Wyrok I A Ca 1368/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2012 r. Sąd Apelacyjny we W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 1368/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: Prezes SA Andrzej Niedużak (spr.) Sędziowie: SSA Elżbieta Lipińska SSA Tadeusz Nowakowski Protokolant: Katarzyna Stalewska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2012 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. F. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I C 1130/10 1. oddala apelację i zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Świdnicy na rzecz adw. M. M. kwotę 1800 zł podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, w którym A. F. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego w W. kwoty 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia związanego z naruszeniem jego dóbr osobistych w związku z niehumanitarnymi warunkami --- STRONA 2 --- odbywania przezeń kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w W.. Sąd Okręgowy zasądził równocześnie od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II). Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego były następujące ustalenia faktyczne: Powód A. F. przebywał w pozwanym Areszcie Śledczym w W. w okresie od 24 listopada 2009 r. do 25 marca 2010 r. Wcześniej powód był skazany na podstawie wyroków sądów karnych i przebywał: w Zakładzie Karnym nr (...) we W., od 16 listopada do 5 grudnia 2005 r. w Areszcie Śledczym w W., a od dnia 21 października 2009 r. do 19 października 2010 r. w Areszcie Śledczym w L.. Powód nadużywa alkohol od 18 lat, raz był leczony odwykowo, ale bez efektu, powód nie pali papierosów i neguje zażywanie narkotyków. Przy przyjęciu powoda do pozwanego Aresztu Śledczego w W. powód zgłosił, że jest osobą niepalącą papierosy. Z powodem razem w celi dla niepalących przez pewien czas przebywał świadek R. B.. R. B. w trakcie swego pobytu w pozwanym Areszcie zaczął palić papierosy. Za każdym razem pytał współosadzonych, w tym powoda, czy może zapalić papierosa, inni więźniowie również pytali o pozwolenie na zapalenie papierosa. Również świadek M. P., który przebywał przez pewien czas w celi razem z powodem, za każdym razem, gdy palił papierosy, pytał pozostałych więźniów o pozwolenie na zapalenie. Za zgodą współwięźniów palili papierosy również świadkowie R. U. i J. Z., którzy w jednej celi przebywali przez pewien czas z powodem. Powód nigdy nie zgłaszał komukolwiek, aby przeszkadzało mu palenie papierosów. Osoby palące paliły zawsze przy otwartym oknie, lub kratce wentylacyjnej, w celach była wentylacja grawitacyjna. Wizytator do spraw penitencjarnych oraz nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń Sądu Okręgowego w Świdnicy przeprowadził wizytację w Areszcie Śledczym w W. w dniu 18 listopada 2009 r. Wizytacją objęto okres od dnia 26 czerwca 2008 r. do dnia 18 listopada 2009 r. Wizytator w dniu 18 listopada 2009 r. odwiedził wszystkie cele mieszkalne, cele zabezpieczające, cele izolacyjne, świetlicę, ambulatorium, kuchnię, łaźnię, salę widzeń, bibliotekę, pola spacerowe, --- STRONA 3 --- poczekalnię dla osób odwiedzających. Poza tym wizytator przeprowadził rozmowę ze wszystkimi skazanymi, którzy chcieli z nim rozmawiać. W dniu wizytacji sześćdziesięciu czterech osadzonych przebywało w celach przeludnionych. Na przeludnienie istotny wpływ miało Zarządzenie nr 151/09 Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie rejonizacji osadzania w Areszcie Śledczym w W.. Nie stwierdzono nieprawidłowości w zaliczaniu skazanych do odpowiednich grup i podgrup klasyfikacyjnych oraz w przestrzeganiu ustalonego porządku i dyscypliny. W celach pozwanego Aresztu znajdują się umywalki oraz obudowane WC, centralne ogrzewanie, gniazdka elektryczne, głośniki, stoliki, taborety i szafki, podłogi zaś wyłożone są parkietem, cele są schludne i czyste. Wszelkie prośby, skargi i wnioski są rozpatrywane przez stronę pozwaną niezwłocznie. Wyniki przeprowadzonej wizytacji pozwanego Aresztu Śledczego w W. wskazują, iż pracuje on bardzo dobrze. Przestrzegane są przepisy Kodeksu karnego wykonawczego i wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych i resortowych. Administracja strony pozwanej w pełni przestrzega praw osadzonych i konsekwentnie egzekwuje od nich nałożone obowiązki. W związku z bardzo dobrą pracą strony pozwanej Wizytator do spraw penitencjarnych oraz nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń Sądu Okręgowego w Ś. nie wydał zaleceń powizytacyjnych. W poszczególnych celach, w jakich przebywał powód, były wydzielone kąciki z toaletą. Zamykały się one drzwiami, więc można było zachować intymność potrzeb fizjologicznych. W celach była umywalka z bieżącą wodą energia elektryczna, poza tym cele były wyposażone w szafki, stolik, taborety, czajnik bezprzewodowy oraz telewizor. Na łóżkach była pościel i koc. Więźniowie mieli zapewnioną raz w tygodniu łaźnię, przysługiwał im poza tym raz w miesiącu papier toaletowy, maszynka do golenia i mydło. Z wykazu strony pozwanej wynika, iż od dnia 13 stycznia do dnia 14 stycznia 2010 r. powód przebywał w celi przeludnionej, ale było to spowodowane dokonywanymi przemieszczeniami osadzonych w tych dniach pomiędzy poszczególnymi celami mieszkalnymi, a faktycznie w tych dniach w celi nr 34, w której przebywa powód nie wystąpiło przeludnienie. W dniu 28 stycznia 2010 r. powód w celi nr 22 przebywał jedynie do godzin przedpołudniowych, według stanu --- STRONA 4 --- na godzinę 15 30 cela ta nie była przeludniona i nie przebywał w niej już powód. W dniu 26 lutego 2010 r. cela nr 20 była przeludniona tylko do godzin przedpołudniowych. Powód umieszczony był w okresie od 2 lutego 2010 r. do 16 lutego 2010 r. w celi mieszkalnej, w której powierzchnia mieszkalna w przeliczeniu na każdego obecnego mieszkańca tej celi wynosiła mniej, niż 3 m 2 i nie mniej niż 2 m 2 zgodnie z decyzją Dyrektora pozwanego Aresztu Śledczego w W. wydaną na podstawie art. 110 § 2 b ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczym. Związane to było z koniecznością przyjęcia kolejnych skazanych/tymczasowo aresztowanych, skierowanych przez właściwe organy postępowania karnego. Powód otrzymał tę decyzję w dniu 4 lutego 2010 r. i został pouczony o możliwości wniesienia od niej w terminie 7 dni skargi do sędziego penitencjarnego. Pozostali więźniowie również musieli wyrazić zgodę na umieszczenie ich w przeludnionej celi. W zamian za przebywanie w przeludnionej celi więźniowie mieli możliwość dłuższych spacerów. O wyrażenie zgody na przedłużenie o 14 dni czasu umieszczenia powoda w warunkach określonych w art. 110 § 2 b kkw dyrektor strony pozwanej występował do Sądu Okręgowego – Sądu Penitencjarnego, ale mimo to powód nie był dłużej niż 14 dni osadzony w celi, w której metraż na jedną osobę byłby mniejszy, niż 3 m 2 . W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda nie zasługiwało na ochronę prawną. Sąd Okregowy zważył, że ochrona dóbr osobistych, będąca konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych, realizowana jest przede wszystkim w art. 23 k.c. i art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Mając powyższe przepisy na względzie Sąd Okręgowy wskazał, że wprawdzie dobra osobiste, których naruszenie powód zarzucał pozwanemu (godność, prawo do intymności) podlegają cywilistycznej ochronie, jednak pozwany uczynił zadość swojemu obowiązkowi dowodowemu, bowiem wykazał, że jego działanie w stosunku do powoda w czasie całego jego pobytu w pozwanym Areszcie nie nosiło znamion bezprawności i nie spowodowało naruszenia dóbr osobistych powoda. Sąd Okręgowy uzasadniał, iż jedną z przesłanek wyłączających bezprawność postępowania jest działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa. Jak --- STRONA 5 --- wskazał Sąd, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż powód umieszczony był w okresie od 2 lutego 2010 r. do 16 lutego 2010 r., tj. przez 14 dni, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia mieszkalna w przeliczeniu na każdego obecnego mieszkańca tej celi wynosiła mniej, niż 3 m 2 i nie mniej niż 2 m 2 zgodnie z decyzją Dyrektora pozwanego Aresztu Śledczego w W. wydaną na podstawie art. 110 § 2 b ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy. Związane to było z koniecznością przyjęcia kolejnych skazanych/tymczasowo aresztowanych, skierowanych przez właściwe organy postępowania karnego. Powód otrzymał tę decyzję w dniu 4 lutego 2010 r. i został pouczony o możliwości wniesienia od niej w terminie 7 dni skargi do sędziego penitencjarnego. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał, że działanie strony pozwanej opierało się na przepisach prawa i tym samym wykluczona została bezprawność jej działania odnośnie osadzenia powoda w przeludnionej celi. Wobec tego Sąd Okręgowy uznał, odnoszac się przy tym do orzecznictwa Sądu Najwyższego (tj. uchwały z dnia 18 października 2011 r., III CZP 25/11), iż nie można uznać, aby doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Zdaniem Sądu Okręgowego warunki, w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności u strony pozwanej, także nie uzasadniają naruszenia dóbr osobistych powoda, było one bowiem zgodne z art. 110 § 2 zdanie 2 k.k.w. oraz rozporządzeniem wykonawczym do Kodeksu karnego wykonawczego - rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493). Sąd Okręgowy nie podzielił także stanowiska powoda co do rzekomego naruszenia jego dóbr osobistych na skutek przebywania w jednej celi z osobami palącymi wyroby tytoniowe. Sąd uznał, iż powód jest niewątpliwie osobą niepalącą, co wynika z przedłożonej dokumentacji, jednak, jak wynika z zeznań świadków, wyrażał zgodę, aby współosadzeni palili przy nim wyroby tytoniowe. Podsumowując Sąd Okręgowy ocenił, iż działania strony pozwanej, z których wynikać miało naruszenie dóbr osobistych powoda, oparte było na przepisach obowiązującego prawa, a przez to nie nosiło znamion bezprawności. Tym bardziej Sąd Okręgowy nie mógł uznać, że stopień zawinienia oraz sposób zachowania się --- STRONA 6 --- strony pozwanej zmierzał do naruszenia dóbr osobistych powoda, a same dolegliwości odczuwane przez powoda w tak znaczny sposób przekraczały negatywne skutki wynikające z samego procesu odbywania kary pozbawienia wolności, że uzasadnione byłoby przyznanie mu zadośćuczynienia pieniężnego. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd Okręgowy oparł na generalnej zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu ustanowionej w art. 98 § 1 k.p.c. Wobec tego, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu dla powoda nie zostały opłacone, Sąd Okręgowy na podstawie § 19 w zw. z § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Świdnicy na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata M. M. kwotę 4.428 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, zarzucając: 1) naruszenie art. 233 § 1 k.c. przez dowolną ocenę dowodów i nierozważenie materiału dowodowego w sposób wszechstronny a polegający na: a) wybiórczej ocenie zeznań świadków: R. B., M. P., R. U., A. G., J. Z. oraz zeznań powoda i tym samym nieuzasadnione przyjęcie, że działanie pozwanego nie nosiło znamion bezprawności i nie powodowało naruszenia dóbr osobistych powoda, gdy tymczasem z tych dowodów jednoznacznie wynika, że w okresie odbywania kary pozbawiania wolności, niepalący powód przebywał w celach, gdzie pozostali współwięźniowie palili papierosy oraz to, że cele były przeludnione i tym samym nie było możliwości spożywania posiłków przy stole ani też swobodnego poruszania się po celi jak też załatwiania w sposób nieskrępowany potrzeb fizjologicznych; b) pominięcie dowodu z informacji o leczeniu ambulatoryjnym i w izbie chorych powoda (załącznik do pisma pozwanego z dnia 6.11.2010 r.), który potwierdza, że powód w okresie osadzenia w Areszcie Śledczym w Ś. cierpiał na schorzenia dróg oddechowych; c) bezzasadne uznanie, że dowody takie jak: sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego w W. z dnia 18.11.2009 r. oraz płyta DVD, stanowią podstawę --- STRONA 7 --- istotnych ustaleń w zakresie warunków w jakich powód odbywał karę pozbawiania wolności, gdy tymczasem pierwszy z dowodów został sporządzony w okresie, gdy powód jeszcze nie został osadzony (powód odbywał karę od 24.11.2009 r. do 25.03.2010 r. a sprawozdanie zostało sporządzone za okres od 26.06.2008 r. do 18.11.2009 r.) natomiast nagranie na nośniku DVD przedstawia celę w której powód nigdy nie przebywał w czasie osadzenia u pozwanego. 2) w zakresie pkt II wyroku – naruszenie art. 102 k.p.c przez jego niezastosowanie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kwoty 3.600 zł, mimo, że sytuacja majątkowa powoda jest niezwykle trudna, co też zostało uznane przez Sąd przy wydaniu orzeczenia o zwolnieniu powoda od opłaty od pozwu. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł w zakresie pkt I – zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 45.000 zł oraz w zakresie pkt II – uchylenie postanowienia o kosztach. Pełnomocnik powoda wniósł także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie przed Sądem II Instancji. W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz o obciążenie powoda kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż Sąd Apelacyjny uznał poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne za prawidłowe i wyczerpujące, oparte o zaproponowane przez strony i w należyty sposób ocenione środki dowodowe. Wobec powyższego Sąd drugiej instancji ustalenia te przyjął za własne i uczynił z nich podstawę swojego orzeczenia. Powód na etapie postępowania apelacyjnego ograniczył swoje żądanie zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę powstałą w następstwie umieszczenie go w przeludnionych celach, gdzie ponadto narażony był na bierne palenie, co naruszać miało jego dobra osobiste; z kwoty 150.000 zł do kwoty 45.000 zł, przy czym powód przytoczył te same, co w toku postępowania --- STRONA 8 --- pierwszoinstancyjnego, okoliczności faktyczne mające uzasadnić tak sformułowane żądanie. Powyższe żądanie wymagało przede wszystkim ustalenia, czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci godności, poszanowania intymności skazanego oraz zdrowia i czy działanie strony pozwanej było bezprawne, a dopiero na dalszym etapie wykazania zawinienia strony pozwanej warunkującego skuteczne dochodzenie roszczeń o charakterze majątkowym (art. 448 k.c.). Jak wskazano wyżej, powód dowodził, iż do naruszenia jego dóbr osobistych doszło m.in. wskutek osadzenia go w celach wraz z osobami palącymi wyroby tytoniowe, gdzie był narażony na bierne palenie, co doprowadzić miało powoda do kłopotów ze zdrowiem. Odnosząc się do powyższych okoliczności przypomnieć trzeba, iż wobec treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 1996 r. w sprawie określenia zasad dopuszczalności używania wyrobów tytoniowych w obiektach zamkniętych podlegających Ministrowi Sprawiedliwości (Dz.U. Nr 140, poz. 658 z późn. zm.), obowiązującego do dnia 16 maja 2011 r., działanie polegające na niezapewnieniu osobie osadzonej w zakładzie karnym, deklarującej niepalenie tytoniu, przebywania w środowisku wolnym od dymu tytoniowego, może stanowić naruszenie dobra osobistego tej osoby jakim jest jej zdrowie i życie. Ponadto jest to działanie bezprawne, ponieważ wymienione przepisy nakazywały umieszczanie osadzonych niepalących w wydzielonych celach. Wskazać także należy, iż zgoda podmiotu prawa osobistego na naruszenie sfery dobra osobistego uchyla bezprawność tego naruszenia. Jest aktem woli stanowiącym wyraz świadomości uprawnionego co do przysługującego mu prawa wypowiedzenia się oraz zamiaru zamanifestowania na zewnątrz skorzystania z tego prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I Instancji prawidłowo ocenił, że zachowanie powoda, bezspornie deklarującego niepalenie, który jednak będąc osadzony w celach dla niepalących zgadzał się na palenie wyrobów tytoniowych przez innych współosadzonych, było przejawem dorozumianej zgody na naruszenie sfery jego dobra osobistego. Sąd Okręgowy ustalił bowiem na --- STRONA 9 --- podstawie zeznan świadków (byłych współosadzonych z powodem), że powód wyrażał zgodę, aby współosadzeni palili przy nim wyroby tytoniowe – gdy więźniowie pytali powoda o zgodę na palenie papierosów, ten nie wnosił co do tego sprzeciwu. Powyższy fakt potwierdził także w zeznaniach powód, choć zastrzegł on, że jego zgoda na palenie w celi powodowana była chęcią uniknięcia konliktów z współosadzonymi (k. 235 v.). Mając na uwadze powyższe okoliczności wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza z zeznań świadków (k. 122 – 124, k. 177, k. 215), Sąd Apelacyjny podzielił ocenę Sądu I Instancji w kwestii dorozumianej zgody powoda na palenie w celi dla niepalących. Oceny tej nie niweczy podniesiona przez apelującego okoliczność wynikająca z zeznań R. B. (k. 122 verte – 123), iż wskutek doniesienia przez powoda wychowawcy o paleniu ww. świadka w celi, został on przeniesiony do celi dla palących. Jak wynika z tych zeznań, jednorazowa interwencja powoda u funkcjonariuszy więziennych była skteczna, a zatem logiczny jest wniosek, że gdyby w istocie palący współosadzeni dalej przeszkadzli powodowi, powinen on podjąć stosowne kroki w celu uniknięcia biernego palenia, czego jednak nie zrobił. Odnosząc się do zarzutu nierozważenia materiału dowodego co do kwestii naruszenia dóbr osobistych powoda przez osadzenie go w niehumanitarnych wrunkach, tj. w celach przeludnionych, w których – jak twierdził powód – nie było możliwości spożywania posiłków przy stole ani też swobodnego poruszania się po celi, a także załatwiania w sposób nieskrępowany potrzeb fizjologicznych, to Sąd Apelacyjny uznaje powyższe zarzuty za bezzasadne. Jak to już wskazał Sąd Okręgowy, minimalna norma powierzchni przypadającej na skazanego (3 m 2 ), przewidziana w art. 110 k.k.w. ma zapewnić osobie skazanej na karę pozbawienia wolności odbywanie jej w warunkach zapewniających zachowanie godności. Każde odstępstwo od tak ustanowionej normy bezspornie stanowi dodatkową dolegliwość, a tym samym powiększa uczucie dyskomfortu związanego z odbywaniem kary izolacyjnej, która immanentnie wiąże się z ograniczeniem przestrzeni życiowej każdego z osadzonych, ograniczeniem i tak już uszczuplonego prawa do intymności, a w rezultacie jest naruszeniem prawa do godnego, zgodnego ze standardami --- STRONA 10 --- i poszanowaniem godności ludzkiej odbywania kary pozbawienia wolności. Samo jednak stwierdzenie osadzenia w przeludnionej celi nie jest wystarczające do przyjęcia, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych skoro działanie takie musi posiadać przymiot bezprawności. Przesłanka bezprawności jest w szczególności wyłączona w sytuacji uregulowanej art. 110 § 2b i § 2c wyżej wymienionego kodeksu. Przepisy te wprowadzają wyjątki odnośnie powierzchni celi mieszkalnej przypadającej na skazanego – dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w warunkach, o których mowa w § 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych. Okres, o którym mowa w § 2b, może być przedłużony tylko za zgodą sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w warunkach określonych w § 2b nie może przekroczyć 28 dni. Sąd Okręgowy trafnie zatem argumentował, iż strona pozwana wykazała brak bezprawności powołując się na zastosowanie do treści art. 110 k.k.w. Okoliczność ta przemawia za wykluczeniem podstawowej przesłanki bezprawności po stronie pozwanego Skarbu Państwa. Ponadto podkreślenia wymaga, że w realiach rozpoznawanej sprawy w trakcie osadzenia powoda u strony pozwanej odstępstwo od przewidzianej art. 110 k.k.w. normy metrażowej stanowiło okoliczność zupełnie wyjątkową, nie wymagającą zgody sędziego penitencjarnego, co przemawia za uznaniem, że w sprawie w ogóle nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Sąd Apelacyjny nie podzielił także poglądu o naruszeniu przez pozwanego godności powoda poprzez niezapewnienie właściwych warunków sanitarnych. W sprawie nie budziło wątpliwości, iż powód przebywał w celach z wyodrębnionymi sanitariatami, zamykanymi drzwiami, pozwalającymi na zachowanie intymności potrzeb fizjologicznych. W celach tych zapewniony był dostęp do bieżącej wody, jak również więźniowie mogli otrzymać niezbędne dla zachowania higieny osobistej środki czystości. W tym względzie za wadliwą należy uznać argumentację apelujacego, iż podstawę istotnych ustaleń Sądu Okręgowego w zakresie --- STRONA 11 --- warunków, w jakich powód odbywał karę pozbawiania wolności stanowiły: sprawozdanie z wizytacji Aresztu Śledczego w W. z dnia 18.11.2009 r. sporządzone w okresie, gdy powód jeszcze nie został osadzony oraz nagranie na nośniku DVD przedstawiające celę, w której powód nigdy nie przebywał w czasie osadzenia u pozwanego. Dowody te świadczą bowiem o standardowych warunkach panujących u strony pozwanej, odowiadających normom, jakie przewidziane zostały dla tego rodzaju placówek. Trudno ponadto przyjąć, że tygodniowy okres czasu, jaki upłynął od wizytacji w Areszcie Śledczym w W. do przyjęcia powoda do Aresztu wpłynął na istotne pogorszenie warunków odbywania kary pozbawienia wolności u strony pozwanej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w świetle powyższego uznać należało, że dolegliwości wynikające z odbywania kary pozbawienia wolności, której immanentną cechą jest m.in. naruszenie prawa do intymności, nie stanowiły działania noszącego znamiona bezprawności. Zasądzenie zaś na rzecz powoda odbywającego karę izolacyjną zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które nie wynikało z bezprawnego działania jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, o czym przy ocenie istnienia ewentualnych podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia, nie można zapominać. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania poprzez obciążenie powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej, Sąd Apelacyjny wskazuje na treść art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zgodnie z którym zwolnienie od kosztów sądowych, przyznane stronie, nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Zatem, skoro strona pozwana w niniejszym postępowaniu zażądała tych kosztów, zachodziła podstawa ich zasądzenia, także w postępowaniu apelacyjnym. Brak było również podstaw do uznania, że Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia art. 102 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie. Przepis ten stanowi wyjątek od reguły wynikającej z art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowej obrony. W sprawie nie wystąpiły bowiem żadne okoliczności, które uprawniałyby do odstąpienia od zasady zwrotu kosztów. Do takich okoliczności nie należy trudna --- STRONA 12 --- sytuacja meterialna powoda, który pozostaje bezrobotny i jest faktycznie na utrzymaniu rodziców utrzymujących si ę z niskich rent. W judykaturze za utrwalony należy uznać pogląd, iż sam stan majątkowy czy sytuacja finansowa powoda nie stanowi okoliczności wyłącznie decydującej o zwolnieniu od kosztów procesu w pełnym zakresie. O ile bowiem taki stan może uzasadniać zwolnienie strony od kosztów sądowych, co wiąże się z zagwarantowaniem jej prawa do sądu, to już nie uzasadnia zwolnienia z obowiązku pokrycia kosztów obrony strony przeciwnej. Orzeczenie o obowiązku zwrotu stronie pozwanej kosztów zastępstwa procesowego zawarte w pkt II zaskarżonego orzeczenia było zatem prawidłowe. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda jako bezzasadną, orzekając na podstawie przepisu art. 385 k.p.c. jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego uzasadniała treść art. 98 k.p.c. Mając na uwadze fakt, że powód korzystał w postępowaniu apelacyjnym z pomocy prawnej z urzędu, której koszty nie zostały opłacone, Sąd zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Świdnicy na rzecz adw. M. M. wynagrodzenie w kwocie 1.800 zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z 26.05.1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. - Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188) w zw. z § 2 ust. 2 i 3 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia. --- STRONA 13 --- bp