Postanowienie HI C 1191/09 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2010 r. Sqd Okrqgowy W Warszawie

--- STRONA 1 --- sygn. Akt HI C 1191/09 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2010 r. Sqd Okrqgowy W Warszawie, Wydziai III Cywilny W skiadzie: Przewodniczapyz SSO Ewa Witkowska Protokolantz Sylwia Cieéliiiéka  Kopeé Na pudstawie usiawy 2 dnia 6.09.2801 r. o dnqlgpifigm ' ' ' ' ' .   ' .1198 z pozn. po l‘OZpOZ1'18.[1Ill w dniu 7 11 ca 2010 r. W Warszawie na fOZpI&WMBrmac|:pub11<1{fiBiD1Ii“QPOZ . . p , przekazana mfarmacle oubhczgiw iC<J1TF1f;1iIB T ' dokume lu lubw tormie Pf? sprawy Hz pov» odztwa L.K. SE5 I :’_(fl/(3/LL \% no:/rd przeciwko Skarbowi Pafistwa  Centralnemu Zarzqdowi Siuzby Wiqzieng],¢@ii"|%£§él€;il5'&§}5ié'§i£EiEa§fié§i,"""""Jm' /LUZ . L051/'tO&v7 ca‘/0a';b . Ozaplaw we < ......... .    < .    4 4  <  .  < 4   \ . | < 1 I oddala powodztwo, ll ocistegpuje od obciagania powoda zwrotem kosztow zastqpstwa procesowego na rzecz pozwanego, lll nieuiszczone koszty sagdowe przej muje na rachunek Skarbu Pafistwa. Sygn. akt [H C 1191109 UZASADNIENIE L.K. w pozwie, zioionyrn W clniu 23 paidziemika 2009r., powod domaga’: Sig zasqdzenie ocl pozwanego Skarbu Pafistwa Centralnego Zarzzidu Siuiby Wioziennej w W.(postanowieniern z dnia 1? grudnia 2009 r. Sqd ustalilr \\'Iaéciwg srado fis cs‘ Skarbu Pafistwa  k. 20) kwoty 350.000 zi tytuiem zadoééuozynienia za naruszenie jego dobr osobistyoh W zwiqzku z przebywaniem W Aresztach §ledczycl1 B. iG. oraz w Zakiadach Karnyoh W S., P. i Z., a nadto o zasagizenie od pozwanego na rzecz powoda kosztow procesu Qmzew  k. 47, protokdi rozprmvy z dn. 18. 03.2010 r. — k. J33}. Pozwany Skarb Pafist_w F Centralny Zarzagzl Shxiby Wiqziennej w W. wniosi ostatecznie 0 oddalenie powodztwa W caioéci oraz o zasqdzonie od powoda kosztow postegpowania, W tym kosztow zastagpstwa procesowego wecliug norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska procesowego pozwany wskazywai na bezpodstaxvnoéé powoclztwa, a nadto podnosii zarzut przedawnienia czgéci roszczenia, powoiujqc siq na trzyletni termin przedawnienia roszczenia powoda oraz zarzut naduiycia prawa podmiotowego przez powoda (odpowiedé na pozew + in 22~3], pismo procesowe pozwavzego  k. 3451, protokél rozprawgv 2 dn. 18. 03.2010 F‘. — k. 133) Sqd ustalil nastcgp uj qcy stan faktyczny: L.K, w okresie od 18 marca’2003 r. do 12 stycznia 2004r.przebywa1 w Areszcie Sledczym G., w okresie od 20 kwietnia 2005 r. do 04 sierpnia 2005 r. by} osadzony w Zakladzie Karnym w S., zaé w okresie od dnia 05 sierpnia 2005 r. do 19 maica 2007 r. W Zakiadzie Karnym wP., zkolci od dnia 19 marca 2007 r. do 17 kwietnia 200? r. i od 17 sierpnia 200? 1". do 26 kwietnia 2008 1'. przebywai w Zakiadzie Karnym w Z., a 0d 07 lutego 2007 r. do dnia wyrokowania przcbywai iv Areszcie §ledczym B. odbywaj age karq: pozbawienia wohioéoi./okolicznoéé bezsporna; czqs’cz'0w0 zeznania powoda L.K. wk. 131I32/ , _ We wszystkich wskazanych Wyibej jednostkach panowaio hliiej nieokreélone, okresowe przeludnienie powocluj ape przekroczenie normy 3 in powierzchni na jednogo osadzonego. ' _ ' O przeludnieniu panujapym W Zakiadzie Kamym W S., 'Za.kIa.dzie Karnym w P., Areszcie §Iedczym B. i koniecznoéci umieszozania osacizonyoh w celach, ktérych powierzohnia przypadajapa na osobg byia mn iej sza nit 3 1112, byi poinformowany wiaéoiwy sqclzia pénitencjarny. Takie informacje przekazywane byiy rowniez przez Zakfad Karny w Z., przy czym W Zarzafizeniach dyrektora tej jednostki penitencjarnej (przekazywanych m.in. do III --- STRONA 2 --- Wydziaiu Penitencj arnego Sqdu Okrogowego W Radomiu) W zwiqzku 2 utrzymujapym sis; przeludnieniem Wyznaczane byiy pomieszozcnia niemieszkalne na cele mieszkalne. Ponadto Zakfad Karny W S. (W dniu 24 czerwca 2005 1'.) i Areszt §ledczy W B. (W dniach 19 i 20 paidziernika 2009 r.) byiy Wizytowane przez Wiaéciwego sagdziego penitencjamego a clziaiainoéé administracji Wizytowanych jednostek aresztu zostaia oceniona pozytywnie. Takie dziaialnoéé administracyjnau Zakiadu KarnegoW P. W roku 2005 byia oceniona przez sqdziego penitencjamego na Wysokim poziomie (k.91), mimo i2 W tej jednostce Wystapiia konie_c_z'n'o§é przeprowadzenia remontéw budynkow kuchennych, medycznych oraz Wyrniany starej i zuiytej stolarki okiohnoj znajdujvagoiej sin; w Wigkézoéci cel. Zalecenie pokontrolno byiy wykonywane i W tym zakiadzie karnym prowadzone sq systematycznie prace remontowe. I okolicznoéé bezspoma, pisma Zakfadu Kamego W P. do sqdu penitencjarnego w P; — k. 52’59, pisma Zakladu Karnego w S. do sqdu penitencjarnego w Gdarisku  k.969 7, sprawozdanie 2» wizytacji Zakfadu,Karneg0 w S. — la 98101, sprawozdanie z wizytacji Areszru Sledczego B. "— k. I10—I1'3, pfsma z Areszru fiedczego B. do Sqdu Okrggowego Warszawa Praga w Warszawie — k. 115H 7, zarzqdzenie Dyrektora ZK W Z.  k. I 02107, sprawozdanie z wizytacji Zakladu Karnego w P.  k. 8392, 60 721 Colo, W ktorych przebywai Lukasz Kwiatkowski, wyposaione byiy standardowo. Znajdowaiy sir; W nich Ioika, szafki oraz stoliki oraz taborety. Wyposaienie byio zgodne z przepisami rozporzqdzenia Ministia Sprawiodliwoéci 2 dnia 1? paidziernika 2003 r. W sprawie Warunkow bytowych osob osadzonych W zakiadach karnych i aresztach éledczych. Poza tym znajdowai siq nich W kayik sanitarny Wyposaiony W Secles i umywalkc3, kapik ten byi oddziolony od reszty celi celem zapewnienia intymnoéci. W celi byia zimna Woda. Jedynie W Zakiadzie Karnym W Z. W celach brakjest kqcika sanitarnego. Wiqie siq to z tym, iijest to zakiad typu poiotwartego, W ktorym oele otwarte sq cam. dobo i posiadajq odrqbnq toalotq i Iazienkq. W kaidoj jodnostce penitenojarnej mo2liWosZc’: kqpieli (prysznioa) byia zapewniona raz W tygodniu W Iaini. Osadzeni otrzymywali zgodnio z ustalonymi rozporzqdze:1iem Ministra Sprawiedliwoéci, przydziaiy érodkow czystoéci i érodkow higienicznych. W oelach znajdowaiy sio okna zabezpieczone kratami, W WIQI(SZO§Ci cei W razie potrzeby mozna je byIo uchylaé. W przypadku wystqpienia W oeli jakiejé usterki, jest ona zgiaszana funkcjonariuszowi, a nastqpnie usuwana. W przedmiotowyoh jednostkach penitencjamych Wentylacja byIa sprawdzana regularnie, przeprowadzane byiy okresowe przeglqdy kominiarskie. Ponadto W celach zapewnione byio oclpowiednie oéwiotlenie do czytania. Zdarzaio siq, it dostarczanie energii eloktrycznej do cel byio czasowo Wstrzymywane W godzinach okreélonych W porzqdku wewnqtrznym danej jednostki penitencjarnej. Godziny te byiy uI<%ad2me tak, by nie kolidowaio to W czynnoéciach dnia codziennego osadzonyoh. W omawianyoh jeclnostkach penitencjamych nie ma obowiqzku izolowania od pozostaiych osadzonych osob chorych na ioltaczko typu C (HCV) czy zakaionych wirusem HIV. . L.K. przebywajqc W Areszcie §ledczym B. przebywai wjednej celi z K.S., ktéryjest chory na Zoltaczkq typu C. L.K. miai moiliwoéé odbywania oodziennego godzinnego spaceru,‘k0rzystania zajqé kulturalno  oslwiatowyoh (np. Wypoiyczanie ksiagek) i sportowych, zaé W ceiach znajdowaiy sio telcwizory, co W pewien sposob Iagodziio niedogodnoéci spowodowane 2. przeluclnieniem panujqcym W celach, W ktoryoh by} osadzony. DodatkoWo przebywaj qc W Zakiadzie Karnym W Z. byi on zatrudniony. Nadto aresztanoi, czy tez odbywaj apy karq pozbawienia Wolnoéci W powyiszych jednostkach mieli zapewniony dostop do opuieki modycznej i posiug religij nychi okolicznoéé bezsporna, noratka s?uz‘b0wa  k. I08, sprawozdanie z w1'zytacjiZak§adu Kamuego w S.  k. 98I 0], sprawozdanie z wfzytacji Aresztu Sfedczego B. k. 1101 I 3, , sprawozdanie z wizytacj1' Zakladu Karnego w P.  k. 8392, 6072, czsgslriowo zeznania powoda L.K. la 131132, wyaénienie ——_ k. 95, .0.*fwiadczenie — id 8/ Powyiszy stan faktyczny Sqd ustalil W oparciu 0: bezsporne twierdzenia stron, czqéciowo zeznania powoda L.K. siuchanego W oharakterze strony, ktoremu zdaniem Sa.du W czcgsici zgodnej z innymi Wiarygodnymi dowodami W upostaci WW. dokumentow, istotnymi dla rozstrzygniocia niniejszej sprawy, naleiaio daé WISIQ. Sagi odmowii Wiary zeznziniom powoda 2 zakresie, Wjakim Wskazywah ii byI osadiony W oelach czteroosobowych, gdzie Iqcznie przebywaio nawet dziowiqé osob, a takze czoéci, W ktorej podawai, ii W --- STRONA 3 --- Areszcie $ledczym B. oraz G. nie wydawane sq érodki czystoéci (k. 132). Powyiszo okolicznoéoi nie znalaziy bowiem potwierdzenia W dowodach zgromadzonych W niniejszej sprawie, a W ocenie Sqdu, miaiy one na oelu jodynie Wzmocnionie argumontacji strony powodowej ukazujqoej zie Warunki mieszkalne panujape W przedmiotowych jednostkach penitencjarnych, zmierzajqcej W kierunku skionienia Sqdu do uwzglodnienia niniejszego powodztwa. ' Sqd zwaiyl co nastgpuje: W ooenie Sqdu powodztwo W niniejszej sprawie nie zaslugiwalo ono na uwzglodnionie. U1I Ow u Zgodnie z treéciq art. 23 k.c. dobra osobiste czlowieka, jak W szczegoinoéci zdrowie, Wolno czeéé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykallloéé mieszkania, tworczoéé naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaleinie od oohrony przewidzianej W innych przepisach. Z kolei art. 24 § lzdanie 3 k.c. przewiduje, Ze ten czyje dobro osobiste zostaio naruszone moie Zqdaé zadoééuczynienia pieniqznego lub zapiaty odpowiedniejasumy pienioinej na co] spoieozny. Moiliwoéé zasqdzenia zadoééuczynienia pieniqinego W przypadku naruszenia dobra osobistego roguluje art. 448 k.c., zgodnie z ktorym W razie naruszenia dobra osobistego said moie przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostaio naruszone, odpowieclniq sumo pieniginq tytuiem zadoééuczynieliia pieniofanego za doznanq krzywdo Iub na jego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq sumo pieniqinq na Wskazany przez niego oel spoieczny, niezaleinie od innych érodkow potrzebnych do usunigcia skutkow naruszenia. Wobec treéci powyiszych przepisow W pierwszej koiejnoéci ustaiié naleiizaio czy ijakio dobra osobiste powoda zostaly naruszone przezjednostki penitencjarne, ktore reprezentuje pozwanyjako organ nadrzcgdny. Powod uzasadniaj QC swoje Zqdanie Wskazai, Ze osadzono go W przeludnionych E zaniedbanych colach, niezapewniajagsyoh intymnoéci przy Wykonywanych czynnoéciach higienioznyoh, odpowiedniej Wentylacji, co naruszyio jego godnoéé oraz. prawo do intymnoéci. Fakt, ii L.K. byi osadzony W celacii, ktore nie ozynily zadoéé przewidzianej ustaWoWo normie gwarantuj qoej osadzonemu przynajmniej 3 rn powierzchni na osobo (art. 110 § 2 k.k.W.), W przedmiotowej sprawie nie budzii WE1_’Ep1IWO§C1 Sqclu, byi on przyznany takie przez stronq po:zWana.. . Zdanicm Sa_du niezapewnienie przez Pafistwo osadzonym Wjednostkaoh penitenoj arnych minimainych norm powierzchniowych nie moie byé stanom zasiugujqcym na akoeptaojo. NieWa_tpIiWie osadzenie powoda W oelach nadmiernie przeludnionych, niejednokrotnie Wymagajapych odéwiezenia, W Warunkach niezapewiiiajqcych mu Wystarczajqcej intymnoéci stanowiio naruszenie jego dobr osobistych W postaci godnoéoi osobistej, ktorej zgodnie z art. 30 Konstytucji RP ochrona i poszanowanie jest obowigzkiem wiadz publicznych. Odbywanie kary pozbawienia wolnoéci jak tei érodka zapobiegawczego  tymczasowego aresztowania W WW. Warunkaoh, Wodiug Sqdu, stanowiio takie naruszenie praWa do intymnoéoi powoda. Nie moinajednak takiego naruszenia dobr osobistych traktowaéjako aktu represji, skierowanego indywidualnie przeciwko powodowi. Warunki w jakich przebywai powod‘ W réwnym stopniu dotyczyi innych osadzonych W WW. aresztach éledozych i zakiadach karnych. Mime uznania, i2. Warunki W ktorych byi osadzony powod naruszyiyjego godnoéé, to skala tego naruszenia nie przybraia takiej formy, ktéra wediug Sqdu uzasadniaiaby 2asqdzenie zado§c':uczynienia, czy W ktorej mozna byioby mowié 0 niegodziwych, nieludzkich Warunkach,jak Wskazywaia strona p0WOC10W8..iP0dl'li€§(§ przy tym naleiy, Ze przeludziienie W celach nie byio drastyczne (yids k. 6162, 7376, 8387, 110111). W tym miejscu podkreélié rowniei naleiy, ii pomimo _Wskazanych Wyiej niedogodnoéci powod mi:11 zapewnione miejsce do spania, bezpiatnq opiekq medyczna, Wyzywienie zgodnie z przewidzianymi normami, a takio moiliwoéé uczestniczenia W zajooiach kulturalno  oéwiatowych oraz sportowych. Ponadto co naleiy uwydatnié przebywajqc w Zakiadzie Karnym Z. byi on zatru_clniony, co z pewnoéoiq rniaio Wplyw na Iagodzenie niedogodnoéci spowodowane z przeludnieniem. W tym miejscu mozna zwrocié _uWag<5 na okolicznoéé, it powod mimo Wszystko miai lepsze‘ warunki nii znapzna czgéé osob przebywajapych na Wolnoéci, ktore W przeciwiefistwie do powoda, respektujqnormj prawa karnego, a ktore czcgsto bez swojej Winy Zyjq W niedostatku i ubostwie. Sqd meriti W pehli podziela poglqd Wyrazony przez Sqd Najwyiszy W Wyroku z dnia 2 paidziernika 200'?r. W §p1faWie II CSK .269/07, zgodnie z ktorym s'a1no osadzonie W przeludnionej celi nie jest Wystarczajzgca. podstawq do uwzglcgdnienia Zagiania zasqdzenia zadoééuozynienia. Takoe W orzeczeniach --- STRONA 4 --- Europejskiego Trybunaiu PraW Cziowieka najczeéciej zwracano uwage na zie Warunki sanitarne, niehigienioznoéé i brak prywatnoéci przy korzystaniu z urzadzefi sanitarnyoh, permanentna niemoiliwoéé zaspokojenia potrzeby snu spowodowana niewystarczajaca iloécia ioizek jak i nieustannie zapalonyrn éwiatiern czy panujaoym haiasern, niedostateozne oéwietlenie uniemozliwiajaoe czytanie, zia Wentylaoje, Warunki prowadzace do rozprzestrzeniania sie ohorob bqdi brak moiliwoéoi leczenia. Przy ozyrn Trybunai uwzgledniai dopiero skumulowany efekt tych Warunkow, a takie specyficzne zarzuty podnoszone przez skarzacych. W ocenie Sadu powéd popeiniajao przestepstwo musiai liozyé sie z tym, it kare za swoj czyn bedzie odbywai W Wiezieniu, W ktérym z oczywistyeh Wzgledow nie ma komfoms. Sad Najwyiszy w Wyroku z dnia 28 lutego 20071‘. nie uzaietnii moiiiwoéci zasadzenia zadoéétlczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia W Warunkach metraiowych odbiegajacych od normy wskazanej w‘ art. I10 § 2 k.k.w. Moiliwoéé taka zostaia bowiem poiaczona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowyoh standardowjak zapewnienie kaidemu osadzonemu oddzieinego miejsca do spania albo oddzielenia WQZI8. sanitarnego od ogolnej przestrzeni celi. W przedmiotowej zaé sprawie brak byio podstaw do przyjecia, ii powod W takich warunkach odbywai kare pozbawienia Wolnoéci. Sam bowiem powod twierdzii, ii W§Z€'I sanitarny oddzielony od reszty celi (zdaniem powoda jedynie W ‘sposob niewystarczajacy), nie podnosii on roWnie2, aby W celi brakowaio Ioiek dla przebywajacycli tam osadzonych, Wskazywai zaé, Ze W celach znaj dowaiy sie nawet odbiorniki telewizyjne. Konkludujac, zdaniem Sadu brak jest podstaw do zasadzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadoééuczynienia za naruszeniejego dobr osobistych, ktore wiazaio sie z warunkami odbywania kary. Warto W tyrn rniejscu zwrocié uwage, ii W judykaturze ugmntowany jest poglad, zgodnie z ktorym sad nie rna oboWia_zku zasadzenia zadosiéuozynienia W kaidym przypadku naruszenia dobr osobistyoh (vide Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 19.04.2006r., II PK 245105, OSNP 2007/78/101). Zasadzenie zadosiéuczynienia ma oharakter fakultatywny i od oceny sadu opartej na analizie okolicznoéei konkretnej sprawy zaleiy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony W tej formie (por. Wyrok Sadu Apelaeyjnego _W sprawie I ACa 833106). Podstawowym kryterium decydujacym o moiiiwoéci zasadzenia zadoééuczynienia powinien bye m.in. stopiefi Winy naruszyoiela, rodzaj naruszonego dobra oraz poozucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Sadu Najwyiszego z dnia 12.12.2002r. W sprawie V CKN 1581100 siusznie Wskazano, ii decyzja o zasadzeniu zadoééuozynienia Winna byé poprzedzona takie zbadaniem nasilenia ziej Woli naruszyciela i celowoéci zastosowania tego érodka. Odnoszac sie do kwestii Winy, to to przesianke odpowiedzialnoéci za niezapewnienie osadzonym Warunkow metraiowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.W. upatrywaé naleiy poza jednostkami organizacyjnymi, ktore bezpoérednio odpowiada za Warunki Wjakioh powod odbywai kare. Jednostki te boWiem pornirno przepeinienia, nie rnogiy odmowié przyjecia skazanego. Warto tez pamietaé, ii gospodarka przedmiotowyoh jednostek penitencjarnych oparta jest na ustawie budietowej, a zatem érodki, ktorymi one dysponuja maja byé przeznaczane precyzyjnie na cele, na ktore je otrzymano i W Wysokoéci, ktorej one same nie okresllaj a. Zatem mofizliwoéé prowadzenie remontow czy rozbudowy zakiadow karnych i aresztow éledczyoh oelern zapewnienia Iepszy Warunkow bytowych osadzonym nie leiy W gestii jednostek penitencjarnyoh. Na marginesie naleiy jeszcze zwrocié uwage, ii podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia oparty na art. art. 4421 § l k.c., zgodnie Z ktorym roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynern niedozwoionym ulega przedawnieniu z uplywem lat trzeoh od dnia, W ktorym poszkodowany dowiedziai sir; o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia, jest niezasadny. Naleiy bowiem podkreélié, ze do roszczenia powoda ma zastosowanie dziesiecioletni termin przedawnienia oparty 0 przepisy czeéci ogolnej Kodeksu cywilnego (por. art. 118 k.c.). Ergo przedawnienie roszczefi powoda zwiazanych z naruszeniemjego dobr osobistych, przez wskazane w stanie faktycznymjednostki penitencjame jeszcze nie nastapiio. Wediug Sada W kontekécie Wyiej Wskazanych ustalefi faktycznych i prawnych badanie zgioszonego przez pozwanego zarzutu naduiycia prawa podm iotowego przez powoda okazaio sie zbedne. Majac powyzsze okolioznoéci na uwadze Sad luznai, ii mimo naruszenia dobr osobistych powoda brak byio podstaw do zalsadzenia Zadanego zadoééuczynienia, dlatego tei oddalil powodztwo. O kosztach postepowania natomiast Sad orzekiwopareiu 0 przepis art. 102 k.p.c. bowiem powodjako osoba pozbawiona Wolnoéci obeonie nie osiaga Zadnych dochodow, a‘ jak Wynika ze zioionego przez niego oéwiadczenia o stanie majatkowym (k. 10~11) nie posiada on rowniei zdanego majatku z ktorego pozwany mogiby sie zaspokoié W przypadku zasadzenia najego"rzei:z kosztéw zastqpstwa proeesowego. . W pkt 3 Wyroku Sad nieuiszczone koszty sadowe przejai na rachuhek Skarbu Pafistwa, bowiem powod byi zwolniony na rnooy postanowienia z dnia I7 grudnia 2009 r. (k. 20) od kosztow sadowych W caioéoi (por. art. 100 ust. 2 i art. 113 ustawy z dnia 28 Iipoa 2005 r. o kosztach sadowych W sprawach cywiinych).