Wyrok Elkt III C I 352.409 d

--- STRONA 1 --- Na pudstawie uslawy z dnia 6 09 2001 . .1 1 I  . ~  "°‘*‘”.'?P'@ 0 m crmacp pub||cz1\.] D2. I12 _poz. 1198 2 pozn_ gm przekazano miormaqe; puhlrcznq w fgrmig Sygn. Elkt III C I 352.409 d°k"""9fl1U iub w formie przetworzonej ........... ‘ "1116 I flflzwisko wnioskadawcf """""""""" " . L’)/1 " 1 ' WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W Dnia 3 listopada 2010 roku Sqd Okrqgowy W Warszawie , Wydziai III Cywilny W skiadziez Przewodniczapy : SSR del. Agnieszka Matlak Protokolant: protokolant sqdowy  stazysta Anna Danielak po rozpoznaniu W dniu 27 paidziernika 2010 r. W Warszaw'ie na rozprawie sprawy 2 powodztwa P. M. _ przeciwko Skarbowi Pafistwa Centralncmu Zarzqdowi Stuzby Wiegziennej 0 zaplatq 1. powodztwo oddala; 2. nio obciqza powoda kosztami postqpowania W sprawie; 3. nieuiszczona. oplatq od pozwu W kwocic 15 000 zlotych przejmuje na rachunek Skarbu Pahstwa. Sygn. akt III C 1352/09 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 22 listopada 2009 r. powod P. M. wniosl o zasqdzenie od pozwanego Skarbu Paristwa Centralnogo Zarzqdu Sluiby Wiozielmej W W. zadoééuczynionia i odszkodowania W kwocie 300 000 21 z tytulu naruszenia jego dobr osobistych poiegaj apego na niezapewnioniu mu odpowiednioh warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Powod wskazywal na przeludnienie W celach, zle Warunki techniczne, zagrzybienie, nieszczelnoéé okien i brak intymnoéci w zadatwianiu potrzob fizjologicznyoh. W odpowiedzi na pozew Z dnia 17 marca 2010 r. pozwany reprezentowany przoz (. . .) vmios1 o oddalenie powodztwa W oaioéci oraz 0 zasqdzcnie od powoda kosztow zastopstwa procesowego. Podniésl zarzut przedawnienia roszczefi powoda zwiatzanych 2 jego osadzeniom Wj@C1DOS1l1{&Ch penitencjarnych dotyczqcych okresu sprzed 22 listopada 2006 r. fk. 175 11’. Siatd ustaIi% nastqpujqcy stan faktyczny: P. M. przebyWa1 w Areszcie Sledczym (. . .) W okresach od 17 iutego I996 r. do 17 wrzeénia 1996 r., od 11 stycznia 1997 r. do 6 lutego 1997' r;. od 101utego 1997 r. do 16 czerwca 1998 r., od I2 kwietnia 2000 r. do 1 czerwca 2001 r., od 31 marca 2004 r. do 13 Iipca 2004 r. i od 24 stycznia 2009 r. do daty pozwu. W Areszcie §ledczym (. . .) powod przebywal od 13 lutego 2004 1'. do 1 marca 2004 i od I marca 2005 r. do I6 marca 2005 r. Powod przebywal rowniez W Zak1adzie Karnym we W. od 16 czerwca 1998 r., do 6 rnarca 2000 r., W Zakladzie Kamym w G. od 1 czerwca 2001 r. do 7 marca 2002 r., W Zakladzie Karnym W W. 0d 7 marca 2002 r. do 12 kwietnia 2002 r., W Zakladzie Karnym W B. 'od 1 marca 2004 r. do 31 marca 2004 r., od 13 lipca 2004 r. do 3 grudnia 2004 r., od 921 grudnia 2005 12, W Areszcie §1edczym_ W B. od 2 listopada. do 9 grudnia 2005 r. i W Areszcie {§1edczym W B. od 16 marca. do 2 listopada 2005 r. (1<._19). W zaleznoéci od okresu powod osadzony byi W celach, W ktorych powierzchnia mieszkalna by1a mniejsza ni2 3 m na osobo (dowodz zeznania powoda, sprawozdzinie z wizytacji A0 (...) i pisma  k. 3451). O zjawiskuo przeludnienia Areszt informowa1 sodziogo penitencjarnego (pisma  k. 4851). >  _ ' --- STRONA 2 --- .  . .Dzia1ania administracji jednostki penitencjamej oceniane by1y pozytywnic, W sprawozdaniu Wskazywano na przekroozenie norm zaludnienia, niezawinionc j edna1< przez dang jednostkrg.  W celaoh Aresztu §1edczego (...)panowa1a Wilgoé, byl grzyb. brak dostegpu do okna, a latembrak Wentylacji. Kqcik sanitarny oslonioty byk przeécieradlcm tak, Ze Widaé byio glowq i ramiona osoby siedzapej na toalecie. W pozostaiych Wskazywanych przez powoda jednostkach penitencjarnych panowalo perrnanentne przeludnienié, cele byly Wiigotne, zagrzybione i niedostatecznie ogrzewane. Byla tylko zimna Woda, a gora.ca kqpiel W laini przys1ugiWa1a raz W tygodniu. Powéd nie kierowai skarg na piémie do Wychowawcow lub dyrektorow jednostek penitencjarnych. W celi, W ktorej przebywal W A§ (...) byiy przegnite klepki W pod1odze, co groziio zlamaniem nogi (pozew, zeznania powoda  k. '7374, zezn. éw. T.  k. 8586). Powyzszy stan faktyczny Sad ustalil W glownej mierze na podstawie zeznazi powoda i éwiadka T. uznajap je za wiarygodnc w zakresie podawania przez niego informacji odnoénie Warunkéw bytowych panujqcych W jednostkach penitencjarnych, W ktorych przebywai oraz W oparciu o dokumentacjq zloiona przez pozwanego. Warunki panujape W jednostkach penitencjarnych na terenie cakego kraju znane sq rowniez Sqdowi z innych spraw sqdowych o zadoééuczynienie Wytaczanych przez osoby odbywaj ape kare pozbawienia Wolnoéci. Sqd zWa2y1 co nastopuje: ' W ocenie Sqdu powédztwo nie zasiuguje na uwzglqdnienie. Zgodnie z aft. 23 k.c. dobra osobiste cz1oWieka,jak W szczegolnoéci zdrowie, Wolnoéé, czoéé, swoboda sumienia (...) pozostajq pod ochrona prawa cywilnego, niezaleznie od ochrony przewidzianej W innych przepisach. Z kolei art. 448 k.c. przewiduje, i2 W razie naruszcnia dobra osobistego sqd moze przyznac’: temu czyje dobro zosta1o naruszone, odpowiedniq sumo tytu1em zadoééuczynienia pienioinego za doznanq krzywdq lub na jego Zqdanie zasddzié odpovviednia. sumo pieniodzy na Wskazany przez niego cel spoleczny niezalcinio od innych sirodkow potrzcbnych do usuniocia skutkéW naruszenia. W pierwszej kolejnoéci Wyrnaga wiqc rozwazenia okolicznoéé czy i jakie dobra osobiste powoda zostaty naruszone. Uzasadniajqc Zqdanie powod Wskazal, Zc osadzono go W nieludzkich i ponizajqcych Warunkach panujatcych W jednostkach penitcncjarnych W ktorych przebywal. . Powod zarzucal, i2 odbywajqc karg przebywai W przeludnionyoh colach, W ktorych nie bylo naiezycie Wyodrqbnionych kqcikow sanitarnych, ogrzowania, ciep1ej Wody, a cele byly Wilgotno i zagrzybione. Powod Wskazal takze, 12 2 powodu z1ych Warunkow W celach nabawii siq. ncrwicy i ma problerny ze sluchem. Okolicznoéé, i2 powod odbywai karo W przcludnionych oelach Sdd uzna1 za udowodniona. zeznaniami powoda oraz zloionymi przez pozwanego dokumentami, pozwany zresztq nie kwestionowal tego faktu. Zdaniem Sqdu nie zapewnienie przez Pafistwo osadzonym W jednostkach penitencjarnych minimalnych norm powierzclmiowych nic moze byé stanem, ktory zasiuguje na aprobatq. Niewqtpliwie zatem osadzenie powoda W celach nadmiernie przcludnionych, W Warunkach nie zapewniajzgcych intymnofici przy Wykonywanych czynnoéciach higienicznych stanowi naruszenie dob: osobistych powoda. W postaci jego godnoéci. Powyzszego nie mozna jednak traktowaé jako aktu represji skierowanego indywidualnie przeciwko. powodowi. Niedogodnoéci, ktére go spotkaly W zwiqzku z odbywaniom kary, W takim samym stopniu dotyczyly innych osadzonych. Warunki to zaé byly takie, jak W danej sytuacji mogla optymalnie zapewnié administracja jednostek penitencj arnych, co Wynika min. ze sprawozdania 2 Wizytacji WAS (. . .). Pomimo uznania, i2 Warunki W ktorych by! osadzony powod nar'uszy1y jego godnoéé i prawo do prywatnoéci, to gradacj a’ tych naruszefi nie przybra1ajedna_ktakiej ' formy, W ktorej mozna by podzielié fmwierdzenie powoda o osadzoniu go W niegodziwych, nieludzkich Warunkach, co dopiero W ocenie Sqdu uzasadniaioby Zgdanie zasqdzenia zadoééuczynienia. W tym miejscu nalezy zwrocié uwagq, Ze pomimo Wskazanych Wyiej --- STRONA 3 --- niodogodnoéci powod mial zapewnione miejsce do spania, bezplatnq opieko medycznac otrzymywai posi1ki o odpowiedniej Wartoéci odzywczej. Mia} zatem lepsze Warunki nit znaozna czoéé osob przebywajatcych na Wolnoéci, ktore, W przeciwiefistwie do powoda, respektujq normy praWa kamego, a ktdro czosto bez swojej Winy Zyjq W niedostatku i ubostwie. Said podziela poglqd Wyrazony przez Sqd Najwyzszy W Wyroku z dnia 2 parédziernika 2007r. II CSK 2691’07, zgodnie z ktorym samo osadzenie W przeludnionej celi nie jest Wystarczaj apa podstawq do uwzglodnienia Zqdania zasqdzenia zadoééuczynionia. Takze W orzeozeniach ETPC, naj czqéciej zwracano uv»/age; na zie Warunki sanitarne, niehigienicznoéé i brak prywatnoslci przy korzystaniu z urzqdzefi sanitarnych, permanentnq niemozliwoéé zaspokojenia potrzcby snu spowodowanq niewystarczajqcq iloéciq loiek jak i nieustannie zapalonym éwiatiem ozy panujapym halasem, niedostateczne oéwietlenie uniemozliwiajape czytanie, zlq wentylacjo , Wamnki prowadzqce do rozprzestrzeniania siq choréb bqdi brak mozliwoéci leczenia. Trybunai uwzglqdniai skumulowany efekt tych Warunkow, a takze specyficzne zarzuty podnoszone przéz skarzapych. Zdaniem Sagiu powéd popelniajqc przestqpstwa musiai liczyé sie; z tym, iz karq za swoj czyn bodzio odbywal W WIQZi6I‘1IL1, W ktorym z oczywistych Wzgiodow nie ma komfortu. Rowniez Said Naj Wyzszy W Wyroku 2 dnia 28 lutego 20071". nie uzaleznii moziiwoéci zasqdzenia zadoééuozynienia od potwierdzenia faktu osadzenia W Warunkach metrazowych odbiegaj qcych od norm Wskazanej W art. 110 § 2 k.k.W. Mozliwoéé taka zosta1a' bowiem poiqczona Z jodnoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardow jak 2apewnicnie kaidemu osadzonemu oddziclnego miejsca do spania albo oddzielenia Wc;z1a sanitarnego od ogdlnej przestrzeni celi. W niniejszej zaé sprawie brak bylo podstaw do przyjqcia, iz powod W takich Warunkach odbywai kart; pozbawienia wolnoéci. Zdaniem Sqdu 0 niegodziwoéci Warunkdw, W ktorych, powod odbywai karo pozbawienia Wolnoéoi nie moze stanowié takze nieestetyczny Wygiqd oel na ktory powoiuje siq powod (np. odpadaj ape klepki W pod1odze, grzyb), tym bardziej, Zo stan col nie Wynika 2 zawinienia jednostek penitencjamych, ktore W ramach przyznawanych érodkéw finansowych i mozliwoéci dokonujq remontow pawilonow i dbajq o zwiokszcnie komfortu osadzonych. Powod Wskazywal Wprawdzie, iz na skutek Warunkow panujatcych W jednostkach penitenoj arnyoh nabaWi1 sio nerwioy i problemow ze SI1lC11Ci'I1. W ooenie Sqdu jednak so to ‘cylko go1os%oWne twierdzenia powoda, nie poparte nic tylko Zadnymi dowodami, ale nawet okolicznoéciami, z ktérych mog1oby Wynikaé, iz Wskazywane przez powoda dolegliwoéci sq Wynikiom Warunkow panujapych W jodnostkach penitencjamych. Na pojawienie sio nerwicy i pogorszenic sluchu mote mieé Wplyw bardzo Wiele czynnikow Wynikajqoyoh zarowno z trybu Zyoia, Warunkow, W ktorych sic5 przebywa oraz VVI€1§C1W0§C1 organizmu. Jeéli utrata zdrowia nastapiia W zwidzku z Warunkami panujqcymi W jednostkaoh penitencjarnych, powod powinien by} przynajmniej to zaleznoéé uprawdopodobnié (ozego nie uczynil)  daioby to Sqdowi podstawq do prowadzenia Z urzodu postqpowania dowodowego W tym kiorunku nawet W przypadku braku Wnioskow dowodowych powoda. Reasumujap, zdaniem Sqdu brak jest podstaw do zasqdzenia na rzec2 powoda jaldejkolwiek kwoty zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore Wiqzato siq z Warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sqdu Najwyzszego ugruntowany jest pogldd, zgodnie Z ktorym sqd nie ma obowiqzku zasqdzenia zadoééuczynienia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistych (pot. Wyrok SN 2 dnia 19.04.2006r. II PK 2451'05 OSNP 20073’?Sf 1 01). Zasqdzenie zadoééuczynienia ma zatem charakter fakuitatywny i od oceny sddu opartej na analizie okolicznodci konkretnej sprawy zaleiy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony W tej formic (vide Wyrok SA W spr. I ACa 833/06). Podstawowym kryterium deoydujqcym o _mo21iWo§ci zasqdzenia zadoééuczynienia Winien byé m.in. stopiefi Winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobya oraz poozucie pokrzywdzcnia poszkodowanego. W Wyroku Saglu Najwyiszego z dnia 12.12.2002r;_ V CKW 1581/00 Wskazano_ta1<ze, i2 decyzja o zasqdzeniu zadoééuozynienia Winna byé poprzedzona takz'e zbadanicm nasilenia z1ej Woli --- STRONA 4 --- naruszyciela i celowosei zastosowania tego érodka. Odnoszqe sie do kwestii Winy to tq przeslanke odpowiedzialnosoi za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.W. upatrywaé naleiy poza jednostkamiorganizacyjnymi, ktore bezposrednio odpowiadajq za Warunki W jakich powod odbyWa1 kare. Jednostki to pomimo przepe1nienia, nie mogq odmowié przyjecia skazanego, a gospodarke finansowq prowadzd W oparciu o prawo budzetowe. Faktem jest, i2 art. 248 § 2 k.k.W. pozWa1a1 na umieszczenie osadzonyoh W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jednq osobe Wynosi mniej ni2 3 m kW, jedynie na czas okreélony, a W praktyce stan przeludnienia cel byi permanentny. Nie Wynikalo to jednak Z zawinionego dziaiania jednostek penitencjarnych, tylko z ogélnego stand gospodarczego i finansowego Wieziennietwa W Polsce. Bezspomym jest, i2 niedofinansowane jest nie tyiko Wieziennictwo W Polsce, ale rowniei inne dziedziny publicznej dzia1a1noéci, min. siuzba zdrowia. Symacja siuzby zdrowia i oséb hospitalizowanych jest niejednohotnie dugo gorsza niz sytuacja osadzonych, ktorzy W takim polozeniu znaleili siez Wiasnej woli, na skuték popeiniania przestepstw. Naruszenie dobr osobistych powoda nie Wynika z nacechowanego 212; WO1Q dzialania podmiotow odpowiedzialnych za Warunki odbywania kary, lecz 2 syiuacji finansowej naszego pafistwa i W ocenie Sqdu zasqdzenie zadoééuezynienia na rzecz powoda byloby sprzeczne powszechnym poczuciem sprawiedliwoéci (zob. takze Wyrok SA We Wroclawiu z dnia 6.12.2007 r., I ACa 499/'07). Said nie uwzglednii Wniosku powoda 0 przesiuchanie Wszystkich Wskazanych swiadkow na okolicznosé potwierdzenia zeznafi powoda, gdyz dal W1211'Q'Z6Zl'1€:11’1iOII1 powoda i ich potwierdzanie przez iime osoby bylo zbyteczne; sytuacja panujqca W jednostkaoh penitencjarnych jest nadto znana Sqdowi z innych toczapych sie spraw szidowych o zadoééuezynienie. Sqd nie da1 Wiary zeznaniom powoda W zakresie dotyczapym przyczyn, dla ktorych nie kierowai skarg pisemnych do WiE1C1Z jednostek, W ktorych przebywal. Powod twierdzil, i2 dzialanie takie groziio konsekwencjami ze strony Wiadz jednostek, czego doswiadczyi éwiadek T. Przesiuchany na rozprawie W dniu 27 paidziernika. 2010 r. D. T. nie potwierdzil natomiast, aby funkcjonariusze sluzby Wieziennej grozili mu konsekwencjami za 1<ieroWa11ie skarg na pismie. Powod rowniez nie Wykazal Zadnej szkody zwiqzanej z przebywaniem W jednostkaoh penitencjarnych, co czyni bezzasadnym roszczenie W zakresie zasqdzenia odszkodowania. Na marginesie nalozy stwierdzié, i2 podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczefi powoda sprzed 22 listopada 2006 r. mogi dotyczyé jedynie ro szczefi W zakresie odszkodowania. Powod Wniésl rowniei 0 zasqdzenie zadoséuczynienia na podstawie art. 448 k.c, a takie roszczenie ulega przedawnieniu z. up1yWem lat dziesieciu. Wobec pow}/Zszego Sqd orzekl, jak W sentencji Wyroku. O kosztach sqdowych rozstrzygnieto na podstawie art. 102 k.p.c, zgodnie z brzmieniem, ktorego W vxypadkach szczegolnie uzasadnionych sad moze zasqdzié od strony przegryWajag:ej tylko czeéé kosztow albo nie obciajaé je W ogole kosztami. Powyiszy przepis ustanawia zasade slusznoéci, begdaica‘ odstepstwem od zasady odpowiedzialnosci za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojecia ,,wypadkoW szczegolnie uzasad.nionych", pozostajap ich kwalifikacje, przy uwzglednieniu caloksztahu okolicznosci danej sprawy, Sqdowi (orzeczenie SN z dnia 20 grudnia 19"/'3r., II CZ 21 OI73, niepub1.). '