Postanowienie I AC2

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I AC2! 524/11 "3. L‘: (.71 _. ;'\|'."'>.<,: . Eg §=|% “ ')T5; 3y \ \'v... ' i» .'1. »'1‘>, . jut WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2011 r. Sad Apelacyjny W Lodzi I Wydziai Cywilny w sldadziez Przewodmczqcy: SSA Michal Klos s@dZ1Ow1@5 SSA Elibieta Strelcow SSO del. Ewa Kulesza (Sp1'.) a ~ Ponomarenko Protokolantz Jolanta Chrzanowsk po rbzpoznaniu W dniu 26 sierpnia 2011 r. W Lodzi na rozprawie Y Sspfaw Z pvwédztwa Al Mi P rzeciwko Skarbowi Pafistwa  Zakladowi Karnemu W P 0 zadoééuczynienie na skutek apelaoji obu stron  0d Wyroku Sqdu’O1<r<;g0wego w Plocku Zdnia 23 grudnia 2010 r. sygn. akt IC 1224/ 10 1. . 2‘ oddala obie apelaizje;  r zna'e adwokat‘ prowadzqcej Kancelarie; P ry 1 S Adwokackq W kwotg 3.311 tysiqce trzysfa dw_adzieécia jeden) ziqtycli bruttg S1:_y__t_1_1|l¢1_11 v\fyfia?gf0dz'enia'za nieoplaconq pomoc prawnq udzieloflgg pbwcxjpwi z_i1‘rz§du W postgpowaniu apelacyjnym i 5 """=::.>" | m € E | I . | . r 1 r l 1 E : ......,. i "—r1111» =,,....“.,_._., :mnzsc.'¢ ’ er _ H Pi.‘vi’".*9";&§'!.‘.2t‘!E“',\'. i . i . | 5 ii , i | : E 5 5 ""'.>:::'::r.:\.':°: ¥f‘5T""'.?T.1$'.7""" r—»—at..._.......  ii ,. I |: .r.E Sygn. akt: I ACa 524/11 "›. LM ran _. „.›,-,.=.= . Êşśä lšřâ " 'yüåii łři „ \'v.,. ' Ê» .'1-. »'1'›,- .' Jul wYRoK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Michał Kłos sęaziowieą SSA Elżbieta streizßw SSO del. Ewa Kulesza (spr.) a ~ Ponomarenko Protokclant: Jolanta Chrzanowsk po rozpoznaniu W dniu 26 sierpnia 2011 r. W Łodzi na rozprawie V sSi1i"ßWY 2 pßwódflwa Aí Mi P rzeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu W P- 0 zadośćuczynienie na skutek apelacji obu stron - Od wyroku Sądu iOl<r‹-;gowego W Płocku Z-dnia 23 grudnia 2010 r. sygn. akt IC 1224/ l0 1. _ 2. oddala obie apelacje; - r zna'e adwokaf prowadzącej Kancelarie P zy 1 V Adwokacka W kwotę 3.3110 tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotyełi br11rt§j._±¿y__t_i_1_łex_11 v\_§řnagřodz'enia'za nieopłaconą pomoc prawną udzielona powodoývi z_iir.zedu W postępowaniu apelacyjnym i 5 '¬=::_›" | i Ê E | I _ | _ › 1 i 5 1 Š : ..-...„.. R -'›-|'¬-_1~» =.,...¬..._._., :mmasc.-..= ¦ ir _ H -.=o.-'fr-='~.«w-;em'.:1~:Ę-'_¬r. i . Í . | E.. ăí i i | i l 5 â "“'.':m!.":'.'¿°L ?Ê'ff""'.?-T.¶.'.¦"""'* r-»_-ar-..._....... - il ,. ¦ |¦ .r.a --- STRONA 2 --- 1 J | Q | 1 i | I P I i f 1 E ii ii I3? |1 u "*.~_ nakazuje Wyplacié tg kwotg z funduszu Skarbu Palistwa _ gqdu Okrggowego W Plocku; 3. nie obciqia powoda kosztami postgpowania apelacyjnego. Nip Q29. :f1>§?.i51'3I ~ éQ;1,@<§Qj.»u’3 (WI. § ' T ‘. E .r.:.n;1=.=~;.;;¢.n.=...a=nu..¢“_\m.=..\.L“=4~|» mus‘ 1 1 | å | 1 ł | I E I i f i I (Ê iŜ ii |t H '¬-_~-„ nakazuje wypłacić tę kwotę z funduszu Skarbu Państwa -_ Sądu .Okręgowego W Płocku; 3. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego. El¿Ł„ ‹=ā,›9„ ff1›§¿.iDffl =' şnfggaiw nitp. š ' l `. E .|.|.nz=.=';.z;¬..-¦.=...«=n„..~„v_=m.=.„›.Lm.=‹.-Q» .uw --- STRONA 3 --- Sygn. akt I AC2! 524l11 UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 grudnia 2010 roku, wydanym W sprawie 0 sygn. akt I C 1224? 10, Sagd Okrqgowy W P%0cku zasqdzii 0d Skarbu PalistwaZakiadu Kamego W 1 na rzccz A N. kwotq 2.000 2% Wraz z ustawowymi odsetkami 0d 23 grudnia 2010 roku oddalajap powédztwo 0 zapialq kwo‘ty 140.000 21 w pozostahej czqéci oraz postanowii nie obciagaé powoda’ kosztami procesu jednoczeénie oddalajegc wniosek 0 nadanie wyrokowi rygoru natychmiasbtqwej Wykonainoréci . 44 I Powyisze r0zstrzygni@cic sagi pierwszej instancji 0par1 na nastqpujapych ustaleniach falctycznych, ktére Sagi O1<1"Qg0wy podziela i przyjmuje za Wlasne. Powéd przcbywa W Zakladzie Karnym w P od 11 grudnia 2000 roku, W tym w okresie objqtym pozwem (od. 3 Swrzeéziia 2002 roku do 9 marca 2010 roku); W okresie od 10 marca 2007 foku do 21 listopada 2007 rbku, 0d002'/fllistopada 2007 roku do 31 marca. 2008 roku, Dd 3 kvwietnia 2002; roku do 23 gmdnia 2603 roku, od 11 lutego 2009 roku do .26 Iutego 2009 roku (lqcznic 20 miesiqcy i 20 dni) pI‘Z61L1C1I1i£’:I116 w tym Zaldadzie Kamym przewyiszaio nonnq olqeélonq w art. 110 KKW. Zaklad Kafrly W 1dysponuje liczbq 679 miejso w celach (zgodnie z nonnq 3 m2 na osobq). Wszystkie celc micszkalne sg skanalizowane, z dop_r0Wadzonq zirnnq wodao ich stan jest rézny. Generalnie éciany, Sllfiij’, kacciki sa11i‘tzune i poditoga Wymagajq przeprowadzenia remontu. ‘Wdniach 1719 marca 2009 roku W Zaldiadzie Karnym W zostaia przeprowadzona Wlzytacja zapobicgawcza z upowaznienia Rzecznika Praw Obywatelskich, ktéry stwierdzil, Z6 dla poprawy waru111<éw osadzenia nalezy dokonnaé przeglaglu wyposaienia cal mieszkalnych i innych pomieszczeri W celu ich naprawienia llub wymiany oraz nalezy zwrécié Wiegkszq uwagqg na walory smakowe W}/Zywienia. V ' . Czqéé osacizonych W Zaldadzie Kamym mote podjacé pracg, sq do niej kierowane osoby niezdemoralizowane, odbywajqce kan; za czyny 0 niezbyt duzej szkodliwoéci spokecznej, skazani na niskie kary pozbawienia wolnoéci. W Zaldadzie Kamym dzia1a Zespél S21{<51 Zawodowych nr I kwalifikowanie do nauczania 0dbywa sic; w jednostce penitencj amej, W ktérej aldugilnie przebywa skazany, a kandydaci powinni spelnié wymogi formalne, min. udokumentowaé wykszta1cenie stanowiacoe p0dbud0w@ danej szkoiy, uzyskaé pozyfmvnq opiniz5 lekarza. W Zaldadzie Karnym istnieje baza kulturalnooéwiatowa i sportowa; skazani mogq uprawiaé sport korzystaj ap z boiska do pifld siatkowej oraz siiowni, ale tylko przcz jednq godzinq na dObQ — Zarniast spaceru. _ Powéd picnvszy raz trafii do zaldadu karnego W 2000 roku W wieku I lat za popelnienie rozboju; skorzystai wéwczas z przedtermindwego wanmkowego zwolnienia. P0 trzech latach ponownie zostal skazany, lecz tym razem za za.bc'>jstw0, na karq 15 lat pozbawienia wolnoéci. Powéd jest kawalercm, nie ma. dzieci. Nie posiada Zadncgo majaflm. Wskutek p1fz<:Iudnienia'powc3d zmuszony by} spozywaé posflki na kolanach Iub na lézku, nie Sygn. akt I ACa 524l11 UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 grudnia 2010 roku, wydanym W sprawie o sygn. akt I C 1224! 10, Sąd Okręgowy W Płocku zasądził od Skarbu Panstwa-Zakładu Karnego w I- na rzecz A- M- kwotę 2.000 zł Wraz z ustawowymi odsetkami od 23 grudnia 2010 roku oddalając powództwo o zapłatę kwoty 140.000 zł W pozostałej części oraz postanowił nie obciążać powoda kosztami procesu jednocześnie oddalając Wniosek o nadanie Wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności _ Ĺ I Powyższe rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych, które Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za Własne. Powód przebywa W Zakładzie Karnym W P- od 11 grudnia 2000 roku, W tym w okresie objętym pozwem (od. 3 września 2002 roku do 9 marca 2010 roku); W okresie od 10 marca 2007 roku do 21 listopada 2007 roku, odi27ilist0pada 2007 roku do 31 marca 2008 reku, Da 3 kwietnia 2008 roku ae 23 gmania 2008 miar, od 11 niego 2009 miai (10.26 niego 2009 roku (łącznie 20 miesięcy i 20 dni) przeludnienie W tym Zakładzie Karnym przewyzszało normę określoną w art. 110 KKW. Zakład Karny W I-dysponuje liczbą 679 miej-sc w celach (zgodnie z normą 3 m2 na osobę). Wszystkie cele mieszkalne są skanalizowane, z doprowadzoną zimną wodą, ich stan jest różny. Generalnie ściany, sufity, kąciki sanitarne i podłoga wymagają przeprowadzenia remontu. Wdniach 17-19 marca 2009 roku W Zakładzie Karnym W została przeprowadzona wizytacja zapobiegawcza z upoważnienia Rzecznika Praw Obywatelskich, który stwierdził, ze dla poprawy warunków' _osadzenia nalezy dokonać przeglądu wyposażenia cel mieszkalnych i innych pomieszczeń W celu ich naprawienia lub Wymiany oraz nalezy zwrócić większą uwagę na walory smakowe wyżywienia. , I . Część osadzonych W Zakładzie Kamym może podjąć pracę, są do niej kierowane osoby niezdemoralizowane, odbywające karę za czyny o niezbyt duzej szkodliwości społecznej, skazani na niskie kary pozbawienia Wolności. W Zakładzie Kamym działa Zespół Szkół Zawodowych nr Ĺ kwalifikowanie do nauczania odbywa- się W jednostce penitencj amej, W której aktualnie przebywa skazany, a kandydaci powinni spełnić wymogi formalne, min. udokumentować wykształcenie stanowiące podbudowę danej szkoły, uzyskać pozytywną opinię lekarza. W Zakładzie Kai-nym istnieje baza kulturalne-oświatowa i sportowa; skazani mogą uprawiać sport korzystając z boiska do piłki siatkowej oraz siłowni, ale tylko przez jedną godzinę na dobę - zamiast spaceru. _ Powód pierwszy raz trafił do zakładu karnego W 2000 roku W wieku I lat za popełnienie rozboju; skorzystał Wówczas z przedterminowego warunkowego zwolnienia. Po trzech latach ponownie został skazany, lecz tym razem za zabójstwo, na karę 15 lat pozbawienia wolności. Powód jest kawalerem, nie ma dzieci. Nie posiada zadnego majątku. Wskutek przeludnienia powód zmuszony był spożywać posiłki na kolanach lub na łóżku, nie --- STRONA 4 --- T 2 mogl: swobodnie dbaé 0 higienq osobistq; nadto sytuacja nadmiernego zagqszozenia W celi Sprzyjaha powstawaniu licznyoh konflilctdw. Cele, W ktdrych przobywal powod, wyposazone b3/1y W tzw. kapiki sanitarne, ktore byly niedostatecznie odgrodzone; W oe1i,'mimo Wentylacji, Z uwagi na nadmicrnc zagqszczcnie, panowal zaducli; przoludnienie utrudnialo réwniei naleZyt_c utrz}_Imanie porzqdku. Powod przebywal W oddziale zamlmiqtym i opuszcza1 cola; na jednac godzino dziermie, kiody korzystal ze spacem. Nic uozy sic; i nie pracuje (s1<oI'1czy1 I klasq szkoiy zawodowej, ale nic kontynuujc nauki, poniewaz zostai przetra11'S?jJoz"toWa11§1 do innego zaldadu kamego); starai siq 0 przyjqcie do szkoly, ale nie dostarczyl déwiadectwa ukoficzenia szko1y podstawowej. Powéd nie zostaif zakwalifikowany do pracy W zakiadzie kamym. Powod sporadyoznie korzysta ze siuzby zdrowia, jakq zapewnia Zoldad Kamy (stracil zaufanie do éwiadczonych uslug medycznych po tym, jak leczenie pnrzeziqbienia przeciqgalo sio i musial kupié na Wiasny koszt szczepionkq uodpomiaj 2100,). 2 Dalej sqd pierwszej instancji ?Wskaza1, Ze pominajt pisemne Wyjaéniozi Inspcktora Dziahl Kwatermistrzowskiego I\/ C— i Kierownika Dzialu Kwatennistrzowskiego Zakladu Karncgo W D Mogiy one byé p0‘E1‘3l{tOWfi116 jedynie jako dokumenty prywame. Ich autorzy mogliby byé przesiuchani W oharalcterzo éwiadkéw i byé moze potwierdziliby zawarte W tyoh pismach dame, Iecz Wniosek taki nie zostzd pfZezniiuozwanego zg1oszony. Dlatego tez dokumenty to nic mog1y sfaé sio podstawq ustalefi faktyoznych. _ Sqd Okrqgowy zwazyi, Ze powédziwo, W éWiet1e art. 448 i 23 KC oraz art. 3 Konwenoji o ochronie praw cz1oWieka i podstawowych Woinoéci 2 4 iistopada 1950 roku i art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, byio usprawiédliwione co od zasady. W dalszej czqéoi uzasadnienia sdd pierwszej instancji Uwskazal, 20 pozwzmy nie udowodnii, aby przestrzegal dyspozyoji art. 110 § 2 KKW oraz art. 248 KKW W brzmicniu obowiatzujqcym do 6 grudnia 2009 roku, akréwniez rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci Z 19 kwiotnia 2006 roku W sprawie trybu postopowania wiaéoiwych organow W W}/padlcu, gdy liczba osadzonych W zak1a.dach karnych lub aresztach élédczych przekroczy W skali kraju ogolnq pojemnoéé tych zaldadéw. Natomiast Wvprzypadku powoda nastagpika taka kL1m111dcja Z1}/oh warunkéw odbywania kary, Ze uzasadniona jest ocena, it naspggpiio naruszenie prawa do godnogo tralctowania osadzonego. Powéd zctknaj sic; ze _zjdl\Niskicm przeludnienia W Zakladzie Kamyrn od chwili osadzenia W 2000 roku, przy czym dochodzil zadoééuczynienia jedynic za okrés od 3 wrzeénia 2002 roku do 9 marca 2010 roku. Zasadny jednak b5/1 zarzut przedawnienia W odniesieniu do roszczexi powoda za okrcs od osaclzenia do 9 marca 2007 roku (art. 4421 § 1 KC). Przedmiotem oceny by} zatem okres od 10 marca 2007 roku do 9 marca 2010 roku. A  Sqd OkrQ"go'Wy ocenii, 20 skoro poW£')d by} w przeludnionych celach 20 miesiegcy i 20 dnj (od 26 lutego 2009 roku nie by} umieszczarly W przeludnionych celach), nastadsfio ponizajqce traktowanie podczas Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci. Przebywanie W Wamnkach nadmiemego zagqszczeriia dpociacga za sobq ograniczenia W utrzymaniu odpowiedniej higieny, jeik rowniez unicmozliwia zachowanie niczbodnej intymnoéoi. T 2 mógł swobodnie dbać o higienę osobistą; nadto sytuacja nadmiernego zagęszczenia w celi sprzyjała powstawaniu licznych konfliktów. Cele, w których przebywał powód, wyposażone były W tzw. kąciki sanitarne, które były niedostatecznie odgrodzone; w celi,"mimo wentylacji, z uwagi na nadmierne zagęszczenie, panował zaducłi; przeludnienie utrudniało również należyte utrzymanie porządku. Powód przebywał W oddziale zamkniętym i opuszczał cele na jedną godzine dziennie, kiedy korzystał ze spaceru. Nie uczy się i nie pracuje- (skończył I klasę szkoły zawodowej, ale nie kontynuuje nauki, poniewaz został przctraiiśpoztowaiiy do innego zakładu karnego);- starał się 0 przyjęcie do szkoły, ale nie dostarczył .świadectwa ukończenia szkoły podstawowej. Powód nie został zakwalifikowany do pracy W zakładzie karnym. Powód sporadycznie korzysta ze służby zdrowia, jaką zapewnia Zakład Karny (stracił zaufanie do świadczonych usług medycznych po tym, jak leczenie przeziębienia ptzeciągało się i musiał kupić na własny koszt szczepionkę uodpomiaj ącą). I Dalej sąd pierwszej instancji Êwskazał, że pominął pisemne wyjaśnień Inspektora Działu Kwatermístrzowskiego lv. Cń i Kierownika Działu Kwatennistrzowskiego Zakładu Karnego W D Mogły one być potraktowano jedynie jako dokumenty prywatne. Ich autorzy mogliby być przesłuchani w charakterze świadków i być może potwierdziliby zawarte W tych pismach dane, lecz wniosek taki nie został pr-zezipozwanego zgłoszony. Dlatego też dokumenty te nie mogły stać się podstawą ustaleń faktycznych. _ Sąd Okręgowy zważył, że powództwo, w świetle art. 448 i 23 KC oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 roku i art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, było usprawiedliwione co od zasady. W dalszej części uzasadnienia sąd pierwszej instancji "wskazał, że pozwany nie udowodnił, aby przestrzegał dyspozycji art. 110 § 2 KKW oraz art. 248 KKW w brzmieniu obowiązującym do 6 grudnia 2009 roku, akrównież rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 kwietnia 2006 roku w sprawie trybu postępowania właściwych organów W wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy W skali kraju ogólną pojemność tych zakładów. Natomiast wprzypadku powoda nastąpiła taka kumulacja złych warunków odbywania kary, że uzasadniona jest ocena, iż nastąpiło naruszenie prawa 'do godnego traktowania osadzonego. Powód zetknął się ze _zjżiwiskiem przeludnienia w Zakładzie Kamym od chwili osadzenia W 2000 roku, przy czym dochodził zadośćuczynienia jedynie za okres od 3 września 2002 roku do 9 marca 2010 roku. Zasadny jednak był zarzut przedawnienia w odniesieniu do roszczeń powoda za okres od osadzenia do 9 marca 2007 roku (art. 4421 § l KC). Przedmiotem oceny był zatem okres od 10 marca 2007 roku do 9 mam 2010 miar. A - Ŝąd Okręgowy" ocenił, że skoro powód był W przeludnionych celach 20 miesięcy i 20 dni (od 26 lutego 2009 roku nie był umieszczany W przeludnionych celach), nastąpiło poniżające traktowanie podczas wykonywania kary pozbawienia wolności. Przebywanie w warunkach nadmiernego zagęszczeriia pociąga za sobą ograniczenia w utrzymaniu odpowiedniej higieny, jak również uniemożliwia zachowanie niezbędnej intymności. --- STRONA 5 --- 1 3 Przeludrtienie utrudnia spozywanie positkow W normalnych Warunkach, Wymusza bowicm trzymanio taierzy na kolanach bacdi‘ na lozkach. ‘P0221 tyni dtugotrwate przebywanie osadzonyoh na matcj poWi'erzohni sprzyja powstawaniu konfliktow. Kapiki sanitame, ktore nie sa; Wygrodzone W sposob twvaty, W sposéb oczywisty mic gwarantowaly intymnoéci przy korzystaniu z urzqdzefi sanitanqych. Brak érodkow finansowych W budzecie pafistwa nic mogt usprawiedliwiaé Warunkow Wiqziennych tak ztych, is oznaozaty one nieludzkie Iub ponizajqoé traktowanie. Nawet jeéli stuiba wiqzicrma konkretnogo Wiqzicriia. nie jeét bczpoérednio odpowiedzialna za przeludnienie W W1QZi61'1iU. Wynikajatce z obiektywnych trudnoéci, nie Wykluoza to naruszenia przez pafistwo art. 3 przywotancj Konwencji. Z tego Wzglgdu zastrzezenia strony pozwancj, zc powod nie Wykazal Winy pozwanego, byty bezzasadne. Zakiad Kamy musiai przyjmowaé kolejnyoh osadzonych, be:2 Wzglodu na iloéé miejsc, jakimi dysponowal, co nie zwalniaio pozwanego, realizujqcego tego rodzaju politykq lcamat, Z koniecznoéoi poszerzenia bazy niezbqdnej do przyjmowania coraz to wiqkszej iioéci wiqiniow _i W tym znaozsniu pozwany ponosil WiI1Q za przcludnienic vvystqpujatce W tej jednostce, jak rowniez za pozostaie tzaniedbania dotyczapc ztego stanu technicznego i niezadowalajapego Wyposazenia col. Pozwany nanlszyi Wiqc godnoéé powoda i j ego prawo do zachowania prywatnoéci, co musi byé uznane za bezprawne, a rodzilolto odpowiedzialnoéé pozWanego_okreé1onz1‘ W art. 24 § 2 i art. 448 KC. Dalej sqd pierwszej instancji Wskazal, Ze mimO, ii art. 24 KC teoretycznie daje powodowi prawo Wystztpié z roszozeniem niemaja{tkoW}=m, to jednalc W praktycc ewcntualne nalcazanie umieszozcnia powoda W celi speltfiajapej minimalny Warunek powierzchni 3 m2 na osobo i zaniechanie dalszych naruszel'1, mogtoby okazaé sit; mbwykonaloe. Z tego Wzgiodu Zztdanie zado ééuozynienia jest praktyoznie jedynq realnq format ochrony prawnej. , _ ' Nastgpnie S251 Okrqgowy, przywoiujqc art. 445 KC, Wskazal, Z0 zadoééuczynienie ma przede Wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego Wysokoéé musi przedstawiaé jakqé ekonomioznic odczuwalnq Wartoéé; jednoozeénie nie moze byé nadmiema W stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stofimkow majagdaowych spo10oze1istWa. Wysokosié zadoééuczytiienia musi uwzglqdniaé rozmiar i intensywnoéé doznanej krzyWdy, ocenianej Wading miar obiektywnych oraz stopicfa negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego. Okreélaj ap Wysokoéé zadoééuczynienia satd pierwszej instancji Wziaj pod uwagq nie tylko przeludnienie panujqcc W Zaktadzic Kamym, ale rowniez okolicznoéé, Ze powéd mial prawo opuécié 0610 tylko jeden raz na dobq, kiedy korzystal z godzinnego spaoeru; nie pracowal i nie uczyi siq (nie zostat on przyjqty do szkoty z pOWOdl1 niedopcinienia Wymogow formalnych); mozliwoéé zatrudnienia W Zaktadzic Karnym byta bardzo ograniozona i tra.1<toWa.najak przywilcj. Dalej Wskazano, Zc powod 2osta1 skazany za jedno z najcioiszych przestqpstw, trafi} do zakladu karncgopo raz kolejny i nie wykorzystat szansy, jakq otrzymat Wcze§niej opuszczajap _ WiQZ161’L1€ W ramach Warunkowego przedterminowego zWo111ie11iai*,N mimo mlodego Wieku byi przestqpoac zdemoralizowanym. Powéd powinien liczyé siq z konsekwéhcjami Wynikajatcymi z dotychczasowego trybu Zyoia. Wreszcie zaznaczono W uzasadnieniu, Zc natrgzenie przeludnienia. W Zaidadzie Karnym W 1 3 Przeludnienie utrudnia spożywanie posiłków w normalnych warunkach, wymusza bowiem trzymanie" talerzy na kolanach bądź* na łóżkach. ,Poza tym długotrwałe przebywanie osadzonych na małej powierzchni sprzyja powstawaniu konfliktów. Kąciki sanitarne, które nie są wygrodzone w sposób trwały, W sposób oczywisty nie gwarantowały intymności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych. Brak środków finansowych w budżecie państwa nie mógł usprawiedliwiać warunków więziennych tak złych, że oznaczały one nieludzkíe lub poniżające traktowanie. Nawet jeśli służba Więzienna konkretnego więzienia nie jest bezpośrednio odpowiedzialna za przeludnienie W więzieniu wynikające z obiektywnych nudności, nie wyklucza to naruszenia przez państwo art. 3 przywołanej Konwencji. Z tego względu zastrzeżenia strony pozwanej, że powód nie wykazał winy pozwanego, były bezzasadne. Zakład Karny musiał przyjmować kolejnych osadzonych, bez względu na ilość miejsc, jakimi dysponował, co nie zwalniało pozwanego, realizującego tego rodzaju politykę karną, z konieczności poszerzenia bazy niezbędnej do przyjmowania coraz to większej ilości więźniów _i w tym znaczeniu pozwany ponosił winę za przeludnienie występujące w tej jednostce, jak również za pozostałe “zaniedbania dotyczące złego stanu technicznego i niezadowalającego wyposażenia cel. Pozwany naruszył więc godność powoda i jego prawo do zachowania prywatności, co musi być uznane za bezprawne, a rodziłoto odpowiedzialność pozwanego określoną w art. 24 § 2 i art. 448 KC. Dalej sąd pierwszej instancji wskazał, że mimo, iż art. 24 KC teoretycznie dąje powodowi prawo wystąpić z roszczeniem niemajątkowym, to jednak w praktyce ewentualne nakazanie umieszczenia powoda w celi spełniającej minimalny warunek powierzchni 3 mz na osobę i zaniechanie dalszych naruszeń, mogłoby okazać się niewykonałne. Z tego względu żądanie zadośćuczynienia jest praktycznie jedyną realną formą ochrony prawnej. , _ ' Następnie Sąd Okręgowy, przywołując art. 445 KC, wskazał, że zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość; jednocześnie nie może być nadmiema w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa. Wysokość zadośćuczynienia musi uwzględniać rozmiar i intensywność doznanej krzywdy, ocenianej wedlug miar obiektywnych oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego. Określaj ąc wysokość zadośćuczynienia sąd .pierwszej instancji wziął pod uwagę nie tylko przeludnienie panujące W Zakładzie Kamym, ale równiez okoliczność, że powód miał prawo opuścić celę tylko jeden raz na dobę, kiedy korzystał z godzinnego spaceru; nie pracował i nie uczył się (nie został on przyjęty do szkoły z powodu niedopełnienia wymogów formalnych); możliwość zatrudnienia w Zakładzie Karnym była bardzo ograniczona i traktowana jak przywilej. Dalej wskazano, że powód został skazany za jedno z naj cięższych przestępstw, trafił do zakładu karnego' po raz kolejny i nie wykorzystał szansy, jaką otrzymał wcześniej opuszcząjąc _ więzienie W ramach warunl-:owego przedterminowego zwol11ie11ia*,„ mimo młodego wieku był przestępcą zdemoralizowanyrn. Powód powinien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z dotychczasowego trybu życia. Wreszcie zaznaczono w uzasadnieniu, że natężenie przeludnienia w Zakładzie Karnym w --- STRONA 6 --- 4 przedmiotovvynn okresie bylo zdecydowanie mniej sze niz W Iataoh poprzodnich i Wynosito od 120% do 150% W oelach, W ktorych przebywal powod. Z tych Wz‘glQd6W Sqd Okrqgowy 11211211, 12 kwota 2.000 21 tytulem zadoééuczytficnia bodzie W sprawie odpowiczdniat sumav oddalajqo powodztwo W dalszej czqéoi. Nadto sqd picrwszej instancji zasztdzil odsetki ustawowe od roszozenia gtownego — na podstawie flff. 481 KC — od dnia ogloszenia Wyroku (zgodnie z zaglaniem pozvm). _ Sqd O1<r<ggowy Wskazai, 20 koszty, co do zasady, naleialo stostmkowo rozdzielié. Nie mniej jdednak, skoro powod pzzebywajqcy W zaktadzie kamym, nie ma maja§c1<u' i nié osiaga Zadnych dochodow, stostmkowe rozdzielenie kosztow skutkowatoby tym, ze caioéé zasqdzonego zadoééuozynienia p0W0d.I11HS131bY przeznaczyé na pokrycic kosztow pfooesu pozwanego. Mimo W100 Wygrania sporuico do zasady, powod nie osiagnqlby 06111, dla ktorego Wystztpii z Zqdaniem, 'a taki stan by1by nicsiuszny. Sqd pierwszej instancji postanowilf W100  na podstawie art. 102 KPC — nje oboiqzaé powoda kosztarni prooesu. _ Apelacjg od powyzszego Wyroku vmiosi powod, zaskarzajaco go W czqéci i Zacdajaco jogo zmiany poprzez podwyzszenie zadoééuczynicnia do kwoty 140.000 21; nadto powod Wniosl o zasqdzenie od pozwanego zwrotu kosztow procesu za: obie instancjc Wg norm przepisanyoh. '  I  Zaskarzonemu orzeozeniu powod zarzucit zbyt niskzIt kwotq odszlcodowania, Wskazujqc, Ze ,,2.000 Z1 nic jest W stanio zrekon1pcnsoWaé Wyrzatdzonych r11u' przez pozwanego krzywdi szkod, jakich doznal”. Nadto poW6d jako biqd Setdu Wékazat przyznanie mu odszkodowania od 9 maroa 2007 roku z przywolaniem art. 4421"§ 1 KC, podnoszatc, ze nie by! éwiadom, Ze pozwany tamie jego prawa i dopiero gdy sir; dowiedzial, 2102311 pozew; dodatkowo zaznaozyl, Z0 ,,nic mote byé przedawnienia, jak Wchodzi W gro 02'.1oWiek, ktory ma swoje prawa ustalone przez Konstytucjq [Rzeczypospolitéj Polskiejj, a ktoé inny je lamie majato W16dZ_Q o tym, Ze lcrzywdzi tym samym tego czi‘oWie1<a”. Nadto pozwany zarzuoil, 20 W Warunkaoh, W jakioh przebywal W ZK ,,nie moina bylo normalnie funkcjonowaé i samemu staraé siq resocj alizowaé [. . .}, jedyne, co mozna bylo zrobié, to bardziej sit; zdemoralizowaé”. Apelacjo; od powyzszego Wyroku, zaskarzajzto go W oaloéoi oraz Wskazujap, jako Wartoéé przedmiotu zaskarzenia, kwoto 2.000 Z1, mast pozwany, Zqdajqo jego zmiany i oddalenia powodztwa, ewentualnie jego uchylenia 1 przckazania sprawy sa_doWi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; pozwany Wni6s1 takze 0 zasetdzenie od powoda zwrotu kosztow zastqpstwa procesowego na rzecz Skarbu PafistwaProkuratorii Generainej Skarbu Pafistwa za. obie instancje Wedlug norm przcpisanyoh. 4 ‘ Zaskarzonemu orzeczeniu pozwany W pierwszej kolejnoéci zarzucit naruszcnie prawa materialnogo; tj: ‘  art. 3 Europejskiej Konwencji 0 Ochronie Praw Cztowieka 1 podstawowych Wolnoéoi sporzzqdzoncj 4 listopada 1950 roku W R013/mic (Dz.U. Nr 61 z 1993, poz. 284) poprzez przyjocie, ze powod byl W Zaldadzie Karnym W 1 traktowany W sposob nieludzki i ponizajapy; . H 1 ' 4 przedmiotowym okresie było zdecydowanie mniej sze niż w latach poprzednich i wynosiło od 120% do 150% w celach, w których przebywał powód. Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, iż kwota 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia będzie W sprawie odpowiednią sumą, oddaiająo powództwo w dalszej części. Nadto sąd pierwszej instancji zasądzíł odsetki ustawowe od roszczenia głównego - na podstawie art. 481 KC - od dnia ogłoszenia wyroku (zgodnie z żądaniem pozwu). _ Sąd Okręgowy wskazał, że koszty, co do zasady, należało stosunkowo rozdzielić. Nie mniej jednak, skoro powód przebywający W zakładzie karnym, nie ma majątku' i nie osiąga żadnych dochodów, stosunkowe rozdzielenie kosztów skutkowałoby tym, że całość zasądzonego zadośćuczynienia powód, musiałby przeznaczyć na pokrycie kosztów procesu pozwanego. Mimo więc wygrania sporu co do zasady, powód nie osiągnąłby celu, dla którego wystąpił z żądaniem, "a taki stan byłby niesłuszny. Sąd pierwszej instancji postanowił więc - na podstawie art. 102 KPC - nie obciążać powoda kosztami procesu. _ Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarzając go w części i żądając jego zmiany poprzez podwyższenie zadośćuczynienia do kwoty 140.000 zł; nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu za: obie instancje wg norm przepisanych. ' - I - Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił zbyt niską kwotę odszkodowania, wskazując, że ,,2.000 zł nie jest W stanie zrekompensować wyrządzonych mu" przez pozwanego krzywd i szkód, jakich doznał”. Nadto powód jako błąd Sądu wskazał przyznanie mu odszkodowania od 9 marca 2007 roku Z przywołaniem art. 4421"§ 1 KC, podnosząc, ze nie był świadom, że pozwany łamie jego prawa i dopiero gdy się dowiedział, złożył pozew; dodatkowo zaznaczył, ze „nie może być przedawnienia, jak wchodzi w grę człowiek, który' ma swoje prawa ustalone przez Konstytucję [Rzeczypospolitej Polskiejj, a ktoś inny je łamie mając wiedzę o tym, ze krzywdzi tym samym tego człowieka”. Nadto pozwany zarzucił, ze w warunkach, w jakich przebywał W ZK „nie można było normalnie funkcjonować i samemu starać się resocj alizować [. . .}, jedyne, co można było zrobić, to bardziej się zdeinoralizować”. Apelację od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości oraz wskazując, jako wartość przedmiotu zaskarżenia, kwotę 2.000 zł, wniósł pozwany, żądając- jego zmiany i oddalenia powództwa, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; pozwany wniósł także 0 zasądzenie od powcda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generainej Skarbu Państwa za obie instancje według norm przepisanych. Ą “ Zaskarzonemn orzeczeniu pozwany w pierwszej kolejności zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj: ' - art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych Wolności sporządzonej 4 listopada 1950 roku W Rzymie (Dz.U. Nr 61 z 1993, poz. 284) poprzez przyjęcie, ze powód był w Zakładzie Karnym w 1- traktowany w sposób nieludzki i ponizający; . H I ' --- STRONA 7 --- 5 art. 24 KC W ZW. z art. 110 § 2 KKW i art. 248 § 1 KKW poprzez niowtaéciwe zastosowanie art. 24 KC i niezastosowanie art. 248 § 1 KKW W zw. z art. 110 § 2 KKW polcgaj ace na przyj Q6111, Ze dziatania pozwanego byty bezprawne; art. 23 i 24 W ZW. z art. 448 KC poprzez ioh btqdna Wykladniq i niewtaéciwe zastosowanie polegajape na przyjociu, Z0 naruszone zostaly dobra osobiste powoda oraz Ze zostaly 'spe1'nione przeslanki zasadzenia na rzecz powoda zadoééuczynienia pieniqznégo W Zwiazku z naruszeniem dobr osobistych powoda tj. bezprawnoéé i Wina pozwanego, a nadto po1egajace na zasadzeniu na rzecz powoda W zwiazku z naruszeniem débr osobistych zado siéuozynienia nie W odpoWiedniej,'1ecz W nadmiemej Wysoko éci ; art. 445 KC poprzez jego zastosowanie W sprawie podczas gdy podstawa roszczenia o zadoééuozynionio pienioznc byt przepis art. 448 KC . ' W drugiej kolejnoéci pozwany zarzuoil sadowi pierwszej instanoji naruszcnie przepisdw procodury, tj. art. 230 W zw. z art. 229, 228 i 245 KPC przez btegdne przyjqcie, ze pozwany przedstawiajao, jako dowéd 2 dokumentu sprawozdania z Wizytacji pozwanego Zaktadu Karnego W 1'. przeprowadzoncj 30 paidziernika 2009 roku przez Sqdzicgo Penitencjarnego, nie Wykazat faktu, iz Sad Penitencjamy W Ptocku byt powiadarniany o przeludnicniu na zasadzic art. 248_§ 1 KKW, W sytuaoji, gdy powod nie kwestionowat tej okolioznoéci faktycznej i jest to fakt znany Saglowi Olcrqgowemu W Ptooku urzqdu; ' art. 233 KPC poprzez dokonanie bhgdnyoh ustalcri falctycznyoh, Wskutek Wad1iWej, gdy2 catkowicie dowolnej, oceny materiahz. dowodowego, polegaj accj na przyj Q0111, ze powod przebywat W Zaktadzie Kamym W PW Warunkach, W ktoryoh nastapita kurnulacja zitych Wa1un1<6W odbywania kary, skutkujaoa ocena namszenia prawa powoda do godnego traktowania; 1  art. 245 KPC poprzoz jego niewlaéoiwe zastosowanie i pomiqcie Wniosku dowodowcgo pozwanego W zakrosie dopuszczenia doWodoW z dokumentow W postaoi pism: Wyjaéniefi z 29 Iipca 2010 roku i 6 paidzicrnika 2010 roku, dotyczacych Wartmkow bytowych W pozwanym zalctadzie ; art. 102 KPC poprzoz jogo btqdne zastosowanie . W uzasadnicniu apelaoji pozwany zaznaczyi, ze pomicgdzy stananli falctycznymi W sprawaoh, ktore przywotal sad pierv/szej instanoji W uzasadnicniu orzeczenia, a niniejsza_ sprawa nie ma podobiefistwa na tyle istotnego i Widocznego, ktdre pozwolitoby opieraé siq na tych orzeczeniach. Dalej pozwany Wskazal, 2e sad pierwszej instancji zignorowal fakt, iz W sprawie rniat zastosowanie obowiagujacy do 6 grudnia 2009‘ roku przepis art. 248 § 1 KKW, zaé osadzenie skazanego W celi W warunkach, W ktorych powierzohnia. na jedna osobq Wynosita mniej niz 3 mg, przy spelnicniu przesianek okreélonych W tym przspisie, byto zgodne z prawem; natomiast pozwany Wykonywat ten przepis i irtfonnowat o \Wyst0puja.cym przenludnieniu Wtaéciwego miejscowo Scgdziego APenitencja.rnego (co zostato Wykazane sprawozdaniami z Wizytacji, a nadto fakt ten jest znany Sadowi Okrogowemu W Ptooku z urzqgdu). ' ..  5 art. 24 KC w zw. z art. 110 § 2 KKW i art. 248 § l KKW poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 24 KC i niezastosowanie art. 248 § 1 KKW w zw. z art. 110 § 2 KKW polegające na przyjęciu, że działania pozwanego były bezprawne; art. 23 i 24 w zw. z art. 448 KC poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że naruszone zostały dobra osobiste powoda oraz że zostały "spełnione przesłanki zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia pieniężnego w związku z naruszeniem dóbr osobistych powoda tj .V bezprawność i wina pozwanego, a nadto polegające na zasądzeniu na rzecz powoda W związku z naruszeniem dóbr osobistych zadośćuczynienia nie w odpowiedniej, lecz W nadmiernej wysoko ści ; art. 445 KC poprzez jego zastosowanie W sprawie podczas gdy podstawą roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne był przepis art. 448 KC . ' W drugiej kolejności pozwany zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów procedury, tj. art. 230 w zw. z art. 229, 228 i 245 KPC przez błędne przyjęcie, że pozwany przedstawiając, jako dowód z dokumentu sprawozdania z wizytacji pozwanego Zakładu Karnego w I- przeprowadzonej 30 pażdziernika 2009 roku przez Sędziego Penitencjarnego, nie wykazał faktu, iż Sąd Penitencjarny w Płocku był powiadamiany o przeludnieniu na zasadzie art. 248_§ 1 KKW, w sytuacji, gdy powód nie kwestionował tej okoliczności faktycznej i jest to fakt znany Sądowi Okręgowemu w Płocku urzędu; ' art. 233 KPC poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, wskutek wadliwej, gdyż całkowicie dowolnej, oceny materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, ze powód przebywał w .Zakładzie Kamym w P-w warunkach, w których nastąpiła kumulacja złych warunków odbywania kary, skutkująca oceną naruszenia prawa powoda do godnego traktowania; I - art. 245 KPC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pomięcie wniosku dowodowego pozwanego w zakresie dopuszczenia dowodów z dokumentów w postaci pism: wyjaśnień z 29 lipca 2010 roku i 6 pażdziernika 2010 roku, dotyczących warunków bytowych w pozwanym zakładzie ; art. 102 KPC poprzez jego błędne zastosowanie . W uzasadnieniu apelacji pozwany zaznaczył, że pomiędzy stanami faktycznymi w sprawach, które przywołał sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu orzeczenia, a niniejszą sprawą nie ma podobieństwa na tyle istotnego i widocznego, które pozwoliłoby opierać się na tych orzeczeníach. Dalej' pozwany wskazał, że sąd pierwszej instancji zígnorował fakt, iz w sprawie miał zastosowanie obowiązujący do 6 grudnia 20092 roku przepis art. 248 § 1 KKW, zaś osadzenie skazanego w celi w warunkach, W których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 mz, przy spełnieniu przesłanek określonych W tym przepisie, było zgodne z prawem; natomiast pozwany wykonywał ten przepis i irifonnował o występującym przeludnieniu właściwego miejscowo Sędziego A-Penitencjarnego (co zostało wykazane sprawozdaniami z wizytacji, a nadto fakt ten jest znany Sądowi Okręgoweinu w Płocku z urzędu). ` .. - --- STRONA 8 --- 6 Na koniec pozWally, podnoszao, Ze dopiero z treéoi uzasadnienia Zaskarzonego Wyroku dowiedziat sie, Zenstosowanie procedury z art. 248 § 1 KKW nie zostato uznane przez Sad Olcregowty za potwierdzona dokumentami o1<o1ioznoéé , z tego powodu przedtozyt szezegotowe informacje przekazywane przez Dyrektora ZK NI W PW okresie od 28 marca 2007 roku do 27 lutego 2009 roku Sadowi Penitenejamemu W Plocku Wraz z zarzadzeniami. Iednoczeénie pozwany zaznaczyl, Ze potrzeba powolania sie na te dokumenty Wynikla péizniej, 1112 W postepowaniu przed sadem pierwszej instancji. ' Na rozprawie apelacyjnej ustanowiony z urzedu petnomocnik powoda Wniost o oddalenie apelacji pozwanego oraz o zasadzenie kosztow pomocy prawnej udzielonej stronie z. urzedu W postepowaniu apelacyjnym, jednosczeénie oéwiadczajac, ze nie zostaty one optaoone. _ Sad Apelacyj ny zwaiyi, co nastepuje: Apelaeje obu stron, jako bezzasadne, podlegaja oddaleniu W caioéoi. Za niezasadny nalezy uznaé zarzut pozwanego, naruszenia przez Sad Okregowy dyspozyoji art. 230 KPC W zW. z art. 229, 228 i 245 KPC przez bledne przyjeoie, i2 pozwany przedstawiajac, jako dowod Z dokurnentu, sprawozdanie 2 Wizytaeji pozwanego Zaldadu Kamego W 1 przeprowadzonej 30 pa2dziernika_ 2009 roku przez Sedziego Penitenojarnego, nie Wykazal faktu, iz Sad Penitencjarny W Ptooku byit powiadamiany o przeludnieniu na zasadzie art. 248 § 1 KKW, W sytuacji, gdy powod nie kWestionoWa1 tej okolioznoéci faktycznej i jest to fakt znany Sadowi Olqegowemu W Ptooku z urzedu . O zastosowartiu dyspozyoji przepisow art. 228 KPC decyduj e Wytaeznie sad (vide peranafogiam teza z uzasadnienia Wyroku SN Z 11 lipca 2001 r. V CKN 349100, Lex 52486), to Wiec nie do pozwanego nalezy oeena, czy dany fakt by1 znany sadowi pierwszej instancji z urzedu. Skoro za§ W trakcie rozprawy Sad Okregowy nie zwracal uwagi stronom na fakty zrlane mu 2; urzedu, eo stanowi Wymog odwolania sie do art. 228 § 2 KPC (vide: teza z uzasadnienia Wyroku SN z 25 sierpnia 1970 1'. I1 PR 418169, OSNC 1971, z. 5, poz. 89; teza 2 uzasadnienia Wyroku SN z 8 marca 1974 r. II CR 1/74, Lex 7427; teza z uzasadnienia postanowienia SN z 16 kwietnia 1996 r. II CRN 40/96, Lei: 25581; teza Z uzasadnienia Wyroku SN z 20 sierpnia 2009 r. II CSK 166/09, OSNCZD 2010, 2:. 2, poz. 55; teza 2: uzasadnienia Wyroku SN 2 17 marca 2010 1'. III SK 41/'09, Lex 585840), nalezy przyjaé, Ze okolioznoéé, na ktora powohlje sie pozwany, nie byta znana Sadowi z urzedu, a Wiec niedopuszczalne byto jej ustalenie W tym trybie. . Daiej pozwany zarzuca sadowi pierwszej instancji naruszenie art. 230 KPC, bowiem powod nie kwestionowat, i2 Sad Penitenojarny byt powiadamiany o przeludnjenitz na zasadzie art. 248 § 1 KKW, a mimo tego Sad Okregowy nie poczynit odpowiadajacego temu ustalenia. Zgodnie z art. 230 KPC, Warunkiem jego zastosowania jest m.in., aby z catego toku rozprawy Wynikalo przekonanie, Ze poW6d nie zamierzaif kwestionowaé okreélonego twierdzenia pozwanego (vide: teza z uzasadnienia Wyroku SN z 18 c2e1Woa 2004 r. II CK 293f03, Lex 174169; teza z uzasadniennia Wyroku SN Z 27 Inga 1971 r. II CR 122/71, Lax 6935). Zaé, 6 Na koniec pozwany, podnosząc, że dopiero z treści uzasadnienia zaskarzonego wyroku dowiedział się, zenstosowanie procedury z art. 248 §› 1 KKW nie zostało uznane przez Sąd Okręgowy za potwierdzoną dokumentami okołiczność , z tego powodu przedłozył szczegółowe informacje przekazywane przez Dyrektora ZK Nr W P-w okresie od 28 marca 2007 roku do 27 lutego 2009 roku Sądowi Penitencjarnemu w Płocku wraz z zarządzeníami. Jednocześnie pozwany zaznaczył, że potrzeba powołania się na te dokumenty wynikła później, niż w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. " Na rozprawie apelacyjnej 'ustanowiony z urzędu pełnomocnik powoda wniósł o oddalenie apelacji pozwanego oraz 0 zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z. urzędu W postępowaniu apelaeyjnym, jednocześnie oświadczając, że nie zostały one opłacone. _ Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacje obu stron, jako bezzasadne, podlegają oddaleniu w całości. Za niezasadny nalezy uznać zarzut pozwanego, naruszenia przez Sąd Okręgowy dyspozycji art. 230 KPC w zw. z art. 229, 228 i 245 KPC przez błędne przyjęcie, iż pozwany przedstawiając, jako dowód z dokumentu, sprawozdanie z wizytacji pozwanego Zakładu Karnego w I- przeprowadzonej 30 października 2009 roku przez Sędziego Penitencjarnego, nie wykazał faktu, iż Sąd Penitencjarny w Płocku był powiadamiany o przeiudnieniu na zasadzie art. 248 § 1 KKW, w sytuacji, gdy powód nie kwestionował tej okoliczności faktycznej i jest to fakt znany Sądowi Okręgowemu w Płocku z urzędu . O zastosowaniu dyspozycji przepisów art. 228 KPC decyduje wyłącznie sad (vide per-anafogźam teza z uzasadnienia wyroku SN z 11 lipca 2001 r. V CKN 349!00, Lex 52486), to więc nie do pozwanego należy ocena, czy dany fakt był znany sądowi pierwszej instancji z urzędu". Skoro zaś w trakcie rozprawy Sąd Okręgowy nie zwracał uwagi stronom na fakty znane mu z urzędu, co stanowi wymóg odwołania się do art. 228 § 2 KPC (vide: teza z uzasadnienia wyroku SN z 25 sierpnia 1970 I. II PR 4l8f69, OSNC 1971, z. 5, poz. 89; teza 2 uzasadnienia wyroku SN z 8 marca 1974 r. II CR IKT4, Lex 2427; teza z uzasadnienia postanowienia SN z 16 kwietnia 1996 r. II CRN 40/96, Lex 25581, teza z uzasadnienia wyroku SN z 20 sierpnia 2009 r. II CSK 166/09, OSNC-ZD 2010, z. 2, poz. 55; teza z uzasadnienia wyroku SN z 17 marca 2010 r. III SK 41f'09, Lex 585840), należy przyjąć, że okołiczność, na którą powołuje się pozwany, nie była znana Sądowi z urzędu, a więc niedopuszczalne było jej ustalenie wtym trybie. . Dalej pozwany zarzuca sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 230 KPC, bowiem powód nie kwestionował, iż Sąd Pemtencjarny był powiadamiany o przeludnjeniu na zasadzie art. 248 § 1 KKW, a mimo tego Sąd Okręgowy nie poczynił odpowiadającego temu ustalenia. Zgodnie z art. 230 KPC, warunkiem jego zastosowania jest m.in., aby z całego toku rozprawy wynikało p1'ze1-conanie, ze powód nie zamierzał kwestionować określonego twierdzenia pozwanego (vide: teza z uzasadnienia wyroku SN z 18 czerwca 2004 r. II CK 293f03, Lex 174169; teza z uzasadnienia wyroku SN z 27 maja 1971 r. II CR 122/T"1, Lex 6935). Zaś, --- STRONA 9 --- 7 rnimo, Ze rzeczywiécie powod nie zaprzeczyt tak sformutowanemu twierdzeniu, Wskazaé nalezy, Ze jut’; W pozwie powod podnosit, Ze ,,pozWany naduzywal bezprawrtie Wobee niego niekonstytuoyjnej nonny zawattej W uohylonym jut art. 248 § 1 KKW” (1: 21»). To czynito niedopuszczalnym ustalende przedmiotowego faktu W oparciu o ten przepis. Przeeiwko zastosowaniu W sprawie dyspozyoji art. 230 KPC przemawiaia jeszeze jedna okolicznoslé. Sad stosowne fakty moze uznaé za przyznane przez przemilczenie tylko W Wypadku staelnienia Warunku, by strona Wit3C1Z13.I&, Ze jej milozenie posituiy, na réwni z Wynikami dowodow, do poezynienia ustaleft faktyeznych; z tego Wzgledu Wymaga sie pouezenia strony o konsekwencjach zaniechania wypowiedzenia sie co do faktow (vide: teza _z uzasadrdenia Wyroku SN z 19 paidziemika 2005 1. V CK A260/05, Lex 187090; teza z uzasadnienia Wyroku SN z 27 listopada 2003 1'. I CK 301/02, Lex 602354). Skoro pozwany nawet nie powohlje sie na udzielenie powodowi takiego pouezenia _przez Przewodniczapego sldadu sadu, Wykluezone byte ustalenie okreélonych faktow jedynie z przywolaniem milczenia powoda. Natomiast powotanie W tym zakresie przez pozwanego naruszenia przez Sad Okregowy art. 229 KPC jest niezrozumiaie. Zgodnie Z tym przepisem nie Wymagaja dowodu fakty przyznane W tolm postepowania przez strone przeeiwna, jezeli przyznanie nie budzi Watpliwoéci. Z jednej strony pozwany twierdzi bowiem, Ze powod nie W'}'pOW1BdZ13I sie W zakresie przedmiotowego faktu, aby nastepnie Wskazywaé irnplieite na przyzznanie Wprost. Nie rnniej jednak naleay Wskazaé, Ze W sprawie brak jest przestanek pozwalajacych uznaé, ii poW6d przyznat powyzsza okolieznoéé. Odnoszac sie zaé juz do trcéci Sprawdzar:z'a 2 wizyracji Zakfadu Karnego z 30 paidziernika 2009 roku Wskazaé naleiy, Ze W istocie W jego treéoi znajduje sie sformutowanie, zgodnie .2 ktérym ,,Dyrektor Zaktadu Kamego W P—.eo miesiae prze1{azuj'e Sedziemu penitenojarnemu informacje o planowanym przeludnieniu W o1_<res_ie xnastepnego lniesiaca — zgodnie z art. 248 § 1 KKW” (K: 5.2), nie nmiej jednalc zaznaezyé nalezy, Ze Wtaéoiwym érodkiem na udowodnienie tej okolieznoéci byly stosowne pisma Dyrektora Zakladu Karnego, nie zaé Sprawozdania z Wizytaeji. Zreszta do takiego samego Wniosku doszedl pozwany, bowiem juz do apelaoji te pisma zaiatczyd (co byte jednak spoinionym Wnioskiem dowodowym 1 podlegaly one pominieoiu). Z tego Wzgledu Sad Okregowy uprawniony byt ustalié, Ze pozwany nie udowodnil przestrzegania regui Wynikajaeych z tego przepisu (70 207). ' W kazdym zaé razie takie ustalenie nie moze byé uznane za razaco Wadliwe, a tylko takie naruszenie art. 233 § 1 KPC mote byé przeciwstawione uprawnieniu sadu do dokonywania swobodnej oceny dowodow. Natomiast nawet, jeéli ze zgromadzonego materialu dowodowego da sie W'}’pI‘OW2ldZ10 Wnioski odmienne, niz uczynit to set pierwszej instancji, to sama ta okolicznoéédnie uzasadnia postawionego zarzutu naruszenia art. 233 § 1 KPC (vide: teza z uzasadnieztia Wyroku S.A. W Poznaniu Z 15 grudnia 2005 r. I ACa 513105, Lex 186115; teza Z uzaaadnienia Wyroku S.A. W Katowieach 2.11 styoznia 2006 r. I ACa 1609105, Lex 189371; teza z uzasadnienia Wyroku S.A. W Poznaniu z 25 styoznia 2006 r. I 7 mimo, że rzeczywiście powód nie zaprzeczył tak sforrnuiowarrernu twierdzenia, wskazać należy, że juz' w pozwie powód podnosił, ze „pozwany naduzywał bezprawnie wobec niego niekonstytucyjnej normy zawartej W uchylonym już art. 248 § 1 KKW” (k, 211/`. To czyniło niedopuszczalnym ustalenie przedmiotowego faktu w oparciu o ten przepis. Przeciwko zastosowaniu W sprawie dyspozycji art. 230 KPC przernawiała jeszcze jedna okoliczność. Sąd stosowne fakty moze uznać za przyznane przez przernilczenie tylko W wypadku spełnienia warunku, by strona wiedziała, że jej milczenie posłuży, na równi z wynikami dowodów, do poczynienia ustaleń faktycznych; z tego względu wymaga się pouczenia strony o konsekwencjach zaniechania wypowiedzenia się co do faktów (vide: teza _z uzasadnienia wyroku SN z 19 października 2005 r. V CK A260/05, Lex 18T"090; te-za z uzasadnienia wyroku SN z 2? listopada 2003 r. I CK 301/02, Lex 602354). Skoro pozwany nawet nie powołuje się na udzielenie powodowi takiego pouczenia przez Przewodniczącego składu sadu, wykluczone było ustalenie określonych faktów jedynie z przywołauiem milczenia powoda. Natomiast powołanie W tym zakresie przez pozwanego naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 229 KPC jest niezrozumiałe. Zgodnie z tym przepisem nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwna, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości. Z jednej strony pozwany twierdzi bowiem, że powód nie wypowiedział się w zakresie przedmiotowego faktu, aby następnie wskazywać irnplicite na przyznanie wprost. Nie mniej jednak nalezy wskazać, ze w sprawie brak jest przesłanek pozwalających uznać, iz powod przyznał powyższą okoliczność. Odnosząc się zaś już do treści Sprawdzaru`a z wźzyracji Zakładu Karnego z 30 pażdziernika 2009 roku -wskazać należy, że w istocie w jego treści znajduje się sformułowanie, zgodnie _z którym „Dyrektor Zakładu Karnego w I-.co miesiąc przekazuje sędziernu penitencjarnemu informację o planowanym przeludnieniu w okresie następnego miesiąca - zgodnie z art. 248 § 1 KKW” (R: 5.2), nie mniej jednak zaznaczyć należy, ze właściwym środkiem na udowodnienie tej okoliczności były stosowne pisma Dyrektora Zakładu Karnego, nie zaś sprawozdania z wizytacji. Zresztą do takiego samego wniosku doszedł pozwany, bowiem już do apelacji te pisma załączył (co było jednak spóżnionyrn wnioskiem dowodowym i podlegały one pominięciu). -Z tego względu Sąd Okręgowy- uprawniony był ustalić, że pozwany nie udowodnił przestrzegania reguł wynikających z tego przepisu (k, 20 7). ' W kazdym zaś razie takie ustalenie nie może być uznane za rażąco wadliwe, a tylko takie naruszenie art. 233 § 1 KPC może być przeciwstawíone uprawnieníu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Natomiast nawet, jeśli ze zgrornadzonego materiału dowodowego da się wyprowadzić wnioski odmienne, niż uczynił to są pierwszej instancji, to sama ta okolicznośćinie uzasadnia postawionego zarzutu naruszenia art. 233 § 1 KPC (vide: teza z uzasadnienia wyroku SA. W Poznaniu z 15 grudnia 2005 r. I ACa 513;'05, Lex 186115; teza z uzasadnienia wyroku S.A. W Katowicach z .ll stycznia 2006 r. I ACa 160-9ƒ`05, Lex 189371; teza z uzasadnienia wyroku S.A. w Poznaniu z 25 stycznia 2006 r. l --- STRONA 10 --- 8 ACa 772/05, Lex 186521; teza z uzasadnienia Wyroku S.A. W Poznaniu 2 9 kwietnia 2008 r. 1 ACO. 205/08, Lex 465086; teza z uzasadnienia Wyroku SA. W Poznaniu 2 21 maja 2008 r. 1 ACa 953/‘O7, Lex 466440). _ Powyzszy Wniosek nadto petryfikuje fakt, 2e pozwana zarzuca W tym zakreslie sadowi pierwszej Instancji naruszenie dyspozycji art. 245 KPC — odWoh1je sie Wiec do instytucji dokumentow prywatnyoh. Z tego Wzgledu, W sytuaeji sporu W niniejszej sprawie co do W'Yp6I1113.D.18. przez pozwanego Wanmkow 2 art. 248 § 1 KKW, W sprawie Winien znaleié zastosowamie art. 253 I zd. II KPC (poza sporem must pozostawaé, ze przedmiotowe sprawozdanie nie pochodzi od powoda), zgodnie z ktérym to pozwany Winien udowodnié prawdziwoéé tvyierdzeri zawaztych W tym sprawozdaniu. Jak jednakfq/skazano ,p"o"2Wany nie przedstaWi1 skuteoznie stosownych dokumentow potwierdzajacyoh prawdziwoéé informacji zawartyoh W sprawozdaniu. Analogicznie nalezy odnieéé sic; do kolejnego zarzutu naruszenia dyspozycji art. 245 KPC poprzez pomiecie Wniosku dowodowego pozwanego W zakresie dopuszezenia doWod6W 2 dokumentow W postaci pism: Wyjaénienia 2 29 Iipca 2010 ro1cu i 6 paidziernika 2010 roku, dotyezatej/c11.Wamn1<ov~' bytowych W pozwanym zaktadzie.  .RoWnie2 W tyrn zakresie, skoro spot dotyozyt tyoh Warunkdw, pozwana, ktora przywotuje W tym zakresie art. 245 KPC, Winna udowodnié prawdziwoéé treéci tych pism innymi sirodkarni doWodoWyrni (pot. art. 253 zd. II KPC), ohodby  jak shxsznie to Wskazuje Sad Okiregowy — zeznaniarni W charakterze éwiadkow tyoh os6b, ktore sporzadziiy te dokumenty (It. 205). Skoro pozwana zaniechatazgloszenia tych Wnioskdw dowodowyeh, sad pierwszej instancji mogt odmowié Wiarygodnoéoi tym dokdmentom.  1 Odooszac sic; zaé do zarzuttl naruszenia przepisow proeedury H art. 233 KPC poprzez przyjeoie, 2e“ poW6d przebywal W Zaktadzie Karnym W Warunkaoh, W ktorych nastapita kurnulaeja 21ych Warun1<6W_ odbywania kary, skutlcujaea ocena naruszenia prawa powoda do godnego traktowania, Wskazaé nalezy, 2e oddzielié naleiy dWie kwestie: ustalenie o1<.reé1onyc11_Warunl<6W i uznanie, ze skumulowaty sie one W stopniu nanlszajaejvm prawo powoda do godnego traktowania. ' I Zaznaezyé bowiem nalezy, Zepozwany nie kwestionuje poszozegolnyoh ustaled sadu pie1Wszej instancji co do Warunkow W salach, ich prze1udnieniu, spoiywaniu posilkow na kolanach; wrecz W uzasadnieniu érodka zaskarzenia przyznaje, Ze stan techniozny niektorych 001 oraz sprzetu kwaterunkowego moze Wymagaé dalszyeh dziataft przegladowych, remontowych, renowacyjnych W celu ich poprawy. Brak Wieo byto podstaw do ich kwestionowania pr2e2 sad dnlgiej instancji. ' Godzi sie podnieéé, 2e juz zwazenie, czy pow}/Zsze dzialania 1ub zanieohallia p02_Wane'go skumulowaty sie W stopniu nanlszajacym dobra osobiste powoda, nalezy jui do quaesriones iuris, a Wiec zagadniefi prawa materialnego (ohoéby art. 23 KC) i bedzie przedmiotem rozWa2af1 W kolejnej ozeéoi uzasadnienia. 1 . W uzasadnieniu apelacji pozWany zgtosil Wniosek o przeprowadzenie doWod6W 2 inforrnacji przekazywanyeh przez dyrektora Zaldadu Karnego W W okresie od 28 8 ACa 7172/05, Lex 186521; teza z uzasadnienia wyroku S.A. W Poznaniu z 9 kwietnia 2008 r. I ACa 205/08, Lex 465086; teza z uzasadnienia wyroku S.A. W Poznaniu z- 21 rnaja 2008 r. 1 ACa 953/'07, Lex 466440). _ Powyższy wniosek nadto petryfikuje fakt, że pozwana zarzuca W tym zakresie sądowi pierwszej instancji naruszenie dyspozycji art. 245 KPC - odwołuje się więc do instytucji dokumentów prywatnych. Z tego względu, W sytuacji sporu W niniejszej sprawie co do wypełniania przez pozwanego warunków z art. 248 § 1 KKW, w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 253 2 zd. II KPC (poza sporem musi pozostawać, że przedmiotowe sprawozdanie nie pochodzi od powoda), zgodnie z którym to pozwany winien udowodnić prawdziwość twierdzeń zawartych W tym sprawozdaniu. Jak jednak. wskazano ,pozwany nie przedstawił skutecznie stosownych dokumentów potwierdzających prawdziwość inforrnacji zawartych w sprawozdaniu. Analogicznie nalezy odnieść się do kolejnego zarzutu naruszenia dyspozycji art. 245 KPC poprzez pornięcie wniosku dowodowego pozwanego w zakresie dopuszczenia dowodów z dokumentów w postaci pism: wyjaśnienia z 29 lipca 2010 roku i 6 paździenuika 2010 roku, dotyczących _warunków bytowych w pozwanym zakładzie. - .Również w tym zakresie, skoro spór dotyczył tych warunków, pozwana, która przywołuje w tym zakresie art. 245 KPC, winna udowodnić prawdziwość treści tych pism innymi środkami dowodowyrni (por. artĹ 253 zd. II KPC), choćby - jak słusznie to wskazuje Sąd Okręgowy' - zeznaníarni w charakterze świadków tych osób, które sporządziły te dokumenty (Fr. 205). Skoro pozwana zaniechała-zgłoszenia tych wniosków dowodowych, sąd pierwszej instancji mógł odmówić wiarygodności tym dokurnentom. - I Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisów procedury - art. 233 KPC poprzez przyjęcie, ze powód przebywał w Zakładzie Karnyrn w warunkach, w których- nastąpiła kurnulacja złych warunków_ odbywania kary, skutkująca oceną naruszenia _prawa powoda do godnego traktowania, wskazać nalezy, ze oddzielić nalezy dwie kwestie: ustalenie określonych _warunków i uznanie, że skumulowały się one W stopniu naruszającym prawo powoda do godnego traktowania. ' I Zaznaczyć bowiem nalezy, żepozwany nie kwestionuje poszczególnych ustaleń sądu pierwszej- instancji co do warunków W salach, ich przeludnieniu, spożywaniu posiłków na kolanach; wręcz w uzasadnieniu środka zaskarżenia przyznaje, że stan techniczny niektórych cel oraz sprzętu kwaterunkowego może wymagać dalszych działań przeglądowych, remontowych, renowacyjnych w celu ich poprawy. Brak więc było podstaw do ich kwestionowania przez sąd drugiej instancji. ' Godzi się podnieść, ze już zwazenie, czy powyższe działania lub- zaniechania pozwanego skumulowały się w stopniu naruszającym dobra osobiste powoda, należy już do guaesríones íuris, a więc zagadnień prawa materialnego (choćby art. 23 KC) i będzie przedrniotenr rozważań W kolejnej części uzasadnienia. I . W uzasadnieniu apelacji pozwany zgłosił wniosek o przeprowadzenie dowodów z informacji przekazywanych przez dyrektora Zakładu Karnego W w okresie od 28 --- STRONA 11 --- ' 9 marca 2007 roku do 27 lutego 2009 roku Sa_dowi Penitencjarnemu wraz z zarzatdzenizuni. Wniosek ten podlegal jednak pominiociu. Bowiem juz W uzasadnieniu odpowiedzi'na pozevw pozwany podniosh Ze zarzucane przez pozwanego przeludnieoie nie by&o bezpravme, a. jeéli wystopowato, to bylo zgodne z przepisami art. 248 § 1 KKW flu 39). A wiqc na' etapie postqpowania piorwszoinstancyjnego ' po stronie pozwanej zakmalizowal sio oiozar udowodnienia, Zc ppzwany stosowal siq do wymogéw przywoianego przepisu. Skoro wicgc przedmiotowy vmiosek dowodowy ziozony jest na to same; oko1iozno§é, winién on zostac’; zgloézony przez pozwanego juz na etapic postegpowania przed sqdem pierwszej instanoji. W konsekwencji nic sposob siq zgodzié z pozwanym, Ze 0 potrzcbie zgioszenia tego wfniosku dowodowego dowiedzial sis; z uzasadnienia zaskarzonego wyroku — _o potrzebic tej wiedzial Wozeéniej, a jedynie byi przekonany, Ze wnioski dowodowe z.g%oszone przezefi w pierwszej kolejnoéci bode; wystarczajqce do‘ udowodnienia okreélonej okolicznoéci; takie bhgdne przekonanie strony nie Lxzasadraia jednak zgloszenia dalszych wnioskow dowodowych na ctapie postopowania apelacyjnego. Wyrfikajqca Z uzasadnienia wyroku saflu potrzeba zgioszenia nowych woioskéw" dowodowych dotyczy sytuacji, W ktorej sqd powoiuje sirg na zupehaie nowe okolicznoéci, ktorych W dotychczasowym postqpowaniu strony nie objegiy swoimj twierdzeniami; taka sytuacja jednak — jak juz wskazano — w sprawic nie wystqpuje, gdyz sam pozwany odwoiywai siq1 do przestrzegania wymogéw art. 248 § 1 KKW. Skoro zaé pozwariy nawet nie przywolujo, Ze na wczeéniejszym etapie postopowania nie bylo rnozliwe zgloszorale tegoz wniosku dowodowego, podlegai on pominiqciu zgodnie z dyspozycjeg art. 381 KPC. l Pozwany zarzucii zaskarionemu wyrokowi naruszenie art. 23 i 24 W zw. z arc. 448 KC pOpI_Z6Z ich biqdnq W'j/1{1&d_1]iQ i niewlaéciwe zastosowanie polegajqce na przyjegciu, Ze naruszone zost_a%y dobra osobiste powoda oraz Ze zostaiy speinione przesianki zasqdzenia na rzecz powoda zadoééuczynienia pieniqznego w zwiqzku 2. naruszeniem dobr osobistyoh powodaltj. bezprawnoéé i wina pozwanego . W tym zakresie nalezy przede Wszystkim wskazaé, 2e juz samo umieszczonio powoda w oeli, W ktorej przekroczone byly wynikajqce z art. 110 § 2 KKW normy metrazowe, mote stanowié naruszcnio godnoéci i prawa do prywatnoéci, a wiggo dob: osobistych (vide teza Z uzasadnienia wyroku S.A. We Wroc%aWiu_ z 6 grudnia 200? r. I AC8. 499/O7, Lex 488132). Skoro zaé W sprawie naruszenie przywolanego przepisu byio poza sporem, W oczywisty sposéb zo staiy naruszone dobra osobiste powoda z art. 23 KC. OczyWi§ci2 samo przekroczenie" normy powierzchniowej nie uzasadniato jcszcze Zqdania vpienieginego.’ Jednakze W sytuacji, W ktorej powogi odbywai karq pozbawienia wolnoéci W przeludnionyoh celaoh, z niewystarczajapo oddzielonym kzgcikieni sanitarnym, z niewystarozajatcat iloéciq sprzqtu, nicodpowiedniq went}'1acjq oraz innymi uciqzliwoéoiami, winno byé uznane za przejaw ponizajqcego traktowania, prowadzégcego do naruszenia godnoéci osob pozbawionych wolnosici, rodzapego odpowiedzialnoéé na podstawie “art. 24 W zw. z art. 448 KC jako naruszajape dobra osobiste skazanego: godnos'é i prawo do intymnoéci v _ 9 marca 2007 roku do 27 lutego 2009 roku Sądowi Penitencjarnernu wraz z.zarządzenia1ni. Wniosek ten podlegał jednak porninięciu. Bowiem już w uzasadnieniu odpowiedzina pozew pozwany podniósł, że zarzucane przez pozwanego przeiudnienie nie było bezprawne, a jeśli występowało, to było zgodne z przepisami art. 248 § 1 KKW Űr 39). A więc na etapie postępowania pierwszoínstancyjnego " po stronie pozwanej zaktualizował się ciężar udowodnienia, że pozwany stosował się do wymogów przywołanego przepisu. Skoro więc przedmiotowy wniosek dowodowy złożony jest na tę samą okoliczność, winien on' zostać zgłoszony przez pozwanego już na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji. W konsekwencji nie sposób się zgodzić z pozwanym, że o potrzebie zgłoszenia tego wniosku dowodowego' dowiedział się z uzasadnienia zaskarzonego wyroku - _o potrzebie tej wiedział wcześniej, a jedynie był przekonany, ze wnioski dowodowe zgłoszone przezeń w pierwszej kolejności będą wystarczające do' udowodnienia określonej okoliczności; takie błędne przekonanie strony nie uzasadnia jednak zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych na etapie postępowania apelacyjnego. Wynikająca z uzasadnienia wyroku sądu potrzeba zgłoszenia nowych wniosków dowodowych dotyczy sytuacji, w której sąd powołuje się na zupełnie nowe okoliczności, których W dotychczasowym postępowaniu strony nie objęły swoimi twierdzeniami; taka sytuacja jednak - jak już wskazano - w sprawie nie występuje, gdyż sam pozwany odwoływał się do przestrzegania wymogów' art. 248 § l KKW. Skoro zaś pozwany nawet nie przywołuje, ze na wcześniejszym etapie postępowania nie było możliwe zgłoszenie tegoż wniosku. dowodowego, podlegał on pominięciu zgodnie z dyspozycją art. 381 KPC. I Pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 23 i 24 W zw. z art. 448 KC poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że naruszone zostały dobra osobiste' powoda oraz ze zostały spełnione przesłanki zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia pieniężnego w związku z naruszeniem dóbr osobistych powodatj. bezprawność i wina pozwanego . W tym zakresie należy przede wszystkim wskazać, że już samo umieszczenie powoda w celi, w której przekroczone były wynikające z art. 110 § 2 KKW normy rnetrazowe, może stanowić naruszenie godności i prawa do prywatności, a więc dóbr osobistych (vide teza z uzasadnienia wyroku S.A. we Wrocławiu z 6 grudnia 200? r. I AC8. 499/O7, Lex 488132). Skoro zaś w sprawie naruszenie przywołanego przepisu było poza sporem, w oczywisty sposób zo stały naruszone dobra osobiste powoda z art. 23 KC. Oczywiście samo przekroczenie' nonny powierzchniowej nie uzasadniało jeszcze żądania pieniężnego." Jednakze w sytuacji, W której powód odbywał karę pozbawienia wolności W przeludnionych celach, z niewystarczające oddzieionyrn kącíkiern sanitarnym, z niewystarczającą ilością sprzętu, nieodpowiednią wentylacja, oraz innymi uciążliwościami, winno być uznane za przejaw ponizającego traktowania, prowadzacego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności, rodzącego odpowiedzialność na podstawie nart. 24 w zw. ż art. 448 KC jako naruszające do-bra osobiste skazanego: godność i prawo do intymności Y --- STRONA 12 --- 10' (vide teza z uzasadnienia Wyroku S.A. W Poznaniu z7 kwietnia 2010 r. I ACa 222.510, Lex 628125).  . ' . Powyzsze nakazuje réwniei uznaé, Ze nie by} skutcozny zarzut namszenia przez sqd pierwszej instancji art. 3 Europej skiej Konwenoji 0 Ochronie Praw Czlowieka. i podstawowych Wolnoéci sporzaydzonej 4 listopada 1950 roku W Rzymie (Dz.U. N1" 61 21993, poz. 284) poprzez przyj qcie, Zc powod byl W Zakfadzie Karnym W 1 traktowany W sposob nieludzki i ponizajqcy Zgodnie bowiem 2 tym przepisem nikt nie moze byé poddany torturom ani nieludzkicmu lub ponizajqcemu tralctowaniu albo karaniu. .Tal< zasadnie uznat sqd pierwszej instancji, umieszczenie powoda W przeludnionej celi byto sprzeczne z przywoianym przepisem. , ’ _ Odnos'nie zaé przestanjki bezprawnosici pozwany podniosl zarzut, zgodnie ktoflym Sqd Okrqgowy namszyl’ dyspozycjq art. 24 KC w zw. z art. 110 § 2 KKW i art. 248 § 1 KKW poprzez rliewlaéoiwe zastosowanie an. 24 KCti niezastosowaraie art. 248 § 1 W zw. z art. 110 § 2 KKW polegajape na przyjqciu, Ze dziaiania pozwanego byty bezprawne . Zgodnie z obowiaczujqcym do 5 grudnia 2009 roku art. 248 § 1 KKW, auwiqo W okresie, W ktorym powéd znajdowal siq W przeludnionej oeli (sqd ustalit, Ze miato to miejsoe do 26 lutego 2009 roku, ktorego to ustalenia niekwestionuje Zadna ze stron), W szczegolnic uzasadnionych Wypadkach dyrektor zaltladu karnego lub areszm éledozego mogi umieécié osadzonych, na ozas okreélony, W Warunlcach, W ktérych powierzchnia W celi na. jedna. osobg Wynosi mniej niz 3 mg (zd. 1),. a 0 takim Ltniieszczeniu nalezalo bezzwtocznie powiadomié sqdziego penite1_1cjarneg_o (zd. II). ' Talc jui zaznaozono, Sa_d O1<r<ggowy Wskazal W uzasadnienju zaskarzonego Wyroku, Ze pozwanynie Wykazaif W sprawie, aby przestrzogat zasad \V§1'I]jl(&j8cC}/G151 z tegoz przepisu U6. 207), zaé takie ustalenie zostalo uznane za prawidlowe. Z tego powodu za prawidtowe nalozy uznaé rowniez zwazenie, Ze zachowanie pozwanego byio bezprawne. Niczaleznic od tego na1e'zy zaznaczyé, Ze do stwierdzonia Wysta_pienia ,,szczeg6lnic uzasadnionego Wypadku” W rozumieniu przywolanego przepisu nie Wystarcza ogolnikowe powoianie siq na istniejapy W kraju stan przeiudnicnia zakiadéw karnych (vide teza z uzasadnicnia Wyroku SN z 17 marca 2010 r. IICSK 486r’09, Lex 599534). Rowniez WiQC z uwagi, Ze pozwany W apelacji nie przywohzje zadnej konkretnej okolicznoéci, pomijajap oczywiécie OWO przeludnienie, przcmawiajqce za umieszeniem pozwanogo W przeludnionej ceii, nalezy Z8.ElkC6pt0W8.(§ konkluzjq sqdu pierwszej instancji, zc zachowanie pozwanego bylro bezprawne. Zasadnie réwniez sqd pierwszej instancji zwazyi, ze W sytuacji, W ktorej pozwany, realizujato olqeélonq politykq kamad jednoczeénie nie zapewnial poszerzenia baz__y nic:z‘oe;dnej do przyjmowania coraz to WiQ1(SZ6j iloéci wicginiéw, ponosi on Wino za przeludnienic panujqcc W Zakladzie Karnym, jalc réwnicz za powstaie zaniedbania dotyczqce ztego stanu tcchnioznego i niezadowalajqoego Wyposazcnia ccl. 1. 10' (vide teza z uzasadnienia wyroku S.A. w Poznaniu ż-7 kwietnia 2010 r. I ACa 222! 10, Lex 628185). . . ` . Powyższe nakazuje również uznać, że nie był skuteczny zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych Wolności sporządzonej 4 listopada 1950 roku w Rzymie (Dz.U. Nr 61 z "1 993, poz. 284) poprzez przyjęcie, że powód był W Zakładzie Karnym w I. traktowany w sposób nieludzki i poniżający .Zgodnie bowiem z tym przepisem nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizającemu traktowaniu albo karaniu. .Tak zasadnie uznał sąd pierwszej instancji, umieszczenie powoda w przeluclnionej celi było sprzeczne z przywołanym przepisem. . j _ Odnośnie zaś przesłanki bezprawności pozwany podniósł zarzut, zgodnie którym Sąd Okręgowy naruszył dyspozycję art. 24 KC w zw. z art. 110 § 2 KKW i art. 248 § 1 KKW poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 24 KCà niezastosowanie art. 248 § l w zw. z art. 110 § 2 KKW polegające na przyjęciu, ze działania pozwanego były bezprawne . Zgodnie z obowiązującym do S grudnia 2009 roku art. 248 § 1 KKW, alwięc w okresie, w którym powód znajdował się w przeludnionej celi (sąd ustalił, że miało to miejsce do 26 lutego 2009 roku, którego to ustalenia niekwestionuje żadna ze stron), w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 rng (zd. I), a o takim Lunieszczeniu należało bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego (zd. ll). ' .Tak już zaznaczono, Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że pozwanynie wykazał w sprawie, aby przestrzegał zasad wyflających z tegoż przepisu Un. 207), zaś takie ustalenie zostało uznane za prawidłowe. Z tego powodu za prawidłowe nalezy uznać również zważenie, że zachowanie pozwanego było bezprawne. Niezależnie od tego należy zaznaczyć, że do stwierdzenia wystąpienia „szczególnie uzasadnionego wypadku” w rozumieniu przywołanego przepisu nie wystarcza ogólnikowe powołanie się na istniejący w kraju stan przeiudnienia zakładów karnych (vide teza z uzasadnienia wyroku SN z l7 marca 2010 r. IICSK 486f'O9, Lex 599534). Również więc z uwagi, że pozwany w apelacji nie przywołuje żadnej konkretnej okoliczności, pomijając oczywiście owo przeludnienie, przemawiające za umieszeniem pozwanego w przeludnionej celi, należy zaakceptować konkłuzję sądu pierwszej instancji, że zachowanie pozwanego było bezprawne. Zasadnie również sąd pierwszej instancji zważył, że W sytuacji, W której pozwany, realizując określoną politykę karną jednocześnie nie zapewniał poszerzenia bazy niezbędnej do przyjmowania coraz to większej ilości więźniów, ponosi on winę za przeludnienie panujące w Zakładzie Karnym, jak również za powstałe zaniedbania dotyczące złego stanu technicznego i niezadowalającego wyposażenia cel. z. --- STRONA 13 --- _ 11 l  W konsekwencji powyzsze zarzuty pozwanego sa nieskuteczne. Siusznio WiQC Sad Okrogowy zWa2y%, Ze pozwany, co do zasady, ponosii odpowiedzialnoéé za naruszenie dobr osobistyoh powoda. Odnoszao sic; do okresu, za jaki poWodoWi nalczalo sio zadoééuozynienio na Wstopie przypomnieé nalezy, Ze roszczenia powoda za okres do 9 maroa 2007 roku zostaiy przez Sad Okrqgowy uznane za przedawnione. Z tego Wzglqdu nalezy odnieéé sin; do zarzutu powoda, zgodnie zlktorym sad pierwszej instancji W tym zakresie naruszyt dyspozycjq art. 4421 § 1 KC. Dodatkowo powod podniosl, Ze nie by} éwiadom, i2 pozwany lamic jcgo prawa i dopiero gdy siq dowiedziat, ztozyi pozew; dodatkowo zaznaczyt, ze ,,nie moze byé .p1'Z6d8.WI1i6I1i3, jak Wchodzi W grrg czlowiek, ktoly ma swoje prawa ustalone przez konstytucjq [Rzeozypospolitej ?o1skiej], a ktoé inny je tamie majac Wiedzo o tym, Ze krzywdzi tym samym tego czlowieka”. Nadto powod zarzucit, Ze W warunkach, W jakich przebywat W ZK ,,nie mozna byto normalnie fimkcjonowaé i samemu staraé sio resocjalizowaé [...],jedyne, co mozna ‘oylo zrobio, to bardziej sio zdemoralizowaé”. Przede Wszystkim W tym zakresic nalezy Wskazaé, Ze W sprawic znaj dowat zastosowanie nic tylko art. 4421 KC, ale rowniez nieobowiazujaoy juz art. 442 KC. Zgodnie bowiem 2 art. 2 ustawy 2; 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy ~ Kodeks cywilny (Dz.U. NI 80, poz. 538), art. 4421 KC stosowaio siq tylko do roszczefi powstatyoh przed dniem Wojéoia W Zycie tej nowcli, a WiQC do 10 sierpnia 2007 roku (por. art. 3 tejzo noweli), a. Wedlug przepisow dotyohozasowyoh W tym dniu jeszoze nioprzodawnionych. W konsekwenoji do roszcz'oI'1.poWsta%ych przed 10 sierpnia 2007 roku i W tym dniu juz przodawnionyoh W myél art. 442 KC, stosowaio sit; ten ostatni przepis. ' Rozwazania to nie maja jednakzo decydujaoego znaczonia W sprawie, albowiern zarowno art. 442 § 1 zd. I KC, jak i art. 4421 § 1 zd. I KC przewidywaty, Zo roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej ozynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z uplywem lat trzech od dnia, W ktérym poszkodowany dowiedziai sio 0 szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Przepisy to W tym zakresie sq idontyczne. W konsokwencji skoro — co zasadnie ustalik sad piorwszej instanoji — pozcw zostat zlozony przez powoda pozbawionego Wolnoéci W administraoji zaldadu kamego (por. art. 165 § 3 KPC) 10 marca 2010 roku (la 8), trzyletniemu okresowi przedawnienia ulegiy roszczenia powstafe do 9 marca 2007 roku (por. art. 112 KC). ‘ Nie maja W tym zakresie znaczenia twierdzenia powoda, ze Wozcéniej nie by? éwiadom, Ze pozwany tamie jego prawa. Ustalenie Wiedzy poszkodowancgo 0 szkodzie nie jest rekonstrukcjav na podstawie Wypowiedzi poszkodowanego, rzeczywistego stanu jego siwiadomoéoi, Iocz stanowi przypisanie poszkodowanemu, na podstawie  okolioznoéci intersubiektywnie sprawdzalnych, éwiadomoéci Wystapielmia szkody. Przypisafiie poszkodowanomu talciego stanu éwiadomoéci jest zrclatywizowano do Wlasioiwoéci podmiotowych poszkodowanego, dostopncj mu wiedzy 0 okolicznoéciach Wyrzadzenia szkody oraz zasad doéwiadozenia Zyoiowego (vide teza z uzasadnienia W}I1'01{t1 SN Z 19 marca _ 11 I - W konsekwencji powyższe zarzuty pozwanego są nieskuteczne. Słusznie więc Sąd Okręgowy zważył, ze pozwany, co do zasady, ponosił odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powoda. Odnosząc się do okresu, za jaki powodowi należało się zadośćuczynienie na wstępie przypomnieć należy, że roszczenia powoda za okres do 9 marca 2007 roku zostały przez Sąd Okręgowy uznane za przedawnione. Z tego względu należy odnieść się do zarzutu powoda, zgodnie zlktórym sąd pierwszej instancji w tym zakresie naruszył dyspozycję art. 4421 § 1 KC. Dodatkowo powód podniósł, ze nie był świadom, iż pozwany łamie jego prawa i dopiero gdy się dowiedział, złożył pozew; dodatkowo zaznaczył, że „nie może być ,przedawnienia jak wchodzi W grę człowiek, który ma swoje prawa ustalone przez konstytucję [Rzeczypospolitej Folskiejj, a ktoś inny je łamie mając wiedzę o tym, że krzywdzi tym samym tego człowieka”. Nadto powód zarzucił, ze W warunkach, W jakich przebywał w ZK „nie można było normalnie fimkcjonować i samemu starać się resocjalizować [...],- jedyne, co można było zrobić, to bardziej -się zdemoraiizować”. Przede wszystkim w tym zakresie należy wskazać, że w sprawie znajdował zastosowanie nie tylko art. 4421 KC, ale również nieobowiązujący już art. 442 KC. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy ~ Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538), -art. 4421 KC stosowało się tylko do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej noweli, a więc do 10 sierpnia 2007 roku (por. art. 3 tejże noweli), a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych. W konsekwencji do roszczeń .powstałych przed 10 sierpnia 2007 roku i w tym dniu juz' przedawnionych W myśl art. 442 KC, stosowało się ten ostatni przepis. ` Rozważania te nie mają jednakże decydującego znaczenia w sprawie, albowiem zarówno art. 442 § 1 zd. I KC, jak i art. 4421 § 1 zd. I KC przewidywały, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem níedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przepisy' te W tym zakresie są identyczne. W konsekwencji skoro - co zasadnie ustalił sąd pierwszej instancji - pozew został złożony przez powoda pozbawionego wolności W administracji zakładu karnego (por. art. 165 § 3 KPC) 10 marca 2010 roku (lc 8), trzyletniemu okresowi przedawnienia uległy roszczenia powstałe do 9 marca 2007 roku (por. art. 112 KC). “ Nie mają w tym zakresie znaczenia twierdzenia powoda, że wcześniej nie był świadom, że pozwany łamie jego prawa. Ustalenie wiedzy poszkodowanego 0 szkodzie nie jest rekonstrukcja, na podstawie wypowiedzi poszkodowanego, rzeczywistego stanu jego świadomości, lecz stanowi przypisanie poszkodowanernu, na podstawie _ okoliczności intersubiektywnie sprawdzalnych, świadomości wystąpienia szkody. Przypisanie poszkodowanernu takiego stanu świadomości jest zrelatywizowane do właściwości podmiotowych poszkodowanego, dostępnej mu wiedzy o okolicznościach wyrządzenia szkody oraz zasad doświadczenia życiowego (vide teza z uzasadnienia wyroku SN z 19 marca --- STRONA 14 --- 12 1991 1. I AC1” 39f91, Legafis Wersja 552). Przy czym stan swiadomosoi z przywotanego przepisu nie dotyczy zakresu szkody ozy o trwaloéci jej nastepstw, Ieczjedynie swiadomoéoi o szkodzie jako takiej (szkodzie W ogole) i o osobie obowiazanej do jej naprawienia (vide: uzasadnienie uchwaty SN {7} Z 191 lutego 1963 r. III PO 6/62, OSNC 1964, z. 5, poz. 87; teza z uzasadnienia Wyroku SN Z 24 listopada 1971 r. I CR_491!'71, OSNCPIUS 1972, Z. 5, poz. 95). Taka slwiadomoéé o naruszeniu jego dobra osobistego i osobie namszajacej, powod musiat mien’: na biezaco — z kazdym dniem przebywania W Zaktadzie Karnym. Jeéli zas’ odczytaé pozostate twierdzenia powoda W zalcresie tego zarzutu jako odwolanie sie do konstmkcji naduzycia przez pozwanego prawa podmiotowego powotania sie na przedawnienie (art. 5 KC), Wskazaé nalezy, Ze skoro W okresie biegu przedawnienia nie istniaiy zasadnicze, usprawiedliwione przeszkody W zakresie doohodzenia stosownego roszczenia przez powoda, nie moze on kwestionowaé skutecznosoi zgtoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia z powoitaniem sie na konstmkcje naduzycia prawa (vide teza z uzasadnienia Wyroku SN z 6 maja 2010 r. II CSK 536/O9, publ. W: Lex 585765). Jednoczesnie godzi sie zaznaczyé, Ze — jak Wskazuje sam powod W pozwie — granicami przedmiotowymi sprawy objal okres od 3 Wrzeénia 2002 roku. Oznaoza to, ze naj starsze roszczenia przedawnialy sie juz 3 Wrzeénia 2005 rolcu. Skoro zas poW6d pozew Wniosi‘ 10 marca 2010 roku, dokonal tego ok. 4,5 roku po przedawnieniu naj dalej Wymagalnyoh roszozefi. Nalezy Wieo Wskazaé, ze nawet najbardziej uzasadnione roszozenia musza zostac’: oddalone,jes1i strona znacznie uchybita terminowi do Wszczeoia postepowania majapego na. celu ich realizacje (vide teza z uzasadnienia Wyroku SN z 12 Wrzesnia 2007 r. I CSK 213/'07, Lex 303645). __ Natomiastprzedawtlione roszczenio, z uwagi na stosowny zarzut strony pozwanej Q. 3 7), nie moze byé skutecznie doohodzone przed sadem powszeohnym. Zgodnie bowiem z art. 117 §' 2 zd. I KC po uplywie terrninu przedawnienia dhznik moze uchylié sie od jego zaspokojenia. ' V ' . _ . W konsekwenoji za niezasadny nalezy uznaé zarzut powoda naruszenia przez sad pierwszej instancji dyspozycji art. 4421 KC. Z tego Wzgledu zasadnie sad pierwszej instancji, jako owes, za ktéry powodowi nalezato sic; zadoséuczynienie, przyjact przedziat ozasu miedzy 10 maroa 2007 roku a 9 maroa 2010 roku (sam powod W uzasadnieniu pozwu jako oezure koficowa okresu obj etego granicami przedmiotowymi spravvy Wskazuje 9 marca 2010 roku {k. 212,1). ’ A Obydwie strony kwestionowaly kwote zasadzonego zadoséuczynienia. I tak powod podnosil, ze kwota 2.000 2% nie jest W stanie zrekompensowaé Wyrzadzonych mu przez pozwanego krzywd i szkod, jakich doznal, zas pozwany podnosit, Ze sad pierwszej instanoji naruszyt dyspozycje art; 23 i 24 W ZW. z 448 KC poprzez zasadzenie na rzecz powoda W zwiazku z naruszeniem dobr osobistych zadoééuczynienia nie W odpowledniej, lecz W nadmiemej Wysokosci. I l Sad Apeiacyjny W " oalosoi..podzie1a rozwazania sadu pierwszej instancji, ze zasadzenie zadoséuczyriienie W przyjetej Wysokosci jest odpowiednie z uwagi na okolicznosoi 12 1991 r. I ACr 39t91, Legafis wersja 552). Przy czym stan świadomości z przywołanego przepisu nie dotyczy zakresu szkody czy o trwałości jej następstw, leczjedynie świadomości o szkodzie jako takiej (szkodzie w ogóle) i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (vide: uzasadnienie uchwały SN {7} z 11 lutego 1963 r. III PO 6/62, OSNC 1964, z. 5, poz. 87; teza z uzasadnienia wyroku SN z 24 listopada 1971 r. I CR 49lf"i'l, OSNCPiUS 1972, z. 5, poz. 95). Taką świadomość o naruszeniu jego dobra osobistego i osobie namszającej, powód musiał mieć na bieżąco - z kazdym dniem przebywania w Zakładzie Karnyrn. Jeśli zaś' odczytać pozostałe twierdzenia powoda W zakresie tego zarzutu jako odwołanie się do konstrukcji nadużycia przez pozwanego prawa podmiotowego powołania się na przedawnienie (art. 5 KC), wskazać należy, że skoro w okresie biegu przedawnienia nie istniały zasadnicze, usprawiedliwione przeszkody w zakresie dochodzenia stosownego roszczenia przez powoda, nie może on kwestionować 'skuteczności zgłoszonego -przez pozwanego zarzutu przedawnienia z powołaniem się na konstrukcję nadużycia prawa (vide teza z uzasadnienia wyroku SN z 6 maja 2010 r. II CSK 536/09, publ. w: Lex 585765). Jednocześnie godzi się zaznaczyć, ze - jak wskazuje sam powód w pozwie - granicami przedmiotowymi sprawy objął okres od 3 września 2002 roku. Oznacza to, że naj starsze roszczenia przedawnialy się juz 3 września 2005 roku. Skoro zaś powód pozew wniósł 10 marca 2010 roku, dokonał tego ok. 4,5 roku po przedawnieniu naj dalej wymagalnych roszczeń. Należy więc wskazać, że nawet najbardziej uzasadnione roszczenia muszą zostać oddalone, jeśli Strona znacznie uchybiła terminowi do wszczęcia postępowania mającego na celu ich realizację (vide teza z uzasadnienia wyroku SN z 12 września 2007 r. I CSK 213/'0'?, Lex 303645). _ Natomiastprzedawnione roszczenie, z uwagi na stosowny zarzut strony pozwanej Ű. 3 7), nie może być skutecznie dochodzone przed sądem powszechnym. Zgodnie bowiem z art. 117 §` 2 zd. I KC po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od jego zaspokojenia. " ' ' . _ . W konsekwencji za niezasadny należy uznać zarzut powoda naruszenia przez sąd pierwszej instancji dyspozycji art. 4421 KC. Z tego względu zasadnie sąd pierwszej instancji, jako ohes, za który powodowi należało się zadośćuczynienie, przyjął przedział czasu między 10 marca 2007 roku a 9 marca 2010 roku (sam powód w uzasadnieniu pozwu jako cezurę końcową okresu objętego granicami przedmiotowymi sprawy wskazuje 9 marca 2010 roku {k. 2v}). _ , Obydwie strony kwestionowały kwotę zasądzonego zadośćuczynienia. I tak powód podnosił, ze kwota 2.000 zł nie jest w stanie zrekompensować wyrządzonych mu przez pozwanego krzywd i szkód, jakich doznał, zaś pozwany podnosił, że sąd pierwszej instancji naruszył dyspozycję art.: 23 i 24 w zw. z 448 KC poprzez zasądzenie na rzecz powoda w związku z naruszeniem dóbr osobistych zadośćuczynienia nie w odpowiedniej, lecz w nadmiernej wysokości. “ I Sąd Apelacyjny W " całości.. podziela rozważania sądu- pierwszej instancji, że zasądzenie zadośćuczynienie w przyjętej wysokości jest odpowiednie z uwagi na okoliczności --- STRONA 15 --- 13 . sprawy. Przy czym, z uwagi na brak podstaw do duplikowania prawidtowo dokonanyoh rozWaza1i prawnyeh, nie jest mi celovvym, ani nie jest obowiazkiem sadu drugiej instancji powtarzanie ustalefi i ooeny prawnej dokonanych przez sad pierwszej instaneji, o ile bowiem je podziela, Wystarozy daé temu W uzasadnieniu Wyraz (vide teza 2 uzasadnienia Wyroku SN z 16 lutego 2005 r. W CK 526/04, Lex 177281). _ W tym miejscu nalezy odniesé sie rowniez do twierdzenia pozwanego, zawartego W uzasadnieniu apelaoji," zgodnie z ktorym W stanach faktycznych orzeczefl, na ktore powotywad sie sad pierwszej instancji, nie II18. podobiefistw na tyle istotnych i widocznych do niniejszej spawy, ktore pozwoliloby opieraé sie na nich. _ Wskazaé nalezy, ze przyktadowo W sprawie Iwaficzuic przeciwko Polsoe (Wyroku ETPC, Czwartej Sekcji z 15 listopada 2001 roku, skarga :11 25196/94, hftp:f/bip.ms. gov.p1/pIr'praWaozlowiekafeuropejskitrybuna1prawozloWiekaforzeozniotWo europej skiego~trybuna1upraWczloWiekaforzeczenia~Wsprawachdotyczaoychpo1skir'rok— 2001/), zasacdzono na rzeoz skarzacego kwote 30.000 2% z tytutu szkod niemaj atl<oWych (co, przy uWzgIed11ie11iu samej tylko inflacji, W aktualnych realiach musialoby stanowié kwote odpowiednio Wieksza). Zestawienie tej kwoty Z zasadzona na rzecz powoda kwota 2.000 2% nakazuje uznaé, ze mniejsze natezenie dolegliwosoi, jakie odczuwat poW6d, niz stanowiio to podstawe zasadzenia odpowiedniej kwoty przez ETPC W przywotanej sprawie, skutkowato tez odpowiednio n111iejsza_kv~=ota zasadzonego zadoséuczynienia. _ Iednoczesxlie nalezy pamietaé, ze indywidualny I oeenny chaxakter swiadczenia. przyznawanego na podstawieart. 448 KC przesadza o tyrn, i2 ostateczne ustalenie, jaka konlcretnie Icwota jest ,,odpoWiednia”, z istoty swej nalezy do sfezy swobodnego uznania. sedziowskiego, a tym samym pozostawia — z Woli ustawodawcy — znacza swobode sadowi orzekajacemu W okreéleniu Wysokoéoi naleznej sumy pienieznej. Stad tez skuteczne zakwestionowanie Wielkosci zasadzonego z tego tytuhl éwiadczenia mozliwe jest tylko Wowczas, gdy jego nieproporoj onainoéé do Wyrzadzonej krzywdy jest bardzo Wyrazna, czy Wrecz razaca (vide; teza z uzasadnienia Wyroku 0N z 8 sierpnia 2007 r. I CSK 165/I07; OSNCZD 2008, z. 3, poz. 66; teza z uzasadnienia Wyroku SA. W Poznaniu z 10 Stycznia 2008 r. I AC5. 1048/07, Lex 466432). Tali samo orzecznjctwo Wypowiadato sie W przedmiooie oharakteru zadoséuczynienia z art. 445 KC (vide: teza z uzasaclnienia Wyroku SN 2 I5 Wrzasnia 1999 1'. III CKN 339/98, OSNC 2000, z. 3, poz. 58; teza 2 uzasadnienia Wyroku SN z 4 lutego 2008 r. III KK 349/07, Legalis Wersja 560; teza z uzasadnienia W‘}.’I‘OI<1l S.A. W Katowicach 2: 14 lutego 2008 r. II AKa 11/08, Legalis wersja 560), a Wiec odwotanie sie przez Sad Ohegowy do tego ostatniego przepisu, jako maj ace zapewne na ce1u,per analogiam Zegis, Wzmoonienie jego argumentaoji co do Wysokosci zasadzonego swiadozenia (k. .209210), nie moze skutkowaé uznaniem zaskarzonego Wyroku za Wad1iWy. Z powyzszych Wzgledow za prawidtowe nalezy uznaé zasadzenie od pozwanego, na rzecz powoda, przez sad pierwszej instancji, kwoty 2.000 zt tyttdem zadoséuczynienia. 13 _ sprawy. Przy czym, z uwagi na brak podstaw do duplikowania prawidłowo dokonanych rozważań prawnych, nie jest mi celovvym, ani nie jest obowia_zkiem sądu drugiej instancji powtarzanie ustaleń i oceny prawnej dokonanych przez sąd pierwszej instancji, o ile bowiem je podziela, wystarczy dać temu W uzasadnieniu wyraz (vide teza z uzasadnienia wyroku SN z 16 lutego 2005 r. W CK 526/O4, Lex 177281). _ W tym miejscu należy odnieść się również do twierdzenia pozwanego, zawartego W uzasadnieniu apelacji, zgodnie z którym W stanach faktycznych orzeczeń, na które powoiywał się sąd pierwszej instancji, nie Ina podobieństw na tyle istotnych i widocznych do niniejszej spawy, które pozwoliłoby opierać się na nich. _ Wskazać należy, że przykładowo W sprawie Iwańczuk przeciwko Polsce (wyroku ETPC, Czwartej Sekcji z 15 listopada 2001 roku, skarga nr 25196/94, http:Í/bip.ms.gov.p1/plf'prawa-czlowiekafeuropejski-trybunał-praw-czlowiekaforzecznictwo- europej skiego~trybuna1u-praw-czlowieka!orzeczenia¬w-sprawach-dotyczacych-polskifrole 2001!), zasądzono na rzecz skarżącego kwote 30.000 zł z tytułu szkód niemaj ątkowych (co, przy uwzględnieniu samej tylko inflacji, W aktualnych realiach musiałoby stanowić kwotę odpowiednio większą). Zestawienie tej kwoty Z zasądzoną na rzecz powoda kwotą 2.000 zł nakazuje uznać, że mniejsze natężenie dolegliwości, jakie odczuwał powód, niz stanowiło to podstawę zasądzenia odpowiedniej kwoty przez ETPC w przywołanej sprawie, skutkowało tez odpowiednio niniejsząkwotą zasądzonego zadośćuczynienia. _ Jednocześnie nalezy pamiętać, że indywidualny i ocenny charakter świadczenia przyznawanego na podstawieart. 448 KC przesądza o tym, iz ostateczne ustalenie, jaka konkretnie kwota jest „odpowiednia”, z istoty swej należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, a tym samym pozostawia - z woli ustawodawcy - znaczą swobodę sądowi orzekającemu w określeniu wysokości należnej sumy pieniężnej. Stąd też skuteczne zakwestionowanie wielkości zasądzonego z tego tytułu świadczenia mozliwe jest tylko wówczas, gdy jego nieproporcj onalność do wyrządzonej krzywdy jest bardzo wyraźna, czy wręcz rażąca (vide; teza z uzasadnienia wyroku SN z 8 sierpnia 2007 r. I CSK 165f07; OSNC-ZD 2008, z. 3, poz. 66; teza z uzasadnienia wyroku S.A. W Poznaniu z 10 'stycznia 2008 r. I ACa 1048/07, Lex 466432). Tak samo orzecznictwo wypowiadało się w przedmiocie charakteru zadośćuczynienia z art. 445 KC (vide: teza z uzasadnienia wyroku SN z 15 września 1999 r. III CKN 339/98, OSNC 2000, z. 3, poz. 58; teza z uzasadnienia wyroku SN z 4 lutego 2008 r. III KK 349/07, Legalžs wersja 560; teza z uzasadnienia wyroku S.A. W Katowicach z 14 lutego 2008 r. II AKa ll/08, Ĺegalžs wersja 560), a wiec odwołanie się przez Sąd Ohęgowy do tego ostatniego przepisu, jako mające zapewne na celu, per analogíam Zegis, wzmocnienie jego argumentacji co do wysokości zasadzonego świadczenia (k. ,209-210), nie może skutkować uznaniem zaskarżonego wyroku za wadliwy. Z powyższych względów za prawidłowe należy uznać zasądzenie od pozwanego, na rzecz powoda, przez sąd pierwszej instancji, kwoty 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia. --- STRONA 16 --- 14 Z uwagi na obj:gcie zakresem zaskarzenia réwniez rozstrzygnieoia 0 Zadaniu odsetek od roszozenia gtdwnego , 2 uwagi na brak autonornicznych zarzutéw W tym zakiresie, Wskazaé nalezy, 2e rozstrzygnieoie to jest akcesoryjne materiatnie do orzeczenia o roszczeniu g16Wnym (poi: a1t.'481 § 1 KC). Z tego Wzgledu bezzasadnosé obu apelacji W zalcresie roszczenia gtéwnego, W sytuacji, gdy sad drugiej instancji nie dostrzegt W tym zalcresie uchybiefi mogacyoh bye Wzietymi pod rozwage 2 urzedu, Winna skutkowaé oddaleniem apelacji r6Wnie2 W tyrn zakresie. < I A Pozwany zakresem zaskarzenia objal réwniez zawarte W ust. 3 zaskarzonego Wyroku pOS’EElI10Wi8I1i6, moca ktorego — na podstawie art. 102 KPC — postanowiono nie obcia_2a6 powoda kosztami procesu, W tym kosztami strony pozwanej. Skoro — zgodnie 2 przywotanym przepisemi — W Wypadkach szczegélnie uzasadnionyoh sad moze zasadzié od strony przegrywajacej tylko czesé kosztow albo nie oboiagaéjej W ogole kosztami, rozstrzygniecie to nalezy uznaé 2a prawidtowe. ‘ Z jednej strony bowiem zasadnie sad pierwszej instancji przywotat trudna sytuaoje 2}/ciowaa i materialna powoda (znaiazlo to min. Wyraz W zwolnieniu poWoda od kos2t6W sadowych) — powod nie ma majajcku i nieosiaga dochodu._ Z drugiej strony nalezy zauWa2y6, 2e vvytaczajac powodztwo powod rnégi bye W sposob usprawiedliwiony subiektywnie przekonany o shlsznosoi sWojego roszczenia (0 ozym swiadozy, 2e roszozenie o zaptate zostalo uznane za usprawiedliwione co do zasady). Okolioznosci te pozwalaty W sprawie na zastosowanie dobrodzi/ejstwa art. 102 KPC (vide teza uzasadnjenia postanowieriia SN z 3 lutego 2011 r. I CZ 1'71f10, Lex 738386). Majao na uwadze poWy2sze na podstawie art. 385 KPC apelaoje obu stron nalezato oddalié W calosci jako niezasadne. _ W przedmiooie koszt6W postepowania odwolawczego sad Wzial pod uwage, 2e apeiaoje obu stron. zostaly uznaneza niezasadne i to obie strony W postepowaniu przez Sadem Apelacyjnym jako sadem drugiej instancji ulegly co do_ swoich 2atdaii. Pozwalato to — na podstawie art. 100 zd. I KPC — znieéé miedzy stronami koszty procesu. Parnietaé bowiem naleiy, 2e W zakresie rozstrzygniecia o kosztach to zasada orzeozenial 0 roszczeniu gtownym jest Wazniej sza, 1112 konkretna Wysokosé, W jakiej zadania stron zostaly uwzglednione (teza 2 uzasadnienia Wyroku SN 2 13 Iistopada 1974 r. II CR 418174, Legaifs Wersja 529). Tym bardziej, 2e art. 100 KPC ni_e Wymaga arytmetycznie doktadnego rozdzielenia kos'ztc'>W procesu Wedhlg stosunku ezesci uwzglednionej" do oddalonej, ale stawia stusznoéé jako zasadnicze kryterium roziozenia kosztéw (vide: orzeczenie SN dnia 30 kwiemia 1952 roku Wydfillfi W sprawie o sygn. alct C 290/52, opubl. W: OSN 1953, z. 4, poz. 99; teza 2 uzasadnienia postanowienia SN z 4 paidziernika 1966 roku wydanego W sprawie o sygn. akt II PZ 63f66, publ. W: Legalis Wersja 529).  ' Nalezato jednak pamietaé, Ze powod, zWo1niony od kosztéw sadowych moca postanowienia. sadu (la 27), nie uiscit W sprawie optaty od apelacji. Nie nmiej jedna te same argumenty, jakie przemawialy za oddaleniem zawartego W apelacji pozwanego zazalenia na 14 Z uwagi na objęcie zakresem zaskarżenia również rozstrzygnięcia o żądaniu odsetek od roszczenia głównego , z uwagi na brak autonomiczuych zarzutów w tym zakresie, wskazać należy, że rozstrzygnięcie to jest akcesoryjne materialnie do orzeczenia o roszczeniu głównym (por. a1t.'481 § 1 KC). Z tego względu bezzasadność obu apelacji w zakresie roszczenia głównego, w sytuacji, gdy sąd drugiej instancji nie dostrzegł W tym zakresie uchybień mogących być wziętymi pod rozwagę z urzędu, winna skutkować oddaleniern apelacji również W tym zakresie. ‹ ` I Pozwany zakresem zaskarżenia objął również zawarte W ust. 3 zaskarżonego wyroku postanowienie, mocą którego - na podstawie art. 102 KPC - postanowiono nie obciążać powoda kosztami procesu, w tym kosztami strony pozwanej. Skoro - zgodnie z przywołanym przepisem - w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążaćjej W ogóle kosztami, rozstrzygnięcie to należy uznać za prawidłowe. ` Z jednej strony bowiem zasadnie sąd pierwszej instancji przywołał trudną sytuację życiową i materialną powoda (znalazło to min. wyraz w zwolnieniu powoda od kosztów sądowych) - powód nie ma majątku i nieosiąga dochodu._ Z drugiej strony należy zauważyć, że wytaczając powództwo powód mógł być w sposób usprawiedliwiony subiektywnie przekonany o słuszności swojego roszczenia (o czym świadczy, że roszczenie o zapłatę zostało uznane za usprawiedliwione co do zasady). Okoliczności te pozwalały w sprawie na zastosowanie dobrodzi/ejstwa art. 102 KPC (vide teza uzasadnienia postanowienia SN z 3 lutego 2011 r. I CZ 1'71f10, Lex 738386). Mając" na uwadze powyższe na podstawie art. 385 KPC apelacje obu stron należało oddalić w całości jako niezasadne. _ W przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego sąd wziął pod uwagę, że apelacje obu stron zostały uznaneza niezasadne i to obie strony w postępowaniu przez Sądem Apelacyjnym jako sądem drugiej instancji uległy co' do_ swoich żądań. Pozwalało to - na podstawie art. 100 zd. I KPC - znieść między stronami koszty procesu. Pamiętać bowiem należy, że w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach to zasada orzeczenia' o roszczeniu głównym jest ważniejsza, niż konkretna wysokość, w jakiej żądania stron zostały uwzględnione (teza z uzasadnienia wyroku SN z 13 listopada 1974 r. II CR 4l8."'74, Legačfs wersja 529). Tym bardziej, że art. 1009 KPC nie wymaga arytmetycznie dokładnego rozdzielenia kosztów procesu według stosunku części uwzględnionej' do oddalonej, ale stawia słuszność jako zasadnicze kryterium rozłożcnia kosztów (vide: orzeczenie SN dnia 30 kwietnia 1952 roku wydane W sprawie o sygn. akt C 290/52, opubl. W: OSN 1953, z. 4, poz. 99; teza z uzasadnienia postanowienia SN z 4 października 1966 roku wydanego W sprawie o sygn. akt II PZ 63f66, publ. w: Legalis wersja 529). - " Należało jednak pamiętać, że powód, zwolniony od kosztów sądowych mocą postanowienia sądu (li: 27), nie uiścił W sprawie opłaty od apelacji. Nie mniej jedna te same argumenty, jakie przemawíały za oddaleniem zawartego w apelacji pozwanego zażalenia na --- STRONA 17 --- 15 rozstrzygniecie 0 1<:os2tac11;prooesu pierwszoinstancyjnego, przemawiaty W tym miejscu przeciw obciazeniu pozwanego kosztami postepowania odwotawozego. Z powyzszyoh Wzgledéw ~ na podstawie art. I08 § 1 zd. I KPC oraz art. 102 KPC — sad, W ust. 3 sentencji Wyroku, postanowil nie oboiazaé powoda kosztami postepowania apelacyjnego. W postepowaniu odwotawczym poW6d byt reprezentowany przez pelnomoenika ustanowionego 2 urzedu (k. 273), ktéry na rozprawie apelacyjnej, Wnoszac 0 ‘p1'ZYZI'1&11i6 kosztow pomocy prawnej udzietonej stronie z urzedu, oéwiadczyt (k. 302v), 2e koszty te nie zostaty optacone (por. § 20 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosoi z 28 Wrzeénia 2002 roku W sprawie optat 2a ezynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb_PafistWa kosztow nieoptaeonej pomocy prawnej udzieionej 2: urzedu {Dz. U. Nr 163, poz. 1348, 2e zm}). Z uwagi na vvynik sprawy, Wynagrodzenie petnomoonikowi 2 urzedu powoda, podwyzszone o stosowna stawke PTU (por. § 2 ust. 3 przywotanego rozporzadzenja) nalezato przyznaé i Wyplaoié 2e Skarbu Paristwa W Wysokosci 3.321 21 (por. § 6 plct 6 W 2W. 2 § 13 ust. 1 pkt 2 tegoz rozporzadzenia). Majac na uwadze powyzsze — na podstawie § 19 pkt 1 powotanego powyzej rozporzadzenia oraz przywotanyoh przepisow — sad, W ust. 2 sentencji WYITJKL1, postanowit przyznaé i Wyptacio petnomocnikowi powoda. kwote 3.321 2% tytutem Wynagrodzenia za pomoc prawna udzielona stronie powodowej Wpostepowaniu apelaoyjnym 2 urzedu. ~'; __; Eva Or’:,‘gift’?Eifi Wtaacfwe ptmpssy L,‘ /*"*=>~' za zgodnosc s*.*/ta:€~’:z;' Q I. “ L 's»_.=,.:_' '  H‘\. 1_ _L,_____ ‘“K5 "80 =.iy"$15.1;‘" /” 5‘ 3‘¢|1.dec,£ }1 ‘:t=!"¢:.;’;\'..'i\_::;1 4 . a¥‘:"~Ma M E 9 1‘ ,. ..' $4 '\" ‘at "‘!‘\1~w..I,.fi=""" =r6...,.\ '“nu L» 15 rozstrzygnięcie o kosztach;procesu pierwszoinstancyjnego, przemawiały w tym miejscu przeciw obciążeniu pozwanego kosztami postępowania odwoławczego. Z powyższych względów ¬ na podstawie art. 108 § 1 zd. I KFC. oraz art. 102 KPC - sąd, w ust. 3 sentencji wyroku, postanowił nie obciążać powoda kosztami postępowania apelacyjnego. W postępowaniu odwoławczym powód był reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu (k. 273), który na rozprawie apeiacyjnej, wnosząc o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu, oświadczył (lc. 3021›), że koszty te nie zostały opłacone (por. § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb_Państwa kosztów nícopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu {Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm}). Z uwagi na wynik sprawy, Wynagrodzeme pełnomocnikowi z urzędu powoda, podwyższone o stosowną stawkę PTU (por. § 2 ust. 3 przywołanego rozporządzenia) należało przyznać i wypłacić ze Skarbu Panstwa W wysokości 3.321 zł (por. § 6 pkt 6 W zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 tegoż rozporządzenia). Mając na uwadze powyższe ¬- na podstawie § 19 pkt 1 powołanego powyzej rozporządzenia oraz przywołanych przepisów - sąd, W ust. 2 sentencji wyroku, postanowił przyznać i wypłacić pełnomocnikowi powoda kwotę 3.321 zł tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzicloną stronie powodowej wpostępowaniu apelacyjnym z urzędu. ~'¿ __; Na org,--'g±r:'‹_'-:ie węascfwe ._o‹::›c‹p:sy il /f'.='=›~' za zgoçśnosc sa-8'ia~:f‹r¬.zş.-' Ê I. * -Ł -'s«_.=,.:-_-' f' -' f-„ ;_ _„,¬___ `°-KF \`f›,„ =.';'g-"&f;.';-" fg”, 1-' i`2|1.dec.¿ }1 `:t=¦"±:.;';\'.„-'šçu-„‹ . -. a>`“:---a M Ê e -L' ,.„- ..-"' Č‹- 'Y' ;al "*!\ş¬'›=‹..-¿-...sc-'“"‹ =-¬--\¦...¬.„ '“ną L»