Wyrok I AC2

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I AC2: 1502/12 Sygn. akt I AC3 1502112 WYROK Na podsiawla usiawy 2 dnia 6.09.2001 r. 0 dusigpie do informaeji pLibliczne}Dz.11. \2|P0z. 1198 z puzn. im pfzekazanfi [nfgrnqagig p|_‘tJ:L'l‘I_|".I'} w Immie W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKI EJ dgkumantu lub w 1[}rffi§GpTZ81'ND!ZUHG] kpw mvv Dnia 23 mafia 1013 r ';§;;;;@;;;a'..a;;;¢ Sqd Apelacyjny w Warszawre I Wydzial Cywllny w skladzlez ........ ......éE;Es.\é;ibéfigéé;Jég Przewoclniczapy  Sqdzia SA ~» Ma1g0rzata Rybicka  Pakuia Sqdzia SA  Roman Dziczsk , Sgdzia SO del. — Ewa Trybulska — Skoczelas/spr./' . Protokolant — st. sekr. sqd. Katarzyna Foltak po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. W Warszawie na Iozprawie sprawy z powédztwa .1. P. przeciwko Skarbowi Paflstwa _ Prezesowi Sqdu Rejonowego dla W. 0 zap1atQ na skutek apelacji powocla od wyroku Sqdu Okrqgowego W Warszawie , z dxiia 26 wrzesiiiia 2012 r. sygn. a_kt1C 1232111 1. oddala apelacjg, 2. nie obciqia ipowoda obowiqzkiem zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego na rzecz Skarbu Paristwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Palistwa. 1 A Ca 1502112 UZASADNIENIE '1' Powécl J. P.wniés1 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Prezesa Sa_du Rejonowego dla Wkwoty 400 O00 Z1 za naruszenie jego débr osobistych , polegajqce Ila niqhumanitamym i poniiaj qcym traktowaniu go poclczas pobytu W jednostce penitencj arnej, poprzez niedorgczanie mu korespondencji 0d rodziny i znajomych oraz niedorgczanie wysyianej przez niege korespondencji do rodziny i znajomych, ewentualnie doreczanie tej korespondencji z opéinieniem z powodu diugolfwajqcego thlmaczenia iistéw. _ Pozwany Skarb Pafistwa — Prezes Sqdu Rejonowego dla W.domaga1siQ oddalenia powédztwa i zasqdzenia na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej kosztéw zastqpstwa procesowego podnoszagz, 2e jego dziaianie nie byio bezprawne. Wyrokiem 2 dnia 26 wrzeénia 2012r. Sagi OkrQgo\»w w Warszawie oddalii powéclztwo i nic 0bciz;Zy1 powocla kosztami procesu W wyniku nastqaujqcych ustalexi i (men: Powéd J. P., bqdqc oskarzonyln miegdzy innymi 0 przestqpstwa écigane na mocy przepiséw ustawy 0 przeciwdzialaniu narkomanii , jest pensj onariuszem Aresztu giedczego W zwiqzku 2 zastosowaniem wobec niego érodka zapobiegawczego — tymczasewage aresztowania. Niesporne jest W sprawie, 2e korespondencja powoda, ktéry jest cudzoziemcem, musi byé przethimaczona. Ponaclto podlega cenzurze i czqéé zostaia zatrzyrnana na mocy postanowienia Sqdu, do dyspozycji ktfnego powéd pozostaje. Sad Okrqgowy dokonai oceny Zzgdania powoda zaréwno W oparciu 0 przepisy O zadoééuczynieniu, jak i odszkodowaniu i uznai, ze powédztwo nie zashlguje na uwzglqdnienie. Rozpoznajap roszczenie powocla przez pr}/zmat przepiséw kodeksu cywiinego nonnujqcych instytucjq zadoééuczynienia Sqd I instancji podlcreélil, ze tajemnica korespondencji ,jak0 dobro osobiste Sygn. akt I ACa 1502!12 Sygn. akt I ACa 1502112 WYROK Na podsiawle ustawy z dnia 6.09.2001 r. 0 dcsişniß do infurmaeji pLib1iczne}Dz.0. tžtlpez. M98 z poza. zm- p,¿ek¿,¿¿,m rnfflrnşggję p|_›l';=i:'.:i_r¬.:-1 W lormje W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ çjqtąumęntu lub w lnrfnša przetworzenej imo row Dnia 23 maja 2013 1"- '~§¿¿;a¿¿a'¿Ł; Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny W składzie: ........ ......ăEřEâ.“.¿i-¿¿í¿¿¿¿¿¿¿-éš---- Przewodniczący - Sędzia SA - Małgorzata Rybicka - Pakuła Sędzia SA - Roman Dziczek , Sędzia SO del. - Ewa Trybulska - Skoczelas/spr.1' . Protokolant - st. sekr. sąd. Katarzyna Foltak po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J_ P. przeciwko Skarbowi Panstwa -_ Prezesowi Sądu Rejonowego dla W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie , z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt 1 C l232!ll 1. oddała apelację, 2. nie obciąża "powoda obowiązkiem zwrotu kosztów' zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. 1 A ca 1502r12 UZASADNIENIE " Powód J. P.wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Wkwoty 400 O00 zł za naruszenie jego dóbr osobistych , polegające na nieliuinanitarnym i poniżaj ącym traktowaniu go podczas pobytu w jednostce penitencj arnej, poprzez niedoręczanie mu korespondencji od rodziny i znajomych oraz nicdoręezanie wysyłanej przez niego korespondencji do rodziny i znajomych, ewentualnie doręczenie tej korespondencji z opóźnieniem z powodu długolrwającego tłumaczenia listów. _ Pozwany Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego dla Wdomagał się oddalenia powództwa í zasądzenía na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kosztów zastępstwa procesowego podnosząc, że jego działanie nie było bezprawne. Wyrokiem z dnia 26 września 2012r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo Í nie obciążył powoda kosztami procesu w wyniku następujących ustaleń i ocen: Powód J. P., będąc oskarżonyin między innymi o przestępstwa ścigane na mocy przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii , jest pensj onariuszem Aresztu Śledczego w związku z zastosowaniem wobec niego środka zapobiegawczego - tymczasowego aresztowania. Niesporne jest w sprawie, że korespondencja powoda, który jest cudzozieinceln, musi być przetłumaczone. Ponadto podlega cenzurze i część została zatrzymana na mocy postanowienia Sądu, do dyspozycji którego powód pozostaje. Sąd Okręgowy dokonał oceny żądania powoda zarówno W oparciu o przepisy o zadośćuczynienia, jak i odszkodowaniu i uznał, ze powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając roszczenie powoda przez pryzmat przepisów kodeksu cywilnego norrnujących instytucję zadośćuczynienia Sąd I instancji podkreślił, ze tajemnica korespondencji ,jako dobro osobiste --- STRONA 2 --- Wymienione W art.23 k.c., podlega ochronie. Odpowiedzialnoéé pozwdnego jest jednak Wy1aJ;zona Wobcc wykazania przez niego, Ze jego dziaianie nie byio bezprawne. Nie budzi Wqtpliwoéci, ze dziaiania pozwanogo zna_idujq umocowanie W obowiqzuj apych przepisach, takich jak art.217a k.k.W. Wskazuj qcy organ)’ uprawnione do zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji 1}/mczasowo aresztowanego, §' 20 rozporzagtlzenia Ministra Sprawiedliwoéci z 25 sierpnia 20031‘. W sprawie regulaminu organizacyjnop0rzatdkoWego Wykonywania tyrnczasowego aresztowania (Dz.U. or 152, poz.1494 ze 2111.), zgodnie 2 ktorym tryb przekazywania korespondencji urzqdowej, a takze korespondencji w jqzyku obcym, jefzcli organ dysponuj atcy odstqpii od jej cenzurowania , 1‘egu1ujq przepisy W sprawie czynnosici administracyjnych zwiaganych z Wykonywanicm tymczasowego aresztowania oraz kar i érodkow przymusu skutkuj apych pozbawienie Wolnoéci , § 110 rozporzqdzeiiia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 13 stycznia 20041". W sprawie czynnoéci administracyjnych zwiqzanych z Wykonywaniem tymczasowcgo fll‘CSZfOW8.l‘l18. oraz kar i érodkow przymusu S1(ll'E1CiJj8cC}/‘C11 pozbawienie Wolnoéci oraz ciokumentowania tych czynnoéci (Dz.U. nr 15, poz.142 ze zm.), ktory Wskazuje organy W13.§C1W6 do tlrumaczenia koresponclencji, sprawowania nadzoru nad korespondoncjq, conzurowania korespondencji, podejmowania decyzji W sprawie usuniocia czoéci tekstu lub uczynienia go nieczytelnym albo zatrzyrnania. ' Dokonujqc oceny zachowania pozwanego w aspekcie Wyiej powoianych przepisow Sod Okrogowy uznai, Ze nie doszio do zachowafi bezprawnych pozwanego. ~ Rozpoznajag: roszczenie powoda W plaszczyinie odszkodowawczej Sa_d Okrqgowy uznal brak podstaw do uwzgiodnienia iqdania. Przesiankq odpowiedziainoéci cywilnej z tytuhi czynow niedozwolonych jest bezprawnoéé sprawcy. Skoro dziaiania pozwanego nie byiy bezprawne, to brak podstaw do przyjqcia odpowieclzialnoéci odszkodowawczej Skarbu Pafistwa. W apeiacji powod podj aj polemikq z ustaleniami Sqdu Okrqgowego. W szczegolnosici podniosi, Ze cenzurowanie i zatrzyrnywanio jego korespondencji spowodowaio izolacjq od rodziny, a W konsekwencji naruszyio jego stan psyohiczny, fizyozny i cmocj onalny. Togo rodzaju dziaiania pozwanego naruszajq  W ocenie skarzqccgo  przepisy : Miodzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych (Dz.U.z 199'?r. nr 38, poz. 167 i 169), Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka , ktora nakiada na Pa1istW0 obowiqzek zapewnienia osobom osadzonym W zakiadach kamych godziwych i humanitarnych Warunl;oW odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, Konstytucji RP ; Wskazai roWnieZ orzecznictwo Europejskiego Trybunahl Praw Czlowioka W zakresie, W jakirn naldada ono na Pafistwo obowiqzek kontroli Warunkow, Wj2l1(1C1'l osoby osadzone odbywajq kart; pozbawienia Wolnoéci. W tej syruacji skarzqcy domagai siq zmiany zaskarzonego wyrolcu i uwzglqdnienia powodztwa . Sqd Apelacyjny zwaiyl, co nastrgpujez _ Apelacja powoda nie zashiguje na uwzglqdnienie. Wprawdzie nie budzi Wajrpliwoéci fakt, Ze dobra osobiste cziowieka podlegajq ochronic, nie moze jednak uj éé uwadze brzmicnie art. 31 Konstytucji RP. Przepis ten z jednej strony poddaje zasadq Wolnoéci ochronie prawnoj, stqd kazdy jest zoboWiqzany szanowaé Wolnoéé iprawa innych osob, z drugiej jodnak Konstytucja dopuszcza ich ograniczenie pod Warunkicm , ze ograniczenia W zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolnoéci bode. ustanowione W ustawie. Obok tego zaostrzsnia , dotyczqcogo prawa Wkraczania W sfefq Wolnoéci i praw jeclnostki Konstytucja Wprowadza dalsze obostrzenia. Wszelkie ograniczenia W zakresie korzystania z praw iwolnosici mogq byé Wprowadzone ustaWOWo tylko Wowczas, gdy so konieczne W denmkratycznym pafistwie W celu rn.inn. zapewnieniajego bezpieczefistwa lub porzqdku publicznego. Kodak karny Wykonawczy ma forms; ustawy, a W1QC aktu prawnego parlamentu uchwalonego W szczegohiym trybie i zajmujqcego Wysokie miejsce — tu2 po Konstytucji — W systemie Zrodei prawa W pafistwic. Jak siusznie zauWa:i:y1 Sod Okrqgowy podstawr; do ograniczonia dobra osobistego, jakim miodzy innymi jest tajemnica korespondencji, stanowi art.21':'a k.k.W., zgoclnie z ktoryln korospondencja tymczasowo aresztowanego podlega zatrzymaniu, cenzurze lub nadzorowi grganu, do clyspozycji ktorego tymczasowo aresztowany pozostaja, chyba Ze organ ten zarzqdzi inaczej.. Interpretacja poj Q61 ,,naclzor nad korespondenojéi", oenzura. korespondencji”, ,,zatrzymanie korespondencji” zawarta jest W art.242 § 6, 7, .8 k.k.W. Skarzapy podobnie jak W pozwie, talc i W apelacji twierdzil, Ze naruszono jego dobro. W przepisie 311.24 § 1 k.c. ustanowione zostaio domniemanie bezprawnoéci na1"uszenia.dobra osobistego. Kto zatem twierdzi, 2e naruszono jego dobro osobiste, nio rnusi wykazywaé bezpraWnoéci,. Ciqzar Wykazania okolicznoéci wyiqczajqcych bezprawnoéé naruszenia dobr osobistych skarzqcego spoczywaia na pozwanym Skarbie Pafistwa. Sqd Okrqgowy zasadnie uznai, Ze pozwany Wykazai, i2 dzia1a1w ramach porzqdku prawnogo — W oparciu 0 obowiqzujagze przepisy prawa. Jest to jeclna z okoliczrnoéci wyiqczajocych bezprawnoéé naruszenia dobr osobistyoh. Majqc pow)/Zsze na Wzglqdzie Sqd Apeiacyjny zgodnie Z art.385 k.p.c. i art. 102 k.p.c. orzek1,jak w sentencji. wymienione w art.23 k.c., podlega ochronie. Odpowiedzialność pozwanego jest jednak wyłączona wobec wykazania przez niego, ze jego działanie nie było bezprawne. Nie budzi wątpliwości, ze działania pozwanego znajdują umocowanie w obowiązujących przepisach, takich jak art.2 17a k.k.w. wskazujący organy uprawnione do zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji tymczasowo aresztowanego, §' 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz.U. nr 152, poz.l494 ze zm.), zgodnie z którym tryb przekazywania korespondencji urzędowej, a także korespondencji W języku obcym, jezeli organ dysponuj ący odstąpił od jej cenzurowania , regulują przepisy w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkuj ących pozbawienie wolności , § 110 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 20041". w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności oraz dokumentowania tych czynności (Dz.U. nr 15, poz. 142 ze zm.), który wskazuje organy właściwe do tłumaczenia korespondencji, sprawowania nadzoru nad korespondencja, cenzurowania korespondencji, podejmowania decyzji W sprawie usunięcia części tekstu lub uczynienia go nieczytelnym albo zatrzymania. ' Dokonując oceny zachowania pozwanego w aspekcie wyżej powołanych przepisów Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do zachowań bezprawnych pozwanego. ~ Rozpoznając roszczenie powoda w płaszczyźnie odszkodowawczej Sąd Okręgowy uznał brak podstaw do uwzględnienia zadania. Przesłanką odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynów niedozwolonych jest bezprawność sprawcy. Skoro działania pozwanego nie były bezprawne, to brak podstaw do przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. W apelacji powód podjął polemikę z ustaleniami Sądu Okręgowego. W szczególności podniósł, że cenzurowanie i zatrzymywanie jego korespondencji spowodowało izolację od rodziny, a w konsekwencji naruszyło jego stan psychiczny, fizyczny i emocjonalny. Tego rodzaju działania pozwanego naruszają - w ocenie skarżącego - przepisy : Międzynarodowego Paktu Praw Osobistycli i Publicznych (Dz.U.z 1997r. nr 38, poz. 167 i 169), Europejskiej Konwencji Praw Człowieka , która nakłada na Państwo obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, Konstytucji RP ; wskazał również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie, w jakim nakłada ono na Państwo obowiązek kontroli warunków, W jakich osoby osadzone odbywają karę pozbawienia wolności. W tej sytuacji skarżący domagał się zmiany zaskarzonego wyroku i uwzględnienia powództwa _ Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: _ Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie nie budzi wątpliwości fakt, że dobra osobiste człowieka podlegają ochronie, nie może jednak uj ść uwadze brzmienie art. 31 Konstytucji RP. Przepis ten z jednej strony poddaje zasadę wolności ochronie prawnej, stąd kazdy jest zobowiązany szanować wolność iprawa innych osób, z drugiej jednak Konstytucja dopuszcza ich ograniczenie pod warunkiem , ze ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw í wolności będą ustanowione w ustawie. Obok tego zaostrzenia , dotyczącego prawa wkraczania w sferę wolności i praw jednostki Konstytucja wprowadza dalsze obostrzenia. Wszelkie ograniczenia w zakresie korzystania z praw iwolności mogą być wprowadzone ustawowo tylko wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym państwie w celu m.inn. zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Kodek karny wykonawczy ma formę ustawy, a więc aktu prawnego parlamentu ucbwalonego w szczególnym trybie i zajmującego wysokie miejsce - tuz po Konstytucji- w systemie źródeł prawa W państwie. Jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy podstawę do ograniczenia dobra osobistego, jakim między innymi jest tajemnica korespondencji, stanowi art.2 Na k.k.w., zgodnie z którym korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega zatrzymaniu, cenzurze lub nadzorowi grganu, do dyspozycji którego tymczasowo aresztowany pozostaje., chyba ze organ ten zarządzi inaczej.. Interpretacja pojęć: „nadzór nad korespondencja", cenzura korespondencji”, „zatrzymanie korespondencji” zawarta jest W art.242 § 6, 7, 8 k.k.w. Skarżący podobnie jak w pozwie, tak i w apelacji twierdził, że naruszono jego dobro. W przepisie art.24 § 1 k.c. ustanowione zostało dornniemanie bezprawności naruszenia .dobra osobistego. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności,. Ciężar wykazania okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych skarżącego spoczywała na pozwanym Skarbie Państwa. Sąd Okręgowy zasadnie uznał, że pozwany wykazał, iż działał w ramach porządku prawnego - w oparciu o obowiązujące przepisy' prawa. Jest to jedna z okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny zgodnie z art.385 k.p.c. i art. lO2 k.p.c. orzekł, jak W sentencji.