Postanowienie I A Ca 879/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 879/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Agnieszka Piotrowska Sędziowie: SSA Anna Guzińska SSA Dariusz Kłodnicki (spr.) Protokolant: Justyna Łupkowska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w K. i (...) we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt I C 1170/08 1. oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz adw. M. Z. kwotę 6.588 zł (w tym VAT w kwocie 1.188 zł) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE W dniu 31.10.2008 r. A. K. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa - (...) w K. oraz (...) we W. kwoty 300.000 zł, tytułem zadośćuczynienia za doznane i ciągle doznawane cierpienia --- STRONA 2 --- fizyczne i psychiczne oraz uciążliwości w codziennym życiu oraz przyznanie renty w wysokości nie mniejszej niż średnia krajowa. W uzasadnieniu powództwa podniósł, że na skutek braku należytej opieki i zaniechania leczenia ze strony służb więziennych nastąpiło pogorszenie stanu jego zdrowia, co grozi mu (...). Wskazał, że w przeciągu dwóch lat pobytu w/w (...) wykonano mu badanie (...) i (...) , które wykazały poważne schorzenia (...) – (...). Od zdiagnozowania leczono go jedynie lekami (...) . Zarzucił, że brak reakcji na jego wnioski o podjęcie skutecznych metod leczenia, mógł wynikać z tego, że jest (...). Pełnomocnik ustanowiony dla powoda z urzędu w piśmie procesowym z 6.03.2009 r., sprecyzowała żądanie pozwu w zakresie dochodzonej nim renty wskazując, że domaga się jej zasądzenia w kwocie 1.869,78 zł brutto. Wniósł ponadto o zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 300.000 zł za okres od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o obciążenie powoda kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że dochodzone roszczenie nie ma żadnych podstaw faktycznych i prawnych, gdyż powód wbrew stawianym przez niego zarzutom pozostawał pod stałą opieką jej służby medycznych, które podjęły wszystkie wymagane działania związane z jego stanem chorobowym. Z ostrożności procesowej zarzuciła, że żądana przez niego kwota nie opiera się na jakiejkolwiek rzeczowej kalkulacji, do której można by się ustosunkować, co wybitnie dowodzi fiskalnego charakteru powództwa. Wyrokiem z dnia 27.05.2010 r. sygn. akt I C 1170/08, Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne: A. K. odbywał karę łączną 15 lat pozbawienia wolności za popełnione przez siebie liczne przestępstwa przeciwko mieniu. Rozpoczął odbywanie kary w (...) we W. w dniu 24.02.2006 r., początkowo jako osoba tymczasowo aresztowana. Od dnia 31.01.2008 r. do 23.10.2008 r. przebywał w (...) w K.. Następnie przetransportowano go do (...) w G., gdzie przebywał do dnia 21.01.2009 r., skąd został przetransportowany do (...) w B., gdzie przebywał do dnia 29.01.2009 r. Potem powód przebywał w (...) w O. do dnia 5.03.2009 r. oraz do dnia 9.09.2009 r. w (...) we W., skąd został przetransportowany do (...) w K.. Powód opuścił (...) w K. w dniu 17.11.2009 r. Przy przyjęciu do (...) we W. w dniu 27.02.2006 r. powód nie zgłaszał żadnych dolegliwości bólowych. W maju 2006 r. zgłosił dolegliwości bólowe (...) z promieniowaniem do (...). Został skonsultowany przez (...) oraz skierowany do (...). W czerwcu i lipcu 2006 r. powód dwukrotnie korzystał z konsultacji (...), oczekiwał na przyjęcie przez (...). W dnia 18.07.2006 r. został zbadany przez (...), który w stanie (...) nie stwierdził istotnej patologii. Powodowi zapisano leki. W dniu 18.10.2006 r. powodowi wykonano badanie (...) , które wykazało (...) z niewielkimi zmianami (...) . W okresie od października 2006 r. do lutego 2007 r. powód wielokrotnie korzystał z konsultacji lekarskich, podczas których zalecano kontynuowanie dotychczasowego leczenia. W dniu 29.01.2007 r. wykonano ponowne badanie (...) --- STRONA 3 --- stwierdzając stan jak w dniu 18.10.2006 r. W dniu 19.02.2007 r. powodowi wykonano badanie (...) . Badanie to wykazało na poziomie (...) dużą (...) uciskającą (...) i (...). Na poziomie (...) widoczna była po środkowa (...) otoczona przez (...) nieznacznie uciskająca (...) i (...). Poza tym w badaniu widoczne były zmiany (...) i (...). Innych zmian nie wykazano. W maju 2009 r. powód poddany był kolejnej konsultacji (...), gdzie zalecono wykonanie (...) oraz konsultację (...). W dniu 5.09.2009 r. powodowi wykonano badanie (...) . Badanie to podobnie jak TK wykazało na poziomie (...) dużą (...) uciskającą (...) i (...). Na poziomie (...) po środkową (...) otoczoną przez (...) oraz zmiany w (...) i (...). W czasie leczenia powód wielokrotnie korzystał z pomocy lekarskiej w ambulatorium (...) we W.. Powodowi wyznaczono termin wizyty u (...) na dzień 19.08.2008 r. W dniu 1.02.2008 r. po przyjęciu do (...) w K. powód zgłosił się do lekarza podając okresowe dolegliwości bólowe w (...) w odcinku (...). Poruszał się swobodnie, bez ograniczeń. Zostało mu zalecone dolne łóżko oraz otrzymał leki (...) i (...) . Dokumentacja medyczna powoda została przesłana do konsultacji (...) do Zakładu Opieki Zdrowotnej (...) w G.. Specjalista (...) P. Z. na podstawie przesłanej dokumentacji stwierdził w TK (...) (...), a w obrazie klinicznym okresowe bóle (...) ustępujące po K. i B., z tego względu nie stwierdził wskazań do operacji. Równocześnie wskazał, że w przypadku nasilenia (...) wskazana będzie ponowna konsultacja (...). W maju 2008 r. powód domagał się leczenia operacyjnego. U powoda kontynuowano leczenie (...) . Telefonicznie ustalono termin konsultacji (...) w G. na wrzesień 2008 r. W dniu 30.07.2008 r. powód odmówił pobrania (...) celem przeprowadzenia badań. Ustalony pierwotnie termin konsultacji (...) na 17.09.2008 r. został przesunięty z uwagi na brak akceptacji co do transportu. Powód został przyjęty na Oddział (...) (...) w G. w dniu 27.10.2008 r., gdzie przebywał do dnia 16.01.2009 r. Powodowi przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: (...) oraz specjalisty (...) , wykonano badania (...) , (...) , (...) , (...) , podawano leki, przeprowadzono rehabilitację. Został zakwalifikowany do leczenia operacyjnego (...). Szpital (...) w G. nie posiada oddziału (...). Powodowi podano, że z uwagi na brak środków termin operacji może być wyznaczony w Akademii Medycznej w G. po marcu 2009 r. W dniu 10.03.2009 r. powoda poinformowano, że telefonicznie z (...) w G. ustalono, iż istnieje możliwość zoperowania (...) w Klinice Akademii Medycznej w G.. Powód nie wyraził zgody na poddanie się zbiegowi. Powód nie zgłaszał wówczas dolegliwości i złożył prośbę o leki (...) . W dniu 16.04.2009 r. w dalszym ciągu odmawiał wyrażenia zgody na wykonanie zabiegu operacyjnego. W trybie planowym powodowi wyznaczono termin zabiegu operacyjnego na październik 2009 r. W dniu 16 września powód złożył pisemną zgodę na wykonanie zabiegu operacyjnego. Powodowi zlecono przyjęcie 3 dawek (...) przeciwko (...) oraz wystąpiono o potwierdzenie terminu operacji. W październiku 2009 r. nie wykonano powodowi zabiegu operacyjnego. W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy oddalił powództwo wobec braku wykazania przez powoda przesłanek, które by uzasadniały objęte nim roszczenia. Wskazał w szczególności, że materiał dowodowy w postaci dowodu z dokumentów (dokumentacji medycznej) oraz zeznań świadków, w najmniejszym stopniu nie potwierdziły zasadności zgłaszanych przez niego zarzutów i to zarówno co do prawidłowości podjętych w jego przypadku działań medycznych, jak również opieszałości w podjętym leczeniu. Zwrócił przy tym uwagę, że niemożliwym okazało się przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność aktualnego stanu zdrowia powoda, gdyż po tym jak opuścił on (...), zarówno ustanowiony dla niego pełnomocnik jak i biegły nie mogli nawiązać z nim kontaktu. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu uzasadnił wynikiem procesu. --- STRONA 4 --- We wniesionej od niniejszego wyroku apelacji, ustanowiony dla powoda pełnomocnik z urzędu, zarzucił sądowi Okręgowemu, że przy jego wydaniu dopuścił się: I. naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 227 kpc i art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 278 § 1 kpc w sposób mający wpływ na treść orzeczenia, poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu (...) i (...), mimo że uzyskanie takiej opinii możliwe było również w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy w sprawie, w szczególności dokumentację lekarską (...) we W., (...) w K., (...) w G. oraz (...) w O., o nadesłanie której pełnomocnik powoda wystąpił w piśmie z dnia 6.03.2010 r., dokumentów złożonych w piśmie procesowym z dnia 9.03.2009 r. oraz zeznań świadków przesłuchanych w toku postępowania przed Sadem I Instancji; II. naruszenia przepisów postępowania, a to art. 102 kpc, poprzez obciążenie powoda kosztami zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej, mimo że postępowanie dowodowe wykazało, że jest on w trudnej sytuacji życiowej i majątkowej, w okresie od 24.02.2006 r. do 17.11.2009 r. odbywał karę pozbawienia wolności, a jego stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie pracy zarobkowej, co stanowi o traktowaniu jego sytuacji w kategoriach szczególnie uzasadnionego wypadku. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa, ewentualnie zwrot sprawy do ponownego rozpoznania, jak również zmianę zaskarżonego wyroku w pkt II poprzez nieobciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej za I instancję Wniósł ponadto o nieobciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego na rzecz strony pozwanej za II instancję. W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny uzupełnił poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia w następującym zakresie. Przeprowadzone przez służby medyczne (...), w których powód przebywał w okresie od dnia 24.02.2006 r. do 17.11.2009 r., badania diagnostyczne i zastosowane metody leczenia były adekwatne do stanu jego zdrowia. Nie doszło z ich strony do jakichkolwiek uchybień, zaniedbań, czy nieprawidłowości. Decyzja o wykonaniu zabiegu operacyjnego u powoda, została podjęta we właściwym czasie. Nie doszło do zaniechań również przy podejmowaniu innych działań medycznych ze strony pozwanej. Powód w odpowiednim czasie uzyskał stosowną pomoc, wykonana została w jego przypadku pełna diagnostyka obrazowo i odbył konieczne konsultacje. [dowód opinia biegłego k: 178 – 182] Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja podlegała oddaleniu, mimo trafnie podniesionego w jej ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, poprzez pominięcia dowodu z opinii biegłego z zakresu (...) i (...). --- STRONA 5 --- Dowód w tym zakresie został dopuszczony postanowieniem Sądu Okręgowego wydanym na rozprawie w dniu 23.02.2010 r. W ramach udzielonego biegłemu zlecenia, został on zobowiązany do opracowania opinii na okoliczność stanu zdrowia powoda, prawidłowości i terminu rozpoznania przyjętego przez stronę pozwaną oraz prawidłowości podjętego leczenia, w szczególności potrzeby przeprowadzenia zabiegu operacyjnego i terminu, w jakim zabieg operacyjny powoda winien być wykony, określenia jakie badania winny być wykonane w celu postawienia prawidłowej diagnozy oraz czy badania takie strona pozwana przeprowadziła w odpowiednim czasie. Obejmowało ono również ustalenie konsekwencji dla powoda w przypadku stwierdzenia zaniechań służb medycznych pozwanej w tym zakresie. Okolicznością bezsporną jest to, że niemożliwym okazało się zbadanie powoda przez biegłego, gdyż po tym jak opuścił on (...) w dniu 17.11.2009 r., nie można było z nim nawiązać jakiegokolwiek kontaktu. Nie uzasadniało to jednakże zaniechania przeprowadzenia tego dowodu w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, skoro jak trafnie zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, dla poczynienia ustaleń w zakresie zarzutów podniesionych przez powoda na uzasadnienie dochodzonego roszczenia, niezbędne było posiadanie wiadomości specjalnych. Sąd Apelacyjny przeprowadził zatem dowód dopuszczony w tym zakresie przez Sąd I Instancji, modyfikując jedynie zakres udzielonego biegłemu zlecenia do opracowania opinii, w oparciu o zgromadzony w toku procesu materiał dowodowy. Jak wynika z opinii biegłego, do której żadna ze stron nie wnosiła jakichkolwiek zastrzeżeń, powód otrzymał od służb medycznych pozwanej wszelką niezbędną opiekę medyczną, a jego twierdzenia o dopuszczeniu się z jej strony do zaniechań, zaniedbań, czy nieprawidłowości, które miały jakoby mieć wpływ na pogorszenie się stanu jego zdrowia, okazały się bezpodstawne. W świetle zatem poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń, które stanowiły również podstawę rozpoznania apelacji, oraz opinii biegłego wydanej w niniejszej sprawie, za w pełni trafną należało uznać ocenę, która legła u podstaw wydania zaskarżonego wyroku, że powód nie wykazał przesłanek uzasadniających zasadność roszczeń objętych żądaniem pozwu. Brak było również podstaw do uznania zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 102 kpc., poprzez jego niezastosowanie. Przepis ten stanowi wyjątek od reguły wynikającej z art. 98 §1 kpc, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowej obrony. Stanowiąc odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik procesu jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Ustawodawca nie skonkretyzował pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi meriti. Za taką wyjątkową okoliczność nie może być uznane to, że Sąd zwolnił powoda z ponoszenia kosztów sądowych, w świetle przedłożonego przez niego oświadczenia majątkowego. Wolą ustawodawcy było udzielenie wsparcia osobom ubogim w ponoszeniu kosztów procesu jakie wiążą się z wytoczeniem powództwa, jedynie w zakresie opłat i wydatków sądowych. Gdyby brak środków finansowych i majątku, według stanu na dzień wyrokowania, miałby każdorazowo uzasadniać nieobciążenia strony przegrywającej obowiązkiem ich zwrotu na rzecz wygrywającego, znalazłoby to niewątpliwie swój wyraz w stosownych uregulowaniach prawnych. Ponadto należy mieć na uwadze, że zasądzenie od powoda zwrotu kosztów --- STRONA 6 --- procesu na rzecz strony pozwanej w sytuacji, gdy jak twierdzi nie ma jakiegokolwiek majątku na ich zapłatę, w żadnym stopniu nie może wpłynąć obecnie na zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb. Brak jest przy tym szczególnych okoliczności, które miałyby przemawiać za tym, aby w przyszłości, gdy jego sytuacja materialna uległa poprawie, miałby tych kosztów nie zwracać. Uwzględnienie stanowiska apelującego, oznaczałoby akceptację takiego stanu rzeczy, w którym osoby ubogie, nie licząc się z kosztami strony przeciwnej mogłyby wytaczać powództwa, bez jakichkolwiek obaw o negatywne dla nich na przyszłość konsekwencje finansowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powoda. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 7 i § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), zasądzając od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 5.400 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Rozstrzygnięcie o wynagrodzenie pełnomocnika powoda z urzędu, znajduje z kolei uzasadnienie w świetle uregulowań §19 ust. 1, § 20, § 2 ust. 3 w zw. z § 6 pkt. 7 w zw. z §13 ust. 1 pkt. 2 rozp. Min. Spr. w sprawie opłat za czynności adwokatów (..).