Postanowienie I 0 266/11 iii

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I 0 266/11 iii; 6 . _. .1 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2014 roku Said Okregowy w Koszalinie I Wydziai Cy\/vilny w skiadzie nastepujacym: Przewodniczqcy s¢dzia SO Aleksander Nowiriski Protokolant st. sekr. said. Anna Jaziowiecka po rozpoznaniu 24 stycznia 2014 roku w Koszalinie na rozprawie sprawy z powédztwa G.Z., powéd przeciwko Skarbowi Paifistwa  Zakiadowi Karnemu w W., pozwany o zadoééuczynienie 1. zasqdza od pozwanego na rzecz powoda 3.000 (trzy tysiqce) ziotych z ustawowymi odsetkami od 7 lutego 2014 roku do dnia zapiaty; . oddala powédztwo w pozostaiej czeéci; . odstepuje od obciqzania powoda kosztami procesu; przyznaje adwokatowi E.U., Kancelaria Adwokacka w K., z funduszy Skarbu Pafistwa — Sqdu Okregowego w Koszalinie sume 3.600 (trzy tysiagce szeééset) ziotych powiekszone o podatek od towaréw i usiug (VAT) z tytuiu nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzedu. :J>K»>t\) Sygn. akt I C 266/11 UZASADNIENIE Powéd G.Z. domagai sie zasagdzenia od pozwanego Skarbu Paifistwa — Zakiadu Karnego W W. 90.000, ziotych wskazujqc, Ze na skutek ziych warunkéw w czasie odbywania kary pozbawienia wolnoéci doszio do wyrzqdzenia powodowi szkody niemajqtkowej. Wskazai, Ze cele w Zakiadzie Karnym byiy przeludnione i przy istniejqcym umeblowaniu stanowiiy ciasne pomieszczenia. Twierdzii, Ze w wielu celach przeciekai dach, okna byiy nieszczelne, co powodowaio ioh zawilgocenie i zagrzybienie. Zarzucii, 2e kqcik sanitarny byi zabudowany w sposéb nie zapewniajqcy intymnoéci podczas czynnoéci fizjologicznych. Uskarzai sis; na zaciemnienie cel, brak éwiatia w nocy, co wpiyneio na pogorszenie sie jego wzroku. 1 --- STRONA 2 --- Jako niewiaéciwe uznawai korzystania z iazni jedynie raz W tygodniu. Podkreélii przy tym, ze iaznia znajdowaia sio poza budynkiem mieszkalnym, przez co W szczegolnoéoi W okresie zimowym, narazony byi kapiteli na oddziaiywanie niskich temperatur. Dodatkowo udostopnienie W celi jedynie zimnej Wody powodowaio W ocenie powoda zaniedbania W zakresie higieny osobistej. Twierdzii, ze W okresie letnim W oeiach pojawiaiy sic3 insekty, ktore Wchodziiy do szafek z zywnoéciq. Podnosii, ze Wskutek powyzszego poniosi szkodo na zdrowiu oraz naruszone zostaiy jego dobra osobiste. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Pafistwa  Zakiad Karny W W., zastopowany przez Prokuratorie Generalnq Skarbu Pafistwa, domagai sis; oddalenia poWodztWa. Wskazai, ze W celach, W ktorych przebywai powod mogio przebywaé okresowo Wiecej osadzonych niz przewidujq to normy. Iioéé osob W celi byia zmienna W zaleznoéci od stanu zaludnienia Zakiadu Karnego. Pozwany powoiai sio na treéé art. 248 §1 kodeksu karnego Wykonawczego, obowiqzujqcy W czasie osadzenia poWoda W pozwanym Zakiadzie Karnym, zgodnie z ktorym W szczegolnie uzasadnionych przypadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu éiedczego mogi umieécié osadzonych na czas okreéiony W Warunkaoh, W ktorych powierzchnia W celi na 1 osobo Wynosiia mniej niz 3 metry kwadratowe. Pozwany postopowai zgodnie ze Wskazanym przepisem oraz z rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoéoi z 19 kwietnia 2006 roku W sprawie trybu postepowania Wiaéciwych organow W Wypadku gdy liczba osadzonych W zakiadzie karnym i areszcie éledczym przekroczy W skali kraju ogoina pojemnoéé tych zakiadow (Dz.U. nr 65, poz. 459), a Wczeéniej z rozporzqdzeniem i\/iinistra Sprawiedliwoéci z 26 sierpnia 2003 roku W sprawie trybu postopowania Wiaéciwyoh organow W Wypadku gdy liczba osadzonych W zakiadzie karnym i areszcie éledczym przekroczy W skali kraju ogolnq pojemnoéé tych zakiadow (Dz.U. nr 153, poz. 1497) i nie uchybii ciqzqcym na nim obowiqzkom. Pozwany Wskazai rowniez, ze zapewnii powodowi odpowiednie Warunki higieny, kqpiele, temperature, oéwietlenie, dopiyw powietrza, zgodnie z Wymaganiami kodeksu karnego Wykonawczego i regulaminu Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci. Zaprzeczyi przy tym, aby celach mieszkalnych pojawiaiy sie insekty. W ocenie pozwanego samo przeludnienie W celach nie moze uzasadniaé jego odpowiedzialnoéci, natomiast kara pozbawienia Wolnoéoi sama W sobie Wiqze sio z naturalnymi dolegliwoéciami W postaci pogorszenia standardu zycia i nie pozostaje obojotna dla samopoozucia psychicznego. Strona pozWana podniosia nadto zarzut przedawnienia roszczenia powoda W znacznej czoéci powoiujqc sio W tym zakresie na treéé art. 442‘ § 2 k. Sqd ustalii co nastc;puje: Powod przebywai W Zakiadzie Karnym W W. trzykrotnie. Pien/vszy raz W okresie od 20 listopada 2003r. do dnia 19 pazdziernika 2004r. Drugi pobyt W okresie od dnia 3 listopada 2004r. do dnia 21 stycznia 2011r. Trzeci pobyt miai miejsce W okresie od 2 marca 2011r. W dacie Wniesienia pozwu powod przebywai nadal W Zakiadzie Karnym W W. W okresie od 12 listopada 2007r. do 11 grudnia 2008r. powod przebywai W celi nr 19, oddziaiu IV przeznaczonej dla 6 osadzonych. W trakcie pobytu powoda zaludnienie W tej celi Wahaio sie od 5 do 8 osob. W okresie od 12 grudnia 2008r. do 21 grudnia 2008r. powod przebywai W celi nr 22 oddziaiu Iv przeznaczonej dla 8 osadzonych. W trakcie pobytu powoda zaludnienie tej celi Wynosiio 9 osob. _g --- STRONA 3 --- W okresie od 22 grudnia 2008r. do 13 stycznia 2010r. powod przebywat W celi nr 10 oddziatu IV, przeznaczonej dla 7 osadzonych. W trakcie pobytu powoda zaludnienie celi byto zmienne od 7 do 10 osob. W kazdej celi powod miat swoje tozko. We Wszystkich celach byty kaciki sanitarne zabudowane blacha do Wysokoéci ok. 145 cm. Z powodu przebywania W celach Wiekszej iloéci osob niz dopuszczata norma powierzchniowa, nie Wszyscy skazani mogli spozywaé positki przy stoliku. Niektorzy czyniii to przy taboretach dostawionych do tozka, niektorzy na tozku, inni zaé ozekali, az zwolni sie miejsce przy stole. Niektore cele byty zawilgocone, zagrzybione. Przed remontem okna byty nieszczelne. W czasie deszczu Woda Wlewaia sie przez okna do celi. Zima oéwietlenie byto niewystarczajace. Czesto palita sie tylko jedna Iampa. Swiatto byto tez Wytaczane miedzy 9 a 13. Powod nie pracowat W czasie osadzenia W Zaktadzie Karnym. (dowodx przes/uchanie powoda k. 574575, zeznania éwiadkow AS. k. 426, J.G. k. 447, MK. k. 511511v) Powod zostat skazany Wyrokiem Sadu Okregowego W Warszawie z art. 148 § 1, art. 279 § 1 i art. 157 § 1, na kare 25 lat pozbawienia Wolnoéci. Koniec kary przypada na dzieifi 13 marca 2026r. G.Z. jest obyvvatelem B. Do Polski przyjechat W marcu 1999r. Postuguje sie jezykiem polskim. Ma udokumentowane Wyksztatcenie érednie (stolarz, mechanik, traktorzysta). Posiada dwoje dzieci. Byt dwukrotnie zonaty. Po przyjezdzie do Polski zatrudniat sie nielegalnie przy pracach dorywczych. Nie posiadat statego miejsca zamieszkania W Polsce. Przebywat W érodowisku osob naduzywajacych alkoholu, majacych konflikty z prawem. W czasie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci byt oémiokrotnie nagrodzony regulaminowo. Jednoczeénie zostaio ztozonych 20 Wnioskow o Wymierzenie kary dyscyplinarnej, za ktore byt ukarany tacznie pietnaécie razy. Czas Wolny W Warunkach izolacji poéwiecat na czytanie ksiazek i codziennej prasy, ogladaniu telewizji, grze W karty i szachy, rozmowach ze Wspoiosadzonymi. Sporadycznie uczestniczyt W organizowanych zajeciach kulturalnooéwiatowych i sportowych. Kontakt zewnetrzny, W formie korespondencji i rozmow telefonicznych, utrzymywat z matka. (dowod: projekt oceny okresowej z 08.04.2011r. k. 306) Zaktad Karny W W. utworzono W 1975r. Z dniem 2 marca 2005r. ustalona zostata taczna pojemnoéé zaktadu na 494 miejsca. Od dnia 4 grudnia 2006r. pojemnoéé ta zostata ustalona na 497 miejsc zakwaterowania po Wtaczeniu do pojemnoéci cel izolacyjnych. Wzrost ogolnej liczby osadzonych W skali catego kraju Wymusit potrzebe pozyskania dodatkowych miejsc zakwaterowania poprzez przystosowanie pomieszczetfi niemieszkalnych na cele tub poprzez dostawienie W poszczegolnych celach maksymalnej iloéci dodatkowych Lozek. W Wyniku tych dziatafi ogolna liczba dostawionych lozek Wyniosta tacznie 153, zwiekszajac iiczbe miejsc zakwaterowanie tacznie dla osadzonych do 650. 3 --- STRONA 4 --- Zwiekszenie ilosci miejsc zakwaterowania automatycznie spoWodoWaIo zmniejszenie powierzchni celi na jedna osobe. Czesoiowo przeludnienie zdotano zminimalizowaé przez powstanie nowych jednostek penitencjarnych I adaptowanie na potrzeby zaktadu koszar po bytych jednostkach Wojskowych. Na dziefi 7 stycznia 2008r. W Zaktadzie Karnym W W. przebywato 594 osadzonych. W dniu 13 pazdziernika 2008r. przebywato W zaktadzie 520 osadzonych. Z kolei na dzieh 9 listopada 2009r. W Zaktadzie Karnym W W. panowato przeludnienie na poziomie 101 ,89%. W Iistopadzie 2009r. przeludnienie utrzymywato sie nieprzervvanie, byto zroznicowane i siegato Wskaznika 110,69%. Dyrektor Zaktadu Karnego W W. o fakoie przeludnienia zawiadamiai Sad Okregowy W Koszalinie  Wydziat Penitencjarny i Dyrektora Siuzby Wieziennej W Koszalinie. (dowod: pismo Dyrektora Zakiadu Karnego W W do Sadu Okregowego Wydziaiu Penitencjarnego k. 40, informacja Dziafu Ewidencji dla Sadu Okregowego W Koszalinie k. 4244, zarzadzenie Dyrektora Zakfadu Karnego W W k. 4546, 5163, pismo Dyrektora Zakfadu Karnego W W do Sadu Okregowego W Koszalinie k. 4750, sprawozdan/e z Wizytacji Zak/adu Karnego W W k. 307367) W dniach 2, 22 I 23 pazdziernika 2008r. Zaktad Karny W W. byt Wizytowany przez Sedziego Sadu Okregowego Wizytatora do spraw penitencjarnych pod katem Iegalnosci osadzenia I zwolnienia osadzonych, Wykonywania zadah penitenojarnych, dziatalnosci resocjalizacyjnej, kierowania do nauczania, zatrudnienia skazanych oraz opieki Iekarskiej I spraw bytowych. Wizytacja obejmowata rowniez Weryfikacje realizacji zadafi powizytacyjnych Wydanych W roku 2007r. Wizytujacy stwierdzit, ze stan techniczny cel W pawilonie IV Wymaga pilnego remontu. Stwierdzone zostato nadto, ze niektore materace na ktorych spia skazani, piesnieja I gnija, a W jednej z cel na scianie skrapla sie Woda. (dowod: sprawozdanie z Wizytacji Zakfadu Karnego W W k. 307327) Kolejna Wizytacja Zaktadu Karnego odbyta sie W dniach 30 pazdziernika oraz 1 i 2 grudnia 2009r. Stwierdzono, ze miedzy innymi na oddziale IV Wymieniono Wszystkie okna, ocieplono sciany i stropy tego oddziatu. Nastepna Wizytacja miata miejsce W dniach 22,18 i 25 listopada 2010r. Z ustaleifi powizytacyjnych Wynikato miedzy innymi, ze W trakcie prac Wykoriczeniowych byta Iaznia W oddziale IV, co znacznie ograniczy ruoh skazanych. (dowodi sprawozdania z Wizytacji Zakfadu Karnego W W k. 328367) Oddziat IV Zaktadu od 2009r. poddawany jest kapitalnemu remontowi. W tym czasie budynek zostat ocieplony, Wymieniono stolarke okienna i drzWioWa, ociepiono dach I Wymieniono pokrycie dachowe, zabudowano 9 kacikow sanitarnych. W 2008r., kiedy powod przebywat W oddziale IV okna byty tam jeszcze drewniane, nieszczelne. W pazdzierniku 2010r. Wykonano na tym oddziale Iaznie centralna. W oddziale tym nie ma instalacji cieptej Wody. Cele W Oddziale IV Wyposazone sa standardowo. Kazdy skazany posiada swoje Iozko, taboret, miejsce przy stole, szafke Wiszaca. Kazda cela Wyposazona jest W kratke Wentylacyjna. Przewody kominowe sa raz W roku, stosownie do przepisow prawa budowianego. 4 --- STRONA 5 --- Oswietlenie W celach jest jarzeniowe — sufitowe, o mocy dajacej swiatto przynajmniej 100 Iuksow. Wytacznik swiatta ze Wzgiedow ochronnych zamontowany jest na zewnatrz celi. Osadzeni maja mozliwosé Wykonywania pracy zarobkowej. Sa to prace W kuchni (kucharze, myjkowi, porzadkowi na kuchni), W Warsztacie (slusarz, stolarz, hydraulik, elektryk, malarz, murarz) oraz W oddziatach jako osoby funkcyjne (do roznoszenia posiIkoW, sprzatania oddziatow poza ceiami). Kazdy skazany ma przynajmniej raz W tygodniu mozliwosé skorzystania z Iazni. Podczas kapieli mozna Wymienié bielizne — raz W tygodniu reczniki i scierki, a co drugi tydzierfi posciel. Skazani otrzymuja srodki czystoéci na utrzymanie czystosci W celi. Raz W miesiacu Wydawane sa proszek do szorowania, pasta do szorowania, a raz W tygodniu Wydawany jest ptyn do WC, pasty do utrzymania czystosci podtogi. Osadzeni W Zaktadzie Karnym W W. maja zapewniony dostep do swiadczefi zdrowotnyoh, sa przyjmowani przez Iukarzy dWa razy W tygodniu. W tygodniu W Ambulatorium Zaktadu Karnego dyzur petni Iekarz ogolny. W niedziele dyzur petni pieiegniarka. (dowod: p/zes/uchanie éwiadkow RS. k. 8788v, B.W k. 410411) Sad zwazyt co nastepuje: Powodztwo nalezato uznaé za uzasadnione jedynie W niewielkiej ozesci. Stan faktyczny ustaiono na podstawie przytoczonych Wyzej dowodow z dokumentow i oraz zeznafi swiadkow i powoda. Wiarygodnoéé tych dowodow nie byta kwestionowana przez strone pozwana, stad rowniez Sad uznat je za Wiarygodne. Niewatpliwie Wiawgodnosé zeznarfi powoda podlegata krytycznej ocenie zWa2yWszy na oczywisty interes W uzyskaniu powodzenia W zgaszonym roszczeniu. Sposrod éWiadkc'>W zawnioskowanych przez powoda Sad nie Wziat pod uwage jedynie zeznarfi S.K., gdyz swiadek ten przebywat W Zakiadzie Karnym W W. W okresie od kwietnia 2007r. do 3 sierpnia 2008r, a zatem co do zasady, okolicznosci przez niego opisane dotyczyty zdarzer'1 objetych zarzutem przedawnienia. Wobec tego, Ze podniesiony przez petnomocnika strony pozwanej zarzut przedawnienia byt najdalej idacym, powstata koniecznosé odniesienia sie do niego W piervvszej kolejnosci. W mysl bowiem przepisu z art. 120 k.c. bieg przedawnienia roszczeifi cywilnoprawnych rozpoczyna sie od dnia, W ktorym roszczenie stato sie Wymagalne. Bieg terminu przedawnienia przerywa: 1) kazda ozynnosé przed sadem lub innym organem powotanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeifi danego rodzaju albo przed sadem polubownym, przedsiewzieta bezposrednio W celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia Iub zabezpieczenia roszczenia, 2) przez uznanie roszczenia przez osobe, przeciwko ktorej roszczenie przystuguje oraz 3) przez Wszczecie mediacji (art. 123 k.c.). Poniewaz zgtoszone przez powoda roszczenie dotyczy zadania zadoséuczynienia z tytutu szkody spowodowanej czynem niedozwolonym, polegajacym na naruszeniu dobr osobistych powoda Wymienionych W pozWie, zastosowanie bedzie miat przepis art. 448 k.c., na mocy ktorego za naruszenie dobra osobistego sad moze przyznaé odpowiednia sume temu, czyje dobro zostato naruszone. Zgodnie zas z trescia art. 442‘ k.c. roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnienia z uptywem Iat trzech od 5 --- STRONA 6 --- dnia, W ktorym poszkodowany dowiedziat sie o szkodzie I o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Powod nie przedstaWII doWodoW z ktowch Wynikatoby, ze nastapito zdarzenie przerywajaoe bieg terminu przedawnienia Wskazane W art. 123 k.c. To sprawia, ze zarzut przedawnienia roszczenia zgtoszony przez strone pozwana W odpowiedzi na pozeW co do zadarfi, ktore zaistniaty ponad trzy Iata Wstecz od dnia Wniesienia pozWu okazat sie skuteczny. Zdarzenia zatem, z jakimi Wiaze on odpowiedzialnosé odszkodowawcza Skarbu Paifistwa, ktore miaty miejsce trzy Iata Wstecz od chWIII Wniesienia pozwu, a zatem W okresie jego pobytu W Zaktadzie Karnym W W. za okres od 20 listopada 2003r. do 21 Iipca 2008r. ulegty juz przedawnieniu, aIboWIem o osobie naruszyciela powod miat Wiedze od poczatku pobytu W jednostce penitencjarnej pozwanego. Merytorycznej ocenie podlegato zatem roszczenie powoda o zadoséuczynienie W zakresie opisywanych przez niego zdarzerfi W trakcie pobytu W Zaktadzie Karnym W W. po 21 Iipca 2008r. W tym zakresie Istota sporu dotyczyta oceny okolioznosci faktycznych I Ich skutkow co do nabycia przez powoda roszczenia. Zgodnie z brzmieniem art. 4 § 1 I 2 k.k.W. kary nalezy Wykonywaé W sposob humanitarny, z poszanowaniem godnosci Iudzkiej skazanego, W szczegolnoéci zakazane jest traktowanie W sposob okreslany jako nieludzki albo ponizajacy. Wymog taki Wynika z art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cztowieka I Podstawowych Wolnosci z 4 Iistopada 1950 r., ratyfikowanej przez Polske W 1993r. (Dz. U. z 1993r. Nr 61 poz. 284, ze zm.) I znajduje Wyktadnie W orzecznictwie Europejskiego Trybunatu PraW Cztowieka (acquis humanitaire). Artykut 3 cytowanej Konwencji stanowi, Iz nikt nie poWInIen byé poddawany torturom Iub niehumanitarnemu badz ponizajacemu traktowaniu Iub karaniu. Podobny jest zakres ochrony Wynikajacy z art. 40 Konstytucji RP, ktory zakazuje nieludzkiego I ponizajacego traktowania I karania. Z kolei art. 41 ust.5 tego aktu prawnego nakazuje zapewnienie kazdemu pozbawionemu Woinosoi humanitarnego traktowania. Szczegotowe Wymogi W zakresie sposobu I Warunkow odbyvvania kary pozbawienia Wolnosci okreélone zostaty W kodeksie karnym Wykonawczym. Z powyzszych aktow Wynika, Iz kara pozbawienia Wolnosci powinna byo Wykonywana z zapewnieniem Warunkow, ktore ogolnie okreslié nalezy jako humanitarne. Warunki te, W tym minimum powierzchni celi jaka powinna przypadaé na jednego osadzonego, okreélone zostaty art. 110 § 2 k.k.W. [ ustawa z dnia 6 czerwca 1997r.  Kodeks karny Wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz.557, ze zm.)]. Przepis ten stanowi, Iz powierzchnia przypadajaca na skazanego nie moze Wynosié mniej niz 3m 2, cele powinny byé Wyposazone W odpoWIednI sprzet zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania I odpowiednie Warunki higieny, dostateczny doptyw powietrza I odpowiednia temperature I oswietlenie. Z kolei W art. 248 § 1 k.k.W. oznaczono przypadki odstepstwa od tego Wymogu Wskazujac, ze moze to nastapié W szczegoinie uzasadnionych przypadkach, przez czas okreslony, na podstawie decyzji dyrektora zaktadu karnego Iub aresztu sledczego. Zwazyo nalezato, Iz Wyrokiem Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r. Wydanym W sprawie SK 25/07 (Dz. U. Nr 96, poz. 620) zastosowanie W tresci tego ostatniego przepisu klauzuli generalnej ,,szczego|nIe uzasadnionych Wypadkow" oraz sformutowania biankietowego ,,czas okresiony" W kontekscie powszechnej praktyki stosowania tego przepisu polegajacej na uczynieniu z Wyjatku reguty, uznane zostato za podstawe do stwierdzenia niezgodnosci cytowanego przepisu z art. 40, art. 41 ust. 4 I art. 2 Konstytucji. Orzeczenie to ma Wazne znaczenie, gdyz zmierza ono do poprawienia jakoéci polskiego prawa dotyczacego Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci I zapewnienia przestrzegania Wymogu 6 --- STRONA 7 --- humanitarnego traktowania skazanych. Wskazane orzeczenie Trybunatu Konstytucyjnego oparto na ocenie, I2 Wobec ustalonej W kodeksie karnym Wykonawczym niskiej normy powierzchni na skazanego, przy jednoczesnym oboWIazyWanIu Wynikajacych z przyjetego przez Polske prawa miedzynarodowego I z prawa krajowego standardow humanitarnych, nie do zaakceptowania jest norma, ktorej konstrukcja pozwala na nazbyt swobodne I stosowane powszeohnie jako remedium na przeludnienie, dtugotn/vate umieszczanie skazanych W celach o jeszcze mniejszej powierzchni. Powoduje to bowiem, Ze W zakresie powierzchni cei, stuszne praWo skazanych oparte na Konstytucji, Wymienionej ratyfikowanej Konwencji I ustaWIe, jest ozesto naruszane. W rezultacie nawet niskie, przyjete przez Polske standardy pozostaja fikcja. W ocenie Trybunatu odstepstwa W tym zakresie powinny byé, przez odpowiednia tresé I konstrukcje normy prawnej, zawezone do Wyrazne okreslonych, nadzwyczajnych sytuacji I Iimitowaé czas pobytu skazanego W takich Warunkach. Stanowisko to Sad Wziat pod uwage ooeniajac In concreto prawidtowosé stosowania art. 248 § 1 k.k.W. (jako obowiazujacego de Iege Iata) Wobec: powoda. Z bogatego juz orzeoznictwa Europejskiego Trybunatu Praw Cztowieka (ETPCZ) przytoozyé mozna W zwiazku z niniejsza sprawa Wyrok z dnia 29 kwietnia 2003r. W spraWIe nr 50390/99 (LEX nr 79555), ktorego teza Wskazuje, ze na mocy art. 3 Konwencji Panstwo musi zapewnié, by osoba byta pozbawiona Wolnosci W Warunkach zgodnych z poszanowaniem Iudzkiej godnoéci, by sposob I metoda stosowania érodka W postaci pozbawienia Wolnosci nie poddawata jej cierpieniu Iub niedogodnosoiom o natezeniu przekraozajacym nieunikniony poziom cIerpIenIa Wpisanego W pozbawienie Wolnosci oraz by biorac pod uwage praktyozne Wymogi pozbawienia Wolnosoi, stan jej zdroWIa I samopoczucie byty odpowiednio zabezpieczone poprzez miedzy innymi zapewnienie odpowiedniej opieki medycznej. Sposob traktowania, by znalezé sie W zakresie regulacji art. 3 Konwencji, musi osiagnaé peWIen minimalny poziom dolegliwosci. Ocena tego minimum jest relatywna; zalezy od Wszystkich okolicznosci sprawy, takich jak dtugosé tn/vania traktowania, nastepstwa psychiczne I fizyczne oraz, W niektorych przypadkach, pteé, Wiek, stan zdroWIa. W przypadku naruszenia art. 2 Iub 3 Konwencji, ktore to artykuty piasuja sie pomiedzy najbardziej fundamentalnymi postanowieniami Konwencji, zadoséuczynienie za straty niemajatkowe Wynikajace z naruszenia powinno co do zasady byé czescia dostepnych srodkow odwotawczych. Podobnie Wypowiedziat sie Trybunat W Wyroku z tego samego dnia Wydanego W sprawie nr 38812/97. Z kolei W Wyroku z 6 marca 2001r. Wydanym W sprawie nr 40907/98 (LEX 76229) Trybunat Wskazat, Iz Warunki pozbawienia Wolnosci moga czasami sprowadzaé sie do nieludzkiego badz niehumanitarnego traktowania. Do takiego Wniosku mozna dojsé biorac pod uwage przeludnienie W celach oraz nieodpowiednia Infrastrukture zdrowotna, kanalizacyjna, Warunki spania, jedzenie, sposoby spedzania Wolnego czasu oraz kontakty ze éwiatem zewnetrznym. Oceniajao Warunki pozbawienia Wolnosci trzeba rozpatrzyé powyzsze okolicznosci kumuiatywnie, tak jak I konkretne zarzuty podniesione przez skarzacego. Wreszcie, W Wyrokach: z 20 stycznia 2005r. W sprawie Mayzit przeciwko Rosji  nr 63378/00, z 9 marca 2006r., Cenbauer przeciwko Chorvvacji  nr 733786/01 I z dnia 28 marca 2006r. Mieinik przeciwko Ukrainie — nr 72286/01 Trybunat uznat Wrecz, I2 samo dtugotrwate przebywanie W przepetnionych celach W Warunkach uwtaczajacych Iudzkiej godnosci, stanoWI Wystarczajaca przestanke uznania naruszenia art. 3 Konwencji W postaci traktowania ponizajacego ( zob. uzasadnienie cyt. Wyroku TK ). 7 --- STRONA 8 --- Przedmiotem cytowanego orzecznictwa jest kwestia zapewnienia skazanym humanitarnych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Niezapewnienie ich byio zapewne przyczyna Wniesionego W niniejszej sprawie poWodztWa. Pomimo, iz Wydaje sie to oczywiste, nalezy podkreslié dla Wszelkiej jasnosci, Ze zagadnienie to nie powinno byé Wiazane z takim ksztattowaniem Warunkow pobytu skazanych W zaktadaoh karnych I aresztach, ktore pozbawiatoby tego pobytu cech penalnych. W przekonaniu Sadu naturalne I konieczne jest zachowanie zasadniczo surowego rezimu odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Wymaga tego reaiizacja kary jako srodka spraWiedIiWej odptaty za popetnione przestepstwo oraz jej funkcji resocjalizacyjnej. Znajduje to Wyraz W dezaprobacie orzecznictwa ETF’Cz Wobec poddawaniu skazanych nadmiernym dolegliwosoiom I cierpieniu, ponad konieczne, zwiazane z odbywaniem kary jako takiej. Stanowisko ETPCz nie zaktada tym samym, by odbywanie kary pozbawione miato byé Wszelkiej dotkiiwosci. Zatem rozstrzygnieoie niniejszej sprawy Wymagaio zbadania I rozwazenia, czy odbywanie kary pozbawienia Wolnosci przez poWoda W spornym okresie spetniato Wymog humanitarnego, nie ponizajacego traktowania, I nie byto przez to dotkliwe nadmiernie W rozumieniu nadanym temu pojeciu przez acquis humanitaire. Przytoczone na Wstepie przepisy Kodeksu karnego Wykonawczego maja petnié W tym zakresie funkcje gwarancyjna. W szczegolnosci art. 110 § 2 k.k.W. okresla minimum powierzchni celi, ktorego zapewnienie jest jednym z istotnych kryteriow humanitarnego odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Zachowaniu tego humanitaryzmu stuzyé ma takze art. 248 § 1 k.k.W. Wprowadzajacy ustaWoWe przesianki Wyjatkowego I czasowego umieszczenia skazanego W celi o Wiekszym zageszczeniu. W polskim orzecznictwie nalezy odnotowaé Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 28 lutego 2007r. Wydany W sprawie V CSK 431/06, W uzasadnieniu ktorego zostato Wskazane, ze odbywanie kary pozbawienia Wolnosoi W przeludnionych celach, z nie oddzieiona toaleta I Weztem sanitarnym, z niewystarczajaca Iloscia Iozek I nieodpowiednia Wentylacja moze stanowié przejaw ponizajaoego traktowania, prowadzacego do naruszenia godnosci osob pozbawionych Woinosci I uzasadniaé zadanie zasadzenia zadoséuczynienia na podstawie art. 24 W ZW. z art. 448 k.c., z tytuiu naruszenia dobr osobistych skazanego — godnosoi I prawa do Intymnosci. Takich Warunkow, W ocenie Sadu Najwyzszego, nie mozna uznao za uzasadniony I normalny element kary pozbawienia Wolnosci. Sad rozpoznajacy niniejsza sprawe podziela to stanowisko. W niniejszej sprawie, jak ustalono, powod okresowo przebywat W Zaktadzie Karnym W W. W celach o nadmiernym zaludnieniu skazanych. Okolioznosé ta nie byta kwestionowana przez strone pozwana. Analizujac zatem okres pobytu G.Z. W pozwanej jednostce, W okresie nie objetym zarzutem przedawnienia Sad zWazyI, od 20 Iipca 2008r. do 11 grudnia 2008r. powod przebywai W celi nr 19 oddziatu IV przeznaczonej dla 6 osob, W ktorej zaludnienie W trakcie pobytu poWoda Wahato sie od 5 do 8 osob. Nastepnie W okresie od 12 grudnia 2008r. do 21 grudnia 2008r. powod przebyWaI W celi nr 22, oddziatu IV przeznaczonej dla 8 osob, W ktorej W trakcie pobytu powoda zaludnienie Wynosito 9 osob. W ostatnim czasie tj. od 22 grudnia 2008r. do 13 stycznia 2010r. powod przebywat W celi nr 10 oddziaiu IV, przeznaczonej dla 7 osob, gdzie zaludnienie celi Wahato sie od 7 do 10 osob. PoWodoWaIo to niewatpliwie nadmierna ciasnote I zmniejszenie powierzchni przeznaczonej do poruszania sie. Naruszaio to nieuchronnie nietykalnoso osobista, ktora przy zachowaniu normy zageszczenia osadzonych W celach mogta I powinna byc': zachowana. Wskutek przeiudnienia celi niektorzy osadzeni musieli spozywaé 3 --- STRONA 9 --- positki nie przy stole, Iecz na Io2kach. W celach panowata z tej przyczyny Wieksza dusznosé. Dochodzito roWnIe2 do sytuacji konfliktowych. PoWodoWaIo to dodatkowa frustracje I poczuoie naruszenia godnosci osobistej. Mogto to byé roWnie2 odczuwaine przy korzystaniu z zabudowanych W sposob nie zapewniajacy intymnoéci toalet Wewnatrz cel. Warunki takie naIe2aIo uznaé niewatpliwie za naruszajace dobra osobiste powoda — godnosé I prawo do elementarnej nietykalnosoi I intymnosci. Dostrzec naIe2aIo, 2e norma ustanowiona art. 110 § 2 k.k.W. naIe2y niewatpliwie do niskich W skali Europy oraz to, 2e ustanowienie normy minimalnej powierzchni ma istotne uzasadnienie. Kare pozbawienia Wolnosoi odbywaja, z definicji, osoby, ktore znalaziy sie W konflikcie z prawem, a Wiec I porzadkiem spoiecznym. Najozesoiej WIa2e sie z tym trudne, a nierzadko kiytyczne, potozenie 2ycIoWe skazanych I przechodzenie Ich osobowosoi przez faze destrukcyjna Iub te2 tn/vate jej dysharmoniczne uksztattowanie. W praktyce oznaoza to, 2e skazani przebywaja W zamknietym, obiektywnie trudnym srodowisku. Powoduje to nasilenie dolegliwoéci zwiazanych z diugotn/vatym, nadmiernym zageszczeniem W celach. Skarb Panstwa ponosi odpowiedzialnosé na podstawie alt. 24 I art. 448 k.c. Bezprawnosé dziatania pozwanego polegata na naruszeniu art. 248 § 1 k.k.W. polegajacym na niewtasciwym stosowaniu tego przepisu przez nadmiernie tn/vajace odstepowanie od Wynikajacego z art. 110 § 2 k.k.W. obowiazku zapewnienia minimum 3m2 powierzchni celi na osobe, powodujace dtugotrwate przebywanie W Warunkach uchybiajacych godnosci osob osadzonych. Ciezar dowodu, jak zauWa2yI Sad NajWy2szy W cytowanym Wyroku, nie spoczywa W catosci na powodzie I nie Wymaga Wykazania Winy pozwanego. Powod Winien Wykazaé, co uczynii, 2e odbywajac kare przebywai W opisanyoh nieodpowiednich Warunkach, zas to na pozwanym spoczywat obowiazek Wykazania, 2e pomimo takich Warunkow nie doszto do naruszenia prawa oraz do naruszenia dobr osobistych powoda. Pozwany WskazyWaI, 2e nie uchybit ciazacym na nim obowiazkom. Nie mo2na jednak Wykazania obiektywnych trudnosci W usunieciu permanentnie utrzymujacego sie stanu przeludnienia pomimo staran czynionych przez administraoje tej jednostki uznaé za skuteczna ekskulpacje Wobec dochodzonego roszczenia. Zrodtem zjawiska byto bowiem strukturalne przeciazenie systemu penitencjarnego majaoe Wielorakie przyczyny, zarowno W niewystarczajacej bazie obiektow, jak I stabo rozwinietej dziedzinie srodkow nieizolacyjnych oraz dalsze, ktorych roztrzasanie nie naIe2y do Istoty sprawy. Skarb Panstwa ponosi stad odpowiedzialnosé za Wywotane Istniejacym stanem rzeczy skutki W postaci szkody na osobie. Nalezy podkreslié, I2 odpowiedzialnosé z tytutu naruszenia dobr osobistych nie Wymaga jako przestanki Winy sprawcy (zob. Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 6 grudnia 1968r., II CR 318/67, GSIP 1968, nr 10). Podniost to takze Sad NajWy2szy W uzasadnieniu przytoczonego Wyroku z 28 lutego 2008r. Bezprawnosé zas niezapewnienia powodowi humanitarnych Warunkow odbywania kary nie budzi Watpliwosci. Jak Wskazat Trybunat Konstytuoyjny W powotanym Wyroku, praWo do traktowania humanitarnego, jako jedno z nieWieIu praw obywatelskich, ma charakter absoiutny I nie moze byé W 2adnych Warunkach ograniczone. Oznacza to, I2 Wypeinienie obowiazkow Wynikajacych z przepisow majaoych sIu2y<': rozwiazaniu Iub ztagodzeniu problemow zwiazanych z przeludnieniem W zaktadach karnych I aresztach sledczych, samo przez sie nie zwalnia od odpowiedziainosci, o IIe nie oka2e sie Wystarczajaco skuteczne. Takiego efektu nie udato sie osiagnaé. Jako przejaw naruszenia dobr osobistych powoda uznaé rowniez naIe2aIo utrzymujace sie do czasu remontu Warunki W celach oddziaiu IV. Z zataozonych 9 --- STRONA 10 --- sprawozdan sedziego penitencjarnego, jak roWnIe2 z zeznan poWoIanych W sprawie sWIadkoW Wynikato, 2e cele W ktorych przebywat poWc'>d byiy zawiigooone, na scianach pojaWIaI sie grzyb, okna przed Wymiana, byty nieszozelne, przeoiekaiy W czasie deszczu. Takie z kolei Warunki mogiy sprzyjaé Wyleganiu sie W celach roznego rodzaju Insektow, co zarzucat poWod. Pozwana, W zakresie tego zarzutu jedynie zaprzeczyia, co nie sposob uznac': za dostateczna podstawe do odrzucenia twierdzen powoda. Sad uznai, 2e dostateczna kompensata pieniezna za naruszenie dobr osobistych powoda bedzie zadoséuczynienie W Wysokosci 3.000, zt. NaIe2aIo mieé na uwadze to, 2e stwierdzenia naruszenie tych dobr nie przybrato postaci skrajnej, szczegolnie drastycznej. Rekompensata ta Winna rc'>WnoWa2yc': doznane dolegliwosci W odniesieniu do zwykiego standardu 2yoia osoby poszkodowanej. Przyznana suma pozwala na uzyskanie godziwej satysfakcji materialnej za doznany uszczerbek niemajatkowy. Przyznane zadoséuczynienie musiaio tak2e uwzgledniaé okoiicznosé, 2e W pozostaiym zakresie tyczacym humanitarnych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosoi, jednostka penitencjarna, W ktorej powod odbyWaI kare, zapewniata zaspokajanie podstawowych potrzeb jako osoby skazanej, odpowiednio do przepisow Oddziaiu 4 Rozdziaiu III k.k.W., okreslajacych prawa I obowiazki skazanego. Polegaio to na zapewnieniu skazanym: godzinnego spaceru na zewnatrz budynku, podstaWoWej opieki medycznej I psychologicznej, mo2IIWosci swobodne] korespondenoji W sprawach procesowych I urzedowych, korzystania z biblioteki, kontaktu telefonicznego z osobami bliskimi oraz odWIedzIn, korzystania z Wtasnych te|eWIzoroW, mo2IIWoécI podejmowania zatrudnienia, szerokiej dziaialnosci kuiturainooéwiatowej. Wykonyvvanie kary pozbawienia Wolnosci pozostawato ponadto pod nadzorem sadu penitenojarnego. Wysokosé zadoééuczynienia musiata byé tak2e adekwatna do mozliwosci finansowyoh pozwanego  Skarbu Panstwa, ktore nie sa nieograniczone, czego powod zdaje sie nie dostrzegaé formutujac Wysokosé swojego 2adania. Uwzglednianie nawet siusznych roszczen osob skazanych nie mo2e poWodoWac': zasadzania kWot skutkujacych zaktoceniem finansowania zadan Panstwa zwiazanych z Wymiarem sprawiediiwosci. NaIe2y mieé tu na uwadze choéby koniecznosé dokonywania znacznych naktadow na poprawienie Warunkow odbywania kary W zaktadach karnych. Takie nakiady, jak ustalono, czynione byiy tak2e W jednostce, W ktorej poWod odbywai kare. Wreszcie, uwzglednienie powodztwa W Wiekszym zakresie godzitoby W oparta na Wzgledach siusznosci I racjonalnosci proporcjonainosé pomiedzy zakresem ochrony dobr osobistych osob skazanych, a obiektywnym Interesem publicznym I zakresem zaspokajania podstawowych potrzeb Wielu grup spotecznych. Majac na uwadze Wszystkie Wy2ej omowione okolicznosoi I racje Sad uznat zasadzenie zadoséuozynienia We Wskazanej Wysokosci za stuszne I spraWIedIIWe. Wymieniona sume zasadzono z odsetkami ustaWoWymI zgodnie z trescia powodztwa tj. za okres od Wydania Wyroku do dnia zaptaty. Zgodnie bowiem z przepisem art. 481 § 1 k.c. odsetki naIe2a sie Wierzycielowi od chWiII, gdy diuznik opo2nIa sie ze spetnieniem Wymagalnego swiadczenia pienieznego, przy czym oznaczenie poczatku terminu przez uprawnionego nie mo2e pozostaé bez znaczenia. Powodztwo nie byto zasadne natomiast W odniesieniu do podnoszonej szkody na zdrowiu. Powod nie zdotai Wykazaé, aby na skutek niewiasoiwej opieki medyoznej, poniosi uszczerbek na zdrowi W zakresie uszkodzonego koiuka. G.Z. W 10 --- STRONA 11 --- sposob Iakoniozny opisat okolicznosci uszkodzenia kciuka I zwiazanej z tym zdarzeniem opieki medycznej. Zeznajac W charakterze swiadka B.W., Iekarz ambulatorium Zaktadu Karnego W W., W ogole nie kojarzyta okolicznosci zwiazanych z uszkodzeniem przez GZ. kciuka; utwierdzito to Sad W przekonaniu, 2e kwestie opieki zdrowotnej byty przez powoda podnoszone jedynie marginalnie, dla Iiustraoji trudnych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Majac poWy2sze na uWadze naIe2aIo orzeo jak W pkt. 1. sentencji Wyroku. W pozostaiym zakresie poWodztWo jako niezasadne roWnie2 W aspekcie podniesionego zarzutu przedawnienia podlegato oddaleniu (pkt. 2. Wyroku). O kosztaoh Sad orzekt na podstawie art. 102 k.p.c. Zostat uwzgledniony fakt, 2e poWod nie dysponuje obecnie srodkami pienieznymi czy innym dajacym sie spieniezyo majatkiem I trudno przeWIdyWac';, aby ulegio to zmianie W dajacej sie przewidzieé przysztosci. Wystapienie na droge sadowa, choc’: zasadne jedynie W czesci, byto nastepstwem Wiary W siusznosé podnoszonych przez niego argumentoW.. Ustawodawca przyznai sadowi pewnie zakres swobody W zasadzaniu kosztow procesu, gdy stosowaniu zasady odpowiedzialnosci za Wynik sporu (art. 98 k.p.o.) sprzeoiwiaja sie Wzgledy siusznosci. Z uWagI na poWy2sze Sad zWoIniI powoda jako strone przegrywajaca proces z obowiazku zwrotu kosztow prooesu na rzecz podmiotu uprawnionego do zastepowania strony pozwanej. Sad nie obciazyt powoda roWnie2 obowiazkiem zWrotu kosztow sadowych kierujac sie powotanymi Wy2ej przestankami. Postanowieniem z 7 lutego 2012r. Sad ustanoWII dla powoda petnomocnika z urzedu. Zgodnie z art. 29 ustawy z 26 maja 1982 roku PraWo o adwokaturze, koszty nieoptaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu ponosi Skarb Panstwa. Z tej przyczyny, na podstawie § 6 pkt. 6 rozporzadzenia Ministra SpraWiedIiWoscI z 28 Wrzesnia 2002 roku W sprawie optat za czynnosoi adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Panstwa kosztow nieopiaoonej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz.U. z 2013 roku, nr 461 j.t.), nalezaio przyznaé peinomocnikowi powoda adwokatowi E.U. 3.600 zt z tytuiu Wynagrodzenia kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu. PoWy2sza kwota podlega zwiekszeniu o podatek VAT, stosownie do brzmienia § 2 ust. 3 powoianego rozporzadzenia (pkt 4 sentencji Wyroku). 11