Postanowienie I A Ca 1288/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Agnieszka Piotrowska (spr.) Sędziowie: SSA Iwona Biedroń SSA Franciszek Marcinowski Protokolant: Katarzyna Stalewska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa M. S. przeciwko Skarbowi Państwa – (…) we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt I C 1277/09 1. oddala apelację; 2. przyznaje adw. B. S. ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu kwotę 2700 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym; 3. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej. U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo M. S., domagającego się zasądzenia od Skarbu Państwa (…) we W. zadośćuczynienia w kwocie 90.000 zł. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następujących ustaleń faktycznych. Powód M. S. urodził się z (…), z powodu której przebył w dzieciństwie kilka operacji usunięcia (…), w związku z czym (…), zaś (…) powód używa soczewki (…) o mocy plus 16 dioptrii, uzupełniając (…). Soczewka wykorzystywana przez powoda wymaga odbiałczania i dezynfekowania odpowiednimi płynami oraz przechowywania jej po codziennym używaniu w specjalnym pojemniku. W okresie dziecięcym ostrość widzenia oka lewego u powoda wynosiła 0,2 - 0,3 dioptrii. Po zakończeniu leczenia operacyjnego (…) obu oczu powód pozostawał w warunkach ambulatoryjnych pod stałą opieką okulistyczną. Podczas wizyt lekarskich, przy zmianie soczewki (…), którą korygowano (…) w oku lewym, powodowi mierzono ciśnienie (…), które wówczas pozostawało w normie. Z powodu popełnienia kilku przestępstw ( art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k, art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 284 § 1 k.k) oraz z uwagi na zamianę orzeczonych kar grzywny na areszt powód został osadzony w pozwanym (...) na okres od dnia 26 lipca 2007 r. do dnia 30 sierpnia 2008 r. W dniu 27 lipca 2007 r. przy przyjęciu do (...) we W., w badaniu wstępnym powód zgłosił (…) oka prawego i (…) na oko lewe. Przez kilka pierwszych dni pobytu w (...) we W. powód został pozbawiony pojemnika wraz z płynem do odbiałczania i dezynfekowania soczewki. Zwrot pojemnika z płynem pracownicy służby więziennej uzależnili od decyzji lekarza okulisty, który przyjmował więźniów w ambulatorium raz w tygodniu. W związku tym powód przez w/w okres powód nie zdejmował na noc soczewki z lewego oka, co spowodowało (…) w lewym oku powoda. W dniu 1 sierpnia 2007 r. lekarz specjalista z zakresu okulistyki zbadał powoda w pozwanej jednostce i skierował go na ostry dyżur okulistyczny w celu wykonania badań specjalistycznych. Jeszcze tego samego dnia w trybie ostrodyżurowym powód został skonsultowany w Szpitalu (…) przy ul. (…) we W. Stwierdzono wówczas (…) oraz (…) oka lewego, które były efektem zabiegu operacyjnego wykonanego w dzieciństwie, nie rozpoznano natomiast (…), przy prawidłowym ciśnieniu (…) w oku lewym. Konsultujący lekarz nie stwierdził przy tym żadnych wskazań do hospitalizacji oraz interwencji, zlecając jedynie stosowanie kropli do oczu oraz dalszą kontrolę oraz leczenie okulistyczne w trybie ambulatoryjnym. 2 --- STRONA 3 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 Po powrocie do (...) we W. powodowi wydano pojemnik do soczewek okulistycznych. W dniu 9 sierpnia 2007 r., ze względu na ponownie zgłaszane dolegliwości ze strony gałki oka lewego, lekarz ambulatorium (...) we W. skierował powoda na konsultację okulistyczną. Z uwagi na zgłoszony przez powoda w dniu 23 sierpnia 2007 r. silny ból gałki ocznej lewej powód został przewieziony na ostry dyżur okulistyczny we W., gdzie stwierdzono (…) oka lewego, powodujący wystąpienie ostrego ataku (…) oka lewego przejawiającego się m.in. w podwyższonym ciśnieniu (…) w oku lewym. Powodowi podano wówczas leki, które przywróciły do normy ciśnienie (…) w lewym oku. Ponadto zalecono powodowi ponowną konsultację okulistyczną za 5 dni, a także leczenie farmakologiczne. W przeprowadzonym zgodnie z zaleceniami w dniu 27 sierpnia 2007 r. badaniu lekarskim w Klinice Okulistyki przy ul. (…) we W. nie stwierdzono wskazań do hospitalizacji powoda. Zalecono wyłącznie konsultację u lekarza prowadzącego i ewentualne rozważenie specjalistycznego zabiegu (…). Nadto zalecono wobec powoda leczenie zachowawcze. Sąd ustalił dalej, że ciśnienie (…) stwierdzone u powoda wystąpiło z powodu niestosowania leków obniżających ciśnienie (…). (…) obu oczu była skutkiem stanu narządu wzroku spowodowanego przebytymi w dzieciństwie zabiegami okulistycznymi. Z powodu wystąpienia ataku (…) w przebiegu zapalenia przedniego odcinka oka lewego oraz okresowego wysokiego ciśnienia (…) w oku lewym powód nie doznał uszczerbku na zdrowiu w postaci pogorszenia stanu narządu wzroku. Według stanu na dzień 28 maja 2009 r. ostrość widzenia w oku lewym u powoda wynosiła (z korekcją +16 dioptrii) 0,2 - 0,3 co stanowiło użyteczną ostrość wzroku. Sąd Okręgowy ustalił dalej, że w dniu 30 sierpnia 2007 r. powód miał zostać przetransportowany do (...) w O. Pakując swoje rzeczy osobiste powód wywołał hałas w celi mieszkalnej, przez co zaczął przeszkadzać pozostałym współosadzonym. W pewnym momencie osadzony wraz z nim w tej samej celi C. M. zwrócił mu uwagę, aby zachowywał się ciszej. Gdy powód nie zareagował na tę uwagę, został uderzony przez C. M. w twarz. Powodowi udzielono pomocy medycznej, natomiast więźnia C. M. strona pozwana ukarała dyscyplinarnie pozbawiając go prawa otrzymywania paczek żywnościowych na okres trzech miesięcy. Powyższe zdarzenie miało charakter incydentalny i nie spowodowało trwałego uszczerbku na zdrowiu powoda. Przed tym zdarzeniem powód nie zgłaszał wychowawcy ani innym funkcjonariuszom Służby Więziennej, konfliktu między nim a 3 --- STRONA 4 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 C. M.. Powód w trakcie pobytu w (...) odmówił także nadania sprawie dalszego biegu i złożenia doniesienia do Prokuratury w związku z uderzeniem go w celi przez C. M. W dniu 30 sierpnia 2007 r., powód został przetransportowany do (...) w O. W dniu 4 września 2007 r. powód został poddany kolejnemu badaniu okulistycznemu. W wyniku przeprowadzonego badania, zdiagnozowano u powoda (…), (…), (…) oka prawego oraz głębokie niedowidzenie oka lewego z (…) po operacjach (…) obu oczu. Ponadto zdiagnozowano, iż w obecnym stanie oka lewego istnieje duże zagrożenie nasilenia (…) w oku lewym. Z tego względu zaproponowano umożliwienie powodowi przeprowadzenia specjalistycznego zabiegu (…) w Klinice Okulistycznej przy ul. (…) we W. Następnie przetransportowano powoda do (…) w N. W dniu 4 października 2007 r. powoda był konsultowany okulistycznie w ambulatorium (...) w B. Według wskazań medycznych, z uwagi na jednooczność i stan oka lewego wskazane było leczenie operacyjne powoda w wysokospecjalistycznym oddziale okulistyki w warunkach przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Po tym badaniu udzielono powodowi przerwy w karze pozbawienia wolności ze względów zdrowotnych na okres trzech miesięcy. Po zakończeniu okresu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności powód poddawany został dalszym badaniom okulistycznym w warunkach stacjonarnych. W dniu 18 lutego 2009 r. w Zakładzie Opieki Zdrowotnej (...) w O., z powodu stwierdzonych u powoda (…) oka lewego, zalecono wobec powoda leczenie zachowawcze. Wskazano przy tym, iż przy obecnych parametrach widzenia oraz (…) oka lewego, a także warunkach anatomicznych zabieg wtórnego wszczepu soczewki w oku lewym był obarczony ryzykiem wysokiego stopnia, bez poprawy u powoda parametrów widzenia. Dodatkowo zalecono konieczność stałego dostępu powoda do płynu konserwującego soczewki. W dniach od 19 maja 2009 r. do 16 czerwca 2009 r. powód przebywał na oddziale okulistycznym Zakładu Opieki Zdrowotnej (...) w B., gdzie zalecono mu leczenie farmakologiczne oraz zaznaczono, iż wskazane jest umożliwienie mu konsultacji w Klinice Okulistyki we W. celem kwalifikacji do zabiegu operacyjnego. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego powoda w tej placówce wynika, iż ostrość widzenia w oku lewym powoda wynosiła z korekcją +16,0 dioptrii 0,3, co stanowiło użyteczną wartość wzroku. 4 --- STRONA 5 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 Obecnie powodowi ze względów zdrowotnych udzielono przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Aktualnie powód utrzymuje się z renty w wysokości 540 zł miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 150 zł miesięcznie. Na tle powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że powództwo M. S. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa w świetle art. 417 par. 1 kc, w szczególności zaś, aby jego dolegliwości ze strony narządu wzroku pozostawały w normalnym związku przyczynowym z bezprawnym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariuszy Skarbu Państwa. Z wiarygodnych opinii kompetentnej biegłej sądowej z zakresu okulistyki E. G., wydanych po osobistym przebadaniu powoda oraz na podstawie przestawionej przez powoda dokumentacji medycznej, wynika bowiem, że przyczyną ostrego ataku (…) był stan narządu wzroku powoda spowodowany nie warunkami odbywania przez powoda kary w pozwanej placówce penitencjarnej, lecz samoistną chorobą powoda, a ściślej operacjami okulistycznymi, jakie powód przebył we wczesnym dzieciństwie na skutek wrodzonej wady wzroku- (…) obu oczu. Reakcja władz (…) na zgłaszane przez powoda skargi była prawidłowa, skoro zapewniono powodowi konsultacje okulistyczne w klinice okulistycznej we W. , gdzie zaordynowano prawidłowe leczenie prowadzące do ustąpienia dolegliwości. Nie doszukał się także Sąd I instancji podstaw do obciążenia strony pozwanej odpowiedzialnością za jednorazowy incydent polegający na uderzeniu powoda w twarz przez współwięźnia C. M.. Powód nie zgłaszał wcześniej jakichkolwiek skarg, nie informował o jakichkolwiek trudnościach lub konfliktach związanych z przebywaniem w jednej celi, odmówił także zgłoszenia doniesienia przeciwko sprawcy pobicia, który został ukarany dyscyplinarnie. W wyniku uderzenia powód nie odniósł uszczerbku na zdrowiu. W apelacji od powyższego wyroku powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: a to art. 233 § 1 kpc poprzez nie dokonanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i wydanie orzeczenia na podstawie wybiórczej oceny zebranego materiału dowodowego, a szczególności poprzez oparcie wydanego orzeczenia na bezkrytycznym daniu wiary sporządzonym wbrew logice i zasadom doświadczenia życiowego opiniom medycznym, w których stwierdzono, że u powoda występowało zwiększone ciśnienie w gałce ocznej, co stoi w sprzeczności z dokumentacją 5 --- STRONA 6 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 medyczną przedstawioną przez powoda, art. 227 kpc i 233 § 1 kpc poprzez wydanie orzeczenia bez rozważenia w sposób wszechstronny twierdzeń powoda, które stały w jawnej sprzeczności z nielogicznymi i niepopartymi żadnymi dowodami twierdzeniami zawartymi w wydanych opiniach medycznych, art. 328 § 2 kpc polegające na nie odniesieniu się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, do zebranej w sprawie dokumentacji medycznej, dotyczącej przebiegu leczenia powoda przed momentem rozpoczęcia wykonywania względem niego kary pozbawienia wolności, z której jednoznacznie wynika, iż u powoda przed rozpoczęciem wykonywania kary pozbawienia wolności nie występowało zwiększone ciśnienie (…). Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego- art. 417 k.c. w zw. z 415 k.c. poprzez przyjęcie, że działania funkcjonariuszy administracji więziennej, polegające na pozbawieniu powoda dostępu do środków odkażających soczewkę kontaktową nie wyrządziły szkody na osobie powoda, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego można przyjąć wnioski odmienne. Formułując powyższe zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie I przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 90 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w punkcie I. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie albowiem Sąd Okręgowy prawidłowo zrekonstruował przebieg wydarzeń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto dokonał, wbrew zastrzeżeniom skarżącego, prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów bez przekroczenia granic wynikających z art. 233 par. 1 kpc. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 par. 1 kpc sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie ,,wszechstronnego rozważenia zebranego materiału", a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. 6 --- STRONA 7 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 Ramy swobodnej oceny dowodów są zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Sformułowane w apelacji zarzuty dotyczą w pierwszym rzędzie wadliwej, zdaniem skarżącego, oceny dowodu z opinii biegłej z zakresu okulistyki E. G., na podstawie której Sąd I instancji przyjął, że w wyniku kilkudniowego zatrzymania przez służbę więzienną pojemnika z cieczą dezynfekującą soczewkę powód nie odniósł uszczerbku na zdrowiu, a jego aktualny stan narządu wzroku, w tym atak (…), wynika z wady wrodzonej ( …) obu oczu oraz operacji okulistycznych, które powód przeszedł z tej przyczyny w dzieciństwie. Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje dokonaną przez Sąd I instancji ocenę tego dowodu, przypominając, że na tle innych środków dowodowych, w szczególności zeznań świadków i stron, dowód z opinii biegłego wyróżnia specjalny jego przedmiot, cel, charakter oraz specyficzne, właściwe tylko jemu, kryteria oceny. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej ceny zebranego materiału wtedy, gdy potrzebne są wiadomości specjalne. Opinia biegłego podlega, jak inne dowody ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., lecz odróżniają ją szczególne kryteria oceny. Stanowią je zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej wniosków, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej ( por. postanowienie SN z dnia 7.11.2000 roku, I CKN 1170/98, OSNC 2001/4/64). Sąd Okręgowy wspomnianą opinię biegłej ocenił przy uwzględnieniu powyższych kryteriów i Sąd Odwoławczy ocenę tę podtrzymuje, zwracając uwagę, że biegła wypowiedziała się w sprawie trzykrotnie, uwzględniając po osobistym przebadaniu powoda wyniki przeprowadzonych przez biegłą badań oczu powoda, treść wywiadu oraz przedstawioną przez powoda dokumentację lekarską zawartą w aktach sprawy. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 328 § 2 kpc przez nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku, do zebranej w sprawie dokumentacji medycznej, dotyczącej przebiegu leczenia powoda przed momentem 7 --- STRONA 8 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 rozpoczęcia wykonywania względem niego kary pozbawienia wolności, z której jednoznacznie wynika, iż u powoda przed rozpoczęciem wykonywania kary pozbawienia wolności nie występowało zwiększone ciśnienie (…). Zauważyć bowiem należy, że powód przedłożył do akt sprawy jedynie dokumentację z przebiegu leczenia w czasie odbywania prze niego kary pozbawienia wolności ( kserokopie kart ksiązki zdrowia skazanego – k.9-30 ) oraz kserokopie kart leczenia szpitalnego powoda z okresu dzieciństwa ( k. 41-53). Nie przedstawił natomiast jakichkolwiek dokumentów związanych z badaniami powoda i stanem narządu wzroku sprzed okresu osadzenia go w pozwanym (...). Nie złożył także wniosku o dopuszczenie dowodu z takiej dokumentacji i o zwrócenie się przez Sąd w tym celu do wskazanej przez powoda palcówki medycznej. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd Okręgowy ustosunkował się do tej dokumentacji medycznej, która znajdowała się w aktach sprawy. Nie doszło także do zarzucanego naruszenia prawa materialnego, wprost przeciwnie Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod właściwą normę prawną i wyciągnął prawidłowe skutki z konfrontacji stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy z art. 417 kc , co skutkowało oddaleniem powództwa jako niezasadnego. Niewątpliwie ochrona zdrowia osób odbywających karę pozbawienia wolności w (…) jest obowiązkiem władzy publicznej, do realizacji którego znajduje zastosowanie art. 417 par. 1 kc. W tym obszarze Państwo działa bowiem w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne. Powód nie wykazał, aby stan narządu wzroku, z którym wiązał on zgłoszone w pozwie roszczenie o zadośćuczynienie, był następstwem bezprawności działania lub zaniechania funkcjonariuszy pozwanej placówki penitencjarnej (w tym personelu medycznego zatrudnionego w ambulatorium), polegającego na naruszeniu obowiązujących reguł wynikających z przepisów prawa, zasad aktualnej wiedzy medycznej dostępnej personelowi medycznemu, doświadczenia i deontologii zawodowej tego personelu albo na zaniedbaniach kierownictwa (…) w zakresie prawidłowej organizacji opieki medycznej nad skazanymi, w dziedzinie zaopatrzenia w sprzęt medyczny czy organizacji sposobu udzielania osadzonym specjalistycznych porad lekarskich w klinikach i szpitalach zewnętrznych. Powód był wielokrotnie konsultowany przez okulistów w szpitalach zewnętrznych, wdrożono wobec niego leczenie, które doprowadziło do ustąpienia 8 --- STRONA 9 --- Sygn. akt I A Ca 1288/11 dolegliwości, a powód nie wykazał , by z powodu bezprawnych działań lub zaniechań władz (…) doznał uszczerbku na zdrowiu .Aktualny zaś stan narządu wzroku powoda jest wynikiem choroby wrodzonej i przeprowadzonych w przeszłości zabiegów operacyjnych. W tym stanie rzeczy apelacja powoda jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 kpc. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu znajduje oparcie w art. 102 kpc, z uwagi na stan zdrowia powoda, jego trudną sytuację życiową i majątkową. 9