Wyrok I A Ca 205/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny we Wrocł

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 205/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Lityńska Sędziowie: SSA Edward Gniewek SSA Edwarda Siemiginowska (spr.) Protokolant: Justyna Łupkowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2009 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. P. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej we W., Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w O., Areszt Śledczy w Ś., Areszt Śledczy w W. i Zakład Karny Nr (...) w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt I C 289/08 oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa: Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W., Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O., Aresztu Śledczego w Ś. i Aresztu Śledczego w W. po 2.700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. UZASADNIENIE Powód A. P., po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa wniesionego w dniu 13 września 2007 r. domagał się od Skarbu Państwa- reprezentowanego przez Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej we W., Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w O., Areszt Śledczy w Ś., Areszt Śledczy w W. oraz Zakład Karny nr (...) w S. – zasądzenia na jego rzecz kwoty 100.000 zł zadośćuczynienia z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych poprzez umieszczanie w przeludnionych celach, których warunki urągały godności osobistej nie spełniając podstawowych standardów higieny oraz niehumanitarne traktowanie. --- STRONA 2 --- Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy w Opolu oddalił powództwo w całości odstępując od obciążania powoda kosztami sądowymi (pkt I i II wyroku), zasądzając jednocześnie od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego w Ś., Aresztu Śledczego w W. i Zakładu Karnego Nr (...) w S. kwot po 3.600 zł tytułem zastępstwa procesowego w sprawie (pkt III wyroku). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na gruncie następującego stanu faktycznego: A. P. przebywał w Areszcie Śledczym w W. w okresie od 29 sierpnia 2002 r. do 17 października 2002 r. Następnie powód przebywał w Zakładzie Karnym w S. w okresach od 19 lutego 2003 r. do 1 kwietnia 2003 r., od 18 czerwca 2003 r. do 2 czerwca 2005 r., od 13 lipca 20 września 2005 r., od 20 października 2005 r. do chwili obecnej. Powód został zakwalifikowany do odbywania kary w zakładzie karnym zamkniętym dla recydywistów. Powód osadzony był w różnych celach, jednorazowo zdarzyło się, iż przebywał on w celi, w której powierzchnia celi przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m2. W celi tej przez okres pobytu powoda – tj. 8 dni na jednego osadzonego przypadała powierzchnia mieszkalna 2.60 m 2 . Administracja Zakładu Karnego Nr (...)w S. zawiadamiała Sąd Okręgowy w Opolu Wydział IV Penitencjarny, iż z uwagi na utrzymujące się przeludnienie zakładu istnieje konieczność umieszczania w niektórych celach mieszkaniowych osadzonych w warunkach nie spełniających normy powierzchniowej na każdego osadzonego. Ponadto ustalono, że powód przebywała w Areszcie Śledczym w Ś. w okresie od dnia 1 kwietnia 2003r. do dnia 18 czerwca 2003 r., po czym został przetransportowany do Zakładu Karnego Nr (...) w S.. Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy uznał, iż powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W szczególności w ocenie Sądu oddaleniu podlegały roszczenia powoda skierowane przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ś. i Aresztowi Śledczemu w W., w których to jednostkach powód przebywał najdalej do 18 czerwca 2003 r., zaś pozew złożony został po upływie 3 lat od daty opuszczenia tychże zakładów – dopiero we wrześniu 2007 r. Sąd Okręgowy podkreślił, iż najpóźniej z datą opuszczenia wskazanych zakładów powód miał wiedzę o panujących w nich warunkach oraz traktowaniu go jako osadzonego, a w konsekwencji jego roszczenia skierowane do tychże jednostek uległy przedawnieniu. Z tych samych powodów oddaleniu podlegały roszczenia skierowane przeciwko Dyrektorowi Okręgowej Służby Więziennej we W.. Odnośnie roszczeń skierowanych przeciwko Zakładowi Karnemu w S. oraz Dyrektorowi Okręgowej Służby Więziennej w O. Sąd Okręgowy wskazał, iż powód jedynie przez okres 8 dni przebywał w celi, w której występowało przeludnienie. Krótkość tego okresu połączona z nieznacznym przekroczeniem normy skutkowała w ocenie Sądu I instancji przyjęciem, iż doznana przez powoda z tego tytułu szkoda jest znikoma. Sąd uznał również, iż powód nie wykazał aby do naruszenia jego dóbr osobistych doszło poprzez niezpewnienie mu odpowiednich warunków higieniczno-bytowych. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając go w całości oraz wnosząc o uwzględnienie powództwa. Apelujący zarzucał wadliwe uwzględnienie zarzutu przedawnienia i liczenie biegu jego terminu od daty opuszczenia przez niego Aresztów Śledczych w W. i Ś., podczas gdy powód jednostek tych nie opuścił, a jedynie został przetransportowany do Zakładu Karnego. Ponadto powód zarzucał, iż przebywał on w warunkach przeludnienia w znacznie szerszym okresie niż wskazany przez Sąd I instancji okres 8 dni, tj. prze okres co najmniej roku. Z tych samych względów powód kwestionował również obciążenie go kosztami zastępstwa procesowego w sprawie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie w świetle przedstawionych w niej zarzutów. W pierwszym rzędzie należy podkreślić, iż Sąd I instancji opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych stanowiących postawę rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd Apelacyjny w pełni podziela i uznaje za własne opierając na nich swe rozstrzygnięcie. W szczególności niewadliwe było ustalenie, iż podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym Nr (...) w S. powód jedynie przez okres 8 dni, tj. od 30 czerwca 2006 r. do 7 lipca 2006 r. przebywał w celi, w której występowało czasowe przeludnienie --- STRONA 3 --- w postaci przypadającej na każdego osadzonego normy powierzchniowej w wysokości 2,60 m 2 . Okoliczność ta znajdowała oparcie w przedstawionych przez pozwanego dowodach, w tym zeznaniach świadka A. H. (kierownika działu penitencjarnego Zakładu Karnego w S.), który potwierdził, iż pomimo występującego czasowo w Zakładzie Karnym przeludnienia cele, w których osadzony był powód nie były dotknięte tym zjawiskiem. W konsekwencji powyższych ustaleń zasadne było stanowisko Sądu I instancji, iż osadzenie powoda przez okres 8 dni w celi przeludnionej, przy jednoczesnym spełnieniu przez administrację Zakładu procedury informującej o przeludnieniu Sędziego Penitencjarnego skutkującej wyłączeniem bezprawności działania, nie daje podstaw do uznania, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. W tym miejscu należy wskazać, iż zgłoszenie przez powoda na etapie postępowania apelacyjnego wniosków dowodowych w postaci zeznań świadków na okoliczność występowania przeludnienia nie zasługiwały na uwzględnienie albowiem zmierzały one bezpodstawnej polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądu Okręgowego w zakresie przebywania powoda w celach, które nie nosiły cech przeludnienia ( poza incydentalnym pobytem przez okres 8 dni w celi nie spełniającej warunków określonych w art. 110 k.k.w.). Ponadto zgromadzony materiał dowodowy nie dawał również, wbrew formułowanym przez apelującego zarzutom, podstaw do przyjęcia, iż panujące w Zakładzie warunki bytowe czy też sanitarne skutkowały naruszeniem jego dóbr osobistych, w szczególności zaś godności osobistej. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż w niniejszym procesie to na powodzie dochodzącym zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spoczywał ciężar dowodzenia (art. 6 k.c.), że konkretne działania administracji Zakładu naruszały jego dobra osobiste. Lakoniczne i ogólnikowe twierdzenia powoda w tym względzie, nie poparte jakimikolwiek wnioskami dowodowymi skutkowały prawidłowym przyjęciem przez Sąd I instancji, iż nie zdołał on wykazać bezprawności działania pozwanych oraz zaistnienia szkody podlegającej naprawieniu. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, iż zarzucane przez powoda naruszenia w zakresie warunków bytowych zapewnianych skazanym w ZK Nr (...) nie przybrały takiej formy, w której można by podzielić jego twierdzenia o osadzeniu w niegodziwych, nieludzkich warunkach, co dopiero uzasadniałoby żądanie zasądzenia zadośćuczynienia oszacowanego na kwotę 100.000 zł. Sąd Apelacyjny podziela bowiem pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07, zgodnie z którym samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczająca postawą do uwzględnienia żądanie zasądzenie zadośćuczynienia skoro osoba osadzona musi się liczyć z pewnymi ograniczeniami i dolegliwościami odbywanej przez nią kary izolacyjnej. Możliwość zasądzenia zadośćuczynienia Sąd Najwyższy wywodzi z jednoczesnego naruszenia takich podstawowych standardów jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia węzła sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. W niniejszej zaś sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał orzeczoną w stosunku do niego karę pozbawienia wolności, do potwierdziły zeznania wskazanego powyżej świadka. Powyższe okoliczności faktyczne sprawy czyniły zatem roszczenie majątkowe powoda całkowicie nieuprawnionym. Mając zatem na uwadze wynik przeprowadzonego przez Sąd Apelacyjny postępowania dowodowego oraz uwzględniając całokształt okoliczności sprawy brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia skoro nie wykazał on naruszenia jego dóbr osobistych określonymi działaniami, a tym bardziej podstawowej przesłanki odszkodowawczej w postaci wystąpienia szkody podlegającej naprawieniu. W końcu chybione były zarzuty apelacji skierowane przeciwko uwzględnieniu przez Sąd I instancji zarzutu przedawnienia. Jak słusznie podkreślił Sąd Okręgowy najpóźniej z chwilą opuszczenia Aresztów Śledczych w Ś. i W. posiadał wystarczającą wiedzę o istniejącej w jego mniemaniu szkodzie wywołanej działaniami pozwanych, a zatem z tą chwilą rozpoczął bieg termin 3 letniego przedawnienia roszczeń określony w art. 442 k.c. (przed jego uchyleniem). W myśl bowiem ustawy zmieniającej Kodeks cywilny z dnia 16 lutego 2007 r., która weszła w życia z dniem 7 sierpnia 2007 r. (Dz.U.07.80.538), wyłącznie do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym powstałych przed dniem jej wejścia w życie, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 Kodeksu cywilnego. Roszczenia powoda uległy zaś przedawnieniu przed data wejścia w życie wskazanej powyżej ustawy. --- STRONA 4 --- W rozpoznawanej sprawie powód nie wskazał na okoliczności przerywające bieg przedawnienia, co skutkowało podzieleniem w całości stanowiska Sądu Okręgowego, co do przedawnienia roszczeń. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji uzasadniał wynik sprawy, tj. przegranie procesu przez powoda, które uzasadniało obciążenie go kosztami na podstawie art. 98 k.p.c. W ocenie Sądu Odwoławczego brak było podstaw do zastosowania względem powoda zasady słuszności z art. 102 k.p.c. z uwagi na jego wyłącznie roszczeniową postawę wyrażającą się w prowadzeniu procesu w sytuacji braku uzasadnionych faktycznych podstaw powództwa. Mając na uwadze powyższe okoliczność Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną obciążając jednocześnie powoda poniesieniem kosztów zastępstwa procesowego poniesionego przez pozwanych w postępowaniu odwoławczym (art. 98 k.p.c.). bp