Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
,=._ Sygn. akt I A_Ca 1202112 _ W Y R O K OLSKIEJ NIU RZECZYPOSPOLITEJ P 7 marca 2013 r. W IMIE Dnia 2 rszawie I Wydzia% Cywilny w skiadzie: I i Sqd Apelacyjny w Wa ' SA — Edyta Mroczek /spr. ' zqcy — S$dZl3 t K0z%0wska Przewodmc — Bea a Segdzia SA A — Marta Szerel Katarzyna Foltak Sgdzia SO del. — st. sekr. sad. Protokolant ' a rozprawie I 7 marca 2013 r. w Warszawle n po rozpoznaniu w dniu 2 sprawy z p0wc'>dztwa_ G. Z. ' fistwa Ministrowi Sprawiedliwoéci przeci 0 zap%atq; na skutek apelacji powoda w Warszawie Wko Skarbow| Pa du Okregowego 10 od wyroku Sq aktll C 694/ rca 2012 r. sygn. G neralnej z dnia 27 ma ' Prokuratorii e a E|&CjQ, bu Panstwa {em zwrotu 1. oddala p rzecz Skar ' terysta) _ tytu od G Z. na ' 6 tys1e;cy cz 2. zasqdza . t 5.400 zl (PIQ ‘u apelacyjnym. Pafistwa kwo Q ostz=,~powan| Skarbu ztéw zastepstyva procesowego w p kos MS! Zazgodno§' 2 020 * ST. WSPEKTOR *=~=""“;'$’”., D8{§'U£a' ..:h*W/"IS \ 1 C Wyr.4 \Vyr0k Sqdu odwolnwczego „__ Sygn. akt I A_Ca 1202112 _ W Y R O K OLSKIEJ NIU RZECZYPOSPOLITEJ P 7 marca 2013 r. W lMlE Dnia 2 rszawie I Wydział Cywilny w składzie: I i Sąd Apelacyjny w Wa ` SA - Edyta Mroczek /spr. ' ząoy - Sędzia t Kozłowska Przewodnic - Bea a sędzia SA l - Marta Szerel Katarzyna Foltak Sędzia SO del. - st. sekr. sąd. Protokolant ` a rozprawie I 7 marca 2013 r. w Warszawie n po rozpoznaniu w dniu 2 sprawy z powództwa G. Z. ' ństwa - Ministrowi Sprawiedliwości przeci o zapłatę na skutek apelacji powoda W Warszawie wko Skarbowi Pa du Okręgowego 10 od wyroku Są aktll C 694/ rca 2012 r. sygn. G neralnej z dnia 27 ma ' Prokuratorii e a elację, bu Panstwa - łem zwrotu 1. oddala p rzecz Skar ` terysta) _ tytu od G Z. na ` ć tysięcy cz 2. zasądza . t 5.400 zł (pię 'u apelacyjnym. Państwa kwo ę ostępowani Skarbu ztów zastępstwa procesowego w p kos MS! Za zgodnoś ' u cza ' ST. lNSF'E¦~<`l'OR ~=fl""“;'$'”., Däfffifa' ..>l1Wi1"IS ` l C Wyr.4 “Wyrok Sądu odwoławczego
--- STRONA 2 ---
2 IA Ca 1202/12 UZASADNIENIE Sqd Okrogowy w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 20121‘. W sprawie z powédztwa G. Z. przeciwko Skarbowi Pafistwa — Ministrowi Sprawiedliwoéci oddalil powédztwo 0 zasqdzenie kwoty 1 200 000 21 wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 29 Wrzeénia 20101‘. do dnia zap1aty z tytu1u naruszenia dobr osobistych powoda poprzez przebywanie W przeludnionych celach bez naleiytego Wyposaienia oraz obciqzyl powoda kosztarni postegpowania. Powyzsze rozstrzygnicgcie zapadlo na podstawie nastqpujqcych ustalefi faktycznych i rozWaZa1fi prawnych. Powod G. Z. zostal skazany wyrokiem Sqdu Rejonowego W P. z dnia 04 Wrzeénia 2001 r. W sprawie 11 K 289/01 na kart; pozbawienia Wolnoéoi W Wymiarze jednego roku idwoch miesiocy. PoW6d zosta1 osaclzony W meszcie 81edczym W L. W dniu 12 sierpnia 2007 r. i zwolniony W dniu 12 pa:Zdziernika 2008 r. Nastqpnie Wyrokiem W sprawie VI K 152/05 z dnia. 12 lipca 2005 r. W/W Sod Wymierzyi powodowi karo pozbawienia Wolnoéoi W Wymiarze dwoch lat i ponownie osadzi1 W Areszoie 81¢tdczym od dnia 12 paidziernika 2008 r. do dnia 12 paidziemika 2010 r. _ Dyrektor Aresztu 81edczeg0 W L. oraz jego zastqpca nicjednokrotnie informowali Przewodniczqcego VI Wydziaiu Penitencjarnego Szgdu Okrqgowego W L., i2 istnieje koniecznoéé umieszczania osadzonych W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jedna, osobe; Wynosi mniej niz 3 m2. W okresie od dnia 28 sierpnia 2007 r. do dnia O5 paidziernika 2007 r. oraz od dnia 09 paidziernika 2007 r. do dnia 12 paidziernika 2010 r. powod by1 zatrudniony. W dniaoh od 15 do 18 wrzeénia 2009 r. odby1a sir; Wizytaoja Aresztu 8ledczego W L. przeprowadzona przez sodziego Wizytatora VI Wydzialu 2 IA Ca 1202/12 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy W Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2012r. W sprawie z powództwa G. Z. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Sprawiedliwości oddalił powództwo o zasądzenie kwoty 1 200 000 zł wraz z ustawowyrni odsetkami od dnia 29 września 2010r. do dnia zapłaty z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez przebywanie w przeludnionych celach bez należytego wyposażenia oraz obciążył powoda kosztami postępowania. Powyzsze rozstrzygnięcie zapadło na podstawie następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych. Powód G. Z. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego W P. z dnia 04 Września 2001 r. W sprawie II K 289/01 na karę pozbawienia wolności W wymiarze jednego roku idwóch miesięcy. Powód został osadzony W Neszcie Śledczym W Ł. W dniu 12 sierpnia 2007 r. i zwolniony w dniu 12 pażdziernika 2008 r. Następnie wyrokiem W sprawie VI K 152/05 z dnia 12 lipca 2005 r. W/W Sąd wymierzył powodowi karę pozbawienia wolności W wymiarze dwóch lat i ponownie osadził W Areszcie Šledczym od dnia 12 października 2008 r. do dnia 12 października 2010 r. _ Dyrektor Aresztu Śledczego W Ł. oraz jego zastępca niejednokrotnie informowali Przewodniczącego VI Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego W Ł., iz istnieje konieczność umieszczania osadzonych W Warunkach, W których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niz 3 m2. W okresie od dnia 28 sierpnia 2007 r. do dnia 05 października 2007 r. oraz od dnia 09 października 2007 r. do dnia 12 października 2010 r. powód był zatrudniony. W dniach od 15 do 18 września 2009 r. odbyła się wizytacja Aresztu Śledczego W Ł. przeprowadzona przez sędziego wizytatora VI Wydziału
--- STRONA 3 ---
3 Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykonaniem Orzeozefi Karnych Sqdu Okregowego W L. S. O. W jej wyniku ustalono, ze kierownictwo aresztu systematycznie zawiadamia na pismie sedziego penitencjamego o tym, Ze ozesé osadzonych umieszczana jest W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jednq osobe Wynosi mniej 1112 3 Wm’. Zgodnie ze sprawozdaniem, Wszystkie cele sq. skanalizowane i maja, doprowadzonq zimnq wode, nie ma zastrzezefi do temperatury panujqcej W celach oraz cyrkulacji powietrza. Okna W oelach pawilonéw mieszkalnych sq odpowiedniej Wielkosci i umozliwiajq nalezyty doplyw swiatia dziennego. Podstawowe Wyposaienie eel stanowiq pietrowe iozka, sto1y i taborety oraz Wiszqce szaiki, gdzie skazani przechowujzg miedzy innymi artykuly Sp0Z§/WVCZ6 i naczynia. W areszcie zatrudnionych jest dwooh 1ekarzy i dziewieeiu pielegniarzy, a nadto lekarze speojalisci na etataoh cywilnyoh psychiatra, laryngolog, ortopeda, dermatolog, neurolog, stornatolog i okulista. Jadiospis zatwierdzany jest przez lekarza. Posi1ki doWo2one sq W termosach i pojeimiikach. Zakupione W odpowiedniej ilosci termosy pozwoliiy na Wyeliminowanie dowozenia gorqcych posilkow W metalowyoh kotiaoh, co umoZ1iWi1o Wydawanie posi1koW 0 odpowiedniej temperaturze. W areszcie Wykorzystywane sq trad}/eyjne formy dziaéialnoéei kulturalno oswiatowej, takie jak Wypozyczanie ksiqzek, nadawanie audycji przez radiowezeh oglqdanie telewizji, organizowanie konkursow ternatyoznych i dostarczanie pifasy. Do kazdego oddziahl mieszkalnego dostarczana jest codzienna prasa prenumerowana ze srodkow finansowych Aresztu 81edczego. W ooenie sedziego Wizytatora Areszt Sledczy W L. funkcjonuje prawidlowo, a Wizytaoja nie dostarczyla podstaw do kierowania pod adresem kontrolowanej jednostki zaleoefi pokontrolnych. Dokonujec oceny zg10szonego W pozwie Zqdania W pierwszej koiejnosci Sod Okregowy odniosl sic; do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia i uznal jego zasadnoéé W zakresie roszczefi za okres od dnia 12 sierpnia 2007 r. do dnia 29 Wrzesnia 2007 r., czyli za ezas przypadajqey ponad trzy lata przed Wniesieniem pozwu. 3 Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykonaniem Orzeczeń Karnych Sądu Okręgowego W Ł. S. O. W jej wyniku ustalono, ze kierownictwo aresztu systematycznie zawiadamia na piśmie sędziego penitencjarnego o tym, że część osadzonych umieszczana jest W warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 n12. Zgodnie ze sprawozdaniem, Wszystkie cele są skanalizowane i maja, doprowadzoną zimną wodę, nie ma zastrzeżeń do temperatury panującej W .celach oraz cyrkulacji powietrza. Okna W celach pawilonów mieszkalnych są odpowiedniej wielkości i umożliwiają należyty dopływ światła dziennego. Podstawowe wyposażenie cel stanowią piętrowe łóżka, stoły i taborety oraz wiszące szaiki, gdzie skazani przechowują między innymi artykuły spożywcze i naczynia. W areszcie zatrudnionych jest dwóch lekarzy i dziewięciu pielęgniarzy, a nadto lekarze specjaliści na etatach cywilnych - psychiatra, laryngolog, ortopeda, dermatolog, neurolog, stomatolog i okulista. Jadłospis zatwierdzany jest przez lekarza. Posiłki dowożone są W termosach i pojemnikach. Zakupione W odpowiedniej ilości termosy pozwoliły na wyeliminowanie dowożenia gorących posiłków W metalowych kotłach, co umożliwiło Wydawanie posiłków o odpowiedniej temperaturze. W areszcie wykorzystywane są tradycyjne formy działalności kulturalne - oświatowej, takie jak wypożyczanie książek, nadawanie audycji przez radiowęzeł, oglądanie telewizji, organizowanie konkursów tematycznych i dostarczanie prasy. Do każdego oddziału mieszkalnego dostarczana jest codzienna prasa prenumerowana ze środków finansowych Aresztu Śledczego. W ocenie sędziego wizytatora Areszt Śledczy W Ł. funkcjonuje prawidłowo, a wizytacja nie dostarczyła podstaw do kierowania pod adresem kontrolowanej jednostki zaleceń pokontrolnych. Dokonując oceny zgłoszonego W pozwie żądania w pierwszej kolejności Sąd Okręgowy odniósł się do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia i uznał jego zasadność W zakresie roszczeń za okres od dnia 12 sierpnia 2007 r. do dnia 29 września 2007 r., czyli za czas przypadający ponad trzy lata przed wniesieniem pozwu.
--- STRONA 4 ---
4 Dokonujqe natomiast rozwaiafi W zakresie roszezefi za okres po 29 Wrzesnia 2007 r. Sqd Okregowy Wskazal, Ze na podstawie przedstawionych okolicznosci faktycznych, roszczenia powoda zwiqzane Z naruszeniem jego dobr osobistych Winny bye badane na podstawie art. 448 § I k.c. W zwiqzku z art. 23 k.c. i art. 24 k.c. Wskazujqc na przeslanki, ktore podlegaja, badaniu W sprawie o ochrone dobr osobistych Sad Okregowy Wskazal, ie W pierwszej kolejnosci powod stosownie do treéci artykulu 6 k.c. W zwiqzku z art. 23 k.c., Winien Wykazaé, iz doszio do naruszenia. jego dobr osobistych, a ponadto, Ze naruszenie to byio skutkiem okreslonego dzialania czy tez zaniechania pozWanego. W ocenie Sqdu powod nie udowodnii twierdzefi dotyczqcych nieludzkiego i ponizajqeego traktowana W ezasie odbywania kary pozbawienia Wolnosci W Areszcie 81edczym W L. Przejawem nieludzkiego traktowanie byto zdaniem powoda, umieszczenie go W przeludnionej celi, gdzie nic zagwarantowano minimalnych 3 mg powierzchni na osobe. Ciezar udowodnienia tego faktu, zgodnie z art. 6 k.c., spoczyWa1 na powodzie. Twierdzenia powoda W tym przedmiocie nie zostaly jednak poparte Zadnymi dowodami, ktore moglyby potwierdzié ten stan obiektywnie, a nie W subiektywnym odczuciu powoda. Skoro powod tWierdzi1, i2 W jednostce penitencjarnej panowaly warunki bytowe, ktore godziiy W jego dobra, Winien Wykazaé okolicznosci, z ktorych Wywodzi swoje roszezenia, czego jednakze nie uczyni%. . Ponadto, jak podkreslil Sqd Okregowy sam fakt osadzenia powoda W celi, W ktorej metraz przypadajqcy na osobe by1 mniejszy niZ gwarantowane minimum, nie oznacza jeszeze bezprawnego naruszenia przez jednostke penitencjarnq dobr osobistych osadzonego W postaci prawa do godnoéci czy Wolnosci. Zapewnienie godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci nalezy do obowiqzkow Pafistwa, co zosta1o 'uregu10wane W przepisach prawa miedzynarodowego. Ratyfikowany przez Polske Miedzynarodowy Pakt Praw Obywatelskichi Polityoznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, 4 Dokonując natomiast rozważań W zakresie roszczeń za okres po 29 września 2007 r. Sąd Okręgowy wskazał, ze na podstawie przedstawionych okoliczności faktycznych, roszczenia powoda _związane z naruszeniem jego dóbr osobistych winny być badane na podstawie art. 448 § I k.c. W związku z art. 23 k.c. i art. 24 k.c. Wskazując na przesłanki, które podlegają badaniu W sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd Okręgowy wskazał, że W pierwszej kolejności powód stosownie do treści artykułu 6 k.c. w związku z art. 23 k.c., winien wykazać, iz doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ponadto, ze naruszenie to było skutkiem określonego działania czy też zaniechania pozwanego. W ocenie Sądu powód nie udowodnił twierdzeń dotyczących nieludzkiego i poniżającego traktowana w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym W Ł. Przejawem nieludzkiego traktowanie było zdaniem powoda, umieszczenie go W przeludnionej celi, gdzie nie zagwarantowane minimalnych 3 mt powierzchni na osobę. Ciężar udowodnienia tego faktu, zgodnie z art. 6 k.c., spoczywał na powodzie. Twierdzenia powoda W tym przedmiocie nie zostały jednak poparte żadnymi dowodami, które mogłyby potwierdzić ten stan obiektywnie, a nie w subiektywnym odczuciu powoda. Skoro powód twierdził, iż w jednostce penitencjarnej panowały Warunki bytowe, które godziły w jego dobra, .winien wykazać okoliczności, z których wywodzi swoje roszczenia, czego jednakże nie uczynił. . Ponadto, jak podkreślił Sąd Okręgowy sam fakt osadzenia powoda W celi, W której metraż przypadający na osobę był mniejszy niż gwarantowane ininimum, nie oznacza jeszcze bezprawnego naruszenia przez jednostkę penitencjarną dóbr osobistych osadzonego W postaci prawa do godności czy wolności. Zapewnienie godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności należy do obowiązków Państwa, co zostało 'uregulowane W przepisach prawa międzynarodowego. Ratyfikowany przez Polskę Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich-i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38,
--- STRONA 5 ---
5 poz., 167 i 168) W art. 10 stanowi, i2 kazda osoba. pozbawiona Wolnosci bedzie traktowana W sposob humanitarny i 2 poszanowaniem przyrodzonej godnosci cziowieka. Zas art. 3 Europejskiej Konwencji 0 Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci z dnia 04 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zmianami) zakazuje tortur oraz nieludzkiego czy tez ponizajacego traktowania i karania. Zasady to zostaiy zapisane takze W Konstytucji RP W artykuiachz 40, 41 ust. 4 i 4'7. Said I Instancji przywolal poglady orzeoznictwa, zgodnie Z ktorymi nie kazde, nawet bezprawne, naruszenie dobra osobistego Winno powodowaé uwzgiednienie roszczenia dotyczacego przyznania zadoséuczynienia pienieznego (Wyrok Sadu Na.jWy2szego z dnia 19 kwietnia 2006 r., IIPK 245/05, Wyrok Trybunatu Konstytuoyjnego z dnia 07 lutego 2005 r., SK 49/03, zapadiy W dawniejszym stanie prawnym, leez zaehowujacy aktualnosé Wyrok Sadu Najwyzszego z 17 czerwoa 1983 r., I CR 170/83). Znikomosé naruszenia moze przemawiaé za zaniechaniem stosowania srodka ochrony W postaci zasadzenia zadoséuczynienia pienieznego. Nawet gdyby przyjaé bezprawnosé dzialania pozwanego, za takim rozwiazaniein przemawialby bardzo krotki okres osadzenia W warunkach przeludnienia, niewielkie przekroczenie normy powierzchniowej oraz przyczyny, ktore to spowodowaly Wiqzace sie ze znaczna liczba osob skazanych i tymczasowo aresztowanych W stosunku do liczby miejsc W odpowiednich zakiadach. W przypadku powoda nie mozna pominaé faktu i2 przez Wiekszq czesé dnia poW6d przebywal poza celq W pracy. Nigdy nie skarzyl sie na panuj ace Warunki, W tym na Warunki W celi i na przeludnienie, co moze oznaczaé, it taki stan uwazai za normalny i standardowy oraz, 2':e Stan ten akceptowai. _ Ponadto Sad Wskazal, Ze nie moina oceniaé Warunkow panujaoych W zaktadach kamych i Wiezieniach W oderwaniu od sytuacji gospodarezej kraju. Wielu ludzi inieszka W Warunkach nie lepszych na Wolnoéoi i z tego tytuhl nie 5 poz., 167 i 168) W art. 10 stanowi, iż każda osoba pozbawiona Wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Zaś art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 04 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zmianami) zakazuje tortur oraz nieludzkiego czy też poniżającego traktowania i karania. Zasady te zostały zapisane także W Konstytucji RP w artykułach: 40, 41 ust. 4 i 47. Sąd I Instancji przywołał poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi nie każde, nawet bezprawne, naruszenie dobra osobistego winno powodować uwzględnienie roszczenia dotyczącego przyznania zadośćuczynienia pieniężnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r., IIPK 245/05, wyrok Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 07 lutego 2005 r., SK 49/03, zapadły W dawniejszym stanie prawnym, lecz zachowujący aktualność wyrok Sądu Najwyższego z 17 czerwca 1983 r., I CR 170/83). Znikomość naruszenia może przemawiać za zaniechaniem stosowania środka ochrony w postaci zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego. Nawet gdyby przyjąć bezprawność działania pozwanego, za takim rozwiązaniem przemawiałby bardzo krótki okres osadzenia w warunkach przeludnienia, niewielkie przekroczenie normy powierzchniowej oraz przyczyny, które to spowodowały wiążące się ze znaczną liczbą osób skazanych i tymczasowo aresztowanych .W stosunku do liczby miejsc W odpowiednich zakładach. W przypadku powoda nie można pominąć faktu iz przez większą cześć dnia powód przebywał poza celą W pracy. Nigdy nie skarżył się na panujące Warunki, W tym na warunki W celi i na przeludnienie, co może oznaczać, iż taki stan uważał za normalny i standardowy oraz, że stan ten akceptował. _ Ponadto Sąd wskazał, że nie można oceniać Warunków panujących W zakładach karnych i więzieniach W oderwaniu od sytuacji gospodarczej kraju. Wielu ludzi mieszka W warunkach nie lepszych na Wolności i z tego tytułu nie
--- STRONA 6 ---
6 roéoi sobie Wygorowanych roszczefi 2 tytuhi naruszenia ich dobr osobistyoh (por. postanowienie Sadu Najwyzszego z dnia 22. grudnia 2011 r., I CSK 335/11). Nie mozna tez pominaé faktu, iz stan taki nie jest zachowaniem celowyni, ponizajacym odbywajaoych kare pozbawienia Wolnosci, a 2 przedstawionych przez pozwanego danych i dokumentow Wynika, i2 Wszelkie dziaiania sq podejmowane W celu poprawienia Warunkow pobytu osadzonych. W ocenie sadu zachowanie pozwanego nie uzasadnia roszczenia powoda 0 zadoséuczynienie za ewentualne naruszenie jego dobr osobistych. Poza tymi argumentami Sad podkreslfi, Ze nie mozna pominaé subiektywnosci twierdzefi powoda, ktory W trakcie przesluchania przyznai, iz na Wolnosci nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego i spolecznego, gdyz pracuje ,,na czamo”, zas W pozwie skarzy sie, 12 dostep do lekarza specj alisty W terminie 3 miesiecy jest zbyt dhlgi. Nie krocej musza oczekiwaé Wszyscy ubezpieczeni W ramach publicznej sluzby zdrowia co dowodzi o bezzasadnoslci zarzut6W oraz celu pozwu, umotywowanego na uzyskanie zadoséuczynienia W oparciu o subiektywne zarzuty. Wobec powyzszego Sad ustalil, it nie doszio do naruszenia Wskazanych przepisow. A ponadto uznal, i2 dziaianie pozwanego dotyczace umieszczenia poWoda W eeli, W ktorej powierzchnia przypadajaoa na jednego skazanego Wynosila. mniej 1112 3 mi nie nosilo cechy bezprawnoéci. Nie zostaty naruszone takze normy dotyczace trybu postepowania, ktére umozliwiaja czasowe zmniejszenie normy powierzchni przypadajacej na jednego skazanego W szezegolnych okolicznosciaeh Wskazanych przez ustawe. ' Podobnie ocenione zostaly opisywane przez powoda Warunki osadzenia W zakresie urzadzenia kacika sanitarnego, swiatia dziennego, nieprzyjernnych zapachéw, braku komputera, gier, spaceréw, jakosci, s1<1adu__ i temperatury pozywienia czy tez przetrzymywania korespondencji. Twierdzenia te, zdaniem Sadu, maja oharakter subiektywnych odczué, a tymczasem 0 zaistnieniu naruszenia dobr osobistych musi decydowaé ocena obiektywna, a nie tylko stanowisko osoby 6 rości sobie Wygórowanych roszczeń z tytułu naruszenia ich dóbr osobistych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22. grudnia 2011 r., I CSK 335/11). Nie można też pominąć faktu, iż stan taki nie jest zachowaniem celowym, poniżającym odbywających karę pozbawienia wolności, a z przedstawionych przez pozwanego danych i dokumentów Wynika, iż wszelkie działania są podejmowane W celu poprawienia Warunków pobytu osadzonych. W ocenie sądu zachowanie pozwanego nie uzasadnia roszczenia powoda o zadośćuczynienie za ewentualne naruszenie jego dóbr osobistych. Poza tymi argumentami Sąd podkreślił, ze nie można pominąć subiektywno_ści twierdzeń powoda, który W trakcie przesłuchania przyznał, iż na Wolności nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego i społecznego, gdyż pracuje „na czarno”, zaś W pozwie skarży się, iż dostęp do lekarza specjalisty W terminie 3 miesięcy jest zbyt długi. Nie krócej muszą oczekiwać wszyscy ubezpieczeni W ramach publicznej służby zdrowia co dowodzi o bezzasadności zarzutów oraz celu pozwu, umotywowanego na uzyskanie zadośćuczynienia W oparciu o subiektywne zarzuty. Wobec powyższego Sąd ustalił, iż nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów. A ponadto uznał, iż działanie pozwanego dotyczące umieszczenia powoda W celi, W której powierzchnia przypadająca na jednego skazanego wynosiła mniej niz 3 mz nie nosiło cechy bezprawności. Nie zostały naruszone także normy dotyczące trybu postępowania, które umożliwiają czasowe zmniejszenie normy powierzchni przypadającej na jednego skazanego W szczególnych okolicznościach wskazanych przez ustawę. ` Podobnie ocenione zostały opisywane przez powoda warunki osadzenia W zakresie urządzenia kącika Sanitarnego, światła dziennego, nieprzyjemnych zapachów, braku komputera, gier, spacerów, jakości, składu i temperatury pożywienia czy też przetrzymywania korespondencji. Twierdzenia te, zdaniem Sądu, mają charakter subiektywnych odczuć, a tymczasem o zaistnienia naruszenia dóbr osobistych musi decydować ocena obiektywna, a nie tylko stanowisko osoby
--- STRONA 7 ---
7 rzekomo pokrzywdzonej, czy tez i innych Wspolwieéniow. Dodatkowo czesé podnoszonych zarzutow nie Wskazuje na naruszenie obowiazujacych regulacji dotyczacych Warunkow osadzenia, co dotyczy choéby dostepu do komputera, gier i odtwarzacza DVD. Ceia, W ktotej przebywal powod, byia Wyposazona W Wyrnagany sprzet kwaterunkowy. Miaia Wydzielony kacik sanitarny, W ktorym znajdowaiy sie urzadzenia sanitarne. Tym samym powéd miai zapewnione, igodnie z przepisami rozporzqdzenia Ministra. Sprawiedliwosci z dnia 17 paidziernika 2003 r. W sprawie Warunkow bytowych os6b osadzonych W zakiadach karnyoh i aresztach éledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820), osobne miejsce do spania i odpowiednie Warunki do utrzymania higieny. Kontrola Aresztu 81edezego W L. przeprowadzona przez sedziego penitenejarnego, nie stwierdziia Wiekszych uchybieii, a Wiadze Aresztu kilkakrotnie informowaiy 0 trudnych Warunkaeh dotyczacych powierzchni przypadajqcej na jednego osadzonego. A zatem W ooenie Sadu nie mozna dopatrywaé sic; niezgodnego z prawem dziaiania organu Wiadzy publicznej. Dolegliwosci odczuwane przez G. Z. podczas jego pobytu W areszcie byiy zwiazane z Wykonywanq kart} pozbawienia Wolnoéoi. Nie naruszaiy one niedopuszczalny sposob godnosci osobistej powoda. Wystepujaee W tej jednostee dolegliwosci nie przekraczaiy intensywnoéci cierpieii ponad koniecznosei zwiazane z Wykonywaniem kary. Powod nie udowodnii takze, by W celi, W ktorej byi osadzony W jakikolwiek sposob naruszono jego dobra osobiste oraz by W ich Wyniku doznai jakiegokolwiek uszezerbku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Od powyzszego rozstrzygniecia apelaoje z1oZy1 powod, ktory zaskarzyi powyzszy Wyrok W caioéci zarzucajqc mu: I 1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 5 KC Wydanie przez Sad orzeczenia naruszajacego zasady Wspolzycia spoiecznego W sytuacji gdy powodztwo Winno zostaé uwzglednione z uwagi na I I 7 rzekomo pokrzywdzonej, czy też i innych współwięźniów. Dodatkowo część podnoszonych zarzutów nie Wskazuje na naruszenie obowiązujących regulacji dotyczących warunków osadzenia, co dotyczy choćby dostępu do komputera, gier i odtwarzacza DVD. Cela, W której przebywał powód, była Wyposażona W wymagany sprzęt kwaterunkowy. Miała wydzielony kącik sanitarny, W którym znajdowały się urządzenia sanitarne. Tym samym powód miał zapewnione, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych W zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. l820), osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki do utrzymania higieny. Kontrola Aresztu Śledczego W Ł. przeprowadzona przez sędziego penitencjarnego, nie stwierdziła większych uchybień, a władze Aresztu kilkakrotnie informowały o trudnych warunkach dotyczacych powierzchni przypadającej na jednego osadzonego. A zatem W ocenie Sądu nie można dopatrywać się niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej. Dolegliwości odczuwane przez G. Z. podczas jego pobytu W areszcie były związane z wykonywana karą pozbawienia Wolności. Nie naruszały one niedopuszczalny sposób godności osobistej powoda. Występujące W tej jednostce dolegliwości nie przekraczały intensywności cierpień ponad konieczności zwiazane z wykonywaniem kary. Powód nie udowodnił także, by W celi, w której był osadzony W jakikolwiek sposób naruszono jego dobra osobiste oraz by W ich wyniku doznał jakiegokolwiek uszczerbku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Od powyższego rozstrzygnięcia apelację złożył powód, który zaskarżył powyższy wyrok W całości zarzucając mu: Ą l. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: -art. 5 KC wydanie przez Sąd orzeczenia naruszająccgo zasady współżycia społecznego W sytuacji gdy powództwo winno zostać uwzględnione z uwagi na t =
--- STRONA 8 ---
8 krzywdy jakie doznai powod podczas odbywania kary pozbawienia Wolnosci W zakiadzie karnyrn. —art. 6 KC. poprzez uznanie przez Sad, 2e strona p0WodoWa dostateeznie nie udowodniia faktow z ktorych Wywodzi skutki prawne, podczas gdy W opinii strony powodowej, fakty te zostaiy udowodnione; oraz ooprzez uznanie, Ze strona pozwana udowodniia, Ze Warunki W zakiadzie karnym odpowiadaiy obowiazuj acym normom i nie doszio do naruszenia débr osobistych. art. 23 i 24 KC W ZW. 2 art. 110 § 2 KKW, art. 3 Konwencji 0 ochronie praw cziowieka i podstawowych Wolnoéci z 4.12.1950 r. przez ich niezastosowanie przez Sad do roszezenia powoda o zadoséuczynienie za naruszenie dobr osobistych. 2. naruszenie przepisow postepowania, a mianowicie: art. 227 § 1 W ZW. z art. 233 KPC przez nieprzeprowadzenie zgtoszonych dowodow Z zeznafi swiadkow oraz oparcie rozstrzygniecia na niepeinym materiale doWodoWyn1 min. W Wyniku pominiecia zeznafi §Wiadk6W. art. 228 KPC W ZW. Z art. 6 KC Wskutek uznania, Ze fakt przeludnienia W zakiadach karnych Wymagai udowodnienia przez powoda. W zwiazku Z poWy2szym apelujacy Wniosi 0 uchylenie ZE1S1(aI‘ZOn6g0 Wyroku i uwzglednienie powodztwa W eaiosoi, alternatywnie o uehylenie zaskarzonego Wyroku i przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztow postepowania I i II instancji od pozwanego na rzecz p0Woda Wedhlg norm przepisanych. < Sad Apelacyjny zwaiyl co nastepuje. Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. PoW6d W apelacji podniosi zarowno zarzuty naruszenia praWa materialnego, jak i prawa procesoWego.~= Prawidiowoéé zastosowania lub Wykiadni prawa 8 krzywdy jakie doznał powód podczas odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym. -art. 6 KC. poprzez uznanie przez Sąd, że strona powodowa dostatecznie nie udowodniła faktów z których wywodzi skutki prawne, podczas gdy W opinii strony powodowej, fakty te zostały udowodnione; oraz poprzez uznanie, że strona pozwana udowodniła, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązuj ącym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych. -art. 23 i 24 KC w zw. z art. 110 § 2 KKW, art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4.12.1950 r. przez ich niezastosowanie przez Sad do roszczenia powoda o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych. - 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: -art. 227 § 1 w zw. z art. 233 KPC przez nieprzeprowadzenie zgłoszonych dowodów z zeznań świadków oraz oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym min. W wyniku pominięcia zeznań świadków. -art. 228 KPC w zw. z art. 6 KC wskutek uznania, ze fakt przeludnienia w zakładach karnych wymagał udowodnienia przez powoda. W związku z powyższym apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego _wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania I i II instancji od pozwanego na rzecz powoda według norm przepisanych. ‹ Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Powód w apelacji podniósł zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego» Prawidłowość- zastosowania lub wykładni prawa
--- STRONA 9 ---
9 materialnego moze bye WIa§CiWi€ oceniona jedynie na kanwie niewadliwie ustaionej podstawy faktycznej rozstrzygnieeia. PoWyZsze rodzi konieeznose rozpoznania W pierwszym rzedzie, zarzutew naruszenia prawa proeesowego, zmierzajaoyeh do zakwestionowania stanu faktycznego (por. Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 7 marca 1997 1'. II CKN 18/97 OSNC 1997/8/112). Odnoszac sie do zarzutu naruszenia art.227§1 W zw. z art. 233 k.p.c. Wskazae nalezy co nastepuje. Sad Okregowy oddalajac Wnioski dowodowe o dopuszozenie dowodu z zeznaii éwiadkow T. K. i T. O. wskazai, i2 nie dotyczyiy one okolicznosci majacych istotne znaozenie dla rozstrzygniecia sprawy W rozumienia art. 227 k.p.c. Sluchanie swiadkew W ocenie Sadu byio zbedne, a. motywy uzasadniajace ezesciowe oddalenie osobowych Wnioskew dowodowych mogiyby bye poszerzone o dalsza argumentacje, ale 2 uwagi na brak zgioszenia przez fachowego peinomocnika zastrzezenia do protokoiu rozprawy W trybie art. 162 Kpo, ewentualne zgiaszanie W tym zakresie zarzutew apelacyjnych jest ograniozone. I Odnoszac sie do powyzszego W pierwszej kolejnosci Wskazae nalezy, Ze na rozprawie poprzedzajacej Wydanie Wyroku W dniu 16 marea 2012r. peinomoenik poWoda ziozyi zastrzezenie do protokoiu W trybie art.162 k.p.c. Wskazujac, Ze oddalone Wnioski doWodoWe Z zeznafi sWiadk6W sa istotne dla rozstrzygniecia sprawy. A zatem niezgodne z przebiegiem rozprawy sa twierdzenia Sadu zawarte W uzasadnieniu zaskarionego Wyroku. A co za tym idzie skarzacy moze podnosie zarzuty W tym zakresie. Jednakze zarzut naruszenia art.227§1 W ZW. Z art. 233 k.p.c. jest niezasadny. Zgodnie bowiem 2 treécia art.258 k.p.c. strona powoiujaoa sie na dowed ze éwiadkew obowiazana jest dokiadnie oznaozye fakty, ktere maja bye zeznaniami poszczegelnych swiadkow stwierdzone. Powed dzialajac salnodzielnie W pozwie Wskazai, Ze Wnosi o przeprowadzenie dowodu Z Zeznaii éwiadkew, jednakze nie zakreslii tezy doWodoWej, na jaka maja zeznawae. W toku procesu ujawnii sie profesjonalny petnomocnilopowoda, ktery W pismie procesowym z dnia 20 Iipca 9 materialnego może być właściwie oceniona jedynie na -kanwie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Powyższe rodzi konieczność rozpoznania W pierwszym rzędzie, zarzutów naruszenia prawa procesowego, zmierzających do zakwestionowania stanu faktycznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r. II CKN 18/97 - OSNC 1997/8/112). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.227§l W zw. z art. 233 k.p.c. wskazać należy co następuje. Sąd Okręgowy oddalając wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków T. K. i T. O. wskazał, iż nie _dotyczyły one okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy W rozumieniu" art. 227 k.p.c. Słuchanie świadków W ocenie ,Sądu było zbędne, a motywy uzasadniające częściowe oddalenie osobowych wniosków dowodowych mogłyby być poszerzone o dalszą argumentację, ale z uwagi na brak zgłoszenia przez fachowego pełnomocnika zastrzeżenia do protokołu rozprawy W trybie art. 162 Kpc, ewentualne zgłaszanie W tym zakresie zarzutów apelacyjnych jest ograniczone. I Odnosząc się do powyższego W pierwszej kolejności wskazać należy, że na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w dniu 16 marca 2012r. pełnomocnik powoda złożył zastrzeżenie do protokołu -W trybie art.l62 k.p.c. wskazując, że oddalone wnioski dowodowe z zeznań świadków są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. A zatem niezgodne z przebiegiem rozprawy są twierdzenia Sądu zawarte W uzasadnieniu zaskarzonego wyroku. A co za tym idzie skarżący może podnosić zarzuty W tym zakresie. Jednakże zarzut naruszenia art.227§1 W zw. z art. 233 k.p.c. jest niezasadny. Zgodnie bowiem z treścią art.258 k.p.c. strona powolująca się na dowód ze świadków obowiązana jest dokładnie oznaczyć fakty, które maja być zeznaniami poszczególnych świadków stwierdzone. Powód działając samodzielnie W pozwie wskazał, że wnosi o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, jednakże nie zakreślił tezy dowodowej, na jaką mają zeznawać. W toku procesu ujawnił się profesjonalny pełnomocnik -powoda, który W piśmie procesowym z dnia 20 lipca
--- STRONA 10 ---
I10 2011r. (k.'/5) zajal merytoryczne stanowisko W sprawie, nie precyzujac W Zaden sposeb Wnioskew dowodowych z zeznaii swiadkew i nie oznaczajac tezy dowodowej. Natomiast na rozprawie W dniu 16 marca 20l1r. oswiadczyi, Ze nie zgiasza Wnioskew dowodowych ~ k.100, po czym po oddaleniu przez Sad Wnioskew Z zeznafi swiadkew, zgiosii opisane Wyzej zastrzezenie do protokoiu. Tym samym przedwezesne byio uznanie przez Sad I Instancji, Ze éwiadkowie ci mieli zeznawae na okolicznosci nie majaee znaczenia dla rozstrzygniecia, skoro nie sprecyzowano tezy dowodowej na jaka swiadkowie oi mieli zeznawae. Wskazae bowiem naleiy, Ze podstawa dla sadu do" Wydania postanowienia dowodowego bedzie m.in. teza dowodowa sformuiowana przez strone We Wniosku dowodowym. W sWietIe orzecznictwa za dopuszezalne nalezy uznae pominiecie przez sad doWodu ze swiadkow powoianych na ogelnikowe twierdzenie — por. orzeczenie SN z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 16/97, niepubl. A zatem Wnioski doWodoWe zgioszone przez poWoda reprezentowanego przez profesjonalnego peinomocnika i tak podiegaiy oddaleniu Z. uwagi na brak zakresienia tezy doWodoWej, na jaka poWinni zeznawae Wnioskowani swiadkowie. Dopiero bowiem Wskazanie tych okolicznosci pozwala dokonae oceny, czy Wnioski te sq przydatne dla rozstrzygnieeia. W tej sprawie nie Wskazano czy i W jakim okresie Wnioskowani sWiadkoWie przeb}/Wali razem 2 powodem W A8 W L., zwiaszcza, 2e" czese roszczenia uznana zostaia za przedawniona, czy i skad posiadaja Wiedze na temat Warunkow pobytu powoda W A8 W L. Brak informacji W tym zakresie uniemozliwiai dokonanie oceny przydatnosci tych Wnioskew dowodowych dla rozstrzygniecia. Dla skuteeznoéci zarzutu naruszenia artykui 233 k.p.c. nie mozna poprzestae na stwierdzeniu, Ze dokonane ustalenia faktyczne sa Wadliwe odnoszac sie do stanu faktyoznego, ktery W przekonaniu skarzaoego odpowiada rzeczywistosci. Niezbedne jest Wskazanie przyczyn, ktere dyskwalifikuja postepowanie sadu W zakresie ustaleri. Skar2acy~powinien zwiaszcza Wskazae, jakie kryteria oceny 810 2011r. (k.75) zajął merytoryczne stanowisko w sprawie, nie precyzując W żaden sposób wniosków dowodowych z zeznań świadków i nie oznaczając tezy dowodowej. Natomiast na rozprawie W dniu 16 marca 2011r. oświadczył, że nie zgłasza Wniosków dowodowych ~ k.100, po czym po oddaleniu przez Sąd wniosków z zeznań świadków, zgłosił opisane wyżej zastrzeżenie do protokołu. Tym samym przedwczesne było uznanie przez Sąd I Instancji, że świadkowie ci mieli zeznawać na okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia, skoro nie sprecyzowano tezy dowodowej na jaką świadkowie ci mieli zeznawać. Wskazać bowiem należy, że podstawą dla sądu do' Wydania postanowienia dowodowego będzie m.in. teza dowodowa sformułowana przez stronę we wniosku dowodowym. W świetle orzecznictwa za dopuszczalne należy uznać pominięcie przez sąd dowodu ze świadków powołanych na ogólnikowe twierdzenie - por. orzeczenie SN z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 16/97, niepubl. A zatem wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika i tak podlegały oddaleniu z. uwagi na brak zakreślenia tezy dowodowej, na jaką powinni zeznawać wnioskowani świadkowie. Dopiero bowiem Wskazanie tych okoliczności pozwala dokonać oceny, czy wnioski te są przydatne dla rozstrzygnięcia. W tej sprawie nie wskazano czy i W jakim okresie wnioskowani świadkowie przebywali razem z powodem W AŚ W Ł., zwłaszcza, że' część roszczenia uznana została za przedawnioną, czy i skąd posiadają wiedzę na temat warunków pobytu powoda W AŚ W Ł. Brak informacji W tym zakresie uniemożliwiał dokonanie oceny przydatności tych wniosków dowodowych dla rozstrzygnięcia. Dla skuteczności zarzutu naruszenia artykuł 233 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe odnosząc się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący-powinien zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny
--- STRONA 11 ---
11 zostaiy naruszone przez sad przy analizie konkretnyoh doWodeW, uznajac brak ich Wiarygodnosci i mocy dowodowej lub niesiuszne im taka moo przyznajao (zob. postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753, Wyrok SN Z dnia 6 lipoa 2005 r., III CK 3/05, Lex nr 180925). Skarzacy nie przedstawii W tym Zakresie Zadnyoh argumentow, zas ocena materiahl dowodowego dokonana przez Sad zgodna jest z reguiami okreslonymi W art.233§1 k.p.c. Odnoszao sie do zarzutu naruszenia artykuiu 228 k.p.c. W ZW. z art. 6 k.c. Wskutek uznania, 2e fakt przeiudnienia Wymagai udowodnienia przez powoda, Wskazae nalezy, co nastepuje. PoWyZszy Zarzut Wynika, jak sie Wydaje, z niezrozumienia Wywodew zawartych W uzasadnieniu 2askarionego Wyroku. Sad Okregowy dokonuj ac oceny roszczenia powoda z punktu Widzenia naruszenia jego dobr osobistyeh Wskaza1WyraZnie,Ze rzeeza p0Woda byio Wykazanie, i2 doszio do naruszenia jego debr osobistych, a ponadto, Ze naruszenie to byio skutkiem okreslonego dziaiania Iub zaniechania pozwanego. Odnoszac sie do konkretnyeh twierdzefi powoda dotyezacyeh nieludzkiego traktowania W ezasie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci poprzez umieszezenie go W przeludnionej celi, zdaniem Sadu I Instancji, Winny bye te okolicznosci przez niego Wykazane. W dalszej czesoi uzasadnienia Sad Okregowy Wskazuje natomiast, Ze sam fakt osadzenia powoda W celi o metrazu mniejszym niz gwarantowane minimum nie oznaeza jeszcze bezprawnego naruszenia debr osobistych W postaci prawa do godnosci czy Wolnosci. Dalsza lektura uzasadnienia zaskariconego Wyroku Wskazuje, Ze Sad Okregowy uznai, Ze istotnie W trakeie pobytu powoda W A8 W L. byio przeludnienie. Powyzsze wynikaio Z doiaczonyoh do odpowiedzi na ’ . pozew pism Dyrektora AS W L. oraz ze sprawozdania sedziego penitencjarnego, ktore to dokumenty stanowiiy podstawe ustalefi faktyeznych Sadu (str. 23 uzasadnienia). W dalszej ozesoi Sad Okregowy Wskazai, Ze umieszczenie powoda W celi, W kterej powierzchnia przypadajaca na jednego skazanego W}*’110Si1& mniej niz 3mg nie nosiio ceehy bezprawnoéci — strona 9 uzasadnienia. Powyfzsze zatem Wskazuj e, Ze okolicznose przeludnienia zdaniem Sadu byia Wykazana. Natomiast 11 zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając (zob. postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753, wyrok SN z dnia 6 lipca 2005 r., lll CK 3/05, Lex nr 180925). Skarżący nie przedstawił W tym zakresie żadnych argumentów, zaś ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd zgodna jest z regułami określonymi W art.233§1 k.p.c. Odnosząc się do zarzutu naruszenia artykułu 228 k.p.c. W zw. z art. 6 k.c. wskutek uznania, że fakt przeludnienia wymagał udowodnienia przez powoda, wskazać należy, co następuje. Powyższy zarzut Wynika, jak się wydaje, z niezrozumienia Wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd Okręgowy dokonując oceny roszczenia powoda z punktu widzenia naruszenia jego dóbr osobistych wskazał wyraźnie, że rzeczą powoda było wykazanie, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, a ponadto, ze naruszenie to było skutkiem określonego działania lub zaniechania pozwanego. Odnosząc się do konkretnych twierdzeń powoda dotyczących nieludzkiego traktowania W czasie odbywania kary pozbawienia wolności poprzez umieszczenie go w przeludnionej celi, zdaniem Sądu I Instancji, winny być te okoliczności przez niego wykazane. W dalszej części uzasadnienia Sąd Okręgowy wskazuje natomiast, że sam fakt osadzenia powoda w celi o metrażu mniejszym niż gwarantowane- minimum nie oznacza jeszcze bezprawnego naruszenia dóbr osobistych W postaci prawa do godności czy wolności. Dalsza lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd Okręgowy uznał, że istotnie W trakcie pobytu powoda w AŚ W Ł. było przeludnienia. Powyższe wynikało z dołączonych do odpowiedzi na r . pozew pism Dyrektora AS W Ł. oraz ze sprawozdania sędziego penitencjarnego, które to dokumenty stanowiły podstawę ustaleń faktycznych Sądu (str. 2-3 uzasadnienia). W dalszej części Sąd Okręgowy wskazał, że umieszczenie powoda W celi, w której powierzchnia przypadająca na jednego skazanego wynosiła mniej niż 3m2 nie nosiło cechy bezprawności - strona 9 uzasadnienia. Powyższe zatem wskazuj e, że okoliczność przeludnienia zdaniem Sądu była wykazana. Natomiast
--- STRONA 12 ---
I 12 Sad odmienne od powoda ocenii skutki przeludnienia na naruszenie dobr osobistych powoda. Nie ma racji skariacy podnoszac naruszenie przytoczonych W apelaoji przepisew prawa materialnego. Zapewnienie przez Patistwo godziwych Warunkew odbywania kary pozbawienia Wolnosci jest jednym z podstawowych Wymagafl demokratycznego pafistwa prawnego, znajdujacym Wyraz W normach prawa miedzynarodowego. Wynika to Wprost Z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polske miedzynarodowego paktu praw osobistyeh i publieznyoh Z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z J 9 77 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz Z art. 3 Europejskiej Konweneji PraW Cziowieka, stanowiaeyoh, Ze kazda osoba pozbawiona Wolnosci bedzie traktowana W sposeb humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnosoi cziowieka. Te Zasady praWa miedzynarodowego Wyrazaja art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawnosci dziaiania naruszajacego dobra osobiste, co powoduje, Ze na nim spoczywa eieZar Wykazania, iZ jego dziaianie byio Zgodne Z prawem. Powed jednak Winien uprzednio udowodnie fakt odbywania kary pozbawienia Wolnosci W Warunkach przeludnienia oraz zaistnienie pozostaiych uchybiefi W funkejonowaniu jednostek penitenojamych przez niego podnoszonych (tak Sad Najwyzszy W Wyroku Z dnia 28 lutego 2007 roku, V CSK 431/06, Lex nr 255593 oraz W uchwale Z dnia 18 paidziernika 2011 roku). Tymezasem powed nie Wykazai uchybiefi W ftmkejonowaniu jednostki penitencjarnej W kterej przebywal, a 0 ktoryoh mewil W poZWie. Nie sprecyzowai nawet W jakim okresie doznawai oznaozonych niegodnoéoi, zakresiajac jedynie ogelny czas ich trwania. Z Zeznafi powoda Wynika, Ze Wiekszose czasu spedzai poza cela, bowiem pracowal. Zarzuty dotyczace brakew Wyposazenia celi, czy braku Zajee kulturalnych, Wiasciwego wyzywienia i innych opisanych W pozwie nie znalaziy potwierdzenia. W protokole pokontrolnym sedziego penitencjarnego. Powed zas Wbrew tresci art. 6 k.c. nie podjai inicjatywy doWodoWej W tym " 12 Sąd odmienne od powoda ocenił skutki przeludnienia na naruszenie dóbr osobistych powoda. Nie ma racji skarżący podnosząc naruszenie przytoczonych W apelacji przepisów prawa materialnego. Zapewnienie przez Państwo godzíwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym Wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. 2 J 9 77 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, stanowiących, ze każda osoba pozbawiona Wolności będzie- traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Te zasady prawa międzynarodowego wyrażają art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Powód jednak winien uprzednio udowodnić fakt odbywania kary pozbawienia wolności W Warunkach przeludnienia oraz zaistnienie pozostałych uchybień W funkcjonowaniu jednostek penitencjarnych przez niego podnoszonych (tak Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 28 lutego 2007 roku, V CSK 431/06, Lex nr 255593 oraz W uchwale z dnia 18 pażdziernika 2011 roku). Tymczasem powód nie wykazał uchybień W funkcjonowaniu jednostki penitencjarnej W której przebywał, a o których mówił W pozwie. Nie sprecyzował nawet W jakim okresie doznawał oznaczonych niegodności, zakreślając jedynie ogólny czas ich trwania. Z zeznań powoda wynika, że większość czasu spędzał poza celą, bowiem pracował. Zarzuty dotyczące braków wyposażenia celi, czy braku zajęć kulturalnych, właściwego wyżywienia i innych opisanych W pozwie nie znalazły potwierdzenia W protokole pokontrolnym sędziego penitencjarnego. Powód zaś wbrew treści art. 6 k.c. nie podjął inicjatywy dowodowej W tym
--- STRONA 13 ---
I 13 Zakresie. Nie Wykazano Zatem konkretnych dziaiaii pozwanego, ktere by naruszaiy dobra osobiste powoda, ani bezprawnosci dziaiania. Doiaczone dokumenty Wskazuja, Ze poWed rniai dostep do opieki medycznej, zbilansowanych posiikew, Zas okres przeludnienia nie byi diugi, a przekroozenie norm ipowierzchniowej przypadajaeej na jednego Wieinia niewielkie. Zarzuty apelaoji sprowadzaja sie do odmiennej oceny materiaiu dowodowego, z tym ze apelujacy nie podnosi, poza odmienna ocena okolicznosci faktycznyeh Zadnych Zarzutew ktere by skutecznie podWaZy1y sposeb rozumowania Sadu. Zdaniein apelujaeego sam fakt przeludnienia eel rodzi podstawy odpowiedzialnosci pozwanego i uzasadnia Zadanie Zadoseuczynienia. Tymczasem ocena stopnia dolegliwosei Wynikajacej Z przeludnienia jednostek penitencjarnych, Wymagajaea analizy ewentualnej kumulaeji takie innyeh ezynnikew Wpiywajaoych na Wartosoiowanie Warunkew przebywania, ma Z natury rzeczy charakter oceny in concrete. W Areszcie 81edcZym, W ktorym przebywal powed nie Wystapiia kumulaoja niedogodnosci Zwiazanych Z przebywaniem W ciasnych celach, W postaoi zarzueanych przez poWoda uehybien. Jak Wskazai W uchwaie Z dnia 18 paidziernika 2011 roku Sad NajWyZszy, przesianka przyznania zadoseuczynienia jest ZaWsZe doznanie przez osadzonego krzywdy. W tej sprawie zaistnienia krzywdy powed nie Wykazai (W tym okolioznosoi deoydujacych o jej rozmiarze tj. czasu trwania przeiudnienia a takZe jego Zakresu jak i natezenia innyoh uchybien W funkcjonowaniu jednostek penitencjamych). Powed otrzymai odpoWied2': na pozew, W kterej pozwany Zaprzeczyi twierdzeniom powoda i podai na poparcie swojego stanowiska argumenty potwierdzone ZiOZOI1yI‘I1i dokumentami. W odpowiedzil na powyisze powed nie przedstawii Zadnych dowodew, poprzestajao jedynie na ogelnikowyoh twierdzeniach. Zasadnie zatem stwierdzii Sad Okregowy, Ze przytaozane przez powoda twierdzenia mialy charakter subiektywnyoh odczue. Wymaga podkreslenia, Ze cele mieszkalne, W kterych przebywai powedlbyly W dobrym stanie teohnicznym, Wyposazone W sprzet kwaterunkowy, zapewniajacy osadzonemu osobne miejsce do spania i odpowiednie Warunki higieny. Dodatkowo I 13 zakresie. Nie wykazano zatem konkretnych działań pozwanego, które by naruszały dobra osobiste powoda, ani bezprawności działania. Dołączone dokumenty wskazują, że powód miał dostęp do opieki medycznej, zbilansowanych posiłków, zaś okres przeludnienia nie był długi, a przekroczenie norm powierzchniowej przypadającej na jednego więźnia niewielkie. Zarzuty apelacji sprowadzają się do odmiennej oceny materiału dowodowego, z tym że apelujący nie podnosi, poza odmienną oceną okoliczności faktycznych żadnych zarzutów które by skutecznie podważyły sposób rozumowania Sądu. Zdaniem apelującego sam fakt przeludnienia cel rodzi podstawy odpowiedzialności pozwanego i uzasadnia żądanie zadośćuczynienia. Tymczasem ocena stopnia dolegliwości wynikającej z przeludnienia jednostek penitencjarnych, wymagająca analizy ewentualnej kumulacji także innych czynników wpływających na wartościowanie Warunków przebywania, ma z natury rzeczy charakter oceny in concreto. W Areszcie Śledczym, W którym przebywał powód nie wystąpiła kumulacja niedogodności związanych z przebywaniem W ciasnych celach, W postaci zarzucanych przez powoda uchybień. Jak wskazał W uchwale z dnia 18 pażdziernika 2011 roku Sąd Najwyższy, przesłanką przyznania zadośćuczynienia jest zawsze doznanie przez osadzonego krzywdy. W tej sprawie zaistnienia krzywdy powód nie wykazał (W tym okoliczności decydujących o jej rozmiarze tj. czasu trwania przeludnienia a także jego zakresu jak i natężenia innych uchybień W funkcjonowaniu jednostek penitencjarnych). Powód otrzymał odpowiedż na pozew, W której pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda i podał na poparcie swojego stanowiska argumenty potwierdzone złożonymi dokumentami. W odpowiedzi na powyższe powód nie przedstawił żadnych dowodów, poprzestając jedynie na ogólnikowych twierdzeniach. Zasadnie zatem stwierdził Sąd Okręgowy, że przytaczane przez powoda twierdzenia miały charakter subiektywnych odczuć. Wymaga podkreślenia, że cele mieszkalne, W których przebywał powódlbyły W dobrym stanie technicznym, wyposażone W sprzęt kwaterunkowy, zapewniający osadzone-mu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny. Dodatkowo
--- STRONA 14 ---
14 osadzeni maja Zapewnione Zajecia rekreaoyjne na sWieZy1n powietrzu oraz inne formy rozrywki i Zaj ecia kulturalne. Sad NajWyZsZy W uehwale Z dnia 18 paidziernika 2011 r. W sprawie III CZP 25/11 (Lex 955054) Wskazal, Ze umieszczenie osoby pozbawionej WOII10§Ci W celi o powierzchni przypadajacej na osadzonego mniejszej niz 31112 moze stanowie Wystarczajaca przeslanke stwierdzenia naruszenia jej debr osobistych. Powyzsza konkluzja Sadu NajWyZsZego nie oznacza jednak, Ze omawiana sytuacja Zawsze i automatyeznie jest kwalifikowana jako naruszenie debr osobistych osoby osadzonej. Przesianka przyznania Zadoseuezynienia, na podstawie art. 448 k.c. jest doznanie przez osadzonego krzywdy, kterej ustalenie oraz rozmiar podlega ocenie sadu orzekajacego, przy uwzglednieniu Wszystkich okolioznosei konkretnej sprawy. Sad Okregowy dokonujac analizy okolicznosci pobytu powoda W A8 L. dokonai praWid1oWej oceny oraz subsumpcji. W cytowanej Wyzej uohwale Sad NajWyZsZy podkreslii, Ze W przypadku podnoszenia przez osoby osadzone Zarzutew naruszenia Wieeej niZ jednego Warunku pobytu — jak ma to miejsce W niniejszej sprawie ~ podlegaja one Iaoznej ooenie. Takiej oceny dokonai reWnieZ Sad Okregowy W niniejszej sprawie. Sad Okregowy oeenii Wiarygodnose i moo doWodeW Wediug Wiasnego przekonania na podstawie Wszechstronnego roZWaZenia Zebranego materiaiu. PraWid1oW0 Wskazai, Ze dolegliwosci odozuwane przez powoda miaiy oharakter subiektywny, byiy Zwiazane Z Wykonywaniem kary pozbawienia Wolnosci, nie naruszaiy jego godnosci, a Wystepujaee niedogodnosci nie przekraczaiy intensywnosci cierpieri ponad koniecznosci Zwiazane Z odbywaniem kary. Z tyeh Wzgledew nie mogi miee W tej sprawie Zastosowania Zarewno art. 5 k.c. jak i przepisy Konwencji o ochronie praw cziowieka i podstawowych Wolnoéci Z dnia 4.12.1950r. Biorac poWyZsZe pod uwage apeiacja jako bezzasadna podlegaia oddaleniu na podstawie art.385 k.p.c. O kosztach orzeezono na podstawie art. 98§1 i 3 k.p.c. W ZW. Z art. 108§1 k.p.c. i art.391 §1 k.p.c. oraz W ZW. Z art. 99 k.p.c. i §13 ust.1 pkt 2 i §6 pkt7 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci Z dnia 28.09.2002r. W 14 osadzeni mają zapewnione zajęcia rekreacyjne na świeżym powietrzu oraz inne formy rozrywki i zajęcia kulturalne. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 października 2011 r. w sprawie III CZP 25/11 (Lex 955054) wskazał, że umieszczenie osoby pozbawionej wolności W celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 31112 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych. Powyższa konkluzja Sądu Najwyższego nie oznacza jednak, że omawiana sytuacja zawsze i automatycznie jest kwalifikowana jako naruszenie dóbr osobistych osoby osadzonej. Przesłanką przyznania zadośćuczynienia, na podstawie art. 448 k.c. jest doznanie przez osadzonego krzywdy, której ustalenie oraz rozmiar podlega ocenie sadu orzekającego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Sad Okręgowy dokonując analizy okoliczności pobytu powoda w AŚ Ł. dokonał prawidłowej oceny oraz subsumpcji. W cytowanej wyżej uchwale Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku podnoszenia przez osoby osadzone zarzutów naruszenia więcej niż jednego warunku pobytu - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie ~ podlegają one łącznej ocenie. Takiej oceny dokonał równiez Sąd Okręgowy W niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy ocenił wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materialu. Prawidłowo wskazał, że dolegliwości odczuwane przez powoda miały charakter subiektywny, były związane z wykonywaniem kary pozbawienia wolności, nie naruszały jego godności, a występujące niedogodności nie przekraczały intensywności cierpień ponad konieczności związane z odbywaniem kary. Z tych względów nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania zarówno art. 5 k.c. jak i przepisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4.12.1950r. Biorąc powyższe pod uwagę apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art.385 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98§l i 3 k.p.c. w zw. z art. l08§l k.p.c. i art.39l §l k.p.c. oraz w zw. z art. 99 k.p.c. i §13 ust.1 pkt 2 i §6 pkt-7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w
--- STRONA 15 ---
"'2—.__ 15 spraWie opiat Za czynnosoi adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztew nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej Z urzedu. Zgodnie natomiast Z trescia art. 11 § 3 ustawy Z dnia 08 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa (Dz.U.2005.169.1417), koszty Zastepstwa prooesowego Zasadzone lub przyznane Skarbowi Paristwa W sprawie, W kterej Zastepstwo procesowe Skarbu Pafistwa Wykonuje Prokuratoria Generalna, przysiuguja Skarbowi Paiistwa Prokuratorii Generalnej. Za zgodnoéé z owginaiem W ""_--.__ l5 sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie natomiast ż treścią art. ll § 3 ustawy z dnia 08 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U.2005.169.1417), koszty zastępstwa procesowego zasadzone lub przyznane Skarbowi Państwa w sprawie, W której zastępstwo procesowe Skarbu Państwa wykonuje Prokuratoria Generalna, przysługują Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej. Za zgodność z cwgšnałem i¬'
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Wa ` SA - Edyta Mroczek /spr. ' ząoy - Sędzia t Kozłowska Przewodnic - Bea a sędzia SA l - Marta Szer#I A#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 6 k.c.#art. 10 stanowi#art. 3 Europejskiej#art. 98 k.p.c.#art. 5 KC#art. 6 KC.#art. 110 § 2 KKW#art. 3 Konwencji#art. 233 KPC#art. 228 KPC#art. 6 KC#art. 233 k.p.c.#art. 227 k.p.c.#art. 162 Kpo#art.162 k.p.c.#art.258 k.p.c.#art. 162 Kpc#art.233§1 k.p.c.#art. 10 ust. 1 ratyfikowane#art. 448 k.c.#art. 5 k.c.#art.385 k.p.c.#art. 108§1 k.p.c.#art.391 §1 k.p.c.