Wyrok I A Ca 852/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 852/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: Prezes SA Andrzej Niedużak Sędziowie: SSA Tadeusz Nowakowski (spr.) SSA Anna Guzińska Protokolant: Justyna Łupkowska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2011 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. Ż. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi (...) w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2011 r. sygn. akt I C 1305/10 uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w części objętej rozprawą z dnia 30 maja 2011r. i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 maja 2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo A. Ż. p-ko Skarbowi Państwa – (...) w W. o zapłątę kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Sąd ten ustalił, że powód przebywał w (...) w (...) od 30 maja 1995 r. do 6 lutego 1996 r. i od 16 stycznia 2003 r. do 16 lipca 2008 r. W okresie odbywania kary pozbawienia wolności w (...) w W. A. Ż. był osadzony w wieloosobowych celach o powierzchni około 16 m 2 , nie licząc wydzielonych toalet, w których przebywało przeważnie od 5 do 7 skazanych. W czasie osadzenia A. Ż. w celach więziennych okresowo panowało przeludnienie, ponieważ powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 , o czym Dyrektor (...) w W. informował Sędziego penitencjarnego. W okresie pobytu w (...) w W. powód nie składał pisemnych skarg dotyczących panujących warunków odbywania kary pozbawienia wolności. W (...) w W. znajdował się Zakład Opieki Zdrowotnej i osadzeni, w tym powód mieli dostęp do lekarzy specjalistów. W okresie osadzenia w (...) w W. A. Ż. zgłaszał się do ambulatorium więziennego i korzystał z pomocy medycznej w tym konsultacji lekarzy specjalistów. W trakcie pobytu w (...) w W. powód mógł skorzystać z oferty zajęć o charakterze kulturalnym, oświatowym, sportowym i religijnym, które odbywały się poza celami więziennymi. Ponadto powód mógł skorzystać z oferty kursów zawodowych przygotowujących do podjęcia pracy po zakończeniu trwania kary. W okresie osadzenia w (...) w W. w latach 2005-2009 powód zatrudniony był w charakterze robotnika budowlanego w Przedsiębiorstwie (...) w W. w związku z czym w okresie świadczenia pracy w tym przedsiębiorstwie przebywał poza (...). W dniu 23 lipca 2008 r. powód doznał wypadku przy pracy, na skutek czego w okresie od 23 lipca 2008 r. do 2 sierpnia 2008 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W czasie pobytu A. Ż. w (...) w W. przebywał on w celach mających wydzielony kącik sanitarny wyposażony w toaletę i sprzęt do utrzymania czystości. Skazani sami odpowiadali za utrzymanie czystości w celi. Wszystkie cele więzienne w (...) w W. były wyposażone podobnie. Każdy ze skazanych miał swoje łóżko, komplet pościeli, --- STRONA 2 --- taboret, szafkę na ubrania, ponadto w celi znajdował się stół, w tym stół więzienny dla czterech osadzonych bądź stolik więzienny dla dwóch osadzonych. Każdy z osadzonych otrzymywał trzy posiłki dziennie: śniadanie, obiad i kolację. Ponadto, na terenie (...) istniała możliwość dokonywania zakupów środków spożywczych i higienicznych w kantynie więziennej. W przypadku stwierdzenia występowania w celach robactwa, osadzeni obowiązani byli informować o tym fakcie oddziałowego lub wychowawcę i w takim przypadku w przypadku zasadności zgłoszenia w celach przeprowadzana była dezynsekcja pomieszczeń. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zaznaczył, że to na powodzie – jako dochodzącym ochrony prawnej – spoczywał ciężar dowodu, że jego dobra osobiste zostały naruszone przez działania strony pozwanej. Wskazał na regułę wynikającą z art. 6 kc. W ocenie Sądu pierwszej instancji „powód w zasadzie nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej”. Natomiast za udowodniony można przyjąć fakt czasowego umieszczenia powoda w (...) w W. w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Poza tą bezsporną okolicznością powód – zdaniem Sądu Okręgowego – nie udowodnił pozostałych okoliczności, które wskazał w pozwie. Wyrok ten zaskarżył powód. W apelacji zarzucił: nieważność postępowania przez pozbawienie powoda możności obrony swych praw, polegającą na bezpodstawnym pominięciu dowodu z przesłuchania powoda na rozprawie w dniu 30 maja 2011 r., w sytuacji gdy powód jako osadzony w (…) w Ś., gdzie odbywa karę pozbawienia wolności, nie miał faktycznej możliwości stawić się na rozprawę w dniu 30.05.2011 r.; mające wpływ na wynik sprawy uchybienia przepisom art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. polegające na zaniechaniu wszechstronnego rozważenia wszystkich dowodów i logicznej oceny; naruszenie prawa materialnego, a to art. 23 i 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. w zw. z art. 445 § 3 k.c. Wskazując na te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku – zniesienie postępowania przed Sądem pierwszej instancji w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa. Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja podlega uwzględnieniu z uwagi na jej trafny zarzut dotyczący nieważności postępowania, wynikający z pozbawienia powoda możliwości obrony swych praw – art. 379 pkt 5 k.p.c. Ma rację skarżący kiedy twierdzi, że dokonując ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy bezpodstawnie oddalił wniosek dowodowy powoda o jego przesłuchanie w charakterze strony, mimo że został on zgłoszony w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie. Powód pismem z 20.05.2011 r. wskazał, że nie może stawić się na terminie rozprawy w dniu 30.05.2011 r. z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności i wskazał również, że przebywa w (…) w Ś.. Powyższy fakt znany był Sądowi pierwszej instancji, który jednakże na rozprawie w dniu 30.05.2011 r. „pominął dowód z przesłuchania powoda wobec niestawiennictwa na rozprawie w dniu dzisiejszym” (k. 244). Jak słusznie podnosi skarżący, strona nie może być ograniczona w swoich prawdach procesowych, w tym w prawie do udowodnienia zgłaszanych twierdzeń. Istotnym gwarantem zasady równości stron jest zasada wysłuchania stron (audiatur et altera pars) znajdująca swój wyraz w art. 210 § 1 kpc. Jeżeli strona na skutek wadliwości procesowych sądu nie mogła uczestniczyć i nie uczestniczyła w --- STRONA 3 --- rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, to zachodzą podstawy by przyjąć, że strona ta została pozbawiona możności obrony swych praw – art. 379 pkt 5 k.p.c. – tak wyrok Sądu Najwyższego z 10.07.2002 r., II CKN 822/00, niepubl. W związku z powyższym należy także wskazać na orzeczenia Sądu Najwyższego z 26.09.1966 r., II CR 314/66, OSNCP 1967/2/39; z 18.09.1969 r., II CR 308/69, OSNCP 1970/7-8/130; z 18.10.2001 r., IV CKN 478/00; z 12.12.2000, II UKN 121/00, OSNP 2000 Nr 17/421; z 19.11.1997 r., I PKN 377/99, OSNP 1998/17/509; z 26.04.2006 r. słusznie przywołane w apelacji. Nieważność postępowania skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i zniesieniem postępowania w części objętej rozprawą z dnia 30 maja 2011 r. (art. 386 § 2 k.p.c.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy wysłucha strony na okoliczności związane z ich twierdzeniami w procesie i po wszechstronnym rozważeniu całego materiału dowodowego wyda stosowny wyrok.