty sprawy, a mianowicie nie odniósł się do tego czy dochodzone roszczenie jest zasadne, by to ustalić należy oczywiście rozważyć, czy spełnione zostały przesłanki przewidziane w przepisach dotyczącej odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa. Wydanie wyroku W przedmiotowej sprawie wymaga też w zasadzie przeprowadzenia praktycznie całego postępowania dowodowego. Mając powyższe- na uwadze Sąd Apelacyjny uznał, iz nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W niniejszej sprawie nie było możliwości wydania orzeczenia reforinatotyjnego z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy. Przez nierozpoznanie istoty sprawy, co było powyżej podnoszone rozumie się niezbadanie podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia, a taki właśnie stan wystąpił W sprawie i został stwierdzony przez Sąd Apelacyjny. Zatem Sąd Apelacyjny z uwagi na powyższe okoliczności nie mógł merytorycznie orzekać co do roszczenia objętego żądaniem pozwu, zważywszy, iż kwestie przesądząjące o zasadności powództwa nie zostały należycie ustalone przez Sąd Okręgowy. ' Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd orzekający winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie zawnioskowanym przez obie strony procesu, kwalifikacji prawnej stanu faktycznego, a następnie ocenić czy spełnione zostały przesłanki przewidziane w przepisach dotyczących odpowiedzialność odszkodowawczej Skarbu Państwa mających zastosowanie w sprawie. Powinien również, co wymaga szczególnego podkreślenia sporządzić uzasadnienie zgodnie ze wszystkimi zasadami określonymi W art. 328 § 2 k.p.c. , Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania, pozostawiając- temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego (art. 108 § 2 k.p.c.). ` SSA Maria Iwankiewicz SSA Marta Sawicka SSA Agnieszka Soltyka 11 1.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny W S.#I AC21 156/I2 W IMIENIU RZE#art. 148 § 2 k.k.#art. 448 k.o.#art. 24 k.c.#art. 4421 § 1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 23 k.c.#art. 5 k.c.#art. 230 k.p.o.#art. 230 k.p.c.#art. 386 § 4 k.p.c.#art. 386 § 4 k.p.o.#art. 328 § 2 k.p.o.#art. 386 § 2 lub#art. 328 § 2 k.p.c.#art. 23 k.o.#art. 417 k.c.#art. 227 k.p.c.#art. 278 § 1 k.p.c.#art. 108 § 2 k.p.o.#art. 108 § 2 k.p.c.