Postanowienie I A Ca 1076/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2012 r. Sąd Apelacyjny

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I A Ca 1076/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Tadeusz Nowakowski (spr.) Sędziowie: SSA Franciszek Marcinowski SSA Małgorzata Lamparska Protokolant: Justyna Łupkowska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa P Ś. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego Nr (…) we W. o zapłatę na skutek zażalenia i apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 291/12 1. oddala zażalenie; 2. oddala apelację; 3. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 3.000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i zażaleniowego. U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo P. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego nr (…) we W. o zasądzenie kwoty 100.000 zł i zasądził od powoda na rzecz pozwanego 3.600 zł zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ten ustalił jako okoliczność bezsporną, że powód od końca listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. był osadzony w Zakładzie Karnym nr (…) we W.. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I ACa 1076/12 W ocenie Sądu pierwszej instancji powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W pozwie i w piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2012 r., (Sąd Okręgowy omyłkowo poddał datę 29 czerwca 2009 r.) powód podał szereg niedogodności, jakie dotknęły go w czasie osadzenia w jednostkach penitencjarnych, w tym w Zakładzie Karnym nr (…) we W. wskazanym jako jednostka organizacyjna Skarbu Państwa z którą wiąże się dochodzone roszczenie. Miało to być przede wszystkim niezapewnienie odpowiedniej powierzchni celi, niewłaściwe wyżywienie, utrudniony dostęp do opieki lekarskiej, brak ciepłej wody w celach, czy ograniczenia z korzystania z łazienki. Zdaniem Sądu Okręgowego twierdzenia te należało uznać za gołosłowne – powód nie udowodnił, że wskazane niedogodności rzeczywiście miały miejsce i dotyczyły jego osoby. Zgodnie z art. 6 k.c. to na podwodzie ciążył obowiązek wykazania okoliczności na które się powoływał twierdząc, że skutkowały naruszeniem jego dóbr osobistych, bo to on z okoliczności tych wywodził skutki prawne domagając się od Skarbu Państwa zadośćuczynienia. Sąd pierwszej instancji powołał także przepis art. 232 k.p.c., z którego wynika, że strona ma obowiązek wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne. Powód otrzymał od Sądu Okręgowego pouczenie o treści powyższych przepisów, a także został wezwany do wskazania wniosków dowodowych jakie chce w postępowaniu przeprowadzić i wskazania co chce nimi udowodnić. W relacji na to powód złożył 3.04.2012 r. pismo procesowe, w którym opisał sposób naruszenia jego dóbr osobistych w jednostkach penitencjarnych, a także miejsca i czas dokonanych naruszeń. Pismo to nie zawierało żadnych wniosków dowodowych. Wniosków tych powód nie złożył aż do zamknięcia rozprawy, w związku z czym fakty zgłoszone przez niego jako podstawa żądania zapłaty zadośćuczynienia pozostały nieudowodnione, co skutkowało oddaleniem powództwa. Orzeczenie o kosztach sądowych oparł Sąd pierwszej instancji o przepisy art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 99 k.p.c. w związku z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm). Wyrok ten zaskarżył powód apelacją i zażaleniem na postanowienia o kosztach postępowania. Domagał się zmiany zaskarżonego wyroku 2 --- STRONA 3 --- Sygn. akt I ACa 1076/12 i uwzględnienie powództwa w całości. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z wizji lokalnej z kamerą video, bo tylko w ten sposób jest w stanie udowodnić i udokumentować swoje roszczenie; wskazał na konieczność zabezpieczenia jego książeczki medycznej znajdującej się obecnie w Areszcie Śledczym w J.; wniósł także o przesłuchanie wskazanych w apelacji świadków na okoliczności warunków panujących w Zakładzie Karnym Nr (…) we W.. Ponosił także wniosek o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu wskazując przepis art. 78 § 1 k.p.k. W zażaleniu powód domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia w punkcie drugim, przez nieobciążanie go kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. Pozwany w odpowiedzi na apelację i zażalenie powoda wniósł o ich oddalenie w całości; odrzucenie wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu; pominięcie wniosków dowodowych powoda jako spóźnionych i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego i zażaleniowego. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 31.10.2012 r. na posiedzeniu niejawnym odrzucił wniosek powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu ponieważ zachodziły okoliczności wymienione w przepisie art. 117 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie podlega uwzględnieniu. Jest poza sporem, że powód łącznie z odpisem postanowienia Sądu Okręgowego z 22.03.2012 r., o zwolnieniu go od kosztów sądowych w całości (k. 26), został zarządzeniem tego Sądu pouczony o treści art. 6 k.c. i 232 k.p.c. – łącznie z przytoczeniem ich treści – oraz zobowiązany do złożenia w terminie 7 dni pisma procesowego, w którym wskaże; jakie dobra osobiste naruszył pozwany i w jaki sposób, a także wskaże wnioski dowodowe jakie chce w postępowaniu przeprowadzić i co chce nimi udowodnić. Sąd ten pouczył powoda także o rygorze pominięcia tychże dowodów w razie ich późniejszego powołania (k. 29). Powód potwierdził osobiście odbiór postanowienia i zarządzenia z pouczeniem w dniu 29.03.2012 r. (k. 32). Jednakże w piśmie procesowym z 3.04.2012 r. (k. 34) opisał „miejsca oraz czas naruszenia lub złamania dóbr osobistych oraz praw przysługujących skazanym …” w poszczególnych zakładach karnych w których przebywał, a to w Areszcie Śl. 3 --- STRONA 4 --- Sygn. akt I ACa 1076/12 – Z.K. w W., Areszcie Śl. – Z.K. w J., Areszcie Śl. w Ś., Zakładzie Karnym Nr (…) we W. w którym przebywał od 28.11.2011 r. do dnia sporządzenia w/w pisma procesowego i z którym to pobytem łączył naruszenie jego dóbr osobistych opisując panujące tam warunki, ale co do szczegółów ograniczał się do podania ilości osób w poszczególnych celach, w których przebywał i wiadomości o „braku metrażu”. Zarzucił także, że w Z.K. w P. zrobiono mu kompleksowe analizy i badania gdzie stwierdzono, że ma poważne problemy z żołądkiem i wątrobą i zalecono dietę i leczenie farmakologiczne. W Z.K. w P. wywalczył tylko dietę, ale bez stosownych lekarstw. Nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie wskazał wniosków dowodowych na okoliczności, które podnosił w pozwie i na których opierał swoje żądanie. Sąd Apelacyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, że powód opierając swoje roszczenie wyłącznie na skonstruowanych przez siebie twierdzeniach, nie przedstawił dowodów na ich potwierdzenie, mimo ciążącego na nim obowiązku, o czym został skutecznie pouczony. Należy przytoczyć słuszne stanowisko Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 22.11.2001 r. w sprawie I PKN 660/00 wskazał że: „Samo twierdzenie strony… nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności (art. 277 k.p.c.) powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (art. 232 k.p.c. i art. 6 k.p.c.) – publikacja – Wokanda 2002 z. 7-8, poz. 44. Powód na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji swoich twierdzeń nie udowodnił. Dopiero na etapie postępowania apelacyjnego zgłosił wnioski dowodowe, przy czym wskazał świadków bez podania na jakie okoliczności każdy z nich ma być słuchany. Przyznał jednakże, że wdrożono takie leczenie farmakologiczne (oprócz diety), ale „bez osłony antybiotykowej”. Należy w tym miejscu wskazać, że w postepowaniu apelacyjnym dopuszczalność nowego materiału procesowego doznaje istotnego ograniczenia związanego z przepisem art. 381 k.p.c. Otóż Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty lub dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Niewątpliwie powód przez stosowne pouczenie, o czym była mowa wyżej, mógł i powinien zawnioskować dowody przed Sądem Okręgowym, bowiem były one mu znane aż do chwili wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji. Nie miały one 4 --- STRONA 5 --- Sygn. akt I ACa 1076/12 zatem charakteru „nowości” w rozumieniu art. 381 k.p.c. Nie miał też powód kłopotu z ich zdobyciem w warunkach aresztu, co potwierdził zgłaszając je w apelacji. Powód dopuścił się zaniedbania w zakresie przysługującej mu inicjatywy dowodowej przed Sądem pierwszej instancji, musiał zatem liczyć się z tym, że Sąd drugiej instancji wniosków dowodowych, nie uwzględni (patrz wyrok Sądu Najwyższego z 17.04.2002 r., IV CKN 980/00, LEX nr 53922). Należy podkreślić, że powód nie wykazał aby nie mógł ich powołać w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, lub że potrzeba powołania ich wynikła później. Wszystkie powyższe okoliczności uzasadniają oddalenie apelacji powoda (art. 385 k.p.c.). Nie zasługuje na uwzględnienie także zażalenie powoda. Jak słusznie zauważa pozwany w odpowiedzi na zażalenie, obowiązek zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu oparty został na dwóch podstawowych zasadach: - odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę zobowiązania jest zwrócić stronie przeciwnej poniesione przez nią koszty procesu, oraz – zasadzie kosztów niezbędnych i celowych wedle której zwrotowi podlegają jedynie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Natomiast sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej – nawet bardzo ciężka – nie stanowi podstawy zwolnienia – z uwagi na treść przepisu art. 102 k.p.c. od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Tak więc mimo zwolnienia od kosztów sądowych powód powinien był liczyć się z obciążeniem go kosztami zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zgadza się zatem ze stanowiskiem Sądu Okręgowego także co do tej części wyroku i zażalenie jako bezzasadne oddalił (art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.). Konsekwentnie zatem Sąd Apelacyjny obciążył skarżącego także kosztami postępowania odwoławczego (art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i 397 § 2 k.p.c.) w wysokości łącznej 3.000 zł (2.700 zł kosztów zastępstwa w postępowaniu apelacyjnym i 300 zł w postępowaniu zażaleniowym). 5 --- STRONA 6 --- Sygn. akt I ACa 1076/12 MW 6