Wyrok I A Ca 234/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 234/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Gibiec (spr.) Sędziowie: SSA Małgorzata Bohun SSA Sławomir Jurkowicz Protokolant: Katarzyna Stalewska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa I. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu Nr (...) w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt I C 352/10 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2700 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Opolu oddalił powództwo I. K. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu nr (...) w S. o zapłatę kwoty 76.140 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku, w punkcie II odstąpił zaś od obciążania powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów postępowania procesowego. W ocenie Sądu Okręgowego ustalony w sprawie stan faktyczny nie uzasadniał uwzględnienia powództwa. --- STRONA 2 --- Zdaniem Sądu powód nie udowodnił, by w czasie pobytu w Zakładzie Karnym nr (...) w S. w okresie od 16.12.1999 r. do 8.03.2004 r. przebywał w przeludnionej celi. Przez cały okres powód umieszczony był w trzyosobowej celi nr 428 o powierzchni 11,33 m 2 . Cela powoda była wyposażona w potrzebne sprzęty, środki czystości, odpowiednio wentylowana i z zabudowanym kącikiem sanitarnym. Ograniczenia, jakich doznawał powód w związku z pobytem w Zakładzie, nie naruszały jego godności, zaś dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, z którym powód powinien się liczyć popełniając przestępstwo. Powód nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, które zmierzałyby do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie zadośćuczynienia. Podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia Sąd nie uwzględnił wskazując, że powód domagał się kompensaty za krzywdę, a więc szkody niemajątkowej, roszczenia niemajątkowe nie ulegają zaś przedawnieniu. Apelację od wyroku wywiódł powód. Domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie powództwa w całości, powód zarzucił, że pismo, w którym Prokuratoria Generalna odnosi się do jego zarzutów zawartych w pozwie, otrzymał dopiero w dniu 23.11.2010 r., a więc już po wydaniu wyroku. Powód nie miał zatem okazji odnieść się do niezgodnych z prawdą zarzutów pozwanego. Dodał, że wystąpił w pozwie z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z akt ewidencji rozmieszczenia osadzonych w Zakładzie, sąd wniosku tego nie uwzględnił, a pozwany zarzucił z tego powodu „naruszenie rozkładu ciężaru dowodu”. W odpowiedzi na apelację strona pozwana domagała się jej oddalenia w całości i zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, korespondujące z przeprowadzonymi w toku postępowania dowodami. Ustalenia te Sąd Apelacyjny przyjął za swoje, czyniąc je podstawą orzekania w postępowaniu apelacyjnym. Powód domagał się zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 140.000 zł za naruszenie jego godności osobistej przez umieszczenie go w okresach od 19.07.1996 r. do 12.04.1999 r. oraz od 16.12.1999 r. do 8.03.2004 r. w przeludnionej celi w Zakładzie Karnym nr (...) w S.. Pozwany w pierwszej kolejności podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda wskazując, iż zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Ponadto pozwany zaprzeczył, by powód przebywał w przeludnionej celi i wskazał, że to powód ma obowiązek udowodnienia tej okoliczności. Sąd I instancji podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia nie uwzględnił, wskazując, iż roszczenia niemajątkowe nie ulegają przedawnieniu, zaś na podstawie art. 24 § 1 zd. 3 w zw. z art. 448 k.c. kompensowana jest krzywda, a więc szkodnie majątkowa. Uzasadniając rozstrzygnięcie o oddaleniu powództwa Sąd Okręgowy wskazał, że powód nie udowodnił, że przebywał w przeludnionej lub nieprawidłowo wyposażonej celi. W apelacji powód zarzucił, że nie mógł odnieść się do zarzutów podniesionych przez pozwanego, ponieważ otrzymał odpowiedź pozwanego na apelację już po wydaniu wyroku, a także domagał się uwzględnienia zgłoszonych przez siebie wcześniej wniosków dowodowych. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji o konieczności oddalenia wysuniętego przez powoda roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia, choć uznał roszczenie powoda za niezasadne z innej niż Sąd I instancji przyczyny – z uwagi na skuteczne podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Zgodnie z art. 117 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Roszczenie ma charakter majątkowy, jeśli wynika z prawa podmiotowego zaliczanego do kategorii praw majątkowych. Także niektóre prawa niemajątkowe podlegają ochronie poprzez roszczenia majątkowe, zaś --- STRONA 3 --- przykładem takiego rozwiązania może być roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia, chroniące dobra osobiste, a więc prawa niemajątkowe. Należy zwrócić uwagę, że przedmiotem przedawnienia nie są same prawa podmiotowe, ale roszczenia, które służą ochronie tych praw. Przedawnienie roszczenia nie ma więc znaczenia dla bytu samego prawa podmiotowego, a jedynie dla skuteczności jego ochrony. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 marca 1981 r. (III CZP 1/81, OSNC 1981, nr 8, poz. 145) określił, że roszczenia majątkowe to te, które są uwarunkowane celem i interesem majątkowym danej osoby i zmierzają do zaspokojenia tego interesu. Z powyższych rozważań wynika, że nie ulegają przedawnieniu takie roszczenia, które są elementem konstrukcji praw podmiotowych niemajątkowych, chyba że roszczenia takie zmierzają do zaspokojenia majątkowego interesu uprawnionego, tak jak roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia (zob. komentarzu do art. 117 kodeksu cywilnego [w:] A. Kidyba (red.), K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, LEX, 2009). Z powyższego wynika, że roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia, choć będące elementem konstrukcji ochrony praw podmiotowych niemajątkowych, jest roszczeniem majątkowym, zmierza bowiem do zaspokojenia majątkowego interesu uprawnionego. Tym samym roszczenie to podlega przedawnieniu. Powództwo w niniejszej sprawie zostało wytoczone w dniu 22.03.2010 r., powód domagał się zaś zadośćuczynienia za przebywanie w przeludnionej celi w okresie do 8.03.2004 r. Nie ulega wątpliwości, że przebywając w Zakładzie Karnym powód na bieżąco (z upływem każdego dnia spędzonego w niesatysfakcjonujących go warunkach) uzyskiwał informacje o szkodzie oraz podmiocie zobowiązanym do jej ewentualnego naprawienia. Wobec podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia, roszczenie powoda uznać zatem należało za przedawnione w całości z upływem dnia 8.03.2007 r. W tych okolicznościach rozważanie przez Sąd I instancji zaistnienia prawnomaterialnych przesłanek uzasadniających roszczenia powoda, należało uznać za zbędne, roszczenie powoda podlegało bowiem oddaleniu bez potrzeby ustalania, czy przesłanki takie w niniejszej sprawie wystąpiły. W konsekwencji za chybiony uznać należało zarzut powoda, jakoby wniesienia przez niego apelacja była zasadna z powodu niedopuszczenia przez Sąd I instancji wnioskowanego przez powoda dowodu oraz z powodu uniemożliwienia powodowi odparcia wysuniętych przez pozwanego zarzutów, iż nie udowodnił on swojego roszczenia. Wobec skutecznego podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia, okoliczność, czy powód wykazał, że podniesione przez niego okoliczności w rzeczywistości zaistniały, nie ma bowiem znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że pomimo dwukrotnego podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia – zarówno w odpowiedzi na pozew, jak i w odpowiedzi na apelację, do której apelujący miał możliwość się ustosunkować – powód nie podniósł w toku postępowania żadnych okoliczności, które podważałyby skuteczność tego zarzutu, w szczególności zaś nie wskazał na okoliczności, które skutkowałyby przerwaniem biegu przedawnienia jego roszczenia. W ripoście na odpowiedź pozwanego na apelację (w piśmie z dnia 4.04.2011 r.) powód wskazał jedynie, że Sąd I instancji zarzutu pozwanego nie uwzględnił. Na marginesie wskazać należy, że wbrew zarzutom powoda, Zakład Karny Nr (...) w S. przesłał historię jego osadzenia, z której wynika, że powód przebywał w celi 3-osobowej, standardowo wyposażonej, której powierzchnia wynosiła 11,33 m 2 , a tym samym norma 3 m 2 na jednego osadzonego była przez stronę pozwaną zachowana. Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. apelację powoda oddalił jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 i § 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie(…) i z tego tytułu zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 2.700 zł. Nie znalazł Sąd Apelacyjny podstaw do odstąpienia od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu albowiem słaba kondycja finansowa nie stanowi okoliczności o jakich mowa w art. 102 kpc. --- STRONA 4 --- bp