Postanowienie H Ca 326112 .3

--- STRONA 1 --- Sygn. akt H Ca 326112 .3~.<» 0’, '5."'“""_3i"“' ;;w§¢‘ ,0 \ Kr7i£::£§§$};~\ 0 Y WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2012 mku Sgd Olcrggowy w Ppznaniu Wy>dzia% II Cywilny Odwobawczy w sldadzicz Przewo dhiczqcy; SSO Mwlgorzata Kaimierczak Sgdziowie: SO Aleksandra KiersnowskaTylewicz SR del. Ryszard Nowak (spr.) Protokolantz aplikant radcowski Daria Doruch po rozpoznaniu w dniu 25 maga 2012 roku 0 na 1'OZ})l‘€iWi6 sprawy z powédztwafl przcciwko Skarbowi Pa1’1stwa Areszt élcdczy ~ 0 zaplratq na skutek apelacji wniesionej plzcz powoda od wyrolcu Sqdu Rejonowcgo Z dniaw slygn. I. zmicnia zaskariony wyrok w ten sposéb, ic: a) w punkcic 1 zasaglza od pozwsnego na rzecz powoda kwotg 1000,00 zt (jeclcn tysigc ztotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 maja 2012 roku do dnia zaplaty, b) w punkcic 2 oddala powédztwo w pozostalym zaktesie, c) w punkcic 3 koszty postgpuwania znosi pomiqdzy stronami; ll. oddgla apcIacj¢ w pozostabnn zakresie. I1 A". KiersnmwskaTylexvicz I1' M. Kaimierczak Ir’ R. Nowak --- STRONA 2 --- 5: I Uzasadnienie Pozwem z dnia 7 czerwca 2010 r. pow6d— Wniésl 9 135961261116 Dd POZWHIIBEO Skarbu Pafistwa  Aresztu Sledczego W D kwoty 25 000 zl, Wraz z ustawowymi odsetkami od dnia WYd3.11i& Wyroku do dnia zaplaty oraz kosztami procesu. Ponadto Wniosl o zwolnienie go od kosztow procesu. ' W uzasadnieniu pozwu wskazai, ii przebywa W Areszcie dledczym W— W okresie od lutego 2005 r. do listopada 2008 r. oraz od lipca 2009 1:. do chwili obecnej. Podal, it pozwany Winien zgodnie z art. 3 ratyfikowanej przez Polske Europejskiej Konwencji 0 Ochro11ie Praw Cziowieka i Obywatela. i zaleceniami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom oraz nonnami kodeksu karnego Wykonawczego zapewnié powodowi minimalne warunki bytowe Wynikajqce ze Wskazanych przepisow, czego nie uczynil. Zdaniem powoda pozwany jest odpowiedzialny za przeludnienie cel oraz brak nalezytego Wyposazenia eel. Pedal, it metraz W celach nie przekraczat 1,5 m2 na osobe, oele byly zarobaczone, ciemne, slabo oswietlone a takze brakowalo W nich tlenu, panowai W nich brud, sciany i sufit byly zagrzybione. Powdd wskazal, ii kqcild sanitarne byty bez drzwi, W celach brak bylo ciepiej Wody a W areszcie nie bylo dostepu do zaj eé kulturalnooswiatowych i sportowych. Podniosl, 12 by} przesladowany przez funkcjonariuszy sluzby wieziennej a takze musial korzystaé z pomocy psychiatry z powodu Wanmkow panujapych w areszcie. Wskazat, i2 nie moze ponosié skutkow niewlasciwej polityki pafistwa W dziedzinie Wieziennictwa. W odpowiedzi na pozew z 18 paidziernika 2010 r. pozwany wniési o odrzucenie pozWu W czesci dotyczapej okresu 20052008, a takze o oddalenie powodztwa W calosci W pozostalej czesci oraz zasa_dzenie od powoda kosztow postepowania, W tym kosztow zastepstwa proeesowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska pods}, iz roszczenie powoda za lata 20052008 winno zost/ac’: odrzucone z uwagi na fakt, i2 pomiedzy tymi samymi stronami o to samo roszczenie sprawa zostala juz prawomoonie osqdzona  W dniu 22 lipca 2009 r. Sad Rejonowy 8 _W sprawie o sygn. akt —Wyda1 Wyrok oddalajapy powddztwo. W dalszej kolejnosci podniosl, ii powod nie Wskazai, ktorych konkretnie cel dotyczy zarzut przeludnienia, a takze jak duze byko przeludnienie i czy miaio miejsce przez caly okres pobytu. Pozwany poda¥, it poWod byl osadzony W sposob prawidiowy zgodnie z kryteriami o kt61ych' mowi kodeks karny Wykonawczy. Powohtjap sie na orzecznictwo Sagiu Najwyzszego Wskazal, i2 samo przeludnienie nie jest jeszcze Wystarczajqce do przyjecia; Ze doszlo do naruszenia dobr osobistych osadzonego ( wyrok SN z dnia 02.10.2007 1‘. II CSK 269/07).Odnosnie zarzutu braku swietlic Wskazal, i2 na terenie Aresztu Sledczego W — prowadzi sie szereg zajeé min. zajecia korekcyjnoedukaoyjne W zakresie profilaktyki problemow alkohoiowych, kursy zawodowe dla osob zagroionych Wykluczeniem spoleczznym, klub pracy, zajecia korekcyjno  edukacyjne W zakresie ksztalcenia umiejetnosci plastycznych W ramach terapii zajeciowej, zajecia korekcyjnoedukacyjne poprzez terapie teatm i slowa. Pozwany poinformowak takie, Ze Wszystkie cele W Areszeie Sledczym W 52; skanalizowane, majq urzqdzone kapiki sanitame i dostep do biezapej Wody. Podal, iz kqciki sanitame sq oddzielone od reszty celi murowanq écianz1 a Wejscia do nich zamkniete sq bqdi drzwiami bagli kot'a1'a.mi,kt6re umozliwiajal swobodne korzystanie z kapikow. W dalszej ko1ejnosci_ pozwany Wskazat, iz wszystkie cele w areszcie wyposazone ssw odpowiednie oswietlenie a takze, 12 W jednostce regulamie przeprowadzane sq zabiegi dezynsekeyjne w celu Wyeliminowania ewentualnego pojawienia sie pluskiew czy karaluchéw. Zaznaczyl, iz zarzut osadzenia‘ W celi mniejszej mz 31n2 na wieinia jest bezpodstawny, gdyz dziaianie takie nie jest bezprawne  jest ono uzasadnione art. 248 § 1 KKW oraz rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 19.04.2006 r. (Dz. U. z 2006 12, nr 65, poz. 459). O przeludnieniu byl informowany sedzia penitencjarny, rowniez pozwany Wydai odpowiednie zarzqdzenia W tym przedmiocie. Pozwany zaznaczyl, i2 wyposszenie eel jest zgodne z obowiszujqcynfi przepisami. Jego zdaniem, powod nie przeprowadzil Zadnej kalkulacji dochodzonego roszczenia. Zakwestionowal rowniei Wysokosé dochodzonego roszczenia WS1(flZ1lj3,_C, i2 zasqdzenie go W takiej kwocie bjdoby sprzeczne z zasadarni wspdbzycia spolecznego, gdyz powod znalazk sie W zaldadzie karnym wlasnie z powodu iamania prawa a panujqcy W zakladach karnych dyskomfort jest elementem odbywania kary. ' Na rozprawie W dniu 26 Wrzesnia powod pedal, i2 domaga sie kWoty 25.000 2% na co sldada --- STRONA 3 --- Sygn. akt I1 Ca 326!12 sie 12.500 21 za okzres od lutego 2005 r. do listopada 2008 r. oraz_12.500 21 od lipca 2009 r. do dnia z1o2enia p02.WL!. W "dniu 26 Wrzeszdia 2011 r. Said Wydal postanowienie W ktorym odrzucil pozew co do kwoty 12 500 Z1221 okres od lutego 2005 r. do listopada 2008 1". Wyrokiem Z dnia 05.12.2012r. Sqd RejonoWy odda1i1 powédztwo i zasa,dzi1 od powoda na rzecz pozwanego kwote 2400 Z1 tytulem zwrotu kosztow procesu. Podstawe rozstrzygniecia stanowily nastgpuj qce ustalenia oraz rozwazzania Sqdu Rej onowegoz — przebywal w Areszcie Sledczym W— W okresie od dnia 30.07.2009 1. do 10 czerwca 2010 r. W tym czasie powéd przebywal W celi nr. (od lipca 2009 1'. do stycznia 2010 12,), a nastepnie .  ' W Areszcie 81edczym w_'Wska2nik zaludnienia oddzialéw mieszkalnych ksztaitowal sie na poziomie 103, 5 % W dniu 18.02.2009 1:, 107, 3 % W dniu 31.03.2009 r., 107, 5 % W dniu 27.05.2009 r,, 104, 6 % w dniu 05.10.2009 r. " W okresie od dnja 17.10.2008 61'. do dnia 05.12.2009 r. obowiaczywzfly u pozwanego zarzqdzenia Dyrektora Aresztu Sledczego W —wyra2aj ape zgode na umieszczanie osadzonych W celach, W ktorych powierzchnia mieszkalna WYK10S1II1I]_16j niz 3 m2. W dniu 10.12.2009 1. Dyrektor Aresztu 81edczego wiwydal decyzje, na mocy ktorej umiescil powoda na okres 14 dni od dnia 10.12.2009 r. do 23.12.2009 r. W celi mieszkahlej, W ktérej powierzclmia Wynosi nmiej niz 3 m2 W dniu 23.12.2009 r. Dyrektor Aresztu Sledczego w—Wyda1 decyzje, na mocy ktorej przedhzzyl olcres urnieszczenia powoda W celi mieszkalnej W powyzszej Wskazanych Warunkach do dnia 06.01.2010 r. W dniu 05.01.2010 r. Dyrektor Aresztu 81edczego W—uchy1i1 decyzje z dnia 10.12.2009 r. o umieszczeniu powoda W celi mieszkalnej W Warunkach W ktdrych poWierzc1mia na jednq osobe Wynosi nmiej nit 31112. _ ' ' Cele, W ktorych przebywal powdd, wyposazone byly W 162l<o, taboret, st61, szaflce. W celach znaj dowaly sie kqciki sanitarne, ktdre oddzielone byly od reszty ceii scianka.m1 dzialowymi, drzwiami lub kotara, z tworzywa sztucznego, ktora nie przepuszcza §Wiat1a. W Areszcie 81edczym W Q dokonywane sa, kontrole sanitarne i prowadzone zabiegi dezynsekcyjne. W celach znajduja, sir; otwierane okna, za ktérymi zainstalowano zabezpieczenia W postaci krat.  W Areszoie Sledczym W— znajdujq sit; swietlice, W ktérych znajduja, sie: telewizor, piflcarzyki, tends .sto1oWy. W skali roku przeprowadzanych jest szereg koncertow, przedstawiefi teatrah1ych, spotkaii z Waznymi czy ciekawymi Iudimi. Na terenie aresztu dziala klub bxydzowy, ' filmowy, historyczny. Na kazdym z oddziaiow funkcjonuje punkt biblioteezny. . Powyzszy stan faktyczny Sa,d Rejonowy ustalil na podstawie Wskazanych Wskazanych dokumentdw, a takze zeznafi swiadkow Q —, _ S . Sqd W calosci dal wiare zeznaniom wskazanym powyzszej éWiadk6W_ Q — _ albowiem by1y one logicznie, spojne i korespondowaly z pozosta1ym wiarygodnym materiaiem dowodowym. , 3 Zeznania swiadka — by1y, W ocenie Ssdu I instancji nieprzydatne do ustalenia stanu falctycznego niezbednego do rozstrzygniecia niniejszej sprawy, gdyz nie dotyezj/1y okresu obj etego pozwem. 8wiade1< przebywal z powodem W jednej celi na przelomie grudnia i stycznia 2011 r., natomiast pozew dotyczyl okresu od lipca 2009 r. do dnia z1oZenia pozwu, czyli 10 czerwca 2010r. (k. 216). . W ocenie Sqdu Rejonowego powédztwo okazalo sie niezasadne. Jak wskazano powod domagal sie zap1aty 12.500 21 odszkodowania za okres od 1 lipca 2009 r. do dnia ziozenia pozwu, czyli do 10 czerwea 2010 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 Wrzeénia 2011 r. Said odrzucil pozew co do kwoty 12 500 21 za okres od lutego 2005 r. do listopada 2008 r., gdyz sprawa pomiedzy tymi samymi stronami o to samo roszczenie zostaia juz prawomocnie osqdzona W sprawie  1 --- STRONA 4 --- Sygn. akt 11 Ca 326.112 . , ' Dalej Sad Rej onowy Wskazat, i2 podstaweg odpowiedzialnosci odszkodowawczej za naruszenie débr osobistych stanowi art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego W zwiazku z art. 448 § 1 kc. Iak stanowi art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrozone cudzym dZ1E1iIi3.I11E:II1, moze Zadaé zaniechania tego dzialania, chyba Ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia mote 011 takze Zadaé, azeby osoba, ktéra dopusciia sie naruszenia, dopelnila czynnosci potrzebnych do "usuniecia jego skutkéw, W szczegélnosci azeby z1o2y1a oswiadczenie odpowiedniej tresci i W odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych W kodeksie mote on“ réwniez Zadaé zadoséuczynienia pienietnego lub zaplaty odpowiedniej sumy pienieznej na Wskazany eel spoleczny. Zgodnie zas 2 art. 448 kc W razie narus_zenia dobra osobistego sad moze przyznaf: temu, czyje dobro osobiste zosta1o naruszone, odpowiedniq sume tytu1em zadoséuczynienia pienieznego za doznana krzywde lub na jego Zadanie zasadzié odpowiednia sume pieniezna na wskazany przez niego cel spoleezzny, niezaleznie od innych érodkéw potrzebnyeh do usuniecia skutkéw naruszenia. Przepis art. 445 § 3 kc stosuje sie. Przeslmflca odpowiedzialnosei przewidzianej W art. 448 k.c. jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione dzialanie sprawcy naruszenia dobra osobistego, (por. wyrok Sadu Najwyzszego z 2011.04.06, I CSK 475/10, opublik. LEX nr 846539). W procesie cywilnym obowiazuje zasada kontradyktoryjnosci. Zgodnie z art. 6 kodeksu cywilnego ciezar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, ktéra z faktu tego Wywodzi skutki prawne. .   Dalej Sad Rejonowy podnidsl, i2 zdaniem powoda pozwany odpowiada za przeiudnienie cel niezgodne 2 normami Kodeksu kamego wykonawczego oraz poddanie go nieludzkiemu i ponizaj acemu traktowaniu poprzez utrudnienia W dostepie do toalety i umywalki, a takze i2 W ceiach panowal brud, Znajdowaiy sie W nich insekty, nie bylo dostepu do zaj Qt’: kulturahiooéwiatowych. Sad Rejonowy podzielit stanowisko Sadu Najwyiszego zawarte W Wyroku z dnia 28 iutego 2007 r., V CSK. 431706, odnosnie tego, Ze osadzenie skazanego odbywajacego kare pozbawienia Wolnosci W przeluclnionej celi, W ktorej nie oddzielono mzadzefi sanitamych od reszty pomieszczenia i nie zapewniono Wszystkim skazanym osobnego miejsca do spaoia, mote stanowié naruszenie dobr osobistych W postaci godnosci i prawa do intymnosci oraz uzasadniaé odpowiedzialnosié Skarbu Pafistwa na podstawie art. 24 i 448 k.c. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sad Najwyzszy WS1(3ZEli, Ze ,,Zgodnie z art. 30 Konstytucji, przyrodzona i niezbywalna godnosé cz1oWieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona stanowi obowiazek wiadz publicznych. Obowiazek ten powinien byé realizowany przez W1adze publiczzne przede Wszystkim Wszedzie tam, gdzie Pafistwo dziaia W ramach imperium, realizujae swoje zadania represyjne, ktérych Wykonanie nie mote prowadzié do Wiekszego og1'anic_zenia praw czlowieka i jego godnosci, niz to Wynilca z zadafi ochronnych i celu zastosowanego srodka represji. Wymég zapewnienia przez Pafistwo godziwych 'W&1'L11'!.i.{6W odbywania kary pozbawienia Wolnosci jest jednym z podstawowych wymogdw nowozytnego pafistwa prawa, zllajdujacym Wyraz W normach prawa miedzynarodowego. Stanowi o tym Wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polske rniedzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) gioszaey, ze kazda osoba pozbawiona Wolnosci bqdzie traktowana W sposéb humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej goclnosci cztowieka. Takze art. 3 e.k.p.c. stanowiacy,“ ze nikt nie mote bye poddany torturom ani nieludzkiemu lub pordzajacemu traktowaniu lub karaniu, Wprowadza obowiazek Wiadzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym W zaldadach karnych godziwych i humanitamych Wanmkow odbywania kary pozbawienia wolnosci, nienaruszajaoych godnosci ludzkiej. Laczy sie z tym wynfl<ajacy z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania Zycia prywatnego obywateli i ich prawa do intymnosci, co W odniesieniu do osob osadzonych W zaldadach kamych oznacza obowiazek zapewnienia takich Warunkéw bytowych i sanitamych, w ktdiych godnoéé ludzka i prawo do intymnosci nie doznaja istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyzszych norm prawa miedzynarodowego sq art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji Wprowadzajace Wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Europejski Trybunal Praw Cz1oWieka, rozpoznajac sprawy dotyczace Warunkdw odbywania kary pozbawienia Wolnosci, uzna1 za obowiazek paiistwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podej mowanych W zaldadach karnych W celu zapewnienia odpowiednich Warurikdw Zycia Wieiniow, z uwzgiednieniem nonnalnych i uzasadnionych vvymagafi zwiazanych z pozbawieniern Wolnosci (Wyrok z dnia 5 grudnia 1979 r., skarga 8224/78, i z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga 21915/93). Zajmujac sie kwestia Wielkosci ce1i, w jakiej powinni przebywaé Wiei1_1.ioWie, jako elementu 1 --- STRONA 5 --- 1 J Sygn. 91¢ 11 Ca 326712  zapewnienia godziwych Warunkow odbywania kary po2baWier_1ia Wolnosci, Trybunal uznai 2a sprzeczna 2e standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnie 2,8 m2, przypadajaca na osadzonego W sprawie zakoriczonej Wyrokiem 2 driia 9 marca 2006 r. (skarga nr 73786/01). W orzeczeniu 2 dnia 19 kwietnia 2001 r. (skarga nr 28524795) stwierdzii, 2e przebywanie W zatloczonej celi 2 nieodpoWied11iaWenty1acjai 2 otwarta toaieta brakiem mo21iWosci uczestniczenia W zajeciach i kursach oraz korzystania 2 biblioteki, powoduje Wzrost poczueia przygnebienia i ni2s2osci i 1no2e bye oceniane jako upokarzajace oraz poriizajace traktowanie Wieiniow, stariowiaee naruszenie art. 3 e.k.p.c. W orzeczeniu 2 dnia 6 marca 2001 r. (skarga 111' 40907/98) uz11a1, 2e sam fakt przetrzymywania Wie2nia W przeludnionej celi, W niewlaseiwych Warunlcach sanitarnych, 2 niewystarczajaca Iiozba 162ek i brakiem odpowiednich 6Wlc2e1'1 fizycznych stanowi ponizajace traktowanie, rodzace obowiqzek Wypiaty odszkodowania”. Zdaniem Sadu Rejonowego nie sposob jednak zgodzié sie z dmga teza, cytowanego orzeczenia, W mysl ktorej to na pozwanym spoczywa ciezar‘ doWodu. Teza ta jest W istocie prawotworcza, a 2 obowiazuj acych przepisow prawa nie wynika norma prawna, ktora pozwalalaby na odstepstwo od ogolnej reguly wyrazonej w art. 6 kc i art. 232 kpc, W mysl ktorego strony sa obowiazane Wskazywaé dowody d1a stwierdzenia faktow, z ktdrych Wywodza skutki prawné. Sposob rozumowania Sadu Najwyzszego opiera sie na poslugiwaniu sie donmiemaniem 2 art. 230 kpc, ktory jednak nie ma zastosowania W njniejszej sprawie, skoro pozwany zaprzeczyi twierdzeniom pozwu i szczegdlowo je uzasaduii. Na1e2y zaznaczyé, 2e istnieja normy prawne, ktore zmieniaja cie2ar dowodu, stad gdyby ustawodawca chcial takie rozwiazanie Wprowadzié W przypadku art. 448 kc, zrobiiby to Wprost (pot. przyldadowo art. 8 a ust. 5 pkt 2 ustawy 2 dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorow, mieszkaniowym zasobie gminy i 0 zmianie Kodeksu cywilnego, ktoiy przerzuca cie2ar dowodu 11a W1a§,cicie1a lokalu, mimo 2e jest pozwanym). W zakresie ciezaru dowodu Sad Rejonowy przychylfl sie do stanowiska Sadu Najwyzszego zawaxtego W wyroku 2 dnia 2 grudnia 2010 r., I CSK 11110 ktory Wskazal, i2 moiliwosé zastosowania przez sad domniemania falctyczcnego, przewidzianego w art. 231 k.p.c., nie mo2e byé interpretowana jako ziagodzenie  Wyrlikajacego 2 art. 6 k.c. W 2W. 2 art. 232 k.p.c.  obowiaczku dowodzenia przez strone faktow, 2 ktorych Wywodzi ona skutki prawns. Zastosowanie domniemania falctycznego powinno mieé miejsce W postepowaniu sqdowym Wowczas, gdy brak jest bezposrednich srodkdw dowodowych albo istnieja znaczne utrudnienia dowodowe dia Wykazania faktu, a jednoczesrtie jego ustalenie jest mo21iWe przy zastosowaniu regul logicznego rozumowania przy uwzglednieniu zasad wiedzy i doswiadczenia 2ycioWego; czy Wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. II CSK 297710, LEX n.r Zdaniem Sa,du'RejonoWego na1e2y podkreslié, 2e powod nie ‘oyt W 2adei1 sposob pozbawiony mo21iwosci zglaszania stosownych Wnioskow dowodowych, poczawszy na zadaniu przeprowadzenia doWodu 2 jego przeshichania, zeznafi éwiadkow, ktorzy byli razem 2 nim osadzeni, po odpowiednia dokumentacje prowadzona przez pozwanego. ‘ Wedle Sadu rejonowego 2 ustalonego stanu faktycznego Wynika, 2e poW6d by1 osadzony W celach, W ktorych pOVV‘161‘ZCh1118. na jednego skazanego jest ni2s2a 1112 31112, W)/iIiZt_CZI116 W okresie od 10 grudnia 2009 r. do 5 stycznia 2010r. Ze zgromadzonego materiaiu dowodowego nie wynika, aby W pozostalym okresie W celach zajmowanych przez powoda wystepowako przeludnienie. Powod powolal na te okolioznosé dowéd 2 zeznafi swiadka i ktdrego zeznania nie byly przydatne do ustalenia stanu faktycznego niezbednego do rozstrzygniecia niniejszego procesu. 8Wiadek ten zeznal, 2e przebywal Wraz 2 pozwanym W jednej celi w okresie od grudnia 2010 r. do 15 20 stycznia 2011 r., a Wiec w okresie, ktory nie byl objety i2a,daniem pozwu. 8wiadek nie rniai wiedzy na temat przeludnienia eel, W ktorych przebywai powod w okresie od lipca 2009 r. do czerwca 2010 r. W konsekwencji, zdanient Sadu rejonowego twierdzenia powoda o przebywaniu W przeludnionych celach byty go1os1owne. Powod nie podal nawet iloéci osob, ktore przebywa1y 2 nim W jednej celi, nie mowiac o udowodnieniu tej okolicznosci. Osadzenie powoda W przeludrrionej celi W okresie 10 grudnia 2009 r. do 5 styczrda 2010r. nie bylo zdaniem Sadu I instancji bezprawne. Zgodnie 2 art. 110 § 2 Kodeksu karnego Wykonawczego powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadajaca ‘na skazanego, Wynosi nie mniej 1112 3 1112. Cele Wyposa2a sie W odpowiedni sprzet kwatenurkowy zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiechtie Warunki higieny, dostateczny doplyw powietrza i odpovviedrlia do pory roku . 1 --- STRONA 6 --- 1 1 Sygn. a1ctIICa 326112 _ temperature, Wediug norm okreslonych dla pomieszczefi mieszkainych, a tak2e oswietlenie odpowiednie do czytania i Wykonywania pracy. Ponadto, stosownie do tresci art. 110 § 2b pkt. 7, Dyrektor 2a1<1adu karnego lub aresztu sledczego moze umiescié skazanego 11a czas okreslony, nie d1u2s2y 11i2 14 dni, W Waru11kac11, o ktorych mowa W § 2 zdanie drugie, W ce1i mieszkalnej, W ktorej powierzchnia przypadaj aca na skazanego wynosi ponizej 3 m2, nie mniej jednak 1112 2 1112, jezeli zachodzi koniecznosé natychmiastowego umieszczenia W zakiadzie karnym lub areszcie sledczym nieposiadajacym Wolnych miejsc W celach mieszkalnych: osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej kara porzadkowa lub co do ktérej zastosowano inne srodki przymusu skutkujace pozbawienie Wolnosci. ' Jak Wskazal Sad Rejoriowy 2 ustalonego stanu faktycznego Wynika, 2e osadzenie powoda W tej ceii nastapiio na skutek dwoch decyzji Dyrektora Mesztu Sledczego W ins. podstawie cytowanego Wyzej przepisu. Przebywanie przez powoda W warunkach przcludnienia miaio charakter krétkotrwaly i Wyjatkowy. Zachowanie pozwanego nie byio zatem bezprawne, a zatem nie zostaia spelniona podstawowa pr2es1a.nka odpoWiedziah1oéci odszkodowawczej z 448 kc. Dalej Wskazano, 2e 2 ustalonego stanu faktycznego Wynika r6Wnie2, 2e cele, w ktérych pr2ebyWa.1 powod, Wyposazone byly W osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dop1yw powietrza, temperature i oswietlenie. Wyposazenie cel odpowiadalo normom Rozporzadzertia Ministra Sprawiedliwosci 2 dnia 17 paidziemika 2003 r. W sprawie wanlnkow bytowych osob osadzonych W zaidadach kamych.  Z uwagi na poWy2s2e na podstawie art. 24 kc W 2w. 2 azt. 448 kc Sad Rejonowy powodztwo oddalii. O kosztach pOS1IQpOWaI1i& Sad Rej onowy orzekl W pkt 2 Wyroku i na podstawie art. 98 § 1 kpc obciazyt powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego, ktore zostaly ustalone 11a podstawie § 6 pkt. 5 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci 2 dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie opiat 2a czyrmosci radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa1’1stWa kosztow pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego 2 urzedu (D2. U. 163.1349 2e 2111.). Powdd 2osta1 co prawda zwolniony od koszt6W'sadoWych W 'ni11iejszej sprawie, wskazaé jednak, zdaniem Sadu I instancji nalezy, 2e zgodnie 2 art. 108 ustawy 2 dnia 28 lipca 2005 1'. o kosztach sadowych W sprawach cywilnych (D2. U. nr 167, poz. 1398 2e zm.)zWo111ie11ie od kosztow sadowych nie 2Wa1nia strony od oboWia,21<11 zwrotu kosztow procesu przeciwnikowi, a Sad nie zznalazi Zadnych podstaw do zastosowania W sprawie art. 102 kpc pozwalajacego na nieobciazanie kosztami procesu strony proces p1'2egryWaja,cej . Apelacje od tego orzeczenia z1o2y1 powéd 2askar2ajac orzeczenie W ca1osci i Wnoszac o jego uchyleni. Jednoczesnie wniosi o zasadzeitie dochodzonej pozwem kwoty 12.5 0021 W uzasadnieniu wskazal, 12 raiaco naruszono jego prawa W czasie odbywania kary pozbawienia Wolnosci poprzez osadzenie W ,,przeludnionych” celach i przy braku odd2ie1o11ej'toa1ety od rcszty pomieszczenia. W jego ocenie W tym zakresie naruszono jego dobra osobistc., godnosc oraz prawo do intynmosci. W jego ocenie takie traktowanie nie bylo humanitame. Wskazai ta1<2e, i2 by1 osobom tyrnczasowo aresztowanai nie mogi korzystaé 2 zaj ac kulturaino  oswiatowych. Postanowieniem 2 dnia 14.02.2012r. powod 2osta1 zwolniony od kosztow postepowania W zakresie oplaty od apelacji. 1 ‘  Pozwany nie 2aja,1 stanowiska W postepowaniu apelacyjnym. Sad Okrggowy zwaiyl co nastepuje: Apeiacja okazaia sieizasadna lecz jedynie w czesci. A ' Sad Okregowy uznal, 2e Sad Rejonowy, na podstawie zgromadzonego W sprawie materiaiu dowodowego, ocenionego bez przekroczenia granic olcresilonych trescia, art. 233. § 1 kpc dokonai W znacznej czesci prawidlowych ustalefi faktycznych oraz prawidtowo okreslil ich prawne konsekwencje. Przy czym ustalenia dokonane przez Sad Rejonowy W uzasadnieniu zaskarzonego orzeczenia Sad Okregovvy uznaje 2a Wi&SI1B 2 uwzglednieniem ni2ej wymicnionych modyfikacji i to zgodnie 2 tresicia art. 382 kpc. A . _ Odnosnie ustalefi faktycznych Sad Okregowy poczynii peWne ustalenia uzupelniaj ace. 1 --- STRONA 7 --- 1 Y Sygn. akt II Ca 326112 _ Dokonuj ac uzupetniajacych ustaleli Sad Okregowy _ mi:11 bowiem na uwadze, 2e podstawowym celem postepowania apelacyjnego jest Wszak merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Szczegdlna sytuacja sa,du drugiej instancji Wynika ponadto 2 rozpoznawania sprawy ,,W granicach apelacji” (art. 378 § 1 kpc). Dla przebiegu postepowania W drugiej instancji nie bez znaczenia pozostaja te2 zarzuty skarzacego zgloszone W apelacji. Stanowia, one (1a,c21_1ie 2 ich u2asad11ienier11) 2 jednej strony, punkt Wyjécia dla rozpoznania apelacyjnego, 2 drugiej 2as strony, peinia Wobec sa,du drugiej instancji role inspiracyjna W kiertmku podjecia przez ten sad czyimosci W celu usuniecia niedostatkdw dotychczasowego materialu procesowego ora2 wadliwosci ustalefi faktycznych stanowiacych podstawe zaskar2onego Wyroku. Sad Okregovvy nie p0dZi€1ii stanowiska wyra2onego pr2e2 Sad Rejonowy W zakresie rozkladu cie2aru dowody W przedmiotowej sprawie. W ocenie Sadu Okregowego kwestia rozkladu ciezaru dowodu W sprawach tego rodzaju zostaia ju2 W orzec211ictWie»pr2esa,dzona. Ciezar dowodu co do tego, i2 Warunki W zaldadzie karnym odpowiadaly oboWia,zuja,cy"m notmom i nie dosz1o do naruszenia dobr osobistych  Wbrew twierdzeniom Sadu Rejonowego — spoczywa na pozwanym. Powoda obcia_2a W takiej sprawie tylko doW6d odbywania kary pozbawienia wolnosei w okreslonych Warunkach (vide m.in. Wyrok SN 2 16.12.2001r. W sprawie V CSK 21/11 lex 1147800) W konsekwencji Wiec Sad Okregowy dokona1 dodatkowych ustalefi W zakresie W jakim poW6d tWierd2i1, i2 przebywz11 W celach przeludnionych i to na podstawie i11t'orn1acji przediozonej przez pozwanego (vide k. 305  309 akt). Z dokumentu tego Wynika, i2.poW6d W okresie od 01.08.2009r. do 13.01.2010r. przebywal W celi o powierzchni 13,4m2, nastepnie od 14.01.2010r. do I2.04.2010r. W celi o powierzchni 141112 a W okresie od 13.04.2010r. do dnia 10.06.2010r.W celi o powierzchni 6,62m2 W konsekwencji na1e2y uznaé, i2 d1a spelnienie Wymogu trzech metrow kwadratowych powierzchni celi na jednego Wiezenia. W tych pierwszych dwoch przebywaé n1o2e jednoczesnie czterech osadzonych zas W Wypadku trzeciej 2 cel jedynie dwoch. Iak wynika 2 W/W pisma normy te W stosunku do powoda nie byiy przestrzegane W okresie od:  01.08.2009r. do 04.12.2009r.  10.12.2009r. do 03.01.2009r.  21.05 .2010r. do 24.05.2010r.  01.06.2010r. do 02.06.2010r. Nadto 2a oicres od 27.04.2010r. do 20.05.2010r. pozwany nie pr2edstaWi1 i11formacji W tej kWestii.. " W konsekwencji naiezy uznaé, 12 1a,cz.11ie 2 olcresem, 2a ktory brak jest danych powod przebywal W niewlasciwych Warunkach przez okolo pied miesiecy czyli przez blisko po1oWe okresu osadzenia. . 1 O te ustalenia nalezato uzupelnié opis stanu faktycznego poczyniony przez Sad Rej o11oWy. Odnoszac sie do tresci apelacji 21 tym samym do granic 2aska1'2enia orzeczenia Wskazaé na1e2y, i2 W istocie powod podnosii, i2 nievuwzgledniono faktu, 2e Warunki pa11t1ja_ce W celach byly zie, nadto osadzono W nich jednoczeénie zbyt Wielu Wie2nioW. Powod Wskazywal takze, i2 nie uczestniczyi W zajeciach kuituralno — oswiatowych. Poza W/W kwestia dotyczaca, ilosci osob przebywajacych W celi wraz 2 powodem, Sad podziela Wszelkie pozostaie ustalenia faktyczne jakie poczynil Sad Rejonowy i faktu tego zarzuty apelacji zmienic nie mega. Wskazaé nalezy, i2 Sad przeprowadzit dowdd 2 przesiuchania W/W swiadkéw, ktorzy zaprzeczyli tezom powoda co do zlych Warunkow sanitarnych oraz szczegolnie 1.1G13,_Z11WGgO traktowania go. Te ustalenia zostaly dokonane bez przekroczenia zasady Wyrazonej W art. 233 kpc a apelacja nie zawiera argumentow, ktdre mogiyby mieé Wpiyw na tresé orzeczenia albowiem sa to jedynie zarzuty, ktore powod ju2 uprzednio Zgiaszal. ' Odnoszac sie do ro2Wa2a1'1 prawnych W zakresie konsekwencji p1yna,cych_2 opisanych Wy2ej ustaleri co do stanu faictyczne Wskazac nalezy, i2 umieszczenie osoby pozbawionej Wolnosci W celi o powierzchni przypadajacej na osadzonego ~m11iejs2ej 1112 3 1112 moze stanowic Wystarczaj aca, przesianke stwierdzenia 11arus2enia jej dobr osobistych, a odpowiedzialnosé Skarbu Paftstwa na podstawie art. 448 k.c. 2a krzywde Wyrzadzonatym naruszeniem nie 2a1e2y od Winj’ (vide. uchwaia 1 --- STRONA 8 --- 59! . \1' Sygn. akt II Ca 326f12 skladu siedmiu sedziéw SN z dnia 18 paidziernika 2011 1'., III CZP 25/1 1, Biul. SN 2011, nr 11, poz. 106). Konstytucja oraz akty prawa miedzynarodowego zawierajq tozsame regulacje, 11S’[E111&Wi3j3,_C zakaz tortur oraz nieludzkiego i ponizajqcego traktowania jak réwniez karania, a takze cleklaruj Q0 humanitarne traktowanie kazdej osoby pozbawionej wolnoéci, ( vide min. wyrok z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06, OSNC 2008, nr I, poz. 13) i 2 dnia 17 marca 2010 r. II CSK 486/09, LEX nr 599534).  Osoba pozbawiona wolnoslci przez sam fakt uwiqzienia nie traci podstawowych praw gwarantowanych przez Konstytucje i akty prawa'miedzynar0d0weg0. Poszanowanie i ochrona jej godnoéci jest obovdqzldem wladzy pubiicznej, wypelniajqcej zadania represyjne paf1stwa. Realizacja pozbawienia wolnoéci WiB,_Z6 sie z ustaleniem poziomu, na ktérym warunki uwiezienia sq "0c1poWiednie" inie namszajqprzyrodzonej i niezbywalnej godnosici czlowieka. W§,j éciowe za%0Zenie dla okreélenia wymaganegopoziomu jest takie, by traktowanie czlowieka pozbawionego wolnoéci nie bylo poxfizajqce i niehurnanitarne, a ograniczenia i dolegliwoéci, ktére musi on znosié, nie przekraczaly koniecznego rozmiaru wynikajqcego z zadafi ochronnych i celu zastosowanego srodka oraz nie przewyzszaly ciezam nieuniknionego cierpienia, 11ie0d1qcznie zwiaczanego z samyfn faktem uwiezienia. Na konkretne wanmld uwiezicnia skladajq sie rézne parametry, ktérymi miedzy innymi jest powierzchnia pomieszczenia przypadajqca na jedn:at osobe, dostep éwiatla i powietrza, infrastrulctura sanitama, wamnki spania i jedzenia lub mozliwosé przebywania poza celac W niektén/ch wypadkach ocena odpowiednich warunkéw wymaga uwzglednienia indywidualnych cech osacizonego, takich jak wick lub stem zdrowia. Istotnym elementem oceny jest réwniez czas trwania nieodpowiedniego traktowania. Nie wyklucza to jednak sytuacji, W ktérej decydujape znaczenie zostaje przypisane jednemu czynnikowi, ze Wzgledu na jego wage jako przyczyny naruszenia.  Czynnik przeludnienia  umieszczenie powoda w celi 0 powierzchni mniejszej niz 3 m2 pa jednq osobe, zostai przez skarzqcego wyeksponowany jako najwazniejszy choé nie jedyny. Zwazywszy, Ze oznaczenie takiej powierzchni pornieszczenia mieszkalnego na. osobe jako granicznej jest réwnoznaczne z ustaleniem standardu na najniiszym mozliwym poziomie, naruszenie talciego m'u1in1um, z reguly stanowi istotnq przesianke stwierdzenia naruszenia godnoéci pozbawionego wolnoéci. Jak siwierdzil Sag}. Najwyzszy w przywolanej uchwale z dnia 18 paidziernika 2011 r., a Sqd Oklfegowy W skladzie niniejszym w peini to stanowisko akceptuje, nalfuszenie tego standardu przybiera postaé ponizajqcego i niehumanimrncgo traktowania, bedqcego nastepstwem przebywania W celi 0 drastycznie ograniczonej przestrzeni Zyciowej. Zamkniecie i ograniczenie tej przestrzeni jest koniecznq i nieodlapzzaq konsekwencjq zgodnego 2 prawem uwiezienia czlowieka, jednak jego rozmiar nie powinien przekraczaé "poziomu nieuniknionego cierpienia". Z tego wzgledu rozwazana sytuacja w kazdym wypadlcu stanowi powazny sygnal, Ze doszlo do niehumanitarnego traktowania osoby pozbawionej wolnoéci, prowadzapego do naruszeniajej godnoéci. Przebywanie osaclzonego w celi 0 powierzchnj ponizej 3 m2 na osobe mote Wiec stanowié ~ jak juz wyzej wskazano — wystarczaj qcqprzeslanke stwierdzenia namszenia jej débr osobistych. Jednakze p1'zes1ankaLprzyznania zadoééuczynienia jest  zgodnie 2 ar. 448 k.c.  doznanie przez osadzonego krzywdy; ajej ustalenie i ocena rozmiaru nalezy do sqdu orzekaj apego, uwzgledniaj qcego wszystkie okolicznosci konkretnej sprawy, W szczegéhmsci czasokres przebywania w celi nadmiernie zageszczonej w stosunku do ustalonego standardu. 4 Trybunal Konstybucyjny W wyroku 2 dnia 26 maja 2008 r. (SK 25/07 OTK 2008, nr 62, z. 4A) stwierdzil, 2e w sytuacjach rzeczywiécie nadzwyczajnych nie jest wylqczona moiliwoéé czasowego osadzenia skazanych w celach 0 powierzchni mniejszej niz 3 m2 na osobe, zastrzegajap, 12 zasady czasowego umieszczenia w takiej celi muszq byé wyraianie okreélone; przepisy nie mogq pozostawiaé wqtpliwoéci co do wyjagkowoéci sytuacji, w ktérych to moze nastqpié, maksymalnego czasu urnieszczenia W taldch wanlnkach, dopuszczalnosci i ewentualnych zasad wielokrotnego umieszczania w takiej celi oraz nybu postepowania. _ _ Tak okreslonym wymaganiom odpowiada d0pie1‘0 art. 110 k.k.w., obovxdqzujqcy od dnia 6 gruclnia 2009 r. Przewiduje on maksymalny 90dniowy czas umieszczenia skazanego w celi 1. --- STRONA 9 --- =¢ __'. ,.. Sygll. akt II Ca 326112 ' mieszkalnej o powierzchni porniedzy 2 i 3 ml na jednq osobe W sytuacjach rzeczywiécie Wyjagkowych, jak np. Wprowadzenie stanu Wojennego, Wyjqtkowego Iub kieski Zywioiowej . Mozliwosé umieszczenia W takiej celi na maksymalny czas 14 dni zostaia dopuszczona takze W scisle okreslonych naglych Wypadkach, np. koniecznosci natychmiastowego umieszczenia W zaktadzie kamym lub areszcie éledczym nie I‘I13.j3¢Cj/T1'1 Wolnych miejsc dla skazanych okreslonej kategorii. Przepis nakazuje écisle okreélenie W decyzji przyczyn i czasu takiego pobytu, przewiduje skarge na te decyzje, podlegajqcq rozpoznaniu przez sqd W terminie 7 dni oraz zawiera inne szczegotowe regulacje. ~ W obecnym stanie pravmym Wykazanie przez pozwanego écistego W}’pE!1I1i6I1i& Wszystkich ustawowych przestanek przejéciowego umieszczenia skazanego W celi 0 mniejszej njz Wymagana powierzchni moie prowadzié do skutecznego wykazania braku bezprawnoéci. Wskazaé nalezy, co zostato rozstrzygniete W uchwale SN z 18 gmdnia 2011 r., Ze jezeii Zr6d1em odpowiedzialnoéci jest szkoda pozostajapa W normalnym zwiszku przyczynowym z Wykonywaniem Wladzy publicznej, to jest ona oparta na przeslance bezprawnosci; Wina nie jest przesiarflq odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa na podstawie art. 448 k.c. W ocenie Sqdu Okregowego powyzsze unormowania pozwalajq na stwierdzenie, it Wbrew stanowisku Sqdu Rejonowego doszto do naruszenia débr osobistych powoda poiegaj ape na osadzeniu go W celi ze zbyt duzzt iiczbq Wspolosadzonych W W/W okresie czasu. Nie ma Wiec WE{[p11WO§Ci, iz powstata. szkoda w dobrach powoda przy czym przez szkode W rozumieniu tego przepisu nalezy rozumieé takze szkode 11iemaja§rkoWa,, a. Wiec rowniez krzywde Wskazaé nalezy, ii sam ten fakt nie przesaglza o zasadnosci roszczenia o zadoséuczy11ie11ie na podstawie _8_ l<.c., ktorego przyznanie zalezy od Wielu roznych okolicznoéci, W tym miedzy innymi od dtugotnvalosci przebywania. W przeludnionej celi, uciqzliwosci z tyn'1 zwiqzanych, poczucia krzywdy i jego stopnia oraz od pozostalych Warunkéw odbywania. katy pozbawienia Wolnosci, ktore mogq zwiekszaé poczucie krzywdy lub je osiabiaé a nawet sprawiaé, Ze W ogole nie powstato. Te kwestie mogq mieé Wplyw na ocene skutkow naruszenia i rozmiaru 1qzyWdy W aspekcie roszczenia o zadoséuczy11ienie przewidziane W art. 448 k.c. Oceniaj etc bowiem te przeslanki Sqd uwzglednia kumulatywnie Wszystkie okolicznoéci sprawy. W ocenie Sqdu Okregowego kwota 1.000 zt zasqdzona z tego tytulu jest adekwatna do okolicznosci ustalonych W przedmiotowej sprawie. Nie ulega bowlem Wqtplixvosoi, iz poW6d przez Wskazany Wyiej okres przebywal W ,,przeludnionej" celi i byto to dla niego olqeslonq uciagliwosciat. Przeprowadzone postepowanie nie Wykazato jednakze jak Wyzej Wskazano  innych zarzucanych przez" powoda uchybiefi W zakresie odbywania kary; nie ma Wiec powodu by uwzglednié roszczenie powoda W catosci lub Wiekszej czesci. Podkreélié nalefzy, iz przebywanie W zakladzie odosobnienia Wiage sie z okreslonymi utrudnieniami W Zyciu osoby osadzonej Wynikajqcymi z istoty tej instytucji i nie mote implikowaé rozszerzenia odpowiedzialnosci pozwanego. W ocenie Sqdu W/W kwota jest adekwatna do zaistniatej sytuacji i poniesionej przez powoda krzywdy, tym bardziej  jak juz Wczesniej wskazano, iZ nie Wykazal on W toku postepowania by poniesiona przez niego dolegliwosé Wywolata jakies szczegélne konsekwencje W zakresie jego odczué fizycznych lub psychicznym lub by W sposéb szozegolny Wplynela trwale lub przejsciowo na stan jego zdrowia. W tym stanie rzeczy zasqdzono W/W kwote. O odsetkach orzeczonoj na zasadzie 2111.481 kc. W konsekwencji na podstawie powolaoych norm prawnych oraz W oparciu 0 tresé art. 3 86 par 1 kpc z mienik zaskarzony Wyrok poprzez zasqdzenie na rzecz powoda kwoty 1.000 Z1 Wraz z ustawowymi odsetkami od dnia Wyrokowania, oddalajatc powodztwo W pozostalym zakresie. Jednoczesnie zn1ia.nic: podlegaio takze orzeczenie W zakresie kosztow postepowania albowiem W zaistniaflej sytuacji Winien mieé zastosowanie art. 100 kc albowiem rozstrzygniecie zalezako od oceny sqdu. W pozostalym za1<:resie apelacja Winna byé oddaloho, co znalazlo uwzglednienie W pkt II orzeczenia. . //’ M. Kaz';miercza1< IF A. Kiersnowska — Tylewicz /’I R. Nowak