Wyrok I A Ca 79f12

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 79f12 é fvirii‘"?\_\|\1\\\.,. Q“ . W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ . @?.iiJ‘= ‘* . Dnia 1s kiwietnia 2012 r. Sqd Apelacyjny w Biaiymstoku I Wydziai Cywilny 0 w skiadzie: Przewodniczqcy : SSA Bogusiaw Dobrowolski (spr.) Sgdziowie : SA Irena Ejsmont  Wiszowata SO dei. Marek Szymanowski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. w Biaiymstoku na rozprawie sprawy z powéciziwa A. Z. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Aresztowi Qledczemu w B. o zaplatg na skutek apelacji powoda od wyroku Sa_du Oknggowego w Olsztynie z dnia 30 Iistopada 2011 r. sygn. akt I C 408111 I. oddala apelacjg; ll. odstgpuje od obciqiania powoda kosztami procesu za drugq iflStilllCjQ. UZASADNIENlE_ Powod A. Z. wniosi 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa  Aresztu Sledczego w B. kwoty 250.000 zi tytuiem zadoééuczynienia za doznanq krzywdg. Twierdzii, iz byi osadzony w Areszcie Siedczym w B. w okresie od 11 maja do 19 wrzeénia 2000r. i od 1? stycznia do 20 marca 2001:‘. w ceiach wieloosobowych i ponizajqcych, nieludzkich warunkach. Powierzchnia celi przypadajqca na jednego osadzonegcvbyia razqco nizsza od minirnainych gwarancji ustawowych. W écisku i tioku przebywai 23 godziny na dobo, warunki sanitarnohigieniczne byiy bardzo zie. Jest osobq niepalapq i mimo to zostai osadzony z palqcymi. Administracja Aresztu Sledczego dopusciia do zarobaczenia cel, brak byio zajqé sportowych i kulturalnooéwiatowych. Brak byio tez prasy wydawanej do cei, byi tylko jeden godzinny spacer, wydawane posiiki nie byiy smaczne. Brak byio odpowiedniej iloéci érodkow czystoéci, bezpodstawnie byia kontrolowana jego prywatna korespondencja. Dotykanie rqkoma po ciele kilkanaécie razy dziennie naruszaio jego godnoéé i nietykalnoéé cielesna, Powéd twierdzii, ze 0 swoich prawach dowiedziaisiq od A. K. i Fundacji (...). Wtedy tez’ dowiedziai sing 0 powstaiej szkodzie i osobie zobowiqzanej do jej naprawienia. Pozwany Skarb Pafistwa  Zakiad Karny w B. wniési 0 oddaienie powodztwa. Podniési zarzut przedawnienia, bowiem pozwany przebywai w pozwanym Zakiadzie Karnym do 20 marca 2001 r., a stosownie do treéci art. 442'§ 1 k.c. roszczenie 0 naprawienie szkody wyrzqdzonej czynem niedozwoionym ulega przedawnieniu 2 upiywem lat trzech od dnia dowiedzenia sig 0 szkodzie i osobie zobowiqzanej do jej naprawienia. Zdaniem pozwanego nieznajomoéé prawa nie jest okolicznoéciq powodujapq przerwanie Iub zawieszenie terminu przedawnienia. Ponadto warunki sanitarne i higieniczne w celach mieszkalnych Zakiadu Karnego w B. byiy zgodne z obowiqzujapymi przepisami prawa. Kazda ceia byia poddawana przegiqdowi sanitarnemu, podejmowano czynnoéci majape na celu naprawg uszkodzonych elementow. Zywienie osadzonych odbywaio SiQ zgodnie z zaleceniami przy Zywieniu zbiorowym. Osadzeni mieli zapewnionq caiociobowq opiekq _medyczna_. Powod miai dostegp do zajgé sportowych i kuituralnooéwiatowych. Powod deklarowai, ze jest osoba_ palapa_ i w zwiqzku z tym byi osadzany w celach dla palqcych. Postgpowanie z korespondencjq byio zgodne z Sygn. akt I A Ca 79112 é r'ørrĘš‹`-"-:,`_\|\1\\\s,. ¶"` _ W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ . r9.›`ÍJ`= P* . onsa 18 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny Ą w składzie: Przewodniczący : SSA Bogusław Dobrowolski (spr.) Sędziowie : SA lrena Ejsmont - Wiszowata S0 dei. Marek Szymanowski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa A. Z. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Šledczemu w B. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt I C 408!11 I. oddala apelację; ll. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu za drugą instancję. UZASADNIENIE Powód A. Z. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w B. kwoty 250.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Twierdził, iż był osadzony w Areszcie Śiedczym w B. w okresie od 11 maja do 19 września 2000r. i od 17 stycznia do 20 marca 2001r. w celach wieloosobowych i poniżających, nieludzkich warunkach. Powierzchnia celi przypadająca na jednego osadzonegofbyła rażąco niższa od minimalnych gwarancji ustawowych. W ścisku i tłoku przebywał 23 godziny na dobę, warunki sanitarne-higieniczne były bardzo złe. Jest osobą niepalącą i mimo to został osadzony z palącymi. Administracja Aresztu Śledczego dopuściła do zarobaczenia cel, brak było zajęć sportowych i kulturalno-oświatowych. Brak było też prasy wydawane] do cel, był tylko jeden godzinny spacer, wydawane posiłki nie były smaczne. Brak było odpowiedniej ilości środków czystości, bezpodstawnie była kontrolowana jego prywatna korespondencja. Dotykanie rękoma po ciele kilkanaście razy dziennie naruszało jego godność i nietykalność cielesną. Powód twierdził, że o swoich prawach dowiedziałsię od A. K. í Fundacji (___). Wtedy też dowiedział się o powstałej szkodzie i osobie zobowiązane] do jej naprawienia. Pozwany Skarb Państwa - Zakład Karny w B. wniósł o oddalenie powództwa. Podniósł zarzut przedawnienia, bowiem pozwany przebywał w pozwanym Zakładzie Karnym do 20 marca 2001 r., a stosownie do treści art. 442'§ 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązane] do jej naprawienia. Zdaniem pozwanego nieznajomość prawa nie jest okolicznością powodującą przerwanie lub zawieszenie terminu przedawnienia. Ponadto warunki sanitarne i higieniczne w celach mieszkalnych Zakładu Karnego w B. były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Każda ceia była poddawana przeglądowi sanitarnemu, podejmowano czynności mające na celu naprawę uszkodzonych elementów. Żywienie osadzonych odbywało się zgodnie z zaleceniami przy żywieniu zbiorowym- Osadzeni mieli zapewnioną całodobowa opiekę medyczną. Powód miał dostęp do zajęć sportowych i kulturalno-oświatowych. Powód deklarował, że jest osobą palącą i w związku z tym był osadzany w celach dla palących. Postępowanie z korespondencja było zgodne z --- STRONA 2 --- 2 przepisami. Warunki w jakich przebywai powod nie moga_ byé uznane jako upokarzajace poniewaz osoba osadzona w zakiadzie karnym musiaia sia liczyc z pewnyrni ograniczeniami i dolegliwoéciami. Sad Okragowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. I C 408.'11, oddalii powodztwo i obciazyi powoda na rzecz pozwanego kosztami procesu. Wediug ustalefi faktycznych tego Sadu powod przebywai w Zakiadzie Karnym w B. w okresach: od 11 maja do 19 wrzeénia 2000 r. i od 17 stycznia 2001 r. do 20 marca 2001 r. Powod przebywai w celach wieloosobowych. Cele byiy wyposazone w standardowy sprzat zapewniajacy skazanemu miejsce do spania i odpowiednie warunki tiigieny. Za utrzymanie czystoéci w celach odpowiedzialni byli osadzeni, ktorzy otrzymywali w tym ceiu srodki chemiczne. Cele wieioosobowe w trakcie okresu eksploatacji poddawane byiy przegladom i w przypadku wystapienia koniecznoéci odnowienia powiok malarskich badz okiadzin podiogowyoh podejmowane byiy dziaiania remontowe majape na celu poprawa warunkow bytowych. Staty nadzor sanitarny Pafistwowego Powiatowego lnspektora Sanitarnego w O. nie wykazywai uchybiefi dotyczacych pracy siuzby zywnoéciowej. Kapiel osadzonych odbywaia sia zgodnie 2 grafikiem kqpieli zatwierdzonym przez Dyrektora jednostki, raczniki. écierki i pizamy wymieniane byiy co tydziefi. Koce i materace wymieniane byiy na pisemna proéba osadzonego. Ustalefi tych Sad Okragowy dokonai w oparciu 0 informacje 0 jego pobytach w zakiadach karnych, oéwiadczefi M. J., P. K. i B. 2.. Sad Okragowy uznai za zasadny podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia o zadoéouczynienie 2 tytuiu naruszenia dobr osobistych powoda wskutek bezprawnych dziaiafi polegajacych na niezapewnieniu mu odpowiednich warunkow pobytu w zaktadzie Karnym w B.. Zarzut przedawnienia dotyczy okresu poprzedzajacego 10 sierpnia 2007 r., tj. wejécia w Zycie ustawy z 16 iutego 2007 r. 0 zmianie ustawy kodeks cywilny uchylajacej art. 442 k.c., a zatem zarzut przedawnienia zgodnie z art. 2 tej ustawy. winien podlegaé ocenie na podstawie art. 442 k.c. Zgodnie z owczeénie obowiazujapym art. 442 kodeksu cywilnego roszczenie o naprawienie szkody wyrzadzonej ozynem niedozwolonym (w tym zadoséuczynienia w zwiqzku z naruszeniem dobr osobistych wynikajaoego z art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c.) uiegaio przedawnieniu z upiywem !at 3 od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedziai sia 0 szkodzie i osobie obowiazanej do jej naprawienia. Powod w Zakiadzie Karnym w B. przebywai w okresie od 11 maja do 19 wrzeénia 2000 r. i od 17 stycznia do 20 marca 2001 r. i mozna byio przyja_é, 2e o nieodpowiednich warunkach pobytu oraz o tym, ze odpowiedzialnoéé za to ponosi Skarb Paflstwa, dowiedziai sia najpozniej z data opuszczenia tego zakiadu. Nie zmienia tego okolicznoéc, ze jak twierdzii powod, o mozliwoéci dochodzenia roszczefi dowiedziai sia od A. K. i Fundacji (...). Mic nie staio na przeszkodzie ich dochodzeniu juz w dacie opuszczenia Zakiadu Karnego w B., zaé wiedza o tym powod mogi powziaj: pizy zachowaniu minimum starannoéci rowniez w tej dacie. Okoiicznoéé, ze powod byi nieéwiadomy przysiugujapych mu roszczefi nie miaio znaczania dla biegu terminu przedawnienia. Termin trzyletni biegnie od daty uzyskania informacji o szkodzie S osobie zobowiazanej do jej naprawienia, a nie od daty dowiedzenia sia, Ze dane okoliczrzoéci moga stanowio podstawa domagania sio zadoéouczynienia lub odszkodowania. W éwietle art. 121 k.c. i art. 123 k.c. nieznajomoéé prawa nie jest okoiicznoécia powoduja_ca_ przerwanie '|ub zawieszenie biegu przedawnienia. W ocenie Sa_du Ok_ri=ggoweg0’3letni termin przedawnienia roszczefl powoda rozpoczaj swoj bieg najpoiniej z dniem 20 marca 2001 r. i upiynaj z dniem 20 marca 2004 r., podczasgdy pozew zostai wniesiony w dniu 15 iipca 2011 r. Oznaczaio to, 2e pozwany, zgodnie z art. 117 § 2 k.c. mogi skutecznie uchylié sing od zaspokojenia roszczefl powoda, a poniewaz 2 tego prawa skorzystai, pod noszap zarzut w odpowiedzi na pozew, skutkowaio to koniecznoécia oddaienia powodztwa. Na podstawie art. 217§ 2 k.p.c. Sad ‘Okragowy pominat wrliosek dowodowy powoda 0 przesiuchanie éwiadka na okolicznoéo warunkow odbywania kary pozbawienia wolnoéci, bowiem przeprowadzenie tego dowodu nie miaioby zadnego wpiywu na treéé rozstrzygniacia wobec skutecznego zarzutu przedawnienia. Dlatego Sad ten uznai, ze powod powoiat ten dowod jedynie dla zwioki. ‘ ‘ , O kosztach procesu orzeki na podstawie art. 98§ 1 k.p.c. Apeiacja od tego wyroku wywiodi powod. Z treéci tej apeiacji wynika, i2 domaga sia on zmiany zaskarzonego wyroku i uwzglodnienia powqdztwa w caioéci. W apelacji konseicwentnie podtrzymai swe stanowisko wyrazone w postapowaniu przed Sadem Okragowym. Pozwany domagai sia oddalenia apelacji powoda] ' _ Sad Apelacyjny zwaiyt, co nastopujez A Apelacja powoda nie zasluguje na uwzgladnienie. 2 przepisami. Warunki w jakich przebywał powód nie mogą być uznane jako upokarzające poniewaz osoba osadzona w zakładzie karnym musiała się liczyć z pewnymi ograniczeniami i dolegliwościami. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. I C 408.'11, oddalił powództwo i obciążył powoda na rzecz pozwanego kosztami procesu. Według ustaleń faktycznych tego Sądu powód przebywał w Zakładzie Karnym w B. w okresach: od 11 maja do 19 wrzesnia 2000 r. i od 17 stycznia 2001 r. do 20 marca 2001 r. Powód przebywał w celach wieloosobowych. Cele były wyposażone w standardowy sprzęt zapewniający skazanemu miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny. Za utrzymanie czystości w celach odpowiedzialni byli osadzeni, którzy otrzymywali w tym celu srodki chemiczne. Cele wieloosobowe w trakcie okresu eksploatacji poddawane były przeglądem i w przypadku wystąpienia konieczności odnowienia powłok malarskich bądź okładzin podłogowych podejmowane były działania remontowe mające na celu poprawę warunków bytowych. Stały nadzór sanitarny Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O, nie wykazywał uchybień dotyczących pracy służby żywnosciowej. Kąpiel osadzonych odbywała się zgodnie 2 grafikiem kąpieli zatwierdzonym przez Dyrektora jednostki, ręczniki, ścierki i piżamy wymieniane były co tydzien. Koce i materace wymieniane były na pisemną prośbę osadzonego. Ustaleń tych Sąd Okręgowy dokonał w oparciu o Informacje o jego pobytach w zakładach karnych, oświadczeń M. J., P. K. i B. Z.. Sąd Okręgowy uznał za zasadny podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie 2 tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda wskutek bezprawnych działań polegających na niezapewnieniu mu odpowiednich warunków pobytu w zakładzie Karnym w B.. Zarzut przedawnienia dotyczy okresu poprzedzającego 10 sierpnia 2007 r., tj. wejścia w życie ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny ucnylającej art. 442 k.c., a zatem zarzut przedawnienia zgodnie z art. 2 tej ustawy, winien podlegać ocenie na podstawie art. 442 k.c. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 442 kodeksu cywilnego roszczenie o naprawienia szkody wyrządzone] czynem niedozwolonym (w tym zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych wynikającego z art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c.) uiegało przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Powód w Zakładzie Karnym w B. przebywał w okresie od 11 maja do 19 września 2000 r. i od 17 stycznia do 20 marca 2001 r. i można było przyjąć, że o nieodpowiednich warunkach pobytu oraz o tym, że odpowiedzialność za to ponosi Skarb Państwa, dowiedział się najpóźniej z datą opuszczenia tego zakładu. Nie zmienia tego okoliczność, że jak twierdził powód, o możliwości dochodzenia roszczeń dowiedział się od A. K. i Fundacji (___). Nic nie stało na przeszkodzie ich dochodzeniu już w dacie opuszczenia Zakładu Karnego w B., zaś wiedzę o tym powód mógł powziąć przy zachowaniu minimum staranności również w tej dacie. Okoiiczność, że powód był nieświadomy przysługujących mu roszczeń nie miało znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. Termin trzyletni biegnie od daty uzyskania informacji o szkodzie i osobie zobowiązane] do jej naprawienia, a nie od daty dowiedzenia się, ze dane okoliczności mogą stanowić podstawę domagania się zadośćuczynienia lub odszkodowania. W świetle art. 121 kc. i art. 123 k.c. nieznajomość prawa nie jest okolicznością powodującą przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia. W ocenie Sądu Okręgowegofä-letni termin przedawnienia roszczeń powoda rozpoczął swój bieg najpóźniej z dniem 20 marca 2001 r. i upłynął z dniem 20 marca 2004 r., podczasgdy pozew został wniesiony w dniu 15 lipca 2011 r. Oznaczało to, że pozwany, zgodnie z art. 117 § 2 k.c. mógł skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczeń powoda, a ponieważ 2 tego prawa skorzystał, podnosząc zarzut w odpowiedzi na pozew, skutkowało to koniecznością oddaienia powództwa. Na podstawie art. 217§ 2 k.p.c. Sąd 'Okręgowy pominął wniosek dowodowy powoda 0 przesłuchanie świadka na okoliczność warunków odbywania kary pozbawienia wolności, bowiem przeprowadzenie tego dowodu nie miałoby żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia wobec skutecznego zarzutu przedawnienia. Dlatego Sąd ten uznał, ze powód powołał ten dowód jedynie dla zwłoki. “ “ , O kosztach procesu orzekł na podstawie art. 98§ 1 k.p.c. Apeiację od tego wyroku wywiódł powód. Z treści tej apełacji wynika, iż domaga się on zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powqdztwa w całości. W apelacji konsekwentnie podtrzymał swe stanowisko wyrażone w postępowaniu przed Sądem Okręgowym. Pozwany domagał się oddalenia apelacji powoda' ~ _ Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: “ Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie. --- STRONA 3 --- 3 Sad Apelacyjny podziela stanowisko Sadu I instancji o zasadnosci podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia dochodzonego przez powoda roszczenia. Zgodzié sie nalezy z Sa_dem Okregowym, 12 w niniejszej sprawie podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia powinien byé oceniony w konteksoie obowia_zuja_cego do dnia 9 sierpnia 2007 r. art. 442 § 1 zd. 1 kc. Zgodnie bowiem 2 art. 2 ustawy z dnia 2 Iutego 2007 r. o zmianie ustawy  Kodeks cywilny (Dz. U. nr 80, poz. 538) uchylajapej wfw przepis, do przedawnionych roszczeri stosuje sie dotychczasowy stan prawny. Wediug wiec art. 442 § ‘I zd. 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrza_dzonej czynem niedozwolonym ulegato przedawnieniu 2 upiywem lat trzech od dnia, kiedy poszkodowany dowiedziai sie 0 szkodzie i osobie obowiazanej do jej naprawienia. W zwia_zi<u z tym przepisem trafnie Sad I instancji w niniejszej sprawie przyjai, i2 skoro powod przebywai w Zakiadzie Karnym w B. od 11 maja do 19 wrzesnia 2000 r. i od 17 stycznia do 20 marca 2001 r. to swa wiedze o nieodpowiednich warunkach tam panujacych powziaj najpozniej z dniem opuszczenia tego Zakiadu. W apelacji powod kwestie wiedzy o tych warunkach niesiusznie utozsamia z pozniejszym powzieciem wiadomoéci o przysiugujacym mu roszczeniu, ktory jest przedmiotem procesu. Sa dwa rozne zagadnienia dotyczace éwiadomoéci okreslonym zdarzer'1 oraz swiadomoéci prawnej. Dla oceny zarzutu przedawnienia decydujace znaczenie ma to kiedy poszkodowany dowiedziai sie o faktach, a wiec o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Tresé pism prooesowych powoda wskazuje, I2 wiedze na ten temat 2 pewnoécia miai w chwili opuszozenia pozwanego Zakiadu Karnego w marcu 2001 r. Od poczatku byi bowiem éwiadom warunkow panujacych w trakcie odbywania kary pozbawienia wolnosci oraz znany byI mu podmiot, ktory ponosit za to odpowiedzialnosé. ‘ W tym stanie rzeczy nalezy odnieéé sie do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia powoda. Za istnieniem w prawie cywilnym instytucji przedawnienia przemawia bowiem szereg wazkich argumentow. Mianowicie peini role wychowawcza, gdyz zmusza do szybkiej reakcji na naruszenia prawa, wymusza dbaioéé o wiasne interesy, wywiera nacisk na osoby uprawnione, aby terminowo dochodziiy swych roszczefi. W braku przedawnienia, wobec nasilajacej sie wraz z upiywem czasu niepewnoéci dowodowej, procesy wszczynane po Iatach znacznie czesciej prowadziiyby do wytwarzania stanu sprzecznego z prawem, niz do przywracania sytuacji odpowiadajacej prawu. Do celow przedawnienia zalicza sie koniecznoéo likwidacji stanu niepewnosoi i napiecia w stosunkach prawnych, ktory jest nastepstwem niezreaiizowania roszczenie przez pewien diuzszy czas. Stan niepewnoéci i napiecia w stosunkach prawnych nie moze bowiem trwao w niesko|’1cz0noSC{T. Paidyna: Przedawnienie w polskim prawie oywilnym, Wyd. LexisNexis, W wa 2009, str.43 48). ' W praktyce sadowej przyjmuje sie, iz powoianie sie przez diuznika na przedawnienie roszczenie jest dziaianiem w granicach prawa i zgodnym z prawem. Diuznikowi, ktory podniosi zarzut przedawnienia mozna postawié zarzut naruszenia zasad wspotzycia spotecznego tyiko w wyjatkowych i razapych okolicznosciach (wyrok Sa_du Najwyzszego z dnia 7 listopada 2003 r., V CK 399102  zbior Lax nr 175965). W zwia_zku z tym stanowiskiem nalezaio w niniejszej sprawie dokonaé oceny czy podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia naruszaio w kontekécie art. 5 kc zasady wspotzycia spoIecznego. Zdaniem Sadu Apelacyjnego ocena taka nie podwaza stanowiska pozwanego. Przede wszystkim przyjrrfuje sie, ii istotne znaczenie w tym wzgledzie ma zwiaszcza czas opoznienia w dochodzeniu roszczenie (wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 7 czerwca 2000 r., III CKN 522l99 zbior Lex nr 51563). W swietle okolicznosci sprawy roszczenie powoda ulegio przedawnieniu z dniem 20 marca 2004 r. Zatem od tego dnia do ohwili wniesienia przez powoda pozwu do Sadu Okregowego w dniu 12 Iipca 2011 r. mineio siedem lat i jest to okres ponad dwukrotnie diuzszy niz wynosi trzyletni okres przedawnienia. Jest to w ocenie Sadu Apeiacyjnego znaczne opoznienie, wskazujape na to, I2 powod nie przejawit nalezytej troski o swoje sprawy. Nie sposob w tym miejscu oprzeo sie wrazeniu, iz niniejsza sprawa jest konseI<wencja_ bardzo wielu podobnych spraw, ktore jednak zostaiy wniesione przez osoby przebywajace w zakiadach karnych jeszcze przed upiywem terminow przedawnienia. Konsekwencja znacznego upiywu okresu przedawnienia sa trudnosci dowodowe, ktore skutkowaiy zgioszeniem przez powoda jedynie dowodu 2 zeznafi jednego éwiadka. Abstrahujac od ocenyjego wiarygodnosci ten niewielki pizejaw iniojatywy dowodowej strony powodowej, tak istotnej dla spraw cywilnym charakteryzujacych sie kontradyktoryjnoscia, jest z pewnoscia nastepstwem diugiego okresu czasu, ktory nastapii od zdarzefi bedqcych podstawa powodztwa. Sad Apelacyjny podziela takze stanowisko Sa_du I instancji, iz powoda nie usprawiedliwia pozne wystapienie z pozwem z uwagi na niedawneidowiedzenie sie od innych osob o moziiwosci doohodzenia przedmiotowego roszczeniaf Mianowicie sam powod przediozyi do swego pisma procesowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. stanowisko jednego z Sadow Okregowych (podzielonego przez Sad I instancji), wediug ktorego nieswiadomosé powoda o przysiugujapym mu roszczeniu nie 3 Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji o zasadności podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia dochodzonego przez powoda roszczenia. Zgodzić się należy z Sądem Okręgowym, iż w niniejszej sprawie podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia powinien być oceniony w kontekście obowiązującego do dnia 9 sierpnia 2007 r. art. 442 § 1 zd. 1 kc. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 2 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 80, poz. 538) uchylającej wlw przepis, do przedawnionych roszczeń stosuje się dotychczasowy stan prawny. Według więc art. 442 § 1 zd. 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzone] czynem niedozwolonym ulegało przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W związku z tym przepisem trafnie Sąd I instancji w niniejszej sprawie przyjął, iż skoro powód przebywał w Zakładzie Karnym w B. od 11 maja do 19 września 2000 r. i od 17 stycznia do 20 marca 2001 r. to swą wiedzę o nieodpowiednich warunkach tam panujących powziął najpóźniej z dniem opuszczenia tego Zakładu. W apelacji powód kwestię wiedzy o tych warunkach niesłusznie utożsamia z późniejszym powzięciem wiadomości o przysługującym mu roszczeniu, który jest przedmiotem procesu. Są dwa różne zagadnienia dotyczące świadomości określonym zdarzeń oraz świadomości prawnej. Dla oceny zarzutu przedawnienia decydujące znaczenie ma to kiedy poszkodowany dowiedział się o faktach, a więc o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Treść pism procesowych powoda wskazuje, iż wiedzę na ten temat z pewnością miał w chwili opuszczenia pozwanego Zakładu Karnego w marcu 2001 r. Od początku był bowiem świadom warunków panujących w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności oraz znany był mu podmiot, który ponosił zato odpowiedzialność. ' W tym stanie rzeczy nalezy odnieść się do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia powoda. Za istnieniem w prawie cywilnym instytucji przedawnienia przemawia bowiem szereg ważkich argumentów. Mianowicie pełni rolę wychowawczą, gdyż zmusza do szybkiej reakcji na naruszenie prawa, wymusza dbałość o własne interesy, wywiera nacisk na osoby uprawnione, aby terminowo dochodziły swych roszczeń. W braku przedawnienia, wobec nasilającej się wraz z upływem czasu niepewności dowodowej, procesy wszczynane po latach znacznie częściej prowadziłyby do wytwarzania stanu sprzecznego z prawem, niż do przywracania sytuacji odpowiadającej prawu. Do celów przedawnienia zalicza się konieczność likwidacji stanu niepewności i napięcia w stosunkach prawnych, który jest następstwem niezreaiizowania roszczenia przez pewien dłuższy czas. Stan niepewności i napięcia w stosunkach prawnych nie może bowiem trwać w nieskończoność (T. Pałdyna: Przedawnienie w polskim prawie cywilnym, Wyd. LexisNexis, W- wa 2009, str.43- 48). ' W praktyce sądowej przyjmuje się, iż powołanie się przez dłużnika na przedawnienie roszczenia jest działaniem w granicach prawa i zgodnym z prawem. Dłużnikowi, który podniósł zarzut przedawnienia można postawić zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego tylko w wyjątkowych i rażących okolicznościach (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2003 r., V CK 399!02 - zbiór Lex nr 175965). W związku 2 tym stanowiskiem należało w niniejszej sprawie dokonać oceny czy podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia naruszało w kontekście art. 5 kc zasady współżycia społecznego. Zdaniem Sądu Apelacyjnego ocena taka nie podważa stanowiska pozwanego. Przede wszystkim przyjrrfuje się, iż istotne znaczenie w tym względzie ma zwłaszcza czas opóźnienia w dochodzeniu roszczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2000 r., lit CKN 522r'99- zbiór Lex nr 51563). W świetle okoliczności sprawy roszczenie powoda uległo przedawnieniu z dniem 20 marca 2004 r. Zatem od tego dnia do chwili wniesienia przez powoda pozwu do Sądu Okręgowego w dniu 12 lipca 2011 r. minęło siedem lat i jest to okres ponad dwukrotnie dłuższy niż wynosi trzyletni okres przedawnienia. Jest to w ocenie Sądu Apelacyjnego znaczne opóźnienie, wskazujące na to, iż powód nie przejawił należytej troski o swoje sprawy. Nie sposób w tym miejscu oprzeć się wrażeniu, iż niniejsza sprawa jest konsel<wencją bardzo wielu podobnych spraw, które jednak zostały wniesione przez osoby przebywające w zakładach karnych jeszcze przed upływem terminów przedawnienia. Konsekwencją znacznego upływu okresu przedawnienia są trudności dowodowe, które skutkowały zgłoszeniem przez powoda jedynie dowodu 2 zeznań jednego świadka. Abstrahując od oceny jego wiarygodności ten niewielki przejaw inicjatywy dowodowej strony powodowej, tak istotnej dla spraw cywilnym charakteryzujących się kontradyktoryjnością jest z pewnością następstwem długiego okresu czasu, który nastąpił od zdarzeń będących podstawą powództwa. Sąd Apelacyjny podziela także stanowisko Sądu I instancji, iż powoda nie usprawiedliwia późne wystąpienie z pozwem z uwagi na niedawneidowiedzenie się od innych osób o możliwości dochodzenia przedmiotowego roszczeniaf Mianowicie sam powód przedłożył do swego pisma procesowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. stanowisko jednego z Sądów Okręgowych (podzielonego przez Sąd I instancji), według którego nieświadomosć powoda o przysługującym mu roszczeniu nie --- STRONA 4 --- 4 ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. W swietle art. 121 i 123 kc nieznajomoso prawa nie jest okolicznoécia powodujapa przerwanie Iub zawieszenie biegu przedawnienia. Nieswiadomosé powoda. iz za osadzenie w niewiasciwych warunkach mogi domagaé sie stosownego zadoséuczynienia nie ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia (k. 33). Zatem w analizowanej kwestii wyksztaiciia sie juz pewna praktyka sadowa, ktora powinna byé brana pod uwage przy ocenie skutecznosci podnoszonych przez pozwanych zarzutow przedawnienia. Powyzsze doprowadziio Sad Apelacyjny do wniosku, iz pozwany na podstawie art. 442 § zd. 1 kc: skutecznie zgIosiI zarzut przedawnienia, ktorego na gruncie niniejszej sprawy nie sposob uznac za sprzeczny z zasadami wspoizycia spoiecznego (art. 5 kc). Dlatego apelacja powoda od wyroku Sadu I instancji zostaia oddalona z mocy art. 385 kpc. O kosztach procesu Sad Apelacyjny orzeki zgodnie 2 art. 102 w zw. z art. 108 §1 kpc kierujap sie trudna sytuacja materialna powoda wskazanawjego oéwiadczeniu majatkowym z dnia 12 sierpnia 2011 r. . /, 4 ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. W świetle art. 121 i 123 kc nieznajomosć prawa nie jest okolicznością powodującą przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia. Nieświadomość powoda, iż za osadzenie w niewłaściwych warunkach mógł domagać się stosownego zadośćuczynienia nie ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia (k. 33). Zatem w analizowanej kwestii wykształciła się już pewna praktyka sądowa, ktora powinna być brana pod uwagę przy ocenie skuteczności podnoszonych przez pozwanych zarzutów przedawnienia. Powyższe doprowadziło Sąd Apelacyjny do wniosku, iż pozwany na podstawie art. 442 § zd. 'l kc skutecznie zgłosił zarzut przedawnienia, którego na gruncie niniejszej sprawy nie sposób uznać za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc). Dlatego apelacja powoda od wyroku Sądu I instancji została oddalona z mocy art. 385 kpc. O kosztach procesu Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z art. 102 w zw. z art. 108 §1 kpc kierując się trudną sytuacją materialną powoda wskazanąwjego oświadczeniu majątkowym z dnia 12 sierpnia 2011 r. . /›.