Wyrok HI C 1176/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na pcdsiawie ustawy 2 arr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt HI C 1176/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na pcdsiawie ustawy 2 arr}? 2010 mku do iniormacii pub1ic.z_naj Dz. U. 112 poz. 1198 2 péin. zm. “ V pmekazano mIurmar.=ie publinznq w forrnie dokumenlu iub w iormie pizetwurzanej Sqd Okrcggowy W WarszaWieIIIWydzia1 Cywilny ________ ‘ /W/GWOL Przewodniczapy : SSO Joanna Korzefi “W f '*a=Wi§i<<>'Wfli'55 ' ' 5%?""""""""""“ Protokolant: sekretarz sqdowy Katarzyna Bochenek ______ po rozpoznaniu W dniu 6 sierpnia 2010 roku w Warszawie na rozprawie ad“ ‘"“*°"‘°d""’°’ sprawy z powédztwa P.D. przeciwko Skarbowi Pafistwa Ccntralnemu Zarzqdowi Sluzby Wiqziennej 0 zaplatg ~ 1. oddala powédztwo; 2. odstqauje ed obciagarlia powoda kosztami postqpowania W sprawie. Uzasadnienie Pozwem z dnia 7 Wrzeénia 2009 roku Wniesionym przeciwko Skarbowi Pafistwa Centralnemu Zarzacdowi Sluiby Wiqzienncj domagal siq zasqdzenia na swojeg rzecz kwoty 300000 21 tytulem zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistych i pogwalcenie Europejskiej Konwencji Praw Czlowieka. W uzasadnieniu powéd wskaza}, is W AS B. , S. , Areszcie Qledczym W R. , W ZK W B ., K. i B. osadzony by} W Warunkach nieludzkich i ponizajqcych. Powierzchnia przypadajqca na jednego osadzonego nie przekraczeda 2 m 2, brak bylo cieplcj Wody i Wcntylacji, a kqcik sanitarny nie by} W ca%0s'.ci oddzielony 0d ceii mieszkalnej (pozew, k. 2). W odpowiedzi na pozew pozwany Wniésl 0 oddalcnie powédztwa W caloéci oraz zasqdzenie 0d powoda kosztéw zastqpstwa procesowego. W uzasadnieniu Wskazal, Z6 przeludnienie, ktére okxesowo Wystqpowaio W AS S. nie bylo bezprawne (k. 2734). 0 Sqd ustalil nastegpujqcy stan faktyczny. P.D. poczqwszy 0d 9 marca 20041". by} osadzony W wielu jednostkach penitencjarnych. W Afeszcie Qledczym S. przebywal trzykrotnie, W okresie od 9 rnaja 2006r. do 6 listopada 2006r., od 9 stycznia 2008r. do 27 marca 20081". oraz od 12 sierpnia 2009r. do 3 grudnia 2009 r. W Areszcie Qledczym B. 0d 9 marca 20004r. do 25 lutego 200512, W Areszcie $14rdczym W R. 0d 6 listopada 2006r. do 9 stycznia 2008r., W Zakladzie Kamym W B. od 25 lutego 200512 do 9 maja 2006r., W Zakladzie Karnym W K. 0d 8 Wrzeénia 2008r. do 30 stycznia 2009r., W Zakiadzie Karnyrn W B. od 30 stycznia 2009r. do 11 sierpnia 2009r. W Areszcie éledczym S. , B. , ZK B.‘ powierzchnia mieszkaina cel byla mniejsza nit 3_ m na osobg. W Zakladzie Karnym W B. normy powierzbhniowe byly zasadniczo zachowane, a W celi mieszkainej 0 powierzchni 49,20 r_n kw. powierzchnia mieszkalna na jcdnego osadzonego byla nawet --- STRONA 2 --- Wiqksza niz 3 m. kW. Jedynie W okresie od 10 czerwca 20091‘. do 28 czerwca 2009r. W celi toj okresowo wystcgpowalo przeludnienie. Podobnie W celi przeiudnienie Wystqpilo W okrosie od 29 czerwoa 2009r. do I 1 sierpnia 2009r. W celach, W ktorych przebywal powod, Wydzielony by} kqcik sanitamy, oddzielony od reszty pomieszczcnia .mieszkalnego murem bqdi parawanem, byia p1'aWid1oWa Wentyiacja i oéwietlenie. Wszystkie cele W=ktorych przebywal powod Wyposazone byly standardowo, kaidy z osadzonych miai do dyspozycji ioiko, taboret, koc i poéciel. Sprzqty te byly czegéciowo zniszczone przez osadzonych, ozqéoiowo na skutek dlugoflwaiego uzywania. Osadzeni rnogli mieé W celi wiasny telewizor. Powod W6. Wszystkich placowkach penitencjarnych mial zapewniony godzinny spacer, mozliwosié korzystania z biblioteki oraz dostegp do éwietiicy, a W Areszcie §1edczym W R. takze moiiiwosio korzystania z silowni. W Areszcie $lcdczym S. éwietlica byia Wyposazona W stol do fenisa stoiowego, ale bez rakietek, ktore zniszczyli osadzeni. W éwietlicy Zakladu Karnego W B. znaj dowaia siq drabinka do éwiczefi. Powod mia} mozliwoéé uczestniczenia W praktykach religijnych, We Wszystkich placowkach penitenojamych uczcstniczyi W konkursach organizowanych przez administracjq. Podczas pobytu W Areszcie Sledczym W R. P.D. zatrudniony by} W pralni, a W Zakiadzie Karnym w B. pracowai W magazynie. Zarobione pieniqdze przelewane byly na i<ont0 i mogi z nich korzystaé. W Areszcie Bledczym S. powod przeszedi terapiq antynarkotykowq W ramach ktorej odbywak spotkania z terapeutami, a W Zakladzie Karnym W B. uczestniczyl W programie resocjalizacyj nym. We Wszystkich placowkaoh penitencj arnych P.D'. mial zapeumionqjednq cieplq kqpiel W tygodniu. PoWyZszy stan faktyczny Sqd ustalil W oparciu o informacje o pobytach powoda W placowkach penitcnojarnyoh i orzeczeniach, informacji dyrektorow placowek penitencjarnych o koniecznoéci umieszczania niektorych osadzonych W Warunkach nie zapevmiajapych 3 m.kW. , protokolu kontroli natozenia osiwietlenia, protokolow stanu technicznego przewodow kominowyoh (k. 5411), zeznania éwiadka M.R.(k. 183185) zeznania powoda k. 131135). Sqd oddalii Wniosek o przesmchanie éwiadka L.W. uznajqc, Ze okolicznoéci na ktore mial ziozyé zeznania zostaly dostatecznie Wyjaénione innymi érodkami dowodowy Sqd zwaiyl, co nastgpuje. W ocenie Sadu powodztwo nie zasluguje na uwzglqdnienie. Zgodnie zart. 23 k.c. dobra osobiste cziowieka, jak w szczegolnoéci zdrowie, Wolnoéé, czeéé, swoboda sumienia (...) pozostajq pod ochrona prawa cywilnego, niezaleznie od ochrony przewidzianej w innyoh przepisach. Z kolei art. 448 k.c. przewiduje, i2 W razie naruszenia dobra osobistego said mote przyznaé temu czyje dobro zostaio naruszone, odpowiedniq sumo tytuiem zadoééuczynienia pienicginego za doznana. krzywdo lub na jego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq sumo pieniqclzy na Wskazany przcz niego ccl spoieczny niezaleinie od innych érodkow potfzebnych do usuniqcia skutkow naruszenia. W pierwszej kolejnoéci Wymaga wioc rozwazenia okolicznoéé czy i jakie dobra osobiste powoda zostaly naruszone. Uzasadniajqc Zatdanie powod wskazai, Ze osadzono go W przeludnionych celach i nie zapewniono Wlaéoixwch warunkow sanitarnych, wentylacji,zajqé kulturalno  oéwiatowych. --- STRONA 3 --- Okolicznoéé, i2 powod odbywai kare W przeludnionych celach Sqd uznal za udowodnionq zeznaniami swiadka, powoda i dokumentacjac przedstawionq przez pozwanego, ktory zresztq nie kwestionowal; powyzszego faktu. Zdaniem Sqdu nie zapewnienie przez Pafistwo osadzonym W jednostkach penitencjarnych minimalnych norm powierzchniowych nie moze byé stanem, ktory zasiuguje na aprobate. Niewqtpliwie zatem osadzenie P. D. W celach) nadmiernie przeludnionych, W Warunkach nie zapewniajapych intymnoéoi przy Wykonywanych czynnosoiach higienicznych stanowi naruszenie dob: osobistych powoda W postaci jego godnoéoi. Powyzszego nie mozna jednak traktowaé jako aktu represji skierowanego indywidualnie przeciwko powodowi. Jak bowiem Wynika z dolapzonej do akt sprawy dokumentacji niedogodnosci, ktore spotkaly powoda w zwiqzku z odbywaniem kary W takim samym stopniu dotyczyly innych osadzonyoh. Warunki te zaé byly takie jak W danej sytuacji mogia optymalnie zapewnié administracja aresztu. Pomimo uznania, Warunki W ktoiych byt osadzony powod naruszylyjego godnoéé i prawo do prywatnosci, to gradacja tych naruszeii nie przybraia jednak takiej formy, W ktorej mozna by podzielio twierdzenie powoda o osadzeniu go W niegodziwych, nieludzkich Warunkach, co dopiero W ocenie Sqdu uzasadniaioby Zqdanie zasqdzenia zadoséuozynienia. W tyrn miejscu naiezy zwrooié uwage, Ze pomimo Wskazanych W}/Zej niedogodnosci powod mial zapewnione rniejsce do spania, bezpiatnq opieke medyczna. dostqp do zajeé kulturalnooswiatowych. Co istotne zapewniono mu, jak sam twierdzi skutecznq terapie antynarkotykowqi program resocj alizacyjny. Biorqo pod uwage stan publicznej siuzby zdrowia i problemy z terminami konsultaoji u lekarzy specj aiistow zasadnym jest stwierdzenie, ze powod W zasadzie posiadal szerszy dostep do fachowej pomocy psychiatrycznej i psyohologicznej nit obywatele przebywajqcy na Wolnoéci. Mia} zatem iepsze Warunki nit znaczna ozesé osob przebyWajaLc§/ch na Wolnosci, ktore, W przeoiwiefistwie do poWoda, respektujq normy prawa karnego, a ktore czesto bez swojej Winy Zyjq W niedostatku i ubostwie. Nadto powod pracowal W dwoch placowkach penitencjarnych co W Warunkach Wolnoéciowych, przy sto sunkowo duzym bezrobociu, nie zawsze jest udzialern miodyoh ludzi. Sqd meriti podziela poglqd wyrazony przez Sqd Najwyiszy W Wyroku z dnia 2 paidziernika 2007r. I1 CSK 269/07, zgodnie Z ktorym samo osadzenie W przeludnionej celi nie jestWystarczajacca podstawq do uwzglednionia Zqdania zasqdzenia zadoséuczynienia. Takze W orzeozeniach ETPC naj ozesciej zwracano uwage na zle Warunki sanitarne, niehigienioznosé i brak prywatno sci przy korzystaniu z urzqdzefi sanitamych, pennanentnq niemozliwoéé zaspokoj enia potrzeby snu spowodowanq niewystarczaj qcq iloéciq ioiek jak i nieustannie zapaionym swiatlem czy panujacoyrn haiasem, niedostateozne oéwietlenie uniemoziiwiaj ape ozytanie, z%a_ wentylacje, Warunki prowadzqce do rozprzestrzeniania sie ohorob bqdi brak mozliwoéci leozenia. Trybunai uwzglednial skurriulowany efekt tych Warunkow, a takze specyficzne zarzuty podnoszone przez skarzatcych. ' Zdaniem Sqdu P.D. popelniajap przestepstwo musiai liczyé sie Z tym, i2 kare za swoj czyn bedzie odbywal W Wiezieniu, W ktorym z oczywistycii Wzgledow nie ma komfortu. Podkreslié nalezy, ii powod po opuszczeniu zakiadu karnego dopuscii sie kolejnego przestepstvfa skutkuj :.1cego_ ponownym pozbawieniem Wolnosoi. Tak Wiec mimo éWiadomos'_oi ograniozefl przy odbywaniu kary pozbawienia Wolnoéci, ponownie --- STRONA 4 --- trafil do aresztu. Rowniez Sqd Najwyiszy W Wyroku z dnia 28 lutego 20071‘. nie uzaleznii mozliwosci zasqdzenia _zadosic’:uozynienia od potwierdzenia faktu osadzenia W Warunkach metrazowych odbiegaj qcych od norm Wskazanej W art. 110 § 2 k.k.W. Mozliwosé taka zostaia bowiem poiqczona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardow jak zapewnienie kaidemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia Wezla sanitamego od ogolnej przestrzeni celi. W niniejszej zas sprawie brak byio podstaw do przyjecia, ii powod W takich warunkach odbywai kare pozbawienia Wolnoéci. Powyzsze okoiicznosci nie znalazly potwierdzonia W zebranym W sprawie materiale dowodowym. Podkreélié nalezy, i2 kazdy z osadzonych mial swoje miejsce do spania. Twierdzenie o braku Wentylacji pozostaje W sprzecznosci 2 Wynikami, kontroli , przeprowadzonej przez Wyspecjalizowane (zewnetrzne) firmy kominiarskie, ktore wskazywaly na odpowiedni poziom Wentylacji. Podobnie, jeéli chddzi o natezenie éwiatla. Reasumujqc, zdaniem Sqdu brak jest podstaw do zasqdzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kWoty zadoséuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore Wiqzaio sie 2 Warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sqdu NajWy2szego ugruntowany jest poglqd, zgodnie z ktorym sqd nie ma obowiqzku zasqdzenia zadoééuczynienia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistych (por. Wyrok SN Z dnia 19.04.2006r. II PK 245x’05 OSNP 2007f7 , 8f101). Zasddzenie zadoééuczynienia ma zatem charakter fakultatywny i od oceny sqdu opartej na analizie okolicznosci konkretnej sprawy zaleiy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony W tej formie (vide wyrok SA W spr. I AC21 83 3!06). Podstawowym kryterium decydujapym o moiliwosci zasadzenia zadoséuczynienia Winien byé m.in. stopiefi Winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Sqdu Najwyiszego z dnia 12.12.2002r. V CKN 1581f00 Wskazano takie, deoyzja o ' zasqdzeniu zadoséuczynienia Winna bye poprzedzona takie zbadaniem nasilenia zlej Woli naruszycieia i oelowosci zastosowania tego srodka. Odnoszap sie do kwestii Winy to ta. przesianke odpowiedzialnoéci za niezapewnienie osadzonym Warunkow metraiowych zgodnych 2 art. 1 10 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy poza jednostke organizaoyjnq ktora bezposrednio odpowiada za Warunki W jakioh powod odbywai kare. Iednostka ta pomimo przepeinienia, nie moZe odmowié przyjecia skazanego, a gospodarke finansowq prowadzi W oparciu o prawo budZetoWe. O kosztach sqdowych rozstrzygnieto na podstawie art. 102 k.p.c., zgodnie z i brzmieniem, ktorego W wypadkach szczegolnie uzasadnionych sad moze zasqdzié od strony przegrywaj qcej tylko czesé kosztow albo nie obciqzaé je W ogole kosztami. Powyzszy przepis ustanawia zasade siusznoéci, bedqcq odstepstwem od zasady odpowiedzialnosci za Wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojecia ,,Wypadk6w szczegolnie uzasadn_ionych“, pozostajqc ich kwalifikacje, przy uwzglednieniu caloksztaitu okolicznosci danej sprawy, Sqdowi (orzeczenie SN z dnia 20 grudnia 1973r., II CZ 210l73, niepubl).