Wyrok I A Ca 1568/99

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 1568/99 © D P i 3 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2000 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący - Sędzia S.A. K. Karolus - Franczyk Sędzia S.A. B. Godlewska - Michalak Sędzia S.A. R. Sarnowicz Protokolant A. Cebera po rozpoznaniu w dniu 12 września 2000 r. w Warszawie sprawy z powództwa w G przeciwko:. ™ " s p . z o . o . w W , J; R ii A F o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 marca 1999 r., sygn.akt I C 1683/97 1/ oddala apelację 2/ nie obciążą powoda zwrotem kosztów procesu za II instancję 1-""` 5 0 ///_-;Ĺ »X004 Sygn. aktI A Ca 1568/99 @ DF» j WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2000 r. Sąd Apelacyjny W Warszawie w składzie następującym Przewodniczący - Sędzia S.A. K. Karolus - Franczyk Sędzia S.A. B. Godlewska - Michalak Sędzia S.A. R. Samowicz Protokolant A. Cebera po rozpoznaniu W dniu 12 września 2000 r. w Warszawie sprawy z powództwa „ , w G przeciwko :Q ' " ” sp. z o.o. W W O , J: R I i A ' F j I o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 marca 1999 r., sygn.akt I C 1683/97 1/ oddala apelację 2/ nie obciążą powoda zwrotem kosztów procesu za II instancję --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 1999 r. w sprawie z powództwa _ ' i „ w G przeciwko: 1/ " sp. z o.o. w W , 2/ J R ' i 3/ A F o ochronę dóbr osobistych nakazał pozwanym ad 1/ i 3/ usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych powoda przez opublikowanie oświadczenia o podanej treści, zasądził od pozwanych ad 1/ i 3/ solidarnie na rzecz „ ' " z siedzibą w W kwoty 13 000 zł. z ustawowymi odsetkami od 17 marca 1999 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W dniu 30 lipca 1997 r. w wydaniu i dziennika „ " i w dniu 31 lipca w wydaniu krajowym ukazał się artykuł pod tytułem „' " autorstwa A F .. Informator autora, który zastrzegł sobie anonimowość, miał przedstawić redakcji dziennika kopie dokumentów, na podstawie których napisano artykuł, lecz tego nie uczynił. Redaktorem naczelnym dziennika był wówczas J R , jego zastępcą P Ł , który zatwierdził artykuł do druku. Wydawcą „ była spółka , v ". Łączny nakład dziennika wynosił około 60 000 egzemplarzy, zwroty sięgały 26 000 egzemplarzy. Z treści artykułu wynikało, że powód powołał sztab, którego zadaniem było opóźnianie pomocy dla powodzian, że w G wytypowano grupę działaczy „ " i pracowników aparatu, mających docierać do władz lokalnych i przekonać je do spowodowania pogarszania obrazu władzy, udzielającej pomocy powodzianom, że sztabowcy , ' opracowali plan publikowania dowodów sztucznie stworzonego bałaganu w zakresie usuwania skutków powodzi. Pozwani ad 1/ i 3/ częściowo uznali powódtwo. Sąd Okręgowy uznał, że powództwo w części zasługuje na uwzględnienie, artykuł narusza dobre imię powoda, pozwani nie wykazali prawdziwości stawianych mu zarzutów. Podstawą żądania jest art. 23 k.c. oraz art. 24 § 3 k.c. w związku z art.37 prawa prasowego. Sąd Okręgowy nakazał pozwanym ad 1 i 3 zamieścić oświadczenie w formie i treści sprecyzowanej przez powoda uznając, że jest to właściwa forma usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda - jego dobrego imienia. Oświadczenie ma być opublikowane w „' ' ", w której dopuszczono się naruszenia i która w 1997 r. posiadała ograniczone grono czytelników ( 60 000 nakładu, sprzedawalność 36 000 egzemplarzy ). Sąd nie znalazł podstaw do nakazania opublikowania oświadczenia w „ i" i „ - \ dziennikach o zasięgu ogólnopolskim, gdyż wówczas w sprawę wtajemniczeni 1 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 1999 r. w sprawie z powództwa _ I ' › _ ,, ”, w G " " . przeciwko: 1/ ... '° sp. z o.o.wW ,2/J .R"" i3/A ` F ' o ochronę dóbr osobistych nakazał pozwanym ad 1/ i 3/ usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych powoda przez opublikowanie oświadczenia o podanej treści, zasądził od pozwanych ad 1/ i 3/ solidarnie na rzecz ,,'i ` ” z siedzibą W W ` kwoty 13 000 zł. z ustawowymi odsetkami od 17 marca 1999 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W dniu 30 lipca 1997 r. w wydaniu 1 dziennika ,,i " i w dniu 31 lipca w wydaniu krajowym ukazał się artykuł pod tytułem ,,' ” autorstwa A F I _ .. Informator autora, który zastrzegł sobie anonimowość, miał przedstawić redakcji dziennika kopie dokumentów, na podstawie których napisano artykuł, lecz tego nie uczynił. Redaktorem naczelnym dziennika był wówczas J R , jego zastępcą P Ł , który zatwierdził artykuł do druku. Wydawcą ,, 1 " była spółka ,,. .”. Łączny nakład dziennika wynosił około 60 000 egzemplarzy, zwroty sięgały 26 000 egzemplarzy. Z treści artykułu wynikało, że powód powołał sztab, którego zadaniem było opóźnianie pomocy dla powodzian, że w GI wytypowano grupę działaczy ,, ” i pracowników aparatu, mających docierać do władz lokalnych i przekonać je do spowodowania pogarszania obrazu władzy, udzielającej pomocy powodzianom, że sztabowcy ,_ ' opracowali plan publikowania dowodów sztucznie stworzonego bałaganu w zakresie usuwania skutków powodzi. Pozwani ad 1/ i 3/ częściowo uznali powódtwo. Sąd Okręgowy uznał, że powództwo w części zasługuje na uwzględnienie, artykuł narusza dobre imię powoda, pozwani nie wykazali prawdziwości stawianych mu zarzutów. Podstawą żądania jest art. 23 k.c. oraz art. 24 § 3 k.c. w związku z art.37 prawa prasowego. Sąd Okręgowy nakazał pozwanym ad 1 i 3 zamieścić oświadczenie w formie i treści sprecyzowanej przez powoda uznając, że jest to właściwa forma usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda - jego dobrego imienia. Oświadczenie ma być opublikowane w ,,' ' ”, w której dopuszczono się naruszenia i która w 1997 r. posiadała ograniczone grono czytelników ( 60 000 nakładu, sprzedawalność 36 000 egzemplarzy ). Sąd nie znalazł podstaw do nakazania opublikowania oświadczenia w ,, |” i ,, -.', dziennikach o zasięgu ogólnopolskim, gdyż wówczas w sprawę wtajemniczeni 1 --- STRONA 3 --- byliby czytelnicy, którzy o sprawie dotychczas nic nie wiedzieli. Taka sytuacja doprowadziłaby do rozszerzenia się konfliktu, nie zaś jego zażegnania. Oceniając żądanie powoda, wywodzące się z art. 24 § 1 w związku z zrt.448 k.c., dochodzone w kwocie 100 000 zł, a uznane przez pozwanych do kwoty 10 000 zł., Sąd Okręgowy miał na uwadze, że winno ono być współmierne do rozmiaru doznanego uszczerbku, charakteru następstw naruszenia, stosunków majątkowych zobowiązanego i stopnia jego zawinienia, a także stosunków gospodarczych i społecznych. Odszkodowanie nie powinno być nadmierne w stosunku do doznanej szkody, utrzymane w rozsądnych granicach. Za takie Sąd Okręgowy uznał kwotę 13 000 zł., którą zasądził z odsetkami ustawowymi od daty wyrokowania, gdyż w tej dacie pozwani poznali wysokość obciążającego ich świadczenia pieniężnego. Oddalając powództwo w stosunku do redaktora naczelnego „ J R i Sąd I instancji uznał, że odpowiedzialność za publikację ponosi - w myśl art. 38 ust. 1 Prawa prasowego - ten redaktor, który był dziennikarzem decydującym lub współdecydującym o zamieszczeniu kwestionowanego materiału prasowego. Osobą tą był, pełniący funkcję redaktora wydania autor artykułu A • F . Redaktor naczelny nie decydował o zamieszczeniu spornego artykułu, nie ponosi w tym wypadku odpowiedzialności. Ponoszą ją autor - redaktor wydania oraz wydawca dziennika, na podstawie art. 38 ustęp 1 w związku z art. 7 ustęp 2 punkt 6 Prawa prasowego, solidarnie. Od powyższego wyroku złożył apelację powód wnosząc o zmianę wyroku, uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie kosztów. Wyrokowi zarzucił obrazę prawa materialnego: - art. 25 ustęp 4 Prawa prasowego w zakresie oddalenia powództwa w stosunku do redaktora naczelnego J R - art. 24 k.c. w zakresie oddalenia powództwa dotyczącego sposobu usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych - art.448 k.c. w zakresie braku zasądzenia odpowiedniej kwoty pieniężnej. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy uzasadnił orzeczenie, ograniczające miejsce opublikowania oświadczenia do sobotnio - niedzielnego wydania ,. ". Dziennik ten ma inny krąg czytelników, niż dzienniki „ " i krąg ten ograniczony jest ilościowo sprzedaną efektywnie liczbą egzemplarzy gazety. W 1997 r. była to liczba około 36 000. Trafne było uznanie przez Sąd Okręgowy, że konieczne i wystarczające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda będzie opublikowanie oświadczenia wobec tych czytelników, którzy byli świadkami naruszenia. Art. 24 § 1 k.c. wymaga, aby oświadczenie było opublikowane w odpowiedniej treści i formie. Przez odpowiednią formę należy rozumieć także staranie o to, aby treść oświadczenia dotarła do określonego grona czytelników, 2 byliby czytelnicy, którzy o sprawie dotychczas nic nie wiedzieli. Taka sytuacja doprowadziłaby do rozszerzenia się konfliktu, nie zaś :jego zażegnania. Oceniając żądanie powoda, wywodzące się z art. 24 § 1 w związku z zrt.448 k.c., dochodzone w kwocie 100 000 zł, a uznane przez pozwanych do kwoty 10 000 zł., Sąd Okręgowy miał na uwadze, że winno ono być współmierne do rozmiaru doznanego uszczerbku, charakteru następstw naruszenia, stosunków majątkowych zobowiązanego i stopnia:jego zawinienia, a także stosunków gospodarczych i społecznych. Odszkodowanie nie powinno być nadmierne w stosunku do doznanej szkody, utrzymane w rozsądnych granicach. Za takie Sąd Okręgowy uznał kwotę 13 000 zł., którą zasądził z odsetkami ustawowymi od daty wyrokowania, gdyż w tej dacie pozwani poznali wysokość obciążającego ich świadczenia pieniężnego. Oddalając powództwo w stosunku do redaktora naczelnego ,, " J. t” R › Sąd I instancji uznał, że odpowiedzialność za publikację ponosi - w myśl art. 38 ust. 1 Prawa prasowego - ten redaktor, który był dziennikarzem decydującym lub współdecydującym o zamieszczeniu kwestionowanego materiału prasowego. Osobą tą był, pełniący funkcję redaktora wydania autor artykułu A` 'F . Redaktor naczelny nie decydował o zamieszczeniu spornego artykułu, nie ponosi w tym wypadku odpowiedzialności. Ponoszą :ją autor - redaktor wydania oraz wydawca dziennika, na podstawie art. 38 ustęp 1 w związku z art. 7 ustęp 2 punkt 6 Prawa prasowego, solidarnie. Od powyższego wyroku złożył apelację powód wnosząc o zmianę wyroku, uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie kosztów. Wyrokowi zarzucił obrazę prawa materialnego: - art. 25 ustęp 4 Prawa prasowego w zakresie oddalenia powództwa w stosunku do redaktora naczelnego J R - art. 24 k.c. w zakresie oddalenia powództwa dotyczącego sposobu usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych - art.448 k.c. w zakresie braku zasądzenia odpowiedniej kwoty pieniężnej. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy uzasadnił orzeczenie, ograniczające miejsce opublikowania oświadczenia do sobotnio - niedzielnego wydania ,. ”. Dziennik ten ma inny krąg czytelników, niż dzienniki „ _ ii ” i ”. krąg ten ograniczony :jest ilościowo sprzedaną efektywnie liczbą egzemplarzy gazety. W 1997 r. była to liczba około 36 000. Trafne było uznanie przez Sąd Okręgowy, że konieczne i wystarczające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda będzie opublikowanie oświadczenia wobec tych czytelników, którzy byli świadkami naruszenia. Art. 24 § 1 k.c. wymaga, aby oświadczenie było opublikowane w odpowiedniej treści i formie. Przez odpowiednią formę należy rozumieć także staranie oto, aby treść oświadczenia dotarła do określonego grona czytelników, 2 --- STRONA 4 --- aby nie angażować w spór pomiędzy stronami nowych, nie zainteresowanych nim dotychczas osób. Publikacja oświadczenia jest sposobem usunięcia skutków naruszenia, zatem te dwie czynności musza pozostawać wobec siebie we właściwym stosunku. Prawidłowe również Sąd Okręgowy ocenił zakres odpowiedzialności pozwanych, oddalając powództwo w stosunku do J R Ma rację apelujący, że redaktor naczelny kieruje redakcją i odpowiada za treść przygotowywanych przez redakcję materiałów prasowych ( art. 25 ustęp 1 i 3 Prawa prasowego ). Nie można jednak pominąć uregulowania art. 38 ustęp 1 Prawa prasowego, nakładającego odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa, spowodowane opublikowaniem materiału prasowego, na redaktora lub inną osobę, którzy spowodowali opublikowanie tego materiału. Odpowiedzialność z art. 25 ustęp 3 w przypadku artykułu „ " spoczywała na zastępcy redaktora naczelnego P Ł ; ( k 46 - zaznanie świadka ). Odpowiedzialność cywilna z art. 38 ustęp 1 obciąża P Ł , który nie został pozwany w sprawie i A * F jako redaktora wydania. Nie ma bowiem dowodów na to, że J R spowodował opublikowanie tego materiału w myśl art. 38 ustęp 1 Prawa prasowego. Również trzeci zarzut apelacji, dotyczący wysokości zasądzonej od pozwanych kwoty nie może być uwzględniony. Wśród wymienionych przez Sąd Okręgowy okoliczności, które muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu zadośćuczynienia z art. 448 k.c. jedną z ważniejszych jest rozmiar doznanego uszczerbku. O jego wielkości świadczyć będzie także krąg osób, wobec których dokonane zostało naruszenie. Krąg ten, ze względu na stosunkowo niewielką poczytność „ nie był szeroki. Profil polityczny gazety, propagującej poglądy polityczne krańcowo różne od poglądów politycznych, reprezentowanych przez stronę powodową, będącą w 1997 r. w opozycji spowodował, że fakt naruszenia dóbr osobistych dotarł przede wszystkim do przeciwników politycznych powoda. Niezależnie od publikacji strony procesu były i przed nią i po niej na odmiennych pozycjach politycznych, publikacja niewiele zmieniła w poglądach czytelników „ na opinię o prawicy, reprezentowaną przez powoda. Powoduje to, ze rozmiar doznanego przez powoda uszczerbku jest mniejszy, niż gdyby publikacja ukazała się w gazecie o niezależnej orientacji, dostępnej dla szerszego i bardziej różnorodnego grona czytelników. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny w myśl art. 385 k.p.c. orzekł jak sentencji, orzekając o kosztach w myśl art. 102 k.p.c. aby nie angażować w spór pomiędzy stronami nowych, nie zainteresowanych nim dotychczas osób. Publikacja oświadczenia jest sposobem usunięcia skutków naruszenia, zatem te dwie czymości musza pozostawać wobec siebie we właściwym stosunku. Prawidłowe również Sąd Okręgowy ocenił zakres odpowiedzialności pozwanych, oddalając powództwo w stosunku do J .R Ma rację apelujący, że redaktor naczelny kieruje redakcją i odpowiada za treść przygotowywanych przez redakcję materiałów prasowych ( art. 25 ustęp 1 i 3 Prawa prasowego ). Nie można jednak pominąć uregulowania art. 38 ustęp 1 Prawa prasowego, nakładającego odpowiedzialność cywilną‹ za naruszenie prawa, spowodowane opublikowaniem materiału prasowego, na redaktora lub inną osobę, którzy spowodowali opublikowanie tego materiału. Odpowiedzialność z art. 25 ustęp 3 w przypadku artykułu ,, „” spoczywała na zastępcy redaktora naczelnego P Ł > ( k 46 - zaznanie świadka ). Odpowiedzialność cywilna z art. 38 ustęp 1 obciąża P Ł j _, który nie został pozwany w sprawie i A _-_ . F ' ` jako redaktora wydania. Nie ma bowiem dowodów na to, że J R spowodował opublikowanie tego materiału w myśl art. 38 ustęp 1 Prawa prasowego. Również trzeci zarzut apelacji, dotyczący wysokości zasądzonej od pozwanych kwoty nie może być uwzględniony. Wśród wymienionych przez Sąd Okręgowy okoliczności, które muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu zadośćuczynienia z art. 448 k.c. jedną z ważniejszych jest rozmiar doznanego uszczerbku. O jego wielkości świadczyć będzie także krąg osób, wobec których dokonane zostało naruszenie. Krąg ten, ze względu na stosunkowo niewielką poczytność „ I” nie był szeroki. Profil polityczny gazety, propagującej poglądy polityczne krańcowo różne od poglądów politycznych, reprezentowanych przez stronę powodową, będącą w 1997 r. w opozycji spowodował, że fakt naruszenia dóbr osobistych dotarł przede wszystkim do przeciwników politycznych powoda. Niezależnie od publikacji strony procesu były i przed nią i po niej na odmiennych pozycjach politycznych, publikacja niewiele zmieniła w poglądach czytelników ,, ” na opinię o prawicy, reprezentowaną przez powoda. Powoduje to, ze rozmiar doznanego przez powoda uszczerbku jest mniejszy, niż gdyby publikacja ukazała się w gazecie o niezależnej orientacji, dostępnej dla szerszego i bardziej różnorodnego grona czytelników. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny w myśl art. 385 k.p.c. orzekł jak sentencji, orzekając 0 kosztach w myśl art. 102 k.p.c.